IV SA/Wr 416/25

IV SA/Wr 416/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-11-26
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-08-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów /sprawozdawca/
Anetta Makowska-Hrycyk /przewodniczący/
Daria Gawlak-Nowakowska
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1473
art. 69b
Ustawa z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych  innych ustaw (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 26 listopada 2025 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 18 kwietnia 2025 r. nr SKO 4101/438/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 18 kwietnia 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Stronia Śląskiego (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z 25 lutego 2025 r. odmawiającą przyznania T. K. (dalej: strona, skarżący) zasiłku celowego na remont/odbudowę budynku mieszkalnego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że w związku z powodzią, która nawiedziła obszar m.in. gminy S. strona w dniu 14 stycznia 2025 r. złożyła wniosek o udzielenie pomocy finansowej na remont/odbudowę budynku mieszkalnego przy "ul. [...]" w S.
Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Burmistrz decyzją z 25 lutego 2025 r. odmówił przyznania wnioskowanej pomocy. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ I instancji stwierdził, że strona nie zamieszkiwała w momencie zdarzenia i nie prowadziła gospodarstwa domowego pod wskazanym adresem. Tymczasem zasiłki remontowo budowlane przyznawane są rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, jeżeli w dniu wystąpienia powodzi prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku tego zdarzenia.
W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła, że gminna komisja do spraw szacowania strat nie dokonała oględzin strat powstałych wewnątrz budynku. Nikt z komisji nie kontaktował się ze stroną w celu udostępnienia mieszkania i umożliwienia oględzin strat powstałych na skutek zalania. Natomiast w wyniku powodzi została zalana i zamulona część mieszkalna budynku, która znajduje się na najniższej kondygnacji. Nie można było z niej korzystać, gdyż wymagała kapitalnego remontu, w tym wymiany podłóg, drzwi, mebli, skucia części tynków itd. Ponadto strona wskazała, że w zalanym budynku jest od lat zameldowany wraz z dziećmi i użytkowała go w celach mieszkalnych w czasie powodzi.
W wyniku złożonego odwołania SKO decyzją z 18 kwietnia 2025 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza przyjmując, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że szkody poniesione przez stronę zostały spowodowane wskutek powodzi. Wskazało w tym kontekście, że nieruchomość należąca do strony nie została poddana bezpośredniemu działaniu fali powodziowej czy zalaniu wodą wypływającą z cieków lub zbiorników wodnych. Zniszczenia w dolnej kondygnacji budynku powstały bowiem poprzez zalanie nieczystościami komunalnymi wypływającymi z umiejscowionych tam urządzeń sanitarnych. SKO uznało, że w wyniku odcinkowego uszkodzenia przez powódź kanalizacji sanitarnej, system kanalizacyjny napełniony został wodą powodziową, co przyczyniło się do niedrożności instalacji kanalizacyjnej i cofnięcia się ścieków do budynku strony. Oznacza to – jak akcentował organ II instancji – że zniszczenia powstałe w wyniku wylania się zawartości sieci kanalizacyjnej przez przyłącze kanalizacyjne w świetle art. 16 pkt 43 ustawy prawo wodne nie mogą zostać uznane za uszkodzenia powstałe w wyniku powodzi. Wobec strony nie znajdują zastosowania więc Zasady odnoszące się do zasiłku na odbudowę budynku mieszkalnego zniszczonego lub uszkodzonego w wyniku powodzi.
W skardze do WSA strona zarzuciła nieterminowe wydanie decyzji SKO wnosząc jednocześnie o jej zmianę.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), w zakresie realizowanej kontroli, sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd.
W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja SKO nie odpowiada prawu, a tym samym winna zostać uchylona.
Na samym wstępie - przechodząc do merytorycznego rozpoznania skargi - wypada zaakcentować, że wspomniany wyżej brak związania zarzutami skargi nakłada na Sąd – przede wszystkim - obowiązek zrekonstruowania materialnoprawnego wzorca przyznania wnioskowanej pomocy.
Sąd zatem wskazuje, że na podstawie powołanego przez organy obu instancji art. 40 ust. 2 ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.; dalej: uops) zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, przy czym według art. 39 ust. 1-2 uops zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 1 i 2 uops, może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
Wniosek skarżącego o przyznanie pomocy w formie ww. zasiłku związany był z wystąpieniem na terenie jego zamieszkania powodzi i objęcia obszaru gminy S. stanem klęski żywiołowej. Gmina ta została również objęta rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz. U. z 2024 r. poz. 1371).
Zauważyć następnie należy, czego organy nie dostrzegły, że ustawodawca dokonał zmian normatywnych, mających zastosowanie w sprawach dotyczących pomocy państwa udzielanej poszkodowanym wskutek powodzi z września 2024 r., modyfikujących warunki przyznania zasiłku celowego. Zmiany te wprowadzono kolejno:
1) ustawą z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473, ze zm.; dalej: ustawa zmieniająca);
2) ustawą z dnia 21 listopada 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1717; dalej: ustawa z dnia 21 listopada 2024 r.).
W szczególności należy podkreślić – co ma istotne znaczenie dla niniejszej sprawy – że mocą art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. wprowadzono zmiany do ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (dalej: specustawa powodziowa), zaś mocą jej art. 19 wprowadzono zmiany do ustawy zmieniającej, dodając do niej art. 69b. Przy tym przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. weszły, co do zasady, w życie w dniu 26 listopada 2024 r. Czyli omawiane zmiany obowiązywały już zarówno w dacie wydania zaskarżonej decyzji SKO, jak i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza.
Zgodnie z dodanym art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, obowiązującym od dnia 26 listopada 2024 r., zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 uops, z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego, jest przyznawany osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej tej osoby albo rodziny.
Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, wypłaca się w kwocie 50 tys. zł przed wydaniem decyzji o ustaleniu prawa do tego zasiłku, na podstawie wniosku złożonego przez osobę poszkodowaną w terminie 4 dni od dnia złożenia wniosku (art. 69b ust. 3 ustawy zmieniającej).
W przypadku nieustalenia prawa do zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, albo ustalenia kwoty tego zasiłku w wysokości niższej niż określona w art. 69b ust. 3 albo 4 ustawy zmieniającej, wypłacona część zasiłku podlega zwrotowi odpowiednio w kwocie wypłaconej albo w kwocie różnicy między kwotą wypłaconą a kwotą zasiłku ustaloną zgodnie z art. 69b ust. 4 i 5 ustawy zmieniającej (art. 69b ust. 6 ustawy zmieniającej). Część zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, podlegającą zwrotowi, uznaje się za świadczenie nienależnie pobrane, o którym mowa w art. 6 pkt 16 uops (art. 69b ust. 7 ustawy zmieniającej).
W ustawie z dnia 21 listopada 2024 r. nie występują przepisy przejściowe, co wskazuje na konieczność stosowania art. 69b ustawy zmieniającej do osoby albo rodziny, które poniosły stratę w wyniku klęski żywiołowej, to jest powodzi we wrześniu 2024 r., z uwzględnieniem stanu faktycznego danej sprawy.
W art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. unormowano, że przepisy art. 69b ustawy zmieniającej stosuje się również do wniosków o przyznanie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, złożonych i nierozpatrzonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Złożone do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy dokumenty i oświadczenia na potrzeby ustalenia dochodu i sytuacji majątkowej nie podlegają rozpoznaniu.
Podsumowując dokonaną analizę obowiązującego stanu prawnego wypada zatem zauważyć, że w przepisach art. 69b ustawy zmieniającej prawodawca ustanowił szczególną podstawę prawną udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dla osób, które poniosły straty wskutek powodzi we wrześniu 2024 r., w stosunku do ogólnej podstawy prawnej określonej w art. 40 ust. 2 uops. Chociaż wspomniany przepis nawiązuje do treści art. 40 ust. 2 uops, to w istocie ustanawia nową formę świadczenia w postaci "zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego". Co jest jednak najistotniejsze w świetle jednoznacznego brzmienia art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej omawiany zasiłek celowy "jest przyznawany" osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi a nie "może być przyznany" - jak stanowi art. 40 ust. 2 uops. Oznacza to, że decyzja w sprawie takiego zasiłku nie jest decyzją wydawaną przy zastosowaniu uznania administracyjnego, lecz pozostaje decyzją związaną. Przyznanie pomocy jest więc obligatoryjne, jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria udzielenia pomocy ze środków publicznych (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25).
Pomoc udzielana na podstawie omówionych wyżej regulacji stanowi wykonywanie przez gminę zadania zleconego z zakresu administracji rządowej (art. 18 ust. 1 pkt 4 uops). Sposób wykonywania zadań z zakresu administracji rządowej realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego ustala wojewoda (art. 22 pkt 1 uops), zaś gmina, realizując zadania zlecone z zakresu administracji rządowej, kieruje się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę (art. 110 ust. 2 uops). Choć ustanowione w oparciu o art. 22 pkt 1 uops wytyczne wojewody nie mają charakteru aktu prawa miejscowego, a więc nie mogą stanowić podstawy prawnej podejmowanych decyzji administracyjnych w sprawie przyznania zasiłków celowych na podstawie art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej w zw. z art. 40 ust. 2 uops, to jednak wiążą gminę na podstawie art. 110 ust. 2 uops i powinny być respektowane przez gminę przy wypłacie zasiłków celowych ze środków finansowych przekazanych gminie z budżetu państwa na ten cel (por. wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., sygn. akt II GSK 3501/16).
Dodatkowo nie można stracić z pola widzenia, że celem art. 110 ust. 2 uops jest ujednolicenie zasad postępowania, aby uniknąć sytuacji nierównego traktowania osób, które znalazły się w identycznej lub podobnej sytuacji w wyniku klęski żywiołowej (wyrok NSA z 25 stycznia 2017 r., II GSK 2985/16).
W uzasadnieniu podjętych rozstrzygnięć organy obu instancji powołały także zatwierdzone 18 października 2024 r. przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Zasady udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r.
W postanowieniach ogólnych Zasad podano, że pomoc jest udzielana między innymi w formie pomocy remontowo-budowlanej, przyznawanej na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 uops, na którą składają się: a) zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku mieszkalnego"; b) zasiłek na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, zwany dalej: "zasiłkiem na odbudowę budynku gospodarczego", obydwa przyznawane przez kierownika ośrodka pomocy społecznej, co koresponduje z art. 110 ust. 7 uops, na mocy którego wójt (burmistrz, prezydent miasta) udziela kierownikowi ośrodka pomocy społecznej upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy.
Konsekwentnie, pkt 6 części I Zasad stanowi, że zasiłki remontowo-budowlane przyznawane są rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, zwanymi dalej "osobami uprawnionymi", jeśli w dniu wystąpienia powodzi: 1) prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym lub; 2) posiadały i stale użytkowały budynek gospodarczy;
– które zostały zniszczone lub uszkodzone w wyniku tego zdarzenia.
O ile Zasady nie stanowią źródła prawa powszechnie obowiązującego, to jednak tego rodzaju wytyczne odzwierciedlają założenia, na jakie przeznaczone zostało finansowanie z budżetu państwa w celu realizacji zadania zleconego z zakresu administracji rządowej. Wiąże się to jednocześnie z możliwościami finansowymi organu pomocy społecznej realizującego zadanie zlecone. Wykonując zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej i dokonując wypłaty środków finansowych przekazanych na zasiłki celowe na usuwanie skutków klęski żywiołowej, organ pomocowy powinien zatem uwzględniać przeznaczenie środków publicznych określone w wytycznych organu rządowego. Dlatego też organ pomocowy powinien dokonać oceny określonych okoliczności występujących w danej sprawie nie tylko w świetle norm prawa materialnego powszechnie obowiązujących zawartych w uops, lecz także z uwzględnieniem Zasad (por. wyrok WSA w Opolu z 10 lipca 2025 r., I SA/Op 368/25).
W świetle przywołanych przepisów można zatem przyjąć że podstawową materialnoprawną przesłanką przyznania pomocy w oparciu o art. 69b ust. 1 ustawy zmieniającej, w związku z art. 40 ust. 2 uops jest powstanie "straty/szkody w wyniku/na skutek powodzi" która to strata/szkoda dotyczy m.in. "budynku mieszkalnego" oraz to, że wnioskujący o pomoc poszkodowani "prowadzili gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym".
Jak wynika z treści motywów rozstrzygnięcia Burmistrza z 25 lutego 2025 r. jedynym powodem odmowy przyznania świadczenia wnioskowanego przez stronę było ustalenie, że nie zamieszkiwała w momencie zdarzenia i nie prowadziła gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym objętym wnioskiem pomocowym (por. pkt 6 części I Zasad). Ustalenie to strona następnie zakwestionowała wnosząc odwołanie do SKO.
Tymczasem SKO nie odniosło się do podniesionej przez organ I instancji podstawy zakwestionowania zasadności świadczenia w świetle pkt 6 części I Zasad utrzymując decyzję odmowną z uwagi na brak spełnienia innej przesłanki. Przyjął bowiem, że zgłoszone przez stronę straty nie mogły zostać uznane za uszkodzenia powstałe w wyniku powodzi ponieważ były skutkiem tzw. "cofnięcia kanalizacji".
Sąd w tym miejscu nadmienia, że według art. 1 specustawy powodziowej, przepisy ustawy stosuje się w sprawach związanych z usuwaniem skutków powodzi w rozumieniu art. 16 pkt 43 ustawy - Prawo wodne. z art. 16 pkt 43 ustawy - Prawo wodne. Według przytoczonego przepisu, przez powódź rozumie się czasowe pokrycie przez wodę terenu, który w normalnych warunkach nie jest pokryty wodą, w szczególności wywołane przez wezbranie wody w ciekach naturalnych, zbiornikach wodnych, kanałach oraz od strony morza, z wyłączeniem pokrycia przez wodę terenu wywołanego przez wezbranie wody w systemach kanalizacyjnych.
A zatem treść wspomnianej definicji istotnie powinna znaleźć zastosowanie w przedmiotowej sprawie. Skoro analizowany wcześniej art. 69b ustawy zmieniającej umiejscowiony jest pośród przepisów nowelizujących specustawę powodziową, to pozostaje z tą ustawą w nierozerwalnym związku funkcjonalnym.
Nie budzi wątpliwości Sądu również i to, że w ramach postępowania odwoławczego przeprowadzonego zgodnie z zasadą dwuinstancyjności (art. 15 K.p.a.) SKO jest uprawnione do dokonania odmiennej oceny ustalonego przez organ I instancji stanu faktycznego przez pryzmat obowiązujących regulacji materialnoprawnych a następnie merytorycznie rozstrzygnąć sprawę na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję.
Sąd podkreśla jednak, że jakiekolwiek merytoryczne rozstrzygnięcia organu II instancji mogą zapaść jedynie w wyniku prawidłowego rozpatrzenia kompletnego materiału dowodowego pozwalającego na dokonanie niewadliwych ustaleń w kontekście wszystkich materialnoprawnych uwarunkowań (przesłanek) mających znaczenie dla sprawy. Oznacza to, że obowiązkiem organu odwoławczego jest przestrzeganie zasady prawdy obiektywnej dokonując weryfikacji kompletności oraz wiarygodności materiału dowodowego zgromadzonego przez organ I instancji (art. 7, art. 77 § 1, w zw. z art. 15 K.p.a.).
Stwierdzone ewentualne braki w tym zakresie powinny być - przede wszystkim - sanowane w ramach uzupełniającego postępowania dowodowego (art. 136 § 1-4 K.p.a.). Z kolei w przypadku stwierdzenia istotnych uchybień procesowych w toku postępowania przed organem I instancji obowiązkiem SKO jest wydanie decyzji kasacyjnej, tj. uchylenie zaskarżonej decyzję w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji (art. 138 § 2 K.p.a.).
Wreszcie nie można stracić z pola widzenia, że ocenę prawną sprawy oraz przebieg postępowania dowodowego organ II instancji winien odzwierciedlić w uzasadnieniu decyzji skonstruowanym z poszanowaniem przepisów art. 107 § 1 pkt. 6, § 3, w związku z art. 11 K.p.a.
W ocenie Sądu orzekając w niniejszej sprawie organ II instancji nie dochował należycie przywołanych dyrektyw procesowych.
Przede wszystkim – o czym była mowa wyżej - pominął w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wspomniany aspekt pkt 6 części I Zasad. Tym samym, nie uzewnętrznił własnego stanowiska, czy wspomniana przesłanka (prowadzenie gospodarstwa domowego w budynku mieszkalnym) istotnie miała wpływ na odmowę przyznania świadczenia, czy też nie. Nie odniósł się tym samym ani do argumentacji organu I instancji ani do zarzutów odwołania. Z tego powodu uzasadnienie weryfikowanej decyzji jest niekompletne a działanie SKO – poprzez brak odniesienia się do zarzutów odwołania – naruszyło normę art. 8 § 1 K.p.a., według którego organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Z kolei jeżeli chodzi o merytoryczną podstawę odmowy świadczenia, którą zastosowało SKO, to przede wszystkim należy zauważyć, że nie była ona przedmiotem oceny w uzasadnieniu organu I instancji. Mogło to więc wywołać przekonanie u strony wnioskującej o pomoc, że normatywna przesłanka związku szkody z powodzią została pozytywnie przesądzona w jej sprawie.
Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że okoliczność zalania budynku przez kanalizację została zaakcentowana jedynie w przeprowadzonym we wrześniu 2024 r. wywiadzie środowiskowym. Z kolei w sporządzonym w dniu 6 lutego 2025 r. protokole komisji ds. szacowania szkód w ogóle nie odnoszono się do tej kwestii wskazując jedynie, że jedyną podstawą odmowy pomocy jest to, że "właściciel nie mieszka pod wskazanym adresem. Nie prowadził gospodarstwa domowego w dniu powodzi".
Co jednak najistotniejsze, z akt sprawy wynika również, że strona uzyskała kwalifikowaną pomoc doraźną w postaci zasiłku celowego w kwocie 8.000,00 zł. Przy tym nie można stracić z pola widzenia, że pomoc ta, podobnie jak pomoc remontowo-budowlana, przeznaczona jest dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, które "w wyniku powodzi" poniosły szkodę (por. art. 69a ustawy zmieniającej oraz pkt 1. 1) lit a) oraz pkt 4 części I Zasad). Biorąc zatem pod uwagę, że w arkuszu wywiadu środowiskowego wskazano jako adres zamieszkania strony budynek przy "ul. [...]" w S. Ś., to mogłoby oznaczać, że dla organu I instancji związek szkód z powodzią - w tej konkretnej lokalizacji - został przesądzony.
Powyższa kwestia na pewno powinna była zostać przez organ II instancji wszechstronnie rozważona w kontekście zarówno wspomnianego art. 8 § 1 jak i § 2 K.p.a. Zgodnie bowiem z art. 8 § 2 K.p.a. organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym. Oznaczałoby to – na kanwie niniejszej sprawy – konieczność rozważenia, czy strona otrzymała inna kwalifikowaną pomoc oraz czy była ona związana ze stratami w budynku mieszkalnym "ul. [...]" w S. Ś.
Negatywnie bowiem należałoby ocenić postępowanie wobec poszkodowanego poprzez odmienną ocenę tożsamej przesłanki materialnoprawnej (tj. związku z powodzią) na gruncie różnych świadczeń (pomocy) udzielanych w związku z powodzią.
Tym samym, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja SKO okazała się rozstrzygnięciem co najmniej przedwczesnym z uwagi na brak wszechstronnej analizy oraz omówienia wskazanych wyżej merytorycznych przesłanek pomocy, w szczególności przy uwzględnieniu treści art. 8 § 1 i 2 K.p.a. Nadto decyzja została wydana z naruszeniem art. 107 § 1 pkt. 6, § 3, w związku z art. 11 oraz art. 15 K.p.a. ponieważ organ II instancji nie wyjaśnił przyczyn zmiany podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a tym samym w ogóle nie odniósł się do zarzutów odwołania.
Jeżeli natomiast chodzi o konkretne zarzuty skargi dotyczące terminowości postępowania przed SKO to wskazać należy, że nie miały znaczenia na płaszczyźnie kontroli sądowej decyzji. Kwestia bezczynności lub przewlekłości postępowania przed organem administracyjnym podlega badaniu w ramach innych środków prawnych, tj. ponaglenia lub odrębnej skargi do sądu administracyjnego (na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania).
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c orzeczono jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą SKO będzie ponowne przeprowadzenie postępowania odwoławczego z poszanowaniem przywołanych wyżej reguł procesowych.