IV SA/Wr 419/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę emerytowanego funkcjonariusza Policji na odmowę wypłaty równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego, uznając brak podstaw prawnych po uchyleniu odpowiednich przepisów wykonawczych.
Skarżący, emerytowany funkcjonariusz Policji, domagał się wypłaty równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za rok 2012, powołując się na decyzję z 2002 r. przyznającą mu to świadczenie. Organy administracji odmówiły, wskazując, że od 1 stycznia 2006 r. uchylono przepisy wykonawcze pozwalające na przyznawanie tego świadczenia emerytom i rencistom policyjnym, a ustawa o Policji przyznaje równoważnik jedynie czynnym funkcjonariuszom. Sąd administracyjny podzielił stanowisko organów, podkreślając, że decyzja z 2002 r. została wydana na podstawie przepisów wykonawczych wykraczających poza delegację ustawową, a po ich uchyleniu brak jest podstaw prawnych do wypłaty świadczenia.
Sprawa dotyczyła skargi J. W., emerytowanego funkcjonariusza Policji, na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji utrzymującą w mocy odmowę wypłaty równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za rok 2012. Skarżący powoływał się na decyzję Komendanta Powiatowego Policji z 2002 r., która przyznała mu prawo do tego świadczenia, i pobierał je do 2005 roku. Organy administracji odmówiły wypłaty od 2006 roku, argumentując, że przepisy wykonawcze, które pozwalały na przyznawanie równoważnika emerytom i rencistom policyjnym, zostały uchylone z dniem 1 stycznia 2006 r. na mocy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. Podkreślono, że ustawa o Policji (art. 91 ust. 1) przyznaje równoważnik jedynie czynnym policjantom, a akty wykonawcze, które rozszerzały to uprawnienie na emerytów i rencistów, wykraczały poza delegację ustawową. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Sąd wskazał, że decyzja z 2002 r. była wadliwa, gdyż opierała się na przepisach wykonawczych niezgodnych z ustawą. Po uchyleniu tych przepisów, brak jest podstaw prawnych do wypłaty równoważnika emerytowanym funkcjonariuszom. Sąd powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potwierdzały brak uprawnień emerytów i rencistów do tego świadczenia po zmianach prawnych. Sąd zaznaczył, że nawet jeśli decyzja z 2002 r. pozostawała w obrocie prawnym, nie mogła stanowić podstawy do wypłaty świadczenia niezgodnie z obowiązującym prawem, a prawa nabyte na podstawie wadliwych przepisów nie podlegają ochronie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, emerytowany funkcjonariusz Policji nie ma prawa do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego po uchyleniu przepisów wykonawczych, które wykraczały poza delegację ustawową i pozwalały na przyznawanie tego świadczenia tej grupie.
Uzasadnienie
Ustawa o Policji przyznaje równoważnik jedynie czynnym funkcjonariuszom. Przepisy wykonawcze, które rozszerzały to uprawnienie na emerytów i rencistów, były niezgodne z ustawą i zostały uchylone. Po ich uchyleniu brak jest podstaw prawnych do wypłaty świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (7)
Główne
u.o. Policji art. 91 § 1
Ustawa o Policji
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.o. Policji art. 91 § 2
Ustawa o Policji
Delegacja ustawowa nie upoważniała do poszerzania kręgu uprawnionych do równoważnika o emerytów i rencistów policyjnych.
u.z.e.f.p. art. 29
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
u.z.e.f.p. art. 30
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
k.p.a. art. 138 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 16 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd uznał, że zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.) nie chroni praw nabytych na podstawie nielegalnych przepisów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustawa o Policji przyznaje równoważnik pieniężny za remont lokalu mieszkalnego wyłącznie czynnym policjantom. Przepisy wykonawcze, które przyznawały równoważnik emerytom i rencistom policyjnym, wykraczały poza delegację ustawową i były niezgodne z prawem. Uchylenie przepisów wykonawczych z dniem 1 stycznia 2006 r. spowodowało brak podstaw prawnych do wypłaty równoważnika emerytowanym funkcjonariuszom. Decyzja przyznająca świadczenie na podstawie nielegalnych przepisów nie kreuje praw podlegających ochronie.
Odrzucone argumenty
Ostateczna decyzja administracyjna przyznająca prawo do równoważnika nadal funkcjonuje w obrocie prawnym i wywołuje skutek prawny. Argumentacja organu o braku podstawy prawnej uniemożliwiającej wypłatę jest niezasadna, gdyż decyzja źródłowa zawierała odwołanie do "każdoczesnego brzmienia przepisów wykonawczych". Sposób wyliczania równoważnika dla emerytów i rencistów policyjnych powinien odbywać się na zasadach obowiązujących w latach, w których świadczenie było realizowane.
Godne uwagi sformułowania
organy administracyjne były zobowiązane do stosowania norm zawartych w opisanych w zaskarżonej decyzji aktach prawnych mimo tej istotnej wady, to jednak sądy władne są dokonać oceny ich legalności. Decyzje przyznające równoważnik za remont lokalu emerytowanym funkcjonariuszom Policji, w rozważanym przypadku decyzja z dnia [...] 2002 r., nie kreowały podlegających jakiejkolwiek ochronie praw, gdyż były to prawa nabyte w sposób niezasługujący na aprobatę, czyli nie należały do kategorii praw tzw. słusznie nabytych. W państwie prawa niepodobna dopuścić do stosowania zarówno wadliwych aktów generalnych, jak i indywidualnych.
Skład orzekający
Henryk Ożóg
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska sądów administracyjnych w kwestii braku prawa emerytów i rencistów policyjnych do równoważnika za remont lokalu po zmianach prawnych oraz oceny legalności decyzji administracyjnych wydanych na podstawie wadliwych przepisów wykonawczych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji emerytowanych funkcjonariuszy Policji i świadczeń mieszkaniowych, ale zasady oceny legalności aktów wykonawczych i decyzji mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak zmiany w przepisach wykonawczych, nawet te pozornie rutynowe, mogą wpłynąć na prawa obywateli, zwłaszcza gdy pierwotne przepisy były wadliwe. Podkreśla znaczenie pewności prawa i legalności działania organów państwa.
“Emerytowany policjant stracił prawo do świadczenia. Sąd wyjaśnia dlaczego.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 419/12 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2012-10-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2012-06-26 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Henryk Ożóg /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego Hasła tematyczne Policja Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku *Oddalono skargę Powołane przepisy Dz.U. 2011 nr 287 poz 1687 art.91 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tekst jednolity. Dz.U. 2012 poz 270 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA – Henryk Ożóg (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 31 października 2012 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za rok 2012 oddala skargę. Uzasadnienie Decyzją z dnia [...] 2012 r., nr [...] Komendant Wojewódzki Policji we W., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t.j. Dz. U. z 2011 r. nr 287, poz. 1687 ze zm.), dalej: ustawa, a także art. 29 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (t.j. Dz. U. z 2004 r., nr 8, poz. 67 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez J. W. (dalej: skarżący) od decyzji Komendanta Powiatowego Policji w L. z dnia [...] 2012 r., nr [...] o odmowie wypłaty równoważnika pieniężnego za remont lokalu za rok 2012, zakwestionowaną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że od dnia 1 października 1998 r. skarżący jest emerytem policyjnym. W dniu 22 marca 2012 r. do Komendanta Powiatowego Policji w L. wpłynął wniosek skarżącego o wypłatę równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za rok 2012. W odpowiedzi na powyższe, Komendant Powiatowy Policji wydał decyzję nr [...], w której odmówił skarżącemu wypłaty równoważnika za remont lokalu za rok 2012 r. W decyzji podał, że w przepisach ustawy uprawnienie do otrzymania równoważnika pieniężnego za remont lokalu powiązano z pełnieniem służby stałej, a niewątpliwie emerytowany funkcjonariusz nie jest osobą pełniącą służbę, zatem uprawnienie do równoważnika nie przysługuje funkcjonariuszom korzystającym z zaopatrzenia emerytalnego. Od powyższej decyzji skarżący złożył odwołanie, w którym wniósł m.in. o nakazanie Komendantowi Powiatowemu Policji wypłacenia określonych należności. Jak dalej wskazał organ odwoławczy, decyzją z dnia [...] 2002 r., nr [...] Komendant Powiatowy Policji w L. przyznał skarżącemu, jako emerytowi policyjnemu, prawo do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Na podstawie tej decyzji skarżący pobierał przedmiotowe świadczenie. Zasady przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego zostały określone w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. (Dz. U. nr 100, poz. 919), które zostało wydane na podstawie upoważnienia wynikającego z art. 91 ust. 2 ustawy. Przedmiotowe świadczenie strona pobierała do roku 2005, gdyż uprawnienie emerytów i rencistów w tym zakresie określone zostało w § 8 wyżej wskazanego rozporządzenia. Z dniem 1 stycznia 2006 r. powołany przepis został uchylony nowelizującym rozporządzeniem wykonawczym Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. (Dz.U. z 2005 r. nr 266, poz. 2246), pozbawiając tym samym uprawnień do tego świadczenia osoby pobierające je z policyjnego zaopatrzenia emerytalnego. Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 29 listopada 2004 r., sygn. akt K 7/04, dokonując oceny zgodności z Konstytucją RP m.in. zapisu art. 91 ust. 2 ustawy stwierdził, że krąg podmiotów uprawnionych do równoważnika za remont lokalu mieszkalnego w sposób oczywisty określa art. 91 ust. 1 ustawy stanowiący, że policjantowi przysługuje równoważnik za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Stosownie do oceny dokonanej przez Trybunał, zgodnie z treścią przywołanego wyżej przepisu art. 91 ust. 1 ustawy, w którym jest mowa o przyznaniu równoważnika jedynie policjantowi, podmiotem uprawnionym do otrzymywania równoważnika za remont lokalu mieszkalnego jest jedynie policjant w służbie czynnej. Świadczenie to, podobnie jak inne świadczenia mieszkaniowe, przewidziane bowiem zostało w ustawie o Policji jako przywilej związany z pełnieniem służby. Omawiany przepis art. 91 ust. 1 ustawy od początku swego obowiązywania nie przyznawał prawa do równoważnika za remont lokalu mieszkalnego ani emerytom, ani rencistom policyjnym. Akty wykonawcze wydane na podstawie art. 91 ust. 2 ustawy, tj. zarządzenie z dnia 30 września 1997 r., rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 1999 r. oraz rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administacji z dnia 28 czerwca 2002 r. w zakresie, w jakim przewidywały przyznanie prawa do równoważnika za remont lokalu mieszkalnego tej grupie osób, wykraczały poza granice delegacji ustawowej. Pomimo mocy obowiązującej § 8 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., na gruncie ustawy o Policji, brak było podstaw do wydania decyzji przyznającej równoważnik za remont lokalu mieszkalnego emerytowi bądź renciście policyjnemu. Fakt, że świadczenia takie były przyznawane i wypłacane wynikał natomiast ze związania organów administracji publicznej obowiązującym prawem - czyli uregulowaniami powołanych wyżej aktów wykonawczych - oraz związaną z tym koniecznością przestrzegania i stosowania przez organy obowiązującego porządku prawnego. W celu doprowadzenia do zgodności zapisów aktu wykonawczego, wydanego na podstawie art. 91 ust. 2 ustawy, z tą ustawą, konieczne było uchylenie § 8 obowiązującego aktualnie rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. stanowiącego o przyznaniu równoważnika także emerytom i rencistom policyjnym. Dokonano tego przepisem § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r., które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2006 r. Konsekwencją omawianego zabiegu prawnego jest brak istnienia podstaw do stosowania od tej daty przepisów rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r., w odniesieniu do emerytów i rencistów policyjnych. Oznacza to tym samym, że z chwilą wyeliminowania z porządku prawnego przepisu § 8 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. zapisy tego aktu wykonawczego nie mogły stanowić podstawy do naliczania równoważnika emerytom i rencistom policyjnym, jak również do podejmowania przez organy wobec tego kręgu innych czynności uregulowanych w rozporządzeniu. W kolejnym wyroku, z dnia 27 października 2008 r., sygn. akt U 4/08, Trybunał Konstytucyjny wyraził pogląd, iż uchylenie § 8 rozporządzenia z dnia 28 czerwca 2002 r. dokonane rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 kwietnia 2005 r. (Dz. U. nr 70, poz. 633) nie zmieniło stanu prawnego przez pozostawienie emerytom i rencistom policyjnym uprawnienia do równoważnika pieniężnego (za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego), skoro takie uprawnienie nie wynikało z ustawy. Trybunał Konstytucyjny w tym wyroku wskazał, że uprawnienia związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych przysługujące funkcjonariuszom, które nie zostały wymienione wyraźnie w ustawie z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (Dz. U. z 2004 r. nr 8, poz. 67 ze zm.), nie przysługują emerytom i rencistom policyjnym. Powyższa ustawa zaś jako uprawnienia tychże emerytów i rencistów, wymienia jedynie prawo do lokalu mieszkalnego z nakazem odpowiedniego stosowania przepisów dotyczących lokali mieszkalnych dla funkcjonariuszy (art. 29) oraz prawo do pomocy w budownictwie mieszkaniowym na zasadach przewidzianych dla funkcjonariuszy (art. 30). Ponadto, organ odwoławczy powołał się na pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wyrażony w wyroku z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. II SA/Op 317/10, w którym Sąd stwierdził, że nie można nie dostrzec, iż w decyzji przyznającej równoważnik za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, jednocześnie określono, że będzie on wypłacany corocznie, a jego wysokość ustalona zostanie każdorazowo na podstawie obowiązujących stawek. Zatem decyzji tej nadano charakter związany. W kwestii obliczania wysokości świadczenia do wypłaty odesłano w niej bowiem do obowiązujących przepisów prawa. Skoro jednak, od dnia 1 stycznia 2006 r., przepisy rozporządzenia dotyczące stawek, jak i sposobu wyliczenia równoważnika, przestały obowiązywać w odniesieniu do emerytów i rencistów policyjnych, to przewidziane w ustawie zasady wyliczenia takiego świadczenia mogą być stosowane jedynie wobec policjantów w służbie czynnej. W decyzji Komendanta Rejonowego Policji w L. z dnia [...] 2002 r., nr [...] przyznającej skarżącemu prawo do równoważnika za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego, jednocześnie określono, iż będzie on wypłacany corocznie na podstawie składanego przez stronę oświadczenia mieszkaniowego, a jego wysokość ustalona zostanie każdorazowo na podstawie obowiązujących stawek. W tej sytuacji organ odwoławczy stwierdził, że z tego też względu, od dnia 1 stycznia 2006 r., decyzja przyznająca stronie równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu nie może być realizowana poprzez jego wypłatę, gdyż nie obowiązuje żadna stawka, o jakiej mowa w tej decyzji, w oparciu o którą można byłoby ustalić wysokość przyznanego świadczenia, bowiem wobec braku innych regulacji dotyczących emerytów i rencistów policyjnych, od dnia 1 stycznia 2006 r., brak jest podstaw prawnych do wyliczenia równoważnika za remont dla tej grupy osób. Przy czym Komendant Wojewódzki Policji podkreślił, że w zakresie omawianej problematyki, na szczególną uwagę zasługuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 407/10, w którym Sąd stwierdził, iż skoro z dniem 31 grudnia 2005 r. odpadła jedyna normatywna podstawa uprawnień dla emerytów bądź rencistów policyjnych do równoważnika za remont lokalu, zawarta w rozporządzeniu z dnia 28 grudnia 2005 r., a uprawnienie to nigdy nie zostało przyznane ustawą (ani ustawą o Policji, ani ustawą z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji), przeto nie nabyli oni z tego tytułu słusznie nabytych praw, to bezprzedmiotowość uprzednio wydanych decyzji o przyznaniu uprawnień do równoważnika za remont lokalu wynika z całokształtu nowego unormowania w tej materii. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący, mając na względzie wartości wynikające z wyrażonej w art. 2 Konstytucji RP zasady pewności prawa i praworządności oraz zasady trwałości decyzji ostatecznych (art. 16 § 1 k.p.a.) m.in. uznał, że decyzja administracyjna przyznająca mu uprawnienie do równoważnika nadal funkcjonuje w obrocie prawnym i wywołuje skutek prawny w postaci prawa do otrzymywania równoważnika pieniężnego na zasadach nią określonych. Zdaniem skarżącego, argumentacja organu orzekającego, że nieistnienie podstawy prawnej uniemożliwia wypłatę równoważnika jest niezasadna, gdyż decyzja źródłowa zawiera "odwołanie do każdoczesnego brzmienia przepisów wykonawczych". Sposób wyliczania równoważnika dla emerytów i rencistów policyjnych następuje tak jak w latach, w których był on realizowany. Wypłata równoważnika odbywa się na podstawie decyzji, w wysokości przewidzianej dla funkcjonariuszy w służbie czynnej, według corocznie waloryzowanych stawek. Z tych względów, skarżący uważa, że zakwestionowana decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z powodów podanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola zaskarżonej decyzji wykazała, że odpowiada ona przepisom prawa. W tym miejscu Sąd wskazuje, że w rozważanym zakresie w pełni podzielił pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 294/11 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 1895/11 (publ. Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżący zainicjował postępowanie o wypłatę równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego za rok 2012. Zdaniem Sądu, skoro wniosek złożony przez skarżącego wszczął postępowanie administracyjne w tym przedmiocie, to organy zasadnie odmówiły skarżącemu naliczenia i wypłaty powyższego świadczenia za wskazany okres. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że zasadnicze znaczenie w sprawie ma bowiem okoliczność, że w dniu 1 stycznia 2006 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego. Uchyliło ono m.in. § 8 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r., który stanowił, że przepisy rozporządzenia stosuje się do emeryta i rencisty policyjnego. Podkreślenia wymaga, że nie istnieje żaden inny przepis, który pozwalałby w zakresie prawa do równoważnika pieniężnego za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego traktować osoby uprawnione do policyjnych świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego w sposób analogiczny, jak policjantów w służbie czynnej. Stosownie bowiem do art. 91 ust. 1 ustawy, to policjantowi przysługuje równoważnik pieniężny za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Jak wynika z literalnego brzmienia tego przepisu, prawo do równoważnika przysługuje policjantowi, a nie emerytom czy rencistom policyjnym. Także przepisy ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji nie pozwalają traktować emerytów czy rencistów w zakresie tego prawa w sposób tożsamy, jak policjantów w służbie czynnej. Jej art. 29 stanowi jedynie o prawie emeryta i rencisty do lokalu mieszkalnego, a art. 30 - o prawie do pomocy w budownictwie mieszkaniowym. Przepis art. 29 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji nie pozwala rozciągnąć wszystkich dobrodziejstw pomocy mieszkaniowej, wskazanych w ustawie o Policji na emerytów i rencistów policyjnych, lecz tylko tych, które wynikają z art. 88, art. 92 i art. 94 ustawy. Stąd też należy wyciągnąć wniosek, że uprawnienie do równoważnika za remont lokalu nie wynika z przepisów rangi ustawy. W zaskarżonej decyzji oraz w decyzji utrzymanej nią w mocy organy słusznie zatem uznały, że z dniem 1 stycznia 2006 r. odpadła podstawa prawna do kontynuacji wypłacania równoważnika pieniężnego dla skarżącego (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 grudnia 2009 r., sygn. akt VIII SA/Wa 620/09, Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Dostrzec jednak trzeba, że w decyzji z dnia [...] 2002 r. przyznając skarżącemu równoważnik za remont zajmowanego lokalu mieszkalnego jednocześnie określono, że będzie on wypłacany corocznie, a jego wysokość ustalona zostanie każdorazowo na podstawie obowiązujących stawek. Decyzji tej nadano zatem charakter związany. W kwestii obliczania wysokości świadczenia do wypłaty, w decyzji związanej, odesłano do przepisów prawa. Sądy administracyjne są jednakże uprawnione do badania tego zagadnienia i sanowania skutku w postaci niestosowania w praktyce decyzji opartej o nielegalne przepisy, mimo pozostawania jej w obrocie prawnym. A za takie należy uznać przepisy aktów wykonawczych poszerzających wbrew delegacji ustawowej krąg podmiotów uprawnionych do korzystania z przedmiotowego świadczenia (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 294/11, publ. Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Przepis art. 91 ust. 2 ustawy o Policji nigdy nie upoważniał do poszerzania kręgu uprawnionych. Upoważnienie obejmowało początkowo – literalnie rzecz ujmując - szczegółowe zasady wypłaty równoważnika i jego wysokość, a potem przyznawania i zwracania go oraz wysokość, a ostatecznie wysokość oraz szczegółowe zasady przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania równoważnika, uwzględniając podmioty uprawnione do jego otrzymania, wzory wymaganych dokumentów, organy właściwe do jego przyznawania, odmowy przyznania, wypłaty, cofania albo żądania jego zwrotu oraz sposób postępowania w przypadku wystąpienia zbiegu uprawnień do jego otrzymania. Jakkolwiek organy administracyjne były zobowiązane do stosowania norm zawartych w opisanych w zaskarżonej decyzji aktach prawnych mimo tej istotnej wady, to jednak sądy władne są dokonać oceny ich legalności. Jest to uprawnienie niekwestionowane, przeto nie ma potrzeby rozwijania tego zagadnienia. Ocena ta musi być negatywna z wyłożonego wcześniej powodu. Przekroczenie zakresu ustawowego upoważnienia do wydania aktu wykonawczego powszechnie uznawane jest za nielegalne i skutkuje odmową jego stosowania. Jak wynika z art. 92 ust. 1 zd. pierwsze Konstytucji RP rozporządzenia są wydawane przez organy wskazane w Konstytucji, na podstawie szczegółowego upoważnienia zawartego w ustawie i w celu jej wykonania - zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 1895/11 (publ. Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). W tym samym wyroku Sąd dalej wskazuje, że jeżeli sądy administracyjne uprawnione są do oceny legalności aktów prawnych rangi podustawowej, to także władne są dokonać oceny legalności aktów indywidualnych, dotkniętych oczywistą wadą prawną w postaci nielegalnej podstawy prawnej. W państwie prawa niepodobna dopuścić do stosowania zarówno wadliwych aktów generalnych, jak i indywidualnych. Przepisy art. 2 i art. 7 Konstytucji RP stoją temu wyraźnie na przeszkodzie. Państwo prawa to państwo, w którym wszelka aktywność generalna i indywidualna, a zwłaszcza aktywność organów państwowych, ma oparcie w obowiązujących normach prawnych zawartych w prawidłowo podjętych aktach prawnych. Organy władzy publicznej mają zaś obowiązek stosowania prawa i podejmowania w ramach przyznanych im kompetencji działań na podstawie obowiązujących przepisów. Dotyczy to zarówno organów uprawnionych do wydawania aktów wykonawczych, jak i organów uprawnionych do wydania decyzji administracyjnych. Jeżeli zatem akt prawny narusza normę konstytucyjną (tu art. 92), to niepodobna przypisać mu wiążących skutków, w tym jako podstawy wydania decyzji. Podobnie prawa obywatela na takiej podstawie przyznane nie zasługują na ochronę. Wynika to z gradacji wartości i nadrzędności celów państwa. Nadto, normy konstytucyjne, w hierarchii aktów prawnych zajmują wyższą pozycję niż norma ustawowa, w tym wypadku norma wynikająca z przepisu kodeksu postępowania administracyjnego (tu art. 16 § 1). Jest tak nawet wówczas, gdy norma ustawowa zawiera tzw. zasadę, gdyż ma ona tylko wąski zakres – ograniczony do materii regulowanej ustawą (tu postępowanie administracyjne), mimo pewnej ogólności i szerszego zasięgu działania. Zdaniem Sądu, mimo że przepisy postępowania administracyjnego przewidują możliwość usunięcia z obrotu prawnego niezgodnych z prawem decyzji, wyżej wyprowadzone konkluzje mogą być formułowane przez sądy stosownie do danego przypadku. Taka ocena legalności aktów indywidualnych wydanych na podstawie kontrolowanego pod względem zgodności z prawem aktu prawnego generalnego jawi się jako normalne następstwo działania sądu administracyjnego w państwie prawa i jest prostą konsekwencją nadanego mu uprawnienia do badania legalności działań organów państwa. Wobec tego należy wyrazić pogląd, wedle którego decyzje przyznające równoważnik za remont lokalu emerytowanym funkcjonariuszom Policji, w rozważanym przypadku decyzja z dnia [...] 2002 r., nie kreowały podlegających jakiejkolwiek ochronie praw, gdyż były to prawa nabyte w sposób niezasługujący na aprobatę, czyli nie należały do kategorii praw tzw. słusznie nabytych. Nie ma zatem przeszkód do odmowy wypłaty świadczenia mimo funkcjonowania w obrocie prawnym ostatecznej decyzji je przyznającej. Wypłata świadczenia na podstawie takiej decyzji następowałaby bowiem niezgodnie z obowiązującym prawem, a tego sądy administracyjne nie powinny aprobować. Tego rodzaju czynność materialno-techniczna nie miałaby oparcia prawnego. Przy czym, wady tej nie można sanować dotychczasową praktyką organów, bo niepodobna powoływać się w państwie prawa na praktykę i to nielegalną. Skoro więc, od dnia 1 stycznia 2006 r., przepisy rozporządzenia dotyczące stawek, jak i sposób wyliczenia równoważnika, przestały obowiązywać w odniesieniu do emerytów i rencistów policyjnych, wobec braku w tym zakresie innych regulacji, od dnia 1 stycznia 2006 r. brak jest podstaw prawnych do wyliczenia równoważnika dla tych osób. Przewidziane w ustawie stawki i zasady wyliczenia świadczenia mogą być stosowane jedynie w odniesieniu do policjantów w służbie czynnej. Tym samym, decyzja przyznająca skarżącemu równoważnik, od dnia 1 stycznia 2006 r., nie może być realizowana poprzez jego wypłatę. Wobec braku podstaw do dokonania czynności wypłaty, odmowę jej dokonania w drodze zaskarżonej decyzji uznać należało za prawidłową (por. odpowiednio wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 listopada 2010 r., sygn. akt II SA/Op 487/10, publ. Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Należy zauważyć, że ustawa o Policji nie stanowiła i nadal nie stanowi podstawy do przyznania uprawnień do równoważnika pieniężnego emerytowi czy renciście policyjnemu. Jej art. 91 ust. 1 w swojej treści jednoznacznie ogranicza prawo do równoważnika wyłącznie do czynnych policjantów, zaś ust. 2 art. 91 upoważnia ministra właściwego do spraw wewnętrznych do określenia w drodze rozporządzenia wysokości, zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania oraz zwracania równoważnika pieniężnego, o którym mowa w ust. 1. Wydane na jego podstawie rozporządzenie wykonawcze w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2006 r. wykraczało więc poza granicę delegacji ustawowej. Konieczne było w związku z tym uchylenie § 8 wyżej powołanego rozporządzenia. Nie powinno zaś budzić wątpliwości, że organy administracji winny stosować przy wydawaniu swoich decyzji przepisy prawa obowiązującego w dacie ich podejmowania, co przesądza o tym, że organy prawidłowo zastosowały przepisy uwzględniające zmiany wprowadzone rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 grudnia 2005 r. Za nieuzasadnione Sąd uznał zatem zarzuty skargi i w tym względzie w pełni podzielił stanowisko organu odwoławczego wyrażone w zaskarżonej decyzji. Również z tych względów, Sąd nie przychylił się do prezentowanego w tym zakresie, odmiennego stanowiska sądów administracyjnych (np. por. wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r., sygn. akt I OSK 168/12, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 28 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 575/11, publ. Centralna Baza Orzecznictwa Sądów Administracyjnych). Na marginesie dodać jeszcze tylko można, że wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 383/11 tutejszy Sąd oddalił skargę J.W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] 20122 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego za lata 2006-2011. Wyrok ten jest wyrokiem prawomocnym. Wobec tego co wcześniej stwierdzono, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI