IV SA/Wr 401/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2023-12-19
NSAAdministracyjneWysokawsa
dostęp do informacji publicznejtajemnica przedsiębiorcyinformacja przetworzonainteres publicznyspółka komunalnaumowy najmufakturyprawo administracyjneWSA

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję spółki odmawiającą udostępnienia informacji publicznej, wskazując na błędy proceduralne i brak wykazania przesłanki przetworzenia informacji.

Skarżący M. M. domagał się od T. sp. z o.o. udostępnienia kopii umów najmu, umów przynoszących dochód oraz faktur za media. Spółka odmówiła, uznając część informacji za przetworzoną i niewykazującą szczególnego interesu publicznego. WSA we Wrocławiu uchylił decyzję spółki, stwierdzając, że nie odniosła się ona do poprzedniego wyroku sądu, nie wykazała prawidłowo charakteru przetworzonego informacji (zwłaszcza umów najmu) i nie wezwała skarżącego do wykazania interesu publicznego.

Sprawa dotyczyła skargi M. M. na decyzję T. sp. z o.o. odmawiającą udostępnienia informacji publicznej w zakresie kopii umów najmu, umów przynoszących dochód oraz faktur za media dotyczących osiedla L. we Wrocławiu. Spółka odmówiła, uznając część wnioskowanych danych za informację przetworzoną i argumentując, że nie wykazano szczególnego interesu publicznego w jej udostępnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na naruszenie przepisów prawa procesowego i materialnego. Sąd podkreślił, że spółka nie odniosła się do zaleceń zawartych w poprzednim wyroku WSA (sygn. akt IV SA/Wr 446/22), który uchylił wcześniejsze decyzje. Ponadto, spółka nie wykazała w sposób przekonujący, że wszystkie wnioskowane informacje mają charakter przetworzony, zwłaszcza w odniesieniu do umów najmu lokali usługowych. Co więcej, spółka zaniechała wezwania skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, co jest wymogiem przy udostępnianiu informacji przetworzonej. Sąd zwrócił również uwagę na błąd formalny polegający na wskazaniu jako adresata decyzji pełnomocnika zamiast samego wnioskodawcy. W konsekwencji, sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez spółkę.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa nie była prawidłowa, ponieważ spółka nie wykazała w sposób przekonujący charakteru przetworzonego informacji (zwłaszcza umów najmu), nie odniosła się do poprzednich zaleceń sądu i zaniechała wezwania skarżącego do wykazania szczególnego interesu publicznego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że spółka nie wykazała, iż wnioskowane informacje (szczególnie umowy najmu) mają charakter przetworzony. Ponadto, spółka nie wezwała skarżącego do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, co jest wymogiem przy informacji przetworzonej. Spółka zignorowała również wcześniejsze zalecenia sądu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (7)

Główne

u.d.i.p. art. 3 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Prawo do informacji publicznej obejmuje uzyskanie informacji przetworzonej w zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Wymaga to wykazania przez organ, że informacja jest przetworzona, oraz wezwania wnioskodawcy do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego.

Pomocnicze

u.d.i.p. art. 5 § ust. 2

Ustawa o dostępie do informacji publicznej

Ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej może nastąpić ze względu na tajemnicę przedsiębiorcy, jednak wymaga to konkretnej analizy i uzasadnienia.

k.p.a. art. 104

Kodeks postępowania administracyjnego

Podstawa prawna do wydania decyzji odmownej przez organ.

p.p.s.a. art. 153

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Związanie organów oceną prawną i wskazaniami sądu wyrażonymi w orzeczeniu.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu naruszenia przepisów prawa.

p.p.s.a. art. 200

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ nie wykazał w sposób przekonujący, że wnioskowane umowy najmu mają charakter informacji przetworzonej. Organ zaniechał wezwania wnioskodawcy do wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego, co jest wymogiem przy informacji przetworzonej. Organ nie odniósł się do zaleceń sądu z poprzedniego wyroku w tej samej sprawie. Decyzja błędnie wskazała pełnomocnika jako adresata zamiast strony postępowania.

Odrzucone argumenty

Argumentacja spółki, że wnioskowane informacje (poza umowami najmu) mają charakter przetworzony i nie ma szczególnego interesu publicznego w ich udostępnieniu (choć sąd nie przesądził tej kwestii ostatecznie).

Godne uwagi sformułowania

podmiot zobowiązany niejako a priori założył, że wszelkie umowy i faktury [...] są objęte tajemnicą przedsiębiorcy. nie każdy dokument [...] musi odznaczać się cechami skutkującymi koniecznością uznania go za posiadający wartość gospodarczą. Często bowiem wystarczające będzie zanonimizowanie jego stosownych fragmentów w celu pogodzenia prawa do informacji i tajemnicy przedsiębiorcy. Taki pogląd jest nieuprawniony, albowiem nie każdy dokument pozostający w dyspozycji spółki [...] musi odznaczać się cechami skutkującymi koniecznością uznania go za posiadający wartość gospodarczą. Ocena, czy informacja publiczna ma postać przetworzoną, musi być dokonana w sposób zindywidualizowany w tym sensie, że powinna uwzględniać uwarunkowania konkretnej sprawy zainicjowanej wnioskiem o udzielenie informacji.

Skład orzekający

Daria Gawlak-Nowakowska

przewodniczący

Marta Pająkiewicz-Kremis

sprawozdawca

Mirosława Rozbicka-Ostrowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia informacji przetworzonej, obowiązki organu przy odmowie udostępnienia informacji przetworzonej, znaczenie interesu publicznego, związanie sądem administracyjnym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki komunalnej i wniosku o udostępnienie umów i faktur, ale zasady są uniwersalne dla prawa dostępu do informacji publicznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje typowe problemy z dostępem do informacji publicznej, szczególnie w kontekście spółek komunalnych i tajemnicy przedsiębiorcy. Pokazuje też, jak ważne są procedury i prawidłowe uzasadnienia decyzji administracyjnych.

Spółka komunalna ukrywała umowy i faktury? Sąd wyjaśnia, kiedy można odmówić dostępu do informacji.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 401/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-12-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący/
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Symbol z opisem
6480
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 3 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Protokolant: Karolina Sdzuj, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 19 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję T. sp. z o.o. z siedzibą we W. z dnia 23 maja 2023 r. nr RPM.051.17.2.2023.AZ w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 14 marca 2022 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od T. sp. z o.o. z siedzibą we W. na rzecz skarżącego M. M. kwotę 697 (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
M. M. (dalej: strona, skarżący) wnioskiem z dnia 14 marca 2022 r. zwrócił się do Towarzystwa B. sp. z o.o. we W. (dalej: T. sp. z o.o., spółka, podmiot zobowiązany) o udzielenie informacji publicznej poprzez udostępnienie skanów bądź kserokopii następujących dokumentów:
1) umowy sponsoringu zawartej z klubem T. oraz innych umów sponsoringowych, jeśli takie zostały zawarte;
2) wszystkich obowiązujących nadal umów najmu lokali usługowych znajdujących się w zarządzie spółki, zawartych z przedsiębiorcami, osobami fizycznymi, instytucjami i innymi podmiotami;
3) innych umów zawartych przez spółkę, które przynoszą jej dochód;
4) wszystkich umów zawartych z dostawcami mediów stałych (prąd, gaz, woda) dla inwestycji mieszczących się na osiedlu L. we W.;
5) faktur rozliczeniowych za prąd, gaz oraz wodę dla inwestycji mieszczących się na osiedlu L. we W., które były spółce wystawione w czasie obowiązywania umów, o których mowa w pkt 4.
W dniu 20 maja 2022 r. spółka udostępniła skarżącemu informację określoną w pkt 1 wniosku, tj. umowę sponsoringu zawartą z klubem sportowym.
W pozostałym zaś zakresie, obejmującym dane zawnioskowane w pkt 2-5 wniosku podmiot zobowiązany odmówił stronie udostępnienia informacji publicznej , wydając w tym przedmiocie – na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 16 w zw. z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej u.d.i.p.) – decyzje: z dnia 20 maja 2022 r. nr RPM.051.8.2.2022.AZ. oraz z dnia 21 czerwca 2022 r. nr RPM.051.8.3.2022.AZ (decyzja ta została wydana na skutek wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy) o odmowie udostępnienia informacji publicznej.
W związku ze skargą jaką strona wniosła na decyzję z dnia 21 czerwca 2022 r., wyrokiem z dnia 15 grudnia 2022 r. (sygn. akt IV SA/Wr 446/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 20 maja 2022 r. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd zwrócił uwagę, że podmiot zobowiązany niejako a priori założył, że wszelkie umowy i faktury, których był stroną lub płatnikiem, niezależnie nawet od ich treści, są objęte tajemnicą przedsiębiorcy. Zdaniem Sądu, taki pogląd jest nieuprawniony, albowiem nie każdy dokument pozostający w dyspozycji spółki i niepodlegający wcześniej publicznemu udostępnieniu musi odznaczać się cechami skutkującymi koniecznością uznania go za posiadający wartość gospodarczą. Nie zawsze też takie właściwości będzie można przypisać do całego dokumentu. Czasami bowiem wystarczające będzie zanonimizowanie jego stosownych fragmentów w celu pogodzenia prawa do informacji i tajemnicy przedsiębiorcy. Zwłaszcza w sytuacji, gdy podmiotem zobowiązanym pozostaje spółka komunalna, gospodarująca środkami publicznymi. Poznanie zatem przynajmniej ostatecznej wartości zawartych umów, czy też należności wynikających z wystawionych faktur, nie może być traktowane w charakterze tajemnicy przedsiębiorcy i winno podlegać udostępnieniu w trybie u.d.i.p. – nawet jeśli wcześniej te dane nie były nigdzie upubliczniane. Sąd zwrócił nadto uwagę, że stwierdzone uchybienie podmiotu zobowiązanego opiera się na abstrakcyjnej analizie danych będących przedmiotem zainteresowania strony. Z treści decyzji nie wynika bowiem, jakie konkretne umowy bądź faktury zostały ocenione pod kątem tajemnicy przedsiębiorcy.
Uchylając wydane w sprawie decyzje oraz przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sąd wskazał na konieczność ponownej oceny przez spółkę żądanych informacji jako zawierających tajemnicę przedsiębiorcy, a następie, konieczność podjęcia przez nią właściwego trybu działania. W razie zaś przyjęcia, że w odniesieniu do zawnioskowanych danych zachodzą przesłanki do ograniczenia ich udostępnienia na zasadzie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., podmiot zobowiązany powinien dokonać konkretnej analizy posiadanych umów i faktur, dając temu wyraz w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.
W decyzji z dnia 23 maja 2023 r. (nr RPM.051.17.2.2023.AZ), wydanej po ponownym rozpoznaniu sprawy, T. sp. z o.o. ponownie odmówiła udostępnienia informacji publicznej w zakresie – dostępu do kopii wszystkich zawartych i nadal obowiązujących umów najmu lokali usługowych znajdujących się w zarządzie spółki T., zawartych z przedsiębiorcami, osobami fizycznymi, instytucjami lub innymi podmiotami; kopii innych umów zawartych z T. sp. z o.o., które przynoszą spółce dochód; kopii wszystkich umów zawartych z dostawcami mediów stałych (prąd, gaz, woda) dla inwestycji mieszczących się na osiedlu L. we W. W tym przypadku, jako podstawę prawną odmowy udostępnienia informacji publicznej organ powołał art. 3 ust.1 pkt 1 u.d.i.p.
Adresat wniosku uznał, że wnioskowana informacja publiczna stanowi informację publiczną przetworzoną, a w sprawie nie została wykazała przesłanka z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., tj., że jej udostępnienie jest szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Uzasadniając przetworzony charakter wnioskowanej informacji publicznej organ wskazał, że przygotowanie żądanej informacji publicznej zgodnie z żądaniem wniosku jest uwarunkowane sporządzeniem nieposiadanego przez organ wykazu oraz odpowiadającego mu katalogu umów i faktur, dotyczących konkretnego, wskazanego we wniosku osiedla. Zwrócił nadto uwagę, że wnioskodawca bardzo szeroko określa rodzaj żądanych umów i faktur (nie wskazując przy tym konkretnego przedziału czasowego), co w efekcie sprowadza się do konieczności weryfikacji całego zasobu dokumentacji z okresu wielu lat.
Jak następnie ustalił podmiot zobowiązany, jest on w posiadaniu 46 umów lokali użytkowych oraz 320 "innych umów przynoszących spółce dochód". Ponadto, za sam 2022 r. zobowiązany posiada 1426 faktur związanych z rozliczeniem mediów (od wystawców takich jak: T., T., P., M., P.). Przy czym wskazał, że należy mieć tu na uwadze, że jest to liczba wszystkich faktur wystawionych przez poszczególnych dostawców (dotyczą one również innych osiedli T.). Jak następnie argumentowała spółka, dostawcy nie wystawiają faktur na poszczególne budynki, często są to faktury zbiorcze, obejmujące kilka budynków/różnych osiedli, co tylko rodzi dodatkowe komplikacje z wyodrębnieniem danych zgodnie z wnioskiem. Nadto, spółka jest również w posiadaniu 186 umów z dostawcami mediów. W podsumowaniu tej argumentacji T. sp. z o.o. stwierdziła, że suma dokumentów, których przetworzenia domaga się wnioskodawca wynosi 1978, przy czym wskazana liczba faktur dotyczy samego tylko 2022 r. Rokrocznie wnioskodawca otrzymuje około 1400 faktur, a więc przy przyjęciu, że wnioskodawca domaga się udostępnienia faktur za cały okres funkcjonowania osiedla L. (10 lat) wymagałoby to przetworzenia około 14.000 faktur.
Brak wystąpienia przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. podmiot zobowiązany uzasadniał tym, że wnioskodawca jest najemcą lokalu przy "ul. [...]" we W., a wiec "żądane informacje są ściśle związane ze stosunkiem najmu zawartym pomiędzy wnioskodawcą a dysponentem informacji". Złożony w sprawie wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczy zatem sprawy indywidulnej wnioskodawcy. Dostrzegając argumentację strony, że treść wnioskowanych dokumentów jest istotna dla wszystkich mieszkańców T. podmiot zobowiązany wskazał, że "uwaga ta nie wiązała się z refleksją w jaki sposób miałoby to doprowadzić do usprawnienia działalności jednostki publicznej".
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję T. sp. z o.o. z dnia 23 maja 2023 r. skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 2 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. poprzez:
- błędne uznanie, że żądane informacje stanowią informację publiczną przetworzoną, podczas gdy objęte wnioskiem informacje znajdują się w posiadaniu spółki, nie wymagają utworzenia nowej bazy danych, dodatkowej analizy ponadstandardowego nakładu pracy, czy szczegółowej analizy, które to przesłanki mogą świadczyć o konieczności przetworzenia informacji prostej;
- poprzez błędne uznanie, że po stronie wnioskodawcy nie ma szczególnie istotnego interesu publicznego, podczas gdy wnioskodawca w toku postępowania wskazał, że informacje te dotyczą bezpośrednio kilku tysięcy mieszkańców Wrocławia (najemców T.), którzy uiszczają czynsz na rzecz spółki, a który został w ostatnim czasie podwyższony, a wobec tego istotne jest zweryfikowanie dochodów i kosztów spółki, w szczególności, że informacje te dotyczą funkcjonowania podmiotu publicznego a najemcy nie mają innej możliwości kontrolowania finansów spółki.
Wskazując na te zarzuty skarżący wniósł o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji;
- zobowiązanie spółki do wydania skarżącemu objętych treścią żądania wniosku z dnia 14 marca 2022 r. informacji publicznych w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu wyroku;
- zasądzenie od spółki na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego.
W rozwinięciu zarzutów skargi skarżący argumentował, że organ błędnie ocenił żądane przez stronę informacje jako stanowiące informację publiczną przetworzoną. W tym kontekście podniósł, że przeprowadzenie działań polegających na wyodrębnieniu danych, analizie danych pod kątem danego osiedla i zakresu informacji publicznej oraz dokonanie anonimizacji nie stanowi czynności analitycznych a jedynie zestawienie posiadanych informacji i wyłonienie z nich konkretnych danych.
Zwrócił nadto uwagę, że oprócz dużego nakładu czasu pracy spółka podniosła także aspekt finansowy, pomijając możliwość udostępnienia informacji publicznej poprzez umożliwienie wglądu do dokumentów (a zatem bez konieczności ich kserowania). Zaakcentował także, że spółka nie skorzystała z możliwości zastosowania art. 15 ust. 1 u.d.i.p.
Podniósł również, że spółka nie udostępniła mu nawet części żądanych informacji, tj. chociażby w zakresie umów najmu lokali użytkowych, mimo że, znajdują się one w posiadaniu podmiotu zobowiązanego a ich udostępnienie nie wiąże się ani z ponadstandardowym nakładem pracy, ani nakładami finansowymi. Wobec tego informacja ta powinna być niezwłocznie i bezwarunkowo udostępniona.
W odpowiedzi na skargę T. sp. z o.o. wniosła o jej oddalenie. Wskazała, że wydając zaskarżoną decyzję uczyniła zadość wszelkim obowiązkom, które ciążyły na spółce w związku z zakwalifikowaniem żądanych danych jako informacji publicznej przetworzonej. Jako podmiot zobowiązany spółka wskazała w zaskarżonej decyzji, że jest w posiadaniu 46 umów lokali użytkowych, 320 "innych umów przynoszących spółce dochód" oraz 186 umów z dostawcami mediów. W ramach tej argumentacji podniosła, że za sam 2022 r. spółka posiada 1426 faktur związanych z rozliczeniem mediów (od wystawców takich jak – T., T., P., M., P.). Zwróciła uwagę, suma dokumentów, których domaga się skarżący wynosi 1978, przy czym wskazana liczba faktur dotyczy samego tylko roku 2022.
Jak następnie argumentowała, przy założeniu, że wykonanie wszystkich opisanych czynności co do jednego dokumentu zajęło 10 minut, to można oszacować, że zrealizowanie całego zadania wymagałoby poświęcenia ok. 329 godzin, co w konsekwencji skutkowałoby skierowaniem jednego pracownika spółki na ponad 41 pracy wyłącznie do realizacji zadania wynikającego ze złożonego wniosku, bez możliwości angażowania go w jakiekolwiek inne obowiązki służbowe. Przy czym przedstawione wyliczenie dotyczy tylko dokumentów za 2022 r. W tym kontekście spółka podkreśliła, że rokrocznie otrzymuje ok. 1400 faktur, a zakres czasowy żądania wnioskodawcy to okres funkcjonowania osiedla, czyli 10 lat.
Spółka podtrzymała również swoje stanowisko w zakresie uznania, że w sprawie nie została spełniona przesłanka szczególnie uzasadnionego interesu publicznego w udostępnieniu informacji publicznej. W nawiązaniu do powyższego spółka zakwestionowała pogląd wnioskodawcy, że przeprowadzenie swoistej kontroli przez adwokata reprezentującego interesy kilkuset najemców pozostających w sporze sądowym z organem jest celowe dla oceny zasadności podwyżki czynszu najmu. W tym kontekście wskazała, że tego rodzaju sprawy należą do kognicji sądów powszechnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Kwestia prawidłowej realizacji przez T. sp. z o.o. wniosku skarżącego z dnia 14 marca 2022 r. o dostęp do informacji publicznej po raz drugi jest rozstrzygana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Uprzednie decyzje spółki o odmowie udostępnienia stronie wnioskowanej informacji publicznej zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 15 grudnia 2022 r. (sygn. akt IV SA/Wr 446/22). W wyroku tym Sąd uznał, że T. sp. o.o. ograniczając stronie dostęp do informacji publicznej w powołaniu na przesłankę art. 5 ust. 2 u.d.i.p. (tajemnica przedsiębiorcy) nie wykazała zasadności zastosowania art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Formułując zalecenia Sąd wskazał na konieczność powtórnej oceny przez spółkę informacji stanowiącej przedmiot wniosku. W razie zaś przyjęcia, że zawnioskowane przez stronę dane odznaczają się publicznym walorem, a jednocześnie zachodzą przesłanki do ograniczenia ich udostępnienia na zasadzie art. 5 ust. 2 u.d.i.p., podmiot zobowiązany winien – w ocenie Sądu – dokonać konkretnej analizy posiadanych umów i faktur, dając temu wyraz w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia.
W tym miejscu przypomnieć trzeba, że zgodnie z treścią art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
Z treści decyzji z dnia 23 maja 2023 r. o odmowie udostępnienia informacji publicznej, która została wydana w toku ponownego rozpoznania sprawy przez organ (i która stanowi przedmiot zaskarżenia w kontrolowanej sprawie) T. sp. o.o. w żaden sposób nie odniósł się do zaleceń sformułowanych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2022 r. (sygn. akt IV SA/Wr 446/22). Kwestia ograniczenia prawa dostępu do informacji publicznej z uwagi na tajemnicę przedsiębiorcy (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.) w ogóle nie pojawia się w argumentacji T. sp. z o.o., zaś z treści tej decyzji wynika, że w toku ponownego rozpoznania sprawy organ zadecydował o odmowie udostępnienia stronie wnioskowanej informacji publicznej w powołaniu na zupełnie odrębną przesłankę, tj. przesłankę z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., która w ocenie organu nie została w sprawie wykazana.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.
Jak wynika z treści tego przepisu (in fine) , skuteczne ograniczenie prawa dostępu do informacji publicznej w powołaniu na treść art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. uwarunkowane jest spełnieniem dwóch przesłanek.
Po pierwsze, wnioskowana informacja publiczna musi mieć charakter przetworzony, co organ obowiązany jest wykazać na podstawie obiektywnych okoliczności. Po drugie, w sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, jej udostępnienie wnioskującemu uzależnione jest od wykazania, że dostęp do takiej informacji publicznej jest szczególnie istotny dla interesu publicznego.
Zgodnie z orzecznictwem, wnioskodawca powinien zostać wezwany przez adresata wniosku do wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., co jednocześnie nie zwalnia organu od samodzielnej oceny wystąpienia tej przesłanki w konkretnej sprawie.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji już tylko pod tym kątem stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie mogła ostać się w obrocie prawnym, co w efekcie skutkuje koniecznością ponownego rozpoznania wniosku z dnia 14 marca 2022 r. (po raz trzeci już) przez T. sp. z o.o.
W ramach analizy uchybień popełnionych przez organ wyjść trzeba od tego, że w zaskarżonej decyzji organ nie wykazał tego, że całość informacji publicznej objętej odmową udostępnienia informacji publicznej istotnie stanowi informację publiczną przetworzoną.
W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że informacją prostą jest informacja, której zasadnicza treść nie ulega zmianie przed jej udostępnieniem. Natomiast "informacją przetworzoną" jest informacja publiczna opracowana przez podmiot zobowiązany przy użyciu dodatkowych sił i środków, na podstawie posiadanych przez niego danych, w związku z żądaniem wnioskodawcy i na podstawie kryteriów przez niego wskazanych, czyli innymi słowy informacja, która zostanie przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 4 października 2023 r., sygn. akt II SA/Po 391/23).
Informacja publiczna przetworzona to między innymi taka informacja publiczna, której przygotowanie jest zdeterminowane szerokim zakresem (przedmiotowym, podmiotowym, czasowym) wniosku, wymagającym zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) znacznej liczby dokumentów. Jak trafnie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt III OSK 2677/21, informacja przetworzona w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej to nie tylko taka, która powstaje w wyniku poddania posiadanych informacji analizie albo syntezie i wytworzenia w taki właśnie sposób nowej jakościowo informacji (...). W pewnych wypadkach szeroki zakres wniosku, wymagający zgromadzenia i przekształcenia (zanonimizowania i usunięcia danych objętych tajemnicą prawnie chronioną) wielu dokumentów, może wymagać takich działań organizacyjnych i angażowania środków osobowych, które zakłócają normalny tok działania podmiotu zobowiązanego i utrudniają wykonywanie przypisanych mu zadań. Informacja wytworzona w ten sposób, pomimo że składa się z wielu informacji prostych będących w posiadaniu organu, powinna być uznana za informację przetworzoną, bowiem powstały w wyniku wskazanych wyżej działań zbiór nie istniał w chwili wystąpienia z żądaniem o udostępnienie informacji publicznej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia : 2 października 2014 r., I OSK 140/14; 21 września 2012 r., I OSK 1477/12; 9 sierpnia 2011 r., I OSK 792/11; 8 czerwca 2011 r., I OSK 426/11; 17 października 2006 r., I OSK 1347/05).
Ocena, czy informacja publiczna ma postać przetworzoną, musi być dokonana w sposób zindywidualizowany w tym sensie, że powinna uwzględniać uwarunkowania konkretnej sprawy zainicjowanej wnioskiem o udzielenie informacji (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 września 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 724/23). Wykazanie takiej postaci informacji publicznej jest obowiązkiem podmiotu zobowiązanego.
O ile można rozważać, czy organ w sposób dostatecznie przekonywujący uzasadnił kwalifikację informacji publicznej jako przetworzonej w przypadku żądania wniosku dotyczącego udostępnienia: innych (poza wskazanymi w punkcie drugim wniosku) "umów zawartych przez spółkę, które przynoszą dochód; wszystkich umów zawartych z dostawcami mediów stałych (prąd, gaz, woda) dla inwestycji mieszczących się na osiedlu L. we W.; faktur rozliczeniowych za prąd, gaz oraz wodę dla inwestycji mieszczących się na osiedlu L. we W., które były spółce wystawione w czasie obowiązywania umów, o których mowa w punkcie czwartym wniosku", o tyle z całą pewnością, T. sp. z o.o. nie wykazało zasadności przyjęcia takiej kwalifikacji w odniesieniu do żądania udostępnienia – "skanów bądź kopii umów najmu lokali usługowych znajdujących się w zarządzie spółki, zawartych z przedsiębiorcami, osobami fizycznymi, instytucjami i innymi podmiotami" (punkt drugi wniosku z dnia 14 marca 2022 r.). Z zaskarżonej decyzji nie wynika to, dlaczego podmiot zobowiązany uznał, że także i w tym przypadku mamy do czynienia z informacją publiczną przetworzoną. Podmiot zobowiązany w wydanej decyzji nie wskazuje na to, jakie przesłanki (i czy w ogóle) poza ilością tych umów w liczbie 46 (która to przesłanka sama w sobie nie uzasadnia – zdaniem Sądu - przyjęcia że mamy w tym przypadku do czynienia z informacją przetworzoną) były brane pod uwagę przez organ przy kwalifikowaniu informacji publicznej w tym zakresie jaki informacji przetworzonej.
Zresztą kwestia wykazania, że informacja publiczna, której dotyczy zaskarżona decyzja stanowi informację publiczną nie stanowi jedynego uchybienia organu w sprawie.
Podmiot zobowiązany przyjmując bowiem, że w sprawie mamy do czynienia z informacją publiczną przetworzoną (o której to kwestii Sąd w tej sprawie nie przesądza) zaniechał bowiem wezwania wnioskodawcy do wykazania, że udostępnienie żądanej informacji publicznej (zakwalifikowanej przez organ jako przetworzona) jest szczególnie istotne dla interesu publicznego, do czego organ niewątpliwie był zobowiązany.
Odwołując się do argumentacji zaprezentowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt II SAB/Sz 116/23, trzeba wskazać, że uprawniony występujący o udostępnienie informacji publicznej na etapie składania wniosku nie musi wiedzieć, że żądana przez niego informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej. Podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powinien zatem poinformować uprawnionego, że dana informacja jest w jego ocenie informacją przetworzoną, wobec czego jej udostępnienie jest możliwe w zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego. Uprawniony musi mieć więc realną możliwość uzyskania informacji, a co za tym idzie - możliwość wykazania w zakreślonym przez podmiot zobowiązany terminie, że zachodzi przesłanka warunkująca uzyskanie informacji, o której mowa w art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Kwestia tego, że kwalifikując informację publiczną jako informację przetworzoną organ (adresat wniosku) jest jednocześnie zobowiązany wezwać wnioskodawcę do wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. jest powszechnie przyjmowana w orzecznictwie (por. przykładowo - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Ol 106/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 października 2023 r., sygn. akt IV SAB/Po 123/23, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2023 r., sygn. akt II SAB/Bk 75/23).
W nawiązaniu do okoliczności faktycznych w wyrokowanej sprawie należy stwierdzić, że brak wezwania wnioskodawcy do wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. skutkuje prima facie przedwczesnością wydania decyzji (jako takiej) o odmowie udostępnienia informacji publicznej w powołaniu na przesłankę niewykazania w sprawie, by żądana informacja publiczna była szczególnie istotna dla interesu publicznego. A zatem niezależnie od poruszonej na wstępie kwestii samego wykazania przez T. s p. z o.o. w zaskarżonej decyzji, że wniosek z dnia 14 marca 2022 r. (w części objętej odmową) stanowi informację publiczna przetworzoną.
Zawarte w zaskarżonej decyzji rozważania organu co do wystąpienia tej przesłanki w sprawie nie sanują tego, że wnioskodawca (a zatem podmiot bezpośrednio zainteresowany dostępem do żądanej informacji publicznej) nie miał procesowej szansy wykazania, że żądana informacja publiczna jest szczególnie istotna dla interesu publicznego.
Niezależnie od dotychczasowej argumentacji Sądu, w sprawie nie można również nie dostrzec, że adresatem decyzji z dnia 23 maja 2023 r. jest G. P., który nie był przecież wnioskodawcą, a jedynie złożył wniosek o dostęp do informacji publicznej w imieniu M. M., jako jego pełnomocnik. Zgodnie z zasadami reprezentacji, pełnomocnik działa w imieniu i na rzecz reprezentowanego. Oznacza to, że niezależnie od faktu, że wniosek z dnia 14 marca 2022 r. został złożony przez G. P., wnioskodawcą (a więc podmiotem występującym o udostępnienie informacji publicznej) był M. M. To zatem on powinien zostać wskazany w zaskarżonej decyzji jako jej adresat.
Kwestia uczynienia adresatem decyzji innego podmiotu niż wnioskodawca stanowi odrębną, niezależną od wcześniej podniesionych, przyczyn dla których zaskarżona decyzja wymaga wyeliminowania z obrotu prawnego jako naruszająca prawo.
Z tych przyczyn, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję, o czym orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
O kosztach postępowania (punkt II sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
W toku ponownego rozpoznania sprawy organ zobowiązany jest uwzględnić stanowisko Sądu przedstawione w sprawie. Reczą organu jest ponowna analiza żądań wniosku (za wyjątkiem punktu pierwszego) pod kątem tego, czy dotyczą one informacji publicznej przetworzonej, a w przypadku podtrzymania tego stanowiska przez organ, jest on zobowiązany do wezwania wnioskodawcy do wykazania przesłanki z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. W przypadku wydania kolejnej decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej rzeczą organu jest również ustosunkowanie się do zaleceń z wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2022 r., sygn. akt IV SA/Wr 446/22.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI