IV SA/Wr 411/19

IV SA/Wr 411/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2019-12-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-10-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Wanda Wiatkowska-Ilków /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6209 Inne o symbolu podstawowym 620
Hasła tematyczne
Inspekcja sanitarna
Sygn. powiązane
II OSK 1066/20 - Wyrok NSA z 2023-04-04
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 2070
art.5
Ustawa z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (sprawozdawca) Protokolant: sekretarz sądowy Aneta Januszkiewicz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi A Spółka z o.o. z siedzibą w D. na decyzję D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] w przedmiocie nakazu zapewnienia prawidłowej prezentacji i reklamy środków spożywczych oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. po rozpatrzeniu odwołania A Sp. z o. o. od decyzji administracyjnej Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. [dalej także: PPIS w W.) nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. nakazującej: Sp. z o.o. A, D., N. [...], [...] W. wykonanie w terminie do dnia 31 sierpnia 2019 roku obowiązków o treści:
1) Zapewnić prawidłową prezentację i reklamę środka spożywczego pn. "Olej [...]" na stronie internetowej: https:[...] zgodnie z obowiązującymi przepisami poprzez:
a) usunięcie z prezentacji informacji mogących wprowadzać konsumenta w błąd, przypisując właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia, bądź też odwołujących się do takich właściwości np.: "NNKT mają działania przeciwzakrzepowe", "NNKT łagodzą zmiany zapalne w organizmie";
b) zamieszczenie w tabeli wartości odżywczej "Oleju [...]" danych liczbowych adekwatnych do przedstawionych wyników analizy wykonanej przez Uniwersytet Przyrodniczy we W.;
c) użycie w prezentacji prawidłowych sformułowań "data minimalnej trwałości" lub "termin przydatności do spożycia", zamiast "data ważności";
d) usunięcie z prezentacji niezatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych, np.:
- "NNKT podnoszą poziom "dobrego" cholesterolu (HDL), a obniżają poziom "złego" cholesterolu (LDL)";
- "NNKT są budulcem komórek organizmu i tkanki mózgowej";
- "NNKT są ważnym budulcem błon komórkowych, odpowiadają za ich budowę oraz czynności";
- "NNKT stanowią elementy zdrowej diety, która wspiera serce i układ krwionośny";
- "NNKT wspierają prawidłowy rozwój układu nerwowego oraz zdolności psychomotoryczne i intelektualne, a także zdolności poznawcze";
- "NNKT wspierają prawidłową pracę układu immunologicznego";
e) usunięcie lub zmianę treści niezatwierdzonego oświadczenia zdrowotnego: "dieta bogata w NNKT wpływa na prawidłowy wzrost i rozwój u dzieci, już w okresie płodowym" - zgodnie z brzmieniem i warunkami stosowania oświadczenia zatwierdzonego.
2) Zapewnić prawidłową prezentację i reklamę środka spożywczego pn.: "Olej [...]" na stronie internetowej https:[...] zgodnie z obowiązującymi przepisami poprzez:
a) usunięcie z prezentacji sformułowań, które mogą wprowadzać konsumenta w błąd, odnoszących się do leków "dawkowanie", "zażywać";
b) zamieszczenie w tabeli wartości odżywczej danych liczbowych, które są adekwatne do przedstawionych wyników analizy wykonanej przez Uniwersytet Przyrodniczy we W.
c) użycie w prezentacji prawidłowych sformułowań "data minimalnej trwałości" lub "termin przydatności do spożycia", zamiast: "data ważności";
3) Zapewnić prawidłową prezentację i reklamę środka spożywczego pn.: "Olej [...]" na stronie internetowej https:[...] zgodnie z obowiązującymi przepisami poprzez:
a) usunięcie z prezentacji sformułowań, które mogą wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do właściwości środka spożywczego, w tym jego charakteru, tożsamości, składu, przypisujących środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada oraz właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia, bądź odnoszących się do takich właściwości np.:
-"profilaktycznie jako naturalny i wartościowy suplement diety"; -"dawkowanie", "dostarcza organizmowi leczniczych składników";
-"NNKT mają działanie przeciwzakrzepowe"; "NNKT łagodzą stany zapalne w organizmie", "Olej [...] wykazuje liczne właściwości zdrowotne, dzięki czemu znajduje zastosowanie w zwalczaniu wielu różnych schorzeń. Może być stosowany m.in. jasko środek na wrzody i różne dolegliwości żołądkowe, taki jak nieżyt żołądka, grypa żołądkowa oraz refluks. Naukowcy udowodnili, że olej [...] znajduje też zastosowanie w eliminowaniu bakterii Helicobacter pylori, która stanowi najczęstszą przyczynę choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Ponadto wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe oraz ochronne (zwłaszcza na miąższ wątroby, i nerek). Olej [...] ma także potencjalne właściwości przeciwnowotworowe - z licznych badań wynika, że przyczynia się do unicestwienia komórek nowotworowych lub zahamowania ich rozwoju. Z tego względu może odgrywać ważną rolę w profilaktyce chorób nowotworowych, zwłaszcza raka wątroby oraz jelita grubego";
b) umieszczenie w tabeli wartości odżywczej danych liczbowych adekwatnych do przedstawionych wyników analizy wykonanej przez Uniwersytet Przyrodniczy we W.;
c) użycie w prezentacji prawidłowych sformułowań: "data minimalnej trwałości" lub "termin przydatności do spożycia", zamiast: "data ważności";
d) usunięcie z prezentacji niezatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych, np.:
- "NNKT podnoszą poziom "dobrego" cholesterolu (HDL), a obniżają poziom "złego" cholesterolu (LDL)";
- "NNKT są budulcem komórek organizmu i tkanki mózgowej";
- "NNKT są ważnym budulcem błon komórkowych, odpowiadają za ich budowę oraz czynność";
- "NNKT stanowią element zdrowej diety, która wspiera serce i układ krwionośny";
- "NNKT wspierają prawidłowy rozwój układu nerwowego oraz zdolności psychomotoryczne i intelektualne, a także zdolności poznawcze";
- "NNKT wspierają prawidłową pracę układu immunologicznego";
e) usunięcie lub zmianę treści niezatwierdzonego oświadczenia zdrowotnego: "dieta bogata w NNKT wpływa na prawidłowy wzrost i rozwój dzieci, już w okresie płodowym" - zgodnie z brzmieniem i warunkami stosowania oświadczenia zatwierdzonego.
4) Zapewnić prawidłową prezentację i reklamę środka spożywczego pn.: "Olej [...]" na stronie internetowe https:[...] zgodnie z obowiązującymi poprzez:
a) zamieszczenie w opisie prawidłowej nazwy produktu - określenie: "dla dziecka", może wprowadzać konsumenta w błąd, poprzez sugerowanie, że produkt jest przeznaczony specjalnie dla dzieci oraz, że ma szczególne właściwości, podczas gdy jest to olej rzepakowo- słonecznikowy, tłoczony na zimno, nierafinowany;
b) usunięcie określenia: "bez żadnych dodatków", co wskazuje na szczególne właściwości oleju, podczas gdy zgodnie z częścią E załącznika II rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do Żywności (Dz. U. L 354 z 31.12.2008, s. 16 z późn. zm.) - substancje dodatkowe nie są dopuszczone do stosowania w tej kategorii olejów;
c) usunięcie z prezentacji sformułowań, które mogą wprowadzać konsumenta w błąd, odnoszących się do leków oraz przypisujących właściwości lecznicze, bądź odnoszących się do takich właściwości: "dawkowanie", "dawka"; "NNKT mają działanie przeciwzakrzepowe"; "NNKT łagodzą stany zapalne w organizmie";
d) zamieszczenie w tabeli wartości odżywczej danych liczbowych, które są adekwatne do przedstawionych wyników analizy wykonanej przez Uniwersytet Przyrodniczy we W.;
e) użycie w prezentacji prawidłowych sformułowań: "data minimalnej trwałości" lub "termin przydatności do spożycia", zamiast: "data ważności";
f) usunięcie z prezentacji niezatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych, np.:
- "NNKT podnoszą poziom "dobrego" cholesterolu (HDL), a obniżają poziom "złego" cholesterolu (LDL)"
- "NNKT są budulcem komórek organizmu i tkanki mózgowej"
- "NNKT są ważnym budulcem błon komórkowych, odpowiadają za ich budowę oraz czynność";
- "NNKT stanowią element zdrowej diety, która wspiera serce i układ krwionośny";
- "NNKT wspierają prawidłowy rozwój układu nerwowego oraz zdolności psychomotoryczne i intelektualne, a także zdolności poznawcze";
- "NNKT wspierają prawidłową pracę układu immunologicznego",
h) usunięcie lub zmianę treści niezatwierdzonego oświadczenia zdrowotnego: "dieta bogata w NNKT wpływa na prawidłowy wzrost i rozwój dzieci, już w okresie płodowym" - zgodnie z brzmieniem i warunkami stosowania oświadczenia zatwierdzonego,
działając na podstawie:
• art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2019 poz. 59),
• art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 z późn. zm., dalej także: k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu podał, że w dniu 22 lutego 2019 r. przedstawiciel Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. przeprowadził ocenę prezentacji i reklamy środków spożywczych pn.: "Olej [...]", "Olej [...]", "Olej [...]", "Olej [...]" wprowadzanych do obrotu za pośrednictwem sklepu internetowego poprzez stronę https:[...]. W wyniku przeprowadzonej analizy treści wykorzystanych w prezentacji i reklamie ww. produktów stwierdzono wiele nieprawidłowości.
Jeśli idzie o "Olej [...]" zarzucono nieprawidłową prezentację i reklamę produktu w sklepie internetowym https:[...] w zakresie:
a) wprowadzania w błąd poprzez:
- użycie nieprawidłowej nazwy produktu: "Olej [...]", zamiast: "Olej rzepakowo-słonecznikowy [...]" - wykorzystanie w nazwie produktu określenia: "dla dziecka" może sugerować, że produkt jest przeznaczony specjalnie dla dzieci oraz, że ma szczególne właściwości, podczas gdy jest to olej rzepakowo - słonecznikowy, tłoczony na zimno, nierafinowany;
- zamieszczenie określenia: "bez żadnych dodatków", co wskazuje na szczególne właściwości oleju, podczas gdy zgodnie z częścią E załącznika II rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1333/2008 z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie dodatków do żywności (Dz. U. L 354 z 31.12.2008,. s. 16 z późn. zm.) - substancje dodatkowe nie są dopuszczone do stosowania w tej kategorii olejów;
- zamieszczenie w prezentacji sformułowań odnoszących się do leków: "dawkowanie", "dawka";
- przypisywanie właściwości leczniczych, bądź odniesienie się do takich właściwości np.: "NNKT mają działanie przeciwzakrzepowe"; "NNKT łagodzą zmiany zapalne w organizmie";
- zamieszczenie w tabeli wartości odżywczej danych liczbowych, które nie są adekwatne do przedstawionych wyników analizy wykonanej przez Uniwersytet Przyrodniczy we W.;
b) użycie w prezentacji określenia: "data ważności", zamiast: "data minimalnej trwałości" lub: "termin przydatności do spożycia";
c) wykorzystanie w prezentacji niezatwierdzonych oświadczeń zdrowotnych, np.:
- "NNKT podnoszą poziom "dobrego" cholesterolu (HDL), a obniżają poziom "złego" cholesterolu (LDL)";
- "NNKT są budulcem komórek organizmu i tkanki mózgowej";
- "NNKT są ważnym budulcem błon komórkowych, odpowiadają za ich budowę oraz czynność";
- "NNKT stanowią element zdrowej diety, która wspiera serce i układ krwionośny";
- "NNKT wspierają prawidłowy rozwój układu nerwowego oraz zdolności psychomotoryczne i intelektualne, a także zdolności poznawcze";
- "NNKT wspierają prawidłową pracę układu immunologicznego";
d) wykorzystanie w prezentacji niezatwierdzonego oświadczenia zdrowotnego, którego brzmienie zostało zmienione w stosunku do oświadczenia dopuszczonego:
- "dieta bogata w NNKT wpływa na prawidłowy wzrost i rozwój dzieci, już w okresie płodowym".
Powyższe stanowiło naruszenie przepisów:
- art. 7 ust. 1 lit. a, lit. b i lit. c, art. 7 ust. 3 i ust. 4, art. 9 ust. 1 lit. f, art. 17 ust. 1 i ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzeń Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1924/2006 i (WE) nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13 WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5 /WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 608/2004 (Dz. U. UE. L. z 2011 r., tom 304, s. 18 z późn. zm.),
- art. 52 a ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U. z 2018 r. poz. 1541 z późn. zm.),
- art. 5 ust. 1 lit. a - lit. d, art. 6 ust. 1 i ust. 2, pkt 17 i pkt 23 preambuły, art. 10 ust. 1 rozporządzenia (WE) Nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności (Sprostowanie Dz. Urz. UE L 12 z 18.01.2007r. s. 3 z późn. zm.),
- załącznika do rozporządzenia Komisji (UE) Nr 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r., ustanawiającego wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Dz. Urz. UE z 25.5.2012 r. L 136 s.l z późn. zm.).
W związku z powyższym w dniu 31 maja 2019r. PPIS w W. wydał decyzję administracyjną nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. nakazując Spółce A wykonanie obowiązków szczegółowo opisanych wyżej (w sentencji niniejszej decyzji).
W dniu 19 czerwca 2019 r. do siedziby PSSE w W. wpłynęło odwołanie Sp. z o.o. A od decyzji PPIS w W. Nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. W odwołaniu skarżąca spółka zarzucała, że nie zgadza się z punktem 4 ppkt a decyzji nr [...] z dnia [...] maja 2019 r. - który nakazywał "Zapewnić prawidłową prezentację i reklamę środka spożywczego pn. "Olej [...] " na stronie internetowej: https:[...] zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie dotyczącym: a) zamieszczenia w opisie prawidłowej nazwy produktu - określenie: "Dla dziecka", może wprowadzać konsumenta w błąd, poprzez sugerowanie, że produkt jest przeznaczony specjalnie dla dzieci oraz, że ma szczególne właściwości, podczas gdy jest to olej rzepakowo-słonecznikowy, tłoczony na zimno, nierafinowany. Strona załączyła do odwołania wydruk na którym zobrazowane zostało pięć produktów, tj. dwa oleje, herbata, miód i mydło do rąk podając, że jest to przykład tego, że inni producenci wprowadzają różne produkty do obrotu podając na opakowaniu, że są one przeznaczone dla dzieci i "żaden inny Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny nie widzi w tym wprowadzania w błąd".
Ponadto skarżący podniósł, że został przekroczony termin załatwienia sprawy, gdyż nie zachowano terminu wskazanego przez PPIS w W. w zawiadomieniu z dnia [...] kwietnia 2019 r. Nr [...], gdzie jako termin załatwienia sprawy wskazano dzień [...] maja 2019 r" a decyzja nr [...] znak [...] z dnia [...] maja 2019 r. została nadana w dniu 6 czerwca 2019 r. W ocenie odwołującego się takie działanie organu skutkuje tym, że zaskarżona przez niego decyzja nie ma mocy prawnej.
D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. ustalił i zważył co następuje:
Znajomość i przestrzeganie przepisów prawa żywnościowego jest obowiązkiem każdego podmiotu działającego na rynku spożywczym. Zgodnie z art. 17 rozporządzenia (WE) nr 178 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE. L. z 2002 r., t. 31, s. 1 z późn. zm.) [dalej także: rozporządzenie nr 178/2002] odpowiedzialność za bezpieczeństwo żywności na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji ponosi podmiot działający na rynku spożywczym.
Art. 7 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (...) (Dz. Urz. UE L 304/18 z dnia 22.11.2011, s 18 z późn. zm.) [dalej także: rozporządzenie 1169/2011], ustanawia obowiązek informowania o wprowadzanej do obrotu handlowego żywności w sposób rzetelny, jasny i łatwy do zrozumienia dla konsumenta. Zgodnie z definicją językową "rzetelny" oznacza "wypełniający należycie swoje obowiązki", "zgodny z prawdą, wiarygodny". Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 1169/2011: informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd, w szczególności:
a) co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości, składu, ilości, trwałości, kraju lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji;
b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;
c) przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślanie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych;
d) przez sugerowanie poprzez wygląd, opis lub prezentacje graficzne, że chodzi o określony środek spożywczy lub składnik, mimo że w rzeczywistości komponent lub składnik naturalnie obecny lub zwykle stosowany w danym środku spożywczym został zastąpiony innym komponentem lub innym składnikiem.
Funkcją przytoczonych wyżej regulacji jest realizacja celów prawa żywnościowego, którymi zgodnie z przepisem art. 5 rozporządzenia nr 178/2002 są zapewnienie wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego. Podstawowym celem prawa żywnościowego jest wiec zapewnienie bezpieczeństwa żywności w rozumieniu art. 3 ust. 3 pkt 5 ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, a więc przestrzegania ogółu warunków, które muszą być spełniane i działań, które muszą być podejmowane na wszystkich etapach produkcji lub obrotu żywnością - w celu zapewnienia ochrony zdrowia i życia człowieka.
Szczególnie istotny w tym kontekście jest także przepis art. 8 rozporządzenia nr 178/2002, zatytułowany "Ochrona interesów konsumentów". Praktycznym przejawem realizacji zasad i celów wskazanych w wyżej wymienionym przepisie w zakresie znakowania żywności jest właśnie przywołany wyżej art. 7 rozporządzenia nr 1169/2011.
Z powyższego wynika, że informacje dotyczące żywności przekazywane konsumentowi nie mogą wprowadzać w błąd. Regulacja ta dotyczy zarówno informowania nt. funkcji jak i ilości oraz nazwy poszczególnych składników środka spożywczego, co pozwala konsumentowi na ocenę danego produktu jak i porównywanie go z innymi produktami.
Celem wyjaśnienia pojęcia wprowadzania w błąd można posłużyć się wykładnią systemową i sięgnąć do art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. z 2017 roku poz. 2070) [dalej także: u.p.n.p.r.], która - podobnie jak komentowane rozporządzenie - ma na celu ochronę interesów konsumenta (podobnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Po 1052/14, opublikowany w LEX nr 1807900). Zauważyć należy, że obszar regulacji dotyczącej przeciwdziałania nieuczciwym praktykom rynkowym jest obszarem obejmującym ramowo wszystkie rynki, na których występują konsumenci, w tym także rynek żywności. Zgodnie z art. 5 ust. 1 u.p.n.p.r. praktykę rynkową - do której zaliczyć można także oznakowywanie środków spożywczych 7 - uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli "w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął". Odnosząc to do znakowania, reklamy i prezentacji środków spożywczych, można przyjąć, że chodzi tutaj zatem o wszelkie komunikaty (słowne, graficzne) lub ich brak mogące prowadzić do mylnych wyobrażeń o oznaczonych nimi produktach, a w konsekwencji skłonić konsumenta do nabycia produktu, którego w innych okolicznościach (tj. gdyby wiedział o rzeczywistym charakterze produktu), by nie nabył. W oparciu o to można wskazać, że przekazem wprowadzającym w błąd będzie jest ten, który wpływa na jakiekolwiek decyzje rynkowe konsumentów i wpływ ten jest istotny. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2017 r roku wydanego w sprawie o sygn.. akt II GSK 440/16 (opublikowany w LEX nr 2334186) przyjęto, że: "Przesłanką oznakowania wprowadzającego w błąd jest jego możliwy (potencjalny) wpływ na decyzję konsumenta co do nabycia towaru. Oznacza to, że błąd (błędne oznakowanie produktu) musi być istotny na tyle, by móc wpłynąć na określone preferencje konsumenta wobec danego produktu". Kolejnym istotnym elementem zdefiniowania pojęcia wprowadzana w błąd jest także to, że przekaz wprowadzający w błąd to nie tylko przekaz, który faktycznie myli nabywców, lecz także taki, który tylko potencjalnie może wywrzeć taki skutek. Oznacza to, że wprowadzenie w błąd ma charakter abstrakcyjny, a jego stwierdzenie nie wymaga zaistnienia jednostkowej dezinformacji.
Kolejnym kryterium jakim trzeba się kierować w ocenie zaistnienia wprowadzania konsumenta w błąd, jest model przeciętnego konsumenta. Jest to tzw. metoda normatywna, która polega na ustaleniu hipotetycznego wzorca (modelu) zachowania przeciętnego konsumenta i jego reakcji na dany przekaz. Metoda ta jest powszechnie przyjęta do stosowania w orzecznictwie i praktyce administracji publicznej na co zwrócił uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 24 lutego 2017 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II GSK 440/16 (opublikowany w LEX nr 2334186). Polega ona na ustaleniu hipotetycznego wzorca (modelu) zachowania przeciętnego konsumenta i jego reakcji na dany przekaz dokonuje się in abstracto rekonstrukcji takiego modelu, bazując na wiedzy, zasadach logicznego myślenia i doświadczeniu życiowym.
Jeżeli chodzi o adresatów danego przekazu, w doktrynie wskazuje się , że "pewne grupy konsumenckie, np. dzieci są szczególnie podatne na nieuczciwe praktyki rynkowe, dlatego też aktywności przedsiębiorcy skierowane do tych grup powinny być oceniane bardziej rygorystyczne, niż praktyki kierowane do grup wyspecjalizowanych i świadomych.
Nazwa produktu "Olej [...]", sugeruje, że produkt jest przeznaczony dla dzieci, a więc jest to produkt z jakiś względów szczególny, o czym więcej poniżej, przeznaczony dla wybranej, dodajmy wrażliwej grupy konsumentów. Analiza składu produktu prowadzi jednak do wniosku, że jest to olej rzepakowo - słonecznikowy tłoczony na zimno, nierafinowany, a więc produkt tzw. powszechnego spożycia, ze względu na skład i sposób produkcji przeznaczony dla ogółu konsumentów, a nie tylko dla dzieci. Zauważyć należy, że zgodnie z przepisem art. 2 ust. 2 lit. f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy ciała oraz uchylające dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2006/125/WE i 2006/141/WE, dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) nr 953/2009 (Dz.U.UE.L. z 2013 r. t. 181, s. 35) [dalej także rozporządzenie nr 609/2013] "żywność dla dzieci" definiuje się jako "żywność przeznaczona do spełnienia szczególnych potrzeb zdrowych niemowląt odstawionych od piersi oraz zdrowych małych dzieci, stosowana jako suplement ich diety lub w celu ich stopniowego przystosowania się do zwykłej żywności z wyłączeniem:
(i) produktów zbożowych przetworzonych; oraz
(ii) napojów na bazie mleka i podobnych produktów przeznaczonych dla małych dzieci".
Produkt pn. "Olej [...]", który jest mieszaniną dwóch olejów tj. rzepakowego oraz słonecznikowego i według D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., nie spełnia warunku wyżej podanej definicji bowiem nie zaspokaja szczególnych potrzeb zdrowotnych niemowląt odstawionych od piersi oraz zdrowych małych dzieci. Olej rzepakowy oraz olej słonecznikowy są składnikami ogólnie dostępnej żywności, nie wyróżniają się niczym, co mogłoby spowodować, żeby stanowiły one produkty z przeznaczeniem dla dzieci na co wskazuje przedsiębiorca poprzez zawarcie w nazwie własnej produktu określenie, że jest to olej dla dziecka, a także poprzez umieszczenie na swojej stronie https:[...] przy prezentacji i w reklamie powyższego produktu wizerunku matki i dziecka. Przedsiębiorca nie wykazał w żaden sposób tego, że produkt ten ma wyjątkowe właściwości, które czynią go wyjątkowym z punktu widzenia zdrowa dzieci, a czego wyraźnie wymaga przywołane wyżej t definicja z art. 2 ust. 2 lit. f) rozporządzenia nr 609/2013. Strona wskazuje jedynie na walory smakowe produktu, które mają trafiać w gusta kulinarne dzieci. Nie jest to jednak walor odwołujący się walorów zdrowotnych, co ważne szczególnych, wyjątkowych, a więc takie uzasadnienie dla stosowania tego określenia w nazwie produktu oraz przy jego prezentacji i reklamie nie znajduje uzasadnienia.
Ponadto na stronie internetowej https:[...] umieszczono w prezentacji i reklamie ww. produktu grafikę przedstawiająca butelkę z etykietą, na której znajduje się wizerunek matki z dzieckiem (małym dzieckiem lub niemowlęciem), i o ile art. 7 ust. 1 lit. b uznaje za wprowadzanie w błąd podawanie informacji nieprawdziwych lub niepełnych, o tyle art. 7 ust. 1 lit c pokazuje, że niekiedy wprowadzające w błąd może być podawanie informacji prawdziwych, które jednak - ze względu na sposób ich przekazywania - mogą prowadzić do pomyłek konsumentów i ich wyobrażeń o produkcie niezgodnym ze stanem rzeczywistym. Chodzi tu głównie o podawanie informacji (oczywiście) prawdziwych, ale w sposób sugerujący wyjątkowość danego produktu na tyle produktów podobnych. Komentowana okoliczność obejmuje zatem cechy produktu, które wynikają z wrodzonego (niezależnego od producenta) charakteru produktu bądź z istniejącego wymogu prawnego obejmującego wszystkie produkty danej kategorii. Tego rodzaju oznakowanie wykorzystuje z jednej strony brak wiedzy konsumenta w przedmiotowym zakresie, z drugiej zaś stanowi treść poszukiwaną przez znaczną grupę wcześniejszych konsumentów. Należy również nadmienić, że w prezentacji i reklamie powyższego produktu, w grafice produktu w głównym polu widzenia opakowania produktu nie umieszczono informacji, iż produkt ten to mieszanina oleju rzepakowego i słonecznikowego. Główne pole widzenia oznacza pole widzenia opakowania, które konsument najprawdopodobniej zobaczy przy pierwszym spojrzeniu na produkt w momencie zakupu i które umożliwia konsumentowi natychmiastową identyfikację produktu, jeśli chodzi o jego charakter lub rodzaj, a w stosownych przypadkach o jego markę. Jeżeli opakowanie ma kilka identycznych głównych pól widzenia, to główne pole widzenia jest polem wybranym przez podmiot działający na rynku spożywczym. Według komentowanej definicji "główne pole widzenia' jest pierwszym i podstawowym fragmentem opakowania produktu, które konsument zobaczy, zapoznając się z produktem.
W związku z powyższym D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. stwierdza, że przedsiębiorca dedykując produkt dla dzieci narusza przepisy prawa żywnościowego i podtrzymuje w tej kwestii stanowisko PPIS w W. Odnośnie powołania się przez odwołującego się na inne produkty, w których znakowaniu pojawiło się określenie, że są przeznaczone dla dzieci, po pierwsze nie wnikając w to, czy ich znakowanie jest poprawne, gdyż nie jest to przedmiotem niniejszego postępowania, zauważyć należy, że jeden z tych produktów nie jest w ogóle środkiem spożywczym (mydło), inne są wprowadzane do obrotu jako szczególe kategorie żywości (dietetyczny środek spożywczy czy suplement diety - produkty te przed wprowadzeniem na rynek handlowy podlegają zgłoszeniu do Głównego Inspektora Sanitarnego i są objęte szczegółowym wymaganiom), a po wtóre nawet gdyby dochodziło do naruszania przepisów prawa żywnościowego przez innych przedsiębiorców nie tworzy to uprawienia dla A Sp. z o.o. do znakowania żywności z naruszeniem tych przepisów.
Odnośnie zarzutu strony dotyczącego daty wysłania do niej przez PPIS w W. decyzji nr [...] sześć dni po dacie wyznaczonej przez ten organ do załatwienia sprawy, zważać należy, że zupełnie chybiony jest zarzut, że takie działanie organu spowodowało, że decyzja ta pozbawiona jest mocy prawnej. Skutek taki absolutnie nie wynika z przepisów prawa, bowiem zaskarżona przez stronę decyzja została wydana skutecznie, posiada wszelkie cechy tego typu aktu (art. 107 k.p.a.), została doręczona stronie (art. 109 § 1 k.p.a.) i jest wiążąca dla organu, który ją wydał (art. 110 § 1 k.p.a.).
Ostatni z zarzutów skarżącej się strony dotyczy braku kompetencji organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej do badania prawidłowości znakowania środków spożywczych w świetle przestrzegania przez podmioty odpowiedzialne za ich wprowadzanie do obrotu wymogów prawa żywnościowego także jest niezasadny. Zgodnie bowiem z przepisem art. 73 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia organami urzędowej kontroli żywności, o których mowa w art. 4 rozporządzenia (WE) nr 882/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzanych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz. U. UE. L. z 2004 r. t. 165, s. 1) [dalej także: rozporządzenie nr 882/2004], w zakresie bezpieczeństwa żywności, są organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej, zgodnie z właściwością określoną przepisami ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, w odniesieniu do żywności pochodzenia niezwierzęcego produkowanej i wprowadzanej do obrotu, przywożonej z państw trzecich oraz wywożonej i powrotnie wywożonej do tych państw. Zgodnie zaś z przepisem art. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2019 poz. 59) Państwowa Inspekcja Sanitarna jest powołana do realizacji zadań z zakresu zdrowia publicznego, w szczególności poprzez sprawowanie nadzoru nad warunkami: zdrowotnymi żywności, żywienia i produktów kosmetycznych. W art. 4 ust. 1 pkt 3 i 3a ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej wskazano zaś, że do zakresu działania Państwowej Inspekcji Sanitarnej w dziedzinie bieżącego nadzoru sanitarnego należy kontrola przestrzegania przepisów określających wymagania higieniczne i zdrowotne, w szczególności dotyczących warunków produkcji, transportu, przechowywania i sprzedaży żywności oraz warunków żywienia zbiorowego i nadzoru nad jakością zdrowotną żywności. Jak wynika z motywu 3 rozporządzenia nr 1169/2011 przepisy dotyczące znakowania żywności zostały ustanowione celem uzyskania wysokiego poziomu ochrony zdrowia konsumentów i zagwarantowania im prawa do informacji.
D. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W., pomimo braku zarzutów strony, zbadał także prawidłowość wydania przez PPIS w W. zaskarżonej decyzji nr [...] i wskazuje, że decyzja ta także w powstałym zakresie została wydana zgodnie z przepisami prawa, w tym prawa żywnościowego.
Powyższą decyzję zaskarżyła A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Wniosła o:
- uchylenie jej w całości oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji a także umorzenia postępowania w sprawie; ewentualnie uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji;
- zasądzenie od D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na zasadzie art. 106 § 3 p.p.s.a. wnosiła o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, tj.:
- wydruk ze strony internetowej [...] z dnia 27 sierpnia 2019 r.;
- wydruk ze strony internetowej [...] z dnia 27 sierpnia 2019 r.;
- wydruk ze strony internetowej [...] z dnia 27 sierpnia 2019 r.;
- wydruk ze strony internetowej [...] z dnia 27 sierpnia 2019 r.;
- wydruk etykiety tylnej umieszczonej na produkcie "Olej [...];
na okoliczność ustalenia, iż na dzień złożenia niniejszej skargi obowiązki wskazane w treści decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w W. nr [...] z dnia [...] maja 2019 r., utrzymanej w mocy decyzją D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r., zostały przez skarżącą wykonane, za wyjątkiem obowiązku zmiany nazwy produktu "Olej [...]" nałożonego na skarżącą w treści punktu 4 a decyzji organu I instancji, która została w całości podtrzymana zaskarżoną decyzją organu II instancji, co do którego skarżąca stoi na stanowisku, iż nazwa ta nie wprowadza konsumentów w błąd i nie stanowi naruszenia przepisów, które organ II instancji wskazał w treści zaskarżonej decyzji;
oraz na okoliczność:
- ustalenia opinii faktycznych konsumentów na temat "Oleju [...], w szczególności stwierdzenia, że konsumenci mają wiedzę o rzeczywistym składzie produktu (mieszanka świeżych olei rzepakowego i słonecznikowego) i cenią ten produkt za jego łagodny, lubiany przez dzieci smak;
- ustalenia zakresu informacji o produkcie "Olej [...] umieszczonych na tylnej etykiecie produktu oraz sposobu etykietowania produktu, w tym podawania informacji o produkcie za pośrednictwem opisu zamieszczonego na stronie internetowej [...].
Na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. zrzekła się rozprawy i zawnioskowała o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
- art. 1 ust 1 lit b w związku z art. 2 ust. 2 lit f rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 609/2013 z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie żywności przeznaczonej dla niemowląt i małych dzieci oraz żywności specjalnego przeznaczenia medycznego i środków spożywczych zastępujących całodzienną dietę, do kontroli masy ciała oraz uchylające dyrektywę Rady 92/52/EWG, dyrektywy Komisji 96/8/WE, 1999/21/WE, 2009/39/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) nr 41/2009 i (WE) 953/2009, (dalej: "rozporządzenie w sprawie żywności dla dzieci"), poprzez jego zastosowanie do oceny prezentacji produktu skarżącej oleju "Olej [...]", podczas, gdy produkt ten nie stanowi "żywności dla dzieci" w brzmieniu określonym definicją zawartą w rozporządzeniu w sprawie żywności dla dzieci, gdyż nie jest przeznaczony do spełniania szczególnych potrzeb zdrowych niemowląt odstawianych od piersi oraz zdrowych małych dzieci i nie stanowi suplementu ich diety ani nie jest stosowany w celu stopniowego przystosowania się do zwykłej żywności, lecz jest mieszanką świeżo tłoczonych olejów słonecznikowego i rzepakowego, zawierających korzystne dla zdrowia ludzi kwasy tłuszczowe, o walorach smakowych akceptowanych przez większość dzieci i z tego względu polecanym jako jedno z pierwszych źródeł zdrowych tłuszczów dla dzieci;
- art. 1 ust. 1 i 2 w związku z art. 2 ust. 2 lit. a i lit. J oraz art. 6 i 7 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, zmiany rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) o nr 1924/2006 i (WE) o nr 1925/2006 oraz uchylenia dyrektywy Komisji 87/250/EWG, dyrektywy Rady 90/496/EWG, dyrektywy Komisji 1999/10/WE, dyrektywy 2000/13/WE Parlamentu Europejskiego i Rady, dyrektyw Komisji 2002/67/WE i 2008/5/WE oraz rozporządzenia Komisji (WE) o nr 608/2004 (dalej: "rozporządzenie w sprawie informacji na temat żywności"), poprzez pominięcie w ocenie formy i treści przekazywanej informacji na temat produktu "Olej [...]" informacji o produkcie zamieszczonych na tylnej etykiecie umieszczonej na produkcie oraz w opisie produktu na stronie internetowej https:[...], spełniających definicję "informacji na temat żywności" oraz "etykietowania" zamieszczoną w treści w.w rozporządzenia (art. 2 ust. 2 lit. a i lit. j), przy uwzględnieniu, że tylna etykieta produktu zawiera informacje o składzie produktu, sposobie przechowywania, dacie przydatności do spożycia, zastosowaniu, producencie oraz wartości odżywczej i energetycznej oraz uwzględnieniu, że podany na stronie internetowej opis produktu jest bardzo szeroki, w pierwszym zdaniu opisu wskazuje się, że produkt stanowi mieszkankę oleju rzepakowego i słonecznikowego oraz przy uwzględnieniu, że produkt "Olej [...]" można kupić wyłącznie za pośrednictwem strony internatowej z powyższym opisem i olej ten jest tłoczony na bieżące zamówienie klienta;
- art. 1 ust. 1 w związku z art. 2 ust. 2 lit. a i lit. j rozporządzenia w sprawie informacji na temat żywności, poprzez brak uwzględnienia specyfiki percepcji ze strony konsumentów i ich potrzeb informacyjnych, przejawiające się w braku uwzględnienia szerokiej informacji o produkcie zamieszczonej na stronie internetowej https:[...] oraz brak uwzględnienia faktu, że konsumenci mogą zakupić ten produkt wyłącznie za pośrednictwem tej strony, a także pominięcie okoliczności, iż produkt oznakowany jest również tylną etykietą, na której podano dane na temat składu produktu, sposobu przechowywania, dacie przydatności do spożycia, zastosowaniu, producencie oraz wartości odżywczej i energetycznej;
- art. 5 ust. 1 w związku z art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2070, dalej: u.p.n.p.r.), poprzez stwierdzenie, że nazwa oleju "Olej [...]" może wprowadzać w błąd adresata przekazu (konsumenta), jako którego wskazano dzieci, podczas, gdy odbiorcami przekazu a jednocześnie potencjalnymi nabywcami oleju nie są dzieci lecz ich opiekunowie prawni (rodzice), zatem przekaz nazwy "Olej [...]" oraz zamieszczonej na etykiecie produktu grafiki winien być oceniany przez pryzmat przeciętnego konsumenta, który jest dostatecznie poinformowany, uważny i ostrożny, nadto z uwzględnieniem przynależności do grupy konsumentów, jaką stanowią rodzice małoletnich dzieci, którzy są wyjątkowo uważni na potrzeby swoich dzieci oraz jakość nabywanych przez nich produktów i ich walory zdrowotne, a także z uwzględnieniem faktu, iż przekaz nie jest kierowany do osób o takich cechach szczególnych, jak wiek, niepełnosprawność fizyczna lub umysłowa;
- art. 5 ust. 1 u.p.n.p.r. poprzez stwierdzenie, że nazwa "Olej [...]" może prowadzić do mylnych wyobrażeń o produkcie a w konsekwencji skłonić konsumenta do nabycia produktu, którego w innych okolicznościach (tj. gdyby wiedział o rzeczywistym charakterze produktu) by nie nabył, podczas, gdy żadna część tej nazwa nie wprowadza w błąd co do charakteru produktu, gdyż jest to olej, którego zarówno walory smakowe (łagodny, przyjemny smak), jak i jego skład (mieszkanka świeżego oleju Rzepakowego i świeżego oleju słonecznikowego) są odpowiednie zwłaszcza dla dzieci, i brak jest podstaw do przyjęcia, iż nabywający "Olej [...]" konsument nie wie o takich cechach tego 1 produktu, jak i do przyjęcia, że nie zakupiłby takiego produktu, gdyby o tych cechach wiedział;
- art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 140 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.), poprzez brak podjęcia czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym w zakresie takich okoliczności faktycznych jak rzeczywista, a nie czysto hipotetyczna i subiektywnie pojmowana, ( możliwość wpływu stosowania w oznakowaniu produktu nazwy "Olej [...]" na przekonanie konsumenta dotyczące cech i właściwości produktu, w szczególności stwierdzenie, że konsument nie wie o rzeczywistym składzie produktu (mieszanka świeżych olei rzepakowego i słonecznikowego) oraz, że gdyby wiedział o rzeczywistym składzie produktu, to takiego oleju by nie nabył, podczas, gdy z opinii konsumentów zamieszczonych na stronie internetowej [...] wynika, że mają wiedzę o składzie produktu i cenią go za jego łagodny słonecznikowo- orzechowy smak, który akceptują dzieci;
- art. 7 i art. 77 § 1 w związku z art. 140 k.p.a., poprzez brak analizy całościowej informacji o oleju "Olej [...], przedstawionej wyczerpująco na stronie internetowej [...], w zakresie dotyczącej nazwy "Olej [...]" i informacji o składzie i właściwościach produktu, przy uwzględnieniu, że w pierwszym zdaniu opisu produktu pojawia się informacja, ze olej tłoczony jest z ziaren słonecznika i rzepaku i informacja ta jest ponawiana w wielu miejscach opisu produktu, a także brak uwzględnienia przedstawianych przez producenta informacji o właściwości tej mieszanki olejów, które sprawiają, że jest ona polecana dla dzieci (neutralny i lubiany przez dzieci smak, wysoka zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych), oraz brak uwzględnienia, iż produkt oznakowany jest również tylną etykietą, na której podano dane na temat składu produktu, sposobu przechowywania, dacie przydatności do spożycia, zastosowaniu, producencie oraz wartości odżywczej i energetycznej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a uzasadniając ten wniosek przywołał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 2107 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest prowadzona pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Oznacza to między innymi, że sąd nie może w ocenie zgodności zaskarżonej decyzji z prawem ograniczyć się jedynie do zarzutów sformułowanych w skardze ale także powinien wadliwość kontrolowanego aktu podnieść z urzędu.
Mając na uwadze wyżej wymienione przepisy należy uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Skarga stanowi, że zaskarża decyzję w całości. Z treści skargi zaś wynika, że przedmiotem zaskarżenia jest decyzja D. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. Nr [...] z dnia [...] lipca 2019 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] maja 2019 r. w części dotyczącej pkt 4a.
Pełnomocnik skarżącego w skardze podał, że zostały wykonane wszystkie zalecenia organu Sanitarnego, poza jednym opisanym w pkt 4a decyzji z dnia [...] maja 2019 r. Należy przypomnieć, że przedmiotem kontroli organu były 4 oleje "Olej [...]", Olej [...]", Olej [...]", Olej [...]".
Należy także zauważyć, że odwołanie dotyczyło również pkt 4a decyzji z dnia [...] maja 2019 r. – tak więc rozstrzygnięcie organu II instancji dotyczyło pkt 4a, choć dodatkowo organ podał, że zbadał w całości prawidłowość zaskarżonej decyzji.
Sąd zatem uznaje, że zaskarżenie całości decyzji, o której mowa w skardze dotyczy omawianego punktu.
Reasumując przedmiotem skargi jest pkt 4a opisany w decyzji z dnia [...] maja 2019 r.
Mówi on: Olej [...]
a) wprowadzenie w błąd poprzez – użycie nieprawidłowej nazwy produktu "Olej [...]" zamiast Olej rzepakowo-słonecznikowy [...]" – wykorzystanie w nazwie produktu określenia dla dziecka może sugerować, że produkt jest przeznaczony specjalnie dla dzieci, oraz, że ma szczególne właściwości, podczas gdy jest to olej rzepakowo-słonecznikowy, tłoczony na zimno, nierafinowany.
Sąd w całości podziela stanowisko organu.
Zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 1169/2011 z dnia 25 października 2011 r. w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (dalej rozporządzenie Nr 1169/2011) informacje na temat żywności nie mogą wprowadzać w błąd w szczególności:
a) co do właściwości środka spożywczego, a w szczególności co do jego charakteru, tożsamości, właściwości środka, ilości, trwałości (...);
b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których on nie posiada;
c) przez sugerowanie, że środek spożywczy ma szczególne właściwości, gdy w rzeczywistości wszystkie podobne środki spożywcze mają takie właściwości, zwłaszcza przez szczególne podkreślenie obecności lub braku określonych składników lub składników odżywczych; (...).
Ustęp 2 tego przepisu stanowi zaś, że informacje na temat żywności muszą być rzetelne, jasne i łatwe do zrozumienia.
Niewątpliwie informacje rzetelne, to informacje zgodne z prawdą.
Skarżąca w treści skargi przyznaje, że "produkt ten nie stanowi "żywności dla dzieci" w brzmieniu określonym definicją zawartą w rozporządzeniu w sprawie żywności dla dzieci, gdyż nie jest przeznaczony do spełnienia szczególnie potrzeb zdrowotnych niemowląt odstawionych od piersi oraz zdrowych małych dzieci i nie stanowi suplementu ich diety (...) lecz jest mieszanką świeżo tłoczonych olejów słonecznikowego i rzepakowego zawierających korzystne dla zdrowia ludzi kwasy tłuszczowe o walorach smakowych akceptowanych przez większość dzieci i z tego względu polecanych jako jedno z pierwszych źródeł zdrowych tłuszczów dla dzieci".
Choćby z powyższej wypowiedzi wynika, że jedną właściwością tego oleju, która ma jakikolwiek związek z dziećmi są jego walory smakowe gdyż w ocenie strony, jego smak jest akceptowany przez dzieci. Tymczasem na etykiecie, na której znajduje się nazwa oleju "Olej [...]" jest rysunek, który jest kojarzony jako matka z małym – lub nawet bardzo małym dzieckiem, na dole zaś ich sylwetek przedstawionych w połowie postaci, znajduje się serce. W ocenie Sądu taki rysunek w żaden sposób nie może sugerować właściwości smakowych, ale szczególne zdrowotne właściwości oleju dla dzieci, co jak przyznają sami skarżący olej ten nie posiada.
Stąd sugestia zawarta na tej etykiecie nie jest ani rzetelna, ani po złożonych przez stronę wyjaśnieniach jasna. Wprowadza w błąd odbiorcę co do właściwości środka spożywczego, przypisuje środkowi spożywczemu działanie lub właściwości, których nie posiada.
Ta właśnie etykieta, z nazwą oleju i grafiką jest etykietą, która "rzuca się w oczy" i jest w pierwszej chwili zauważona przez "konsumenta". Informacja dotycząca właściwości oleju, jego "parametrów" i innych właściwości, nie jest etykietą przyciągającą wzrok na produkt. Nie jest niejednokrotnie czytana. Na stronie internetowej produkt w pierwszej kolejności zwraca uwagę na etykietę z grafiką i sugestię z niej wynikającą.
Niewątpliwie powołane przepisy korespondują z art. 5 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2070). Mówi on, że za nieuczciwą praktykę rynkową uznaje się działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.
Nieuczciwą praktyką rynkową uznaje się, zatem nie tylko takie działanie, które powoduje podjęcie decyzji dotyczącej umowy – ale również takie które może spowodować podjęcie decyzji dotyczącej umowy u przeciętnego konsumenta.
Przeciętnym konsumentem w myśl art. 2 pkt 8 ustawy jest konsument, który jest dostatecznie dobrze poinformowany, uważny i ostrożny; oceny dokonuje się z uwzględnieniem czynników społecznych, kulturowych, językowych i przynależności danego konsumenta do szczególnej grupy konsumentów, przez którą rozumie się dającą się jednoznacznie zidentyfikować grupę konsumentów, szczególnie podatne się na oddziaływanie praktyki rynkowej lub na produkt, którego praktyka rynkowa dotyczy, ze względu na szczególne cechy, takie jak wiek, niepełnosprawność fizyczna, czy umysłowa.
Taką grupę społeczną mogą być, w tym przypadku młode matki, które znając dobrze właściwości oleju i zasugerowane grafiką na etykiecie, mimo braku szczególnych informacji dotyczących właściwości oleju dla dzieci, podejmują decyzję o jego kupnie.
Zgodzić się w tym miejscu należy z organem skarżącym, że mając na uwadze rodzaj artykułu, jego nabywanie, czy zainteresowanie jego nabyciem, z reguły nie będzie dotyczyć dzieci. Stąd należy uznać, że uwaga w tym zakresie organu, iż szczególnie podatne na reklamę są dzieci, choć z zasady jest trafna, w ocenie Sądu nie dotyczy omawianego artykułu.
Należy także w tym miejscu podkreślić dodatkowo, iż usprawiedliwieniem jednoznacznie ukierunkowanej reklamy nie może być, jak podkreśla skarżący fakt, że na drugiej etykiecie nie ma już informacji, że jest to produkt z określonych względów wyjątkowo istotny, czy ważny dla zdrowia dzieci. Etykieta ze znakiem graficznym, po pierwsze jest etykietą widoczną dla klienta w pierwszej kolejności, w ocenie Sądu sugestywną, jednoznaczną w odbiorze pozostają w sprzeczności z informacją zawartą na drugiej etykiecie, z całą pewnością nie przyciągającą wzroku klienta. Z "opisowej" etykiety wynikają właściwości oleju, w jednoznacznym stopniu przydatne dla dorosłych i dla dzieci. Z jedną różnicą, że z uwagi na smak są chętniej pite przez dzieci. Ta właściwość, nie jest podkreślona na etykiecie "graficznej". Odnosi się do całego produktu. Według Sądu takie działanie wyczerpuje dyspozycję powołanego wyżej art. 5 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom.
W ocenie Sądu organy nie naruszyły także art. 7, 77 § 1 i art. 140 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ zebrał niezbędny materiał dowodowy istotny dla sprawy, którym przede wszystkim są etykiety zawierające informacje o produkcie i według Sądu prawidłowo je ocenił.
Z tych też względów skargę należy uznać za nieuzasadnioną, która podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.