IV SA/Wr 391/23

IV SA/Wr 391/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-03-14
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący/
Gabriel Węgrzyn
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska (sprawozdawca), Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi S. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr SKO 4532.10.2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości .
Uzasadnienie
Postępowanie administracyjne w sprawie wszczęte zostało wnioskiem S. L. (dalej: strona, skarżąca) z dnia 10 listopada 2022 r., adresowanym do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu, którym zwróciła się o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawnym synem –B. H. (dalej: syn strony lub skarżącej). Do wniosku dołączyła m.in. orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu z dnia 7 października 2022 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności swojego syna.
Decyzją z dnia 2 marca 2023 r., nr DZSW/SP/002616/2023 wydaną z powołaniem się na przepisy art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 615 ze zm., dalej: u.ś.r.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), działający z upoważnienia Prezydenta Wrocławia, Starszy Administrator w Dziale Świadczeń Miejskiego Pomocy Społecznej we Wrocławiu (dalej: organ I instancji) odmówił przyznania stronie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad synem. Według organu I instancji , w niniejszej sprawie zaistniała negatywna przesłanka , uniemożliwiająca przyznanie wnioskowanego świadczenia , wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.a u.ś.r., a mianowicie strona posiada prawo do świadczenia emerytalno-rentowego na podstawie prawa ukraińskiego.
Strona odwołała się od decyzji pierwszo-instancyjnej, wnosząc o jej uchylenie w całości i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty przez ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie uchylenie wydanej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odwołująca się podniosła zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt 5 u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie w odniesieniu do świadczenia emerytalnego przyznanego na podstawie prawa obcego , które nie zawiera definicji rent i emerytur określonych w ustawie.
Strona wywodziła, że świadczenie emerytalno-rentowe strony nie wchodzi w zakres przesłanki, na podstawie której organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż jako świadczenie emerytalno-rentowe przyznane na podstawie prawa zagranicznego nie wchodzi w zakres definicji emerytur i rent określonej w art. 3 pkt 5 u.ś.r. tak samo jak w zakres ten nie wchodzi żadna renta rodzinna poza rentą rodzinną z tytułu śmierci małżonka, która przyznana została w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, Kolegium) decyzją z dnia 27 kwietnia 2023 r., nr SKO 5432.10.2023 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W motywach decyzji ostatecznej organ odwoławczy wskazał, że świadczenia rodzinne, w tym świadczenie pielęgnacyjne, są świadczeniami z zabezpieczenia społecznego. Stosownie zaś do art. 67 ust. 1 Konstytucji RP, obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego w razie niezdolności do pracy ze względu na chorobę lub inwalidztwo oraz po osiągnięciu wieku emerytalnego. Zakres i formy zabezpieczenia społecznego określa ustawa. Prawo do zabezpieczenia społecznego jest więc konstytucyjnym prawem podmiotowym przysługującym obywatelom polskim i obywatelom państw, z którymi Rzeczpospolita Polska zawarła umowy międzynarodowe o zabezpieczeniu społecznym. Co istotne, Rzeczpospolitej Polskiej nie wiąże dwustronna umowa międzynarodowa z Ukrainą o zabezpieczeniu społecznym, z której wynikałoby prawo do świadczeń rodzinnych obywateli Ukrainy.
Dalej organ odwoławczy powołał na przepis art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 103 ze zm., dalej: ustawa o pomocy), z którego wynika, że obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 tej ustawy, przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, odpowiednio na zasadach i w trybie określonych w tych przepisach, z wyłączeniem warunku posiadania karty pobytu z adnotacją "dostęp do rynku pracy". Jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy (tj. taki, który przybył na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz posiadający Kartę Polaka, który wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny w okresie 18 miesięcy, licząc od dnia 24 lutego 2022 r. Do określenia okresu pobytu uznawanego za legalny stosuje się art. 57 § 3 k.p.a. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy). Stosownie do art. 26 ust. 3 ustawy o pomocy, obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 tej ustawy, prawo do świadczeń, o których mowa w ust. 1 (w tym do świadczeń rodzinnych), ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, nie wcześniej niż od miesiąca, w którym obywatel ten został wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 3 ust. 3, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - również dziecko zostało wpisane do tego rejestru. Wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w ust. 1, zawiera numer PESEL wnioskodawcy oraz, jeżeli występuje, rodzaj, serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy, a w przypadku świadczeń przysługujących na dziecko - numer PESEL dziecka oraz, jeżeli występuje, rodzaj, serię i numer dokumentu stanowiącego podstawę przekroczenia granicy.
Kolegium wskazało, że strona i jej syn są obywatelami Ukrainy, którzy przybyli w marcu 2022 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania Niepełnosprawności we Wrocławiu z dnia 7 października 2022 r. (nr PZON.610.104635.2022.UKR) syn strony został zaliczony na stałe do znacznego stopnia niepełnosprawności, a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 20 maja 2022 r.
W ocenie organu odwoławczego z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że strona posiada prawo do świadczenia emerytalno-rentowego na podstawie prawa ukraińskiego i z tej przyczyny jej wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie może być załatwiony pozytywnie. Zasadniczym celem świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem złagodzenie po stronie opiekuna (osoby zobowiązanej do alimentacji względem danego niepełnosprawnego) nieposiadającego prawa do świadczenia emerytalno-rentowego skutków ryzyka socjalnego w postaci konieczności zaniechania aktywności zarobkowej i zawodowej, pomimo pozostawania w wieku produkcyjnym. Według organu II instancji, zastosowanie w okolicznościach analizowanego przypadku "odpowiednio" art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (stosownie do art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy) uniemożliwia przyznanie stronie świadczenia pielęgnacyjnego.
Z kolei odnosząc się do argumentacji podniesionej w odwołaniu, organ odwoławczy wskazał, że przedstawiona przez pełnomocnika strony wykładnia przepisów ustawy nie może być zaakceptowana, gdyż nie tylko nie uwzględnia ona tego, że regulacje te w rozpatrywanej sprawie mają "odpowiednie" zastosowane, ale - co istotniejsze - jej wyniki stawiają obywateli polskich w gorszej sytuacji prawnej co do zakresu wymogów determinujących ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w stosunku do obywateli państwa trzeciego. Podzielenie poglądu wyrażonego w treści środka zaskarżenia oznaczałoby, że cudzoziemiec nie musiałby w istocie spełnić tożsamych przesłanek, by uzyskać świadczenie pielęgnacyjne, co stoi w sprzeczności z art. 32 ust. 1 i art. 67 ust. 1 Konstytucji RP (cudzoziemiec byłby bezpodstawnie w uprzywilejowanej sytuacji w stosunku do obywateli polskich, gdyż mógłby posiadać prawo do świadczenia emerytalno-rentowego na podstawie innego porządku prawnego i jeszcze - dodatkowo - uzyskać świadczenie pielęgnacyjne).
W tym zakresie Kolegium odwołało się do orzecznictwa i teorii prawa , w których zgodnie wskazuje się na potrzebę uzupełnienia wyników wykładni językowej wynikami wykładni systemowej i funkcjonalnej. Przyjmując nawet, że literalna wykładnia przepisów ustawy daje przyczynek do formułowania twierdzeń zawartych w odwołaniu, to i tak powinny one być "odpowiednio skorygowane" w drodze wykładni systemowej i celowościowej, celem uwzględnienia uwarunkowań konstytucyjnoprawnych i ratio legis przesłanek negatywnych sformułowanych w art. 17 ust. 5 u.ś.r. , zaś poprzestanie na wykładni językowej nie zawsze wystarcza do prawidłowej rekonstrukcji obowiązującej normy. Stąd też w doktrynie i orzecznictwie sądowoadministracyjnym postuluje się sprawdzanie znaczenia przepisów przez inne rodzaje wykładni nawet wtedy, gdy wykładnia językowa doprowadzi do ustalenia jednego językowo możliwego znaczenia normy. Przy czym pozajęzykowe metody wykładni należy traktować jako współdziałające z metodą wykładni językowej. Poszukując intencji ustawodawcy najpierw należy się posłużyć wykładnią językową, która ma podstawowe znaczenie dla rozumienia przepisów, ponieważ dla adresatów norm prawnych posłużenie się określonymi, zrozumiałymi dla nich wyrażeniami danego języka powinno oznaczać to, co zostało w tym języku wypowiedziane.
Dalej Kolegium podkreśliło ,że jeżeli jednak zastosowanie wykładni językowej w dość oczywisty sposób prowadzi do wniosków nieracjonalnych, sprzecznych z celem aktu prawnego, w którym dany przepis się znajduje, albo odbiega poprzez użyte wyrażenia od uregulowania tożsamych zdarzeń prawnych w innych obowiązujących w tym samym czasie aktów prawnych, to należy poprzez inne rodzaje wykładni prawa starać się doprowadzić do ujednolicenia rozumienia analizowanych przepisów. Wobec tego uwarunkowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego istnieniem obiektywnych kryteriów i zasad jego udzielania pozbawia organ administracji możliwości przyznawania tego świadczenia, czy nieuchylenia decyzji przyznającej takie świadczenie, z uwagi na zasady współżycia społecznego, czy słuszności, nawet w sytuacji wystąpienia trudnych sytuacji życiowych dotyczących rodziny wnioskodawcy. Żadne inne, niż określone w ustawie kryteria nie mogą decydować o przyznaniu (przysługiwaniu) prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób jednoznaczny określają przesłanki nabycia i posiadania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie pozostawiając organom administracji w tym zakresie żadnej uznaniowości.
Decyzja ostateczna stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu , w której skarżący wniósł :
1/ o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym,
2/ o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji ,
3/ o zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarga oparta została na zarzucie naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji, tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt 5 u.ś.r. poprzez jego błędne zastosowanie w odniesieniu do świadczenia emerytalnego przyznanego na podstawie prawa obcego, które nie zawiera się w definicji rent i emerytur określonych w ustawie.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. nie może poprzestać jedynie na dosłownym znaczeniu tego przepisu, należy sięgnąć do definicji rent i emerytur określonej w art. 3 pkt 5 u.ś.r. Przepis ten nie odnosi się w żaden sposób do rent i emerytur przyznanych na podstawie prawa zagranicznego, zatem nie sposób uznać, aby świadczenie emerytalno-rentowe strony przyznane na podstawie prawa ukraińskiego stanowić mogło przeszkodę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze spełnieniem negatywnej przesłanki określonej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a. Analogiczne stanowisko przedstawiają jednolicie sądy administracyjne w odniesieniu do renty rodzinnej innej niż renta rodzinna z tytułu śmierci małżonka przyznana w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym. Sądy te wskazują, że przyznanie renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka bez zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym nie jest przeszkodą do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wobec tego – zdaniem skarżącej - świadczenie emerytalno-rentowe strony nie wchodzi w zakres przesłanki, na podstawie której organ I instancji odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, gdyż jako świadczenie emerytalno-rentowe przyznane na podstawie prawa zagranicznego nie wchodzi w zakres definicji emerytur i rent określonej w art. 3 pkt 5 u.ś.r., tak samo jak w zakres ten nie wchodzi żadna renta rodzinna poza rentą rodzinną z tytułu śmierci małżonka, która przyznana została w zbiegu z innym świadczeniem emerytalno-rentowym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie Kolegium wniosło o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie przypomnieć jedynie należy , że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego , o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. 2022, poz. 2492). Natomiast uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd , następuje to w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy , co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U.2023, poz.1634 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Wskazać również należy ,że rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest skrępowany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy , o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a.
Ocenę zasadności wywiedzionej skargi należy poprzedzić wskazaniem, że zasady zalegalizowania pobytu obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej regulują przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tj. Dz.U. z 2023 r. poz. 103). Zgodnie z art. 2 ust. 1 tej ustawy jeżeli obywatel Ukrainy, o którym mowa w art. 1 ust. 1, przybył legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 24 lutego 2022 r. do dnia określonego w przepisach wydanych na podstawie ust. 4 i deklaruje zamiar pozostania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jego pobyt na tym terytorium uznaje się za legalny do dnia 4 marca 2024 r. Za legalny uznaje się także pobyt dziecka urodzonego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez matkę, która jest osobą określoną w zdaniu pierwszym, w okresie dotyczącym matki. Natomiast jak wynika z art. 26 ust. 1 pkt 1 powołanej wyżej ustawy o pomocy obywatelowi Ukrainy przebywającemu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, którego pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1, przysługuje prawo do świadczeń rodzinnych, o których mowa w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, jeżeli zamieszkuje z dziećmi na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W myśl art. 8 pkt 24a lit. d ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tj. Dz.U. z 2022 r. poz. 1191) osoby, którym nadano numer PESEL na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa posiadają status cudzoziemca oznaczony jako - UKR.
Z treści art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (...) wynika, że obywatele Ukrainy przebywający legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, w rozumieniu przepisów ustawy, zostali zrównani z obywatelami Polski pod względem możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych, a składane przez nich w tym przedmiocie wnioski rozpatrywane są na zasadach ogólnych wynikających z przepisów przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych.
W realiach badanej sprawy pozostaje poza sporem fakt ,że zarówno skarżąca, jak i jej syn B. przebywają legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy (...), co potwierdza uzyskany przez nich nr PESEL i status cudzoziemców UKR. Tym samym, stosownie do powołanego wyżej art. 26 ust. 1pkt 1 ustawy o pomocy są uprawnieni do ubiegania się o przyznanie wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. Jako niesporne przedstawiają się również te ustalenia faktyczne, z których wynika, że wymagający opieki syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności we Wrocławiu z dnia 7 października 2022 r. orzekającego o uznaniu je za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, wymagającą stałej lub długotrwałej pomocy opieki lub innej pomocy w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Jednocześnie w toku postępowania administracyjnego skarżąca w oświadczeniu z dnia 13 stycznia 2023 r. oraz piśmie z dnia 17 lutego 2023r. przyznała fakt, że ma ustalone prawo do świadczenia emerytalno-rentowego , przyznanego na Ukrainie, które to świadczenie pobiera przebywając na terenie Rzeczypospolitej Polskiej.
W tym miejscu wypada przytoczyć brzmienie przepisu art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17 ust. 1a u.ś.r. osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z kolei przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. przewiduje ,że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego (...).
Zestawienie treści przytoczonych wyżej przepisów art. 17 ust. 1 oraz art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. prowadzi do wniosku, że eliminują one z kręgu osób uprawnionych do świadczenia pielęgnacyjnego, te osoby, które co prawda spełniają warunki do jego otrzymania, to jest sprawują opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i z tego tytułu rezygnują aktywności zawodowej, jednakże posiadają ustalone prawo do któregoś ze świadczeń, wymienionych art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Wobec tego posiadanie prawa do ukraińskiego świadczenia emerytalnego przez sprawującego opiekę obywatela Ukrainy stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego ( vide wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych : w Opolu z dnia 16 stycznia 2024 r. sygn. I SA/Op 57/24, LEX nr 3664525 ; w Krakowie z dnia 20 grudnia 2023 r. sygn. III SA/Kr 1381/23 , LEX nr 3653401; w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2024 r. sygn. IV SA/Po 675/23, LEX nr 3669148 ; w Lublinie z dnia 9 listopada 2023r. sygn., II SA/Lu 764/23 , LEX nr 3645933 ) .
W ślad za wyrokami Wojewódzkich Sądów Administracyjnych : w Opolu z dnia 16 stycznia 2024 r. sygn. I SA/Op 57/24, LEX nr 3664525 i w Lublinie z dnia 9 listopada 2023 r. sygn. II SA/Lu 764/23 , LEX nr 3645933 powtórzyć należy ,że okoliczność, iż świadczenie emerytalne przyznane na podstawie prawa obcego nie zostało ujęte w katalogu emerytur i rent z art. 3 pkt 5 u.ś.r., nie oznacza, że stosowanie regulacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do obywateli Ukrainy zostało wyłączone. Przepis art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa nakazuje stosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych odpowiednio. Odpowiednie stosowanie art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. polega na modyfikacji, która prowadzi do przyjęcia, że posiadanie prawa do ukraińskiego świadczenia emerytalnego przez sprawującego opiekę obywatela Ukrainy stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Pojęcie emerytury należy zatem odnieść również do świadczeń emerytalnych uzyskiwanych w Ukrainie.
Spajając tę część rozważań stwierdzić należy, nie jest możliwe kumulatywne pobieranie emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego, także w przypadku, gdy emerytura jest otrzymywana z ukraińskiego systemu emerytalno-rentowego. Dopiero zatem zawieszenie emerytury, której wyrazem musi być wydanie odpowiedniej decyzji przez właściwy organ o zawieszeniu wypłaty emerytury, otwiera drogę do ubiegania się oświadczenie pielęgnacyjne. Należy jednak wziąć pod uwagę, że system emerytalny Ukrainy może przewidywać inne tryby wzruszania decyzji skutkujące przerwaniem lub zakończeniem wypłaty uprawnionej emerytury ( vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 grudnia 2023 r. III SA/Kr 1181/23 , LEX nr 3662475 ) .
Wobec powyższego nie może odnieść zamierzonego skutku zarzut skargi dotyczący nie objęcia w sposób jednoznaczny pobieranego przez skarżącą ukraińskiego świadczenia emerytalno-rentowego zakresem ustawowej definicji pojęcia emerytury i reny , zawartej w art. 3 pkt 5 u.ś.r., co - według skarżącej – w konsekwencji ma oznaczać , że w sprawie nie znajduje zastosowania norma art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. Zdaniem Sądu , ustawodawca posiłkował się w tym zakresie pojęciem ogólnym renty czy emerytury, które to pojęcie odnieść należy również do świadczeń emerytalnych uzyskiwanych w innych krajach. Innymi słowy , fakt nieujęcia świadczenia emerytalnego przyznanego na podstawie prawa obcego w katalogu emerytur i rent wymienionych przez ustawodawcę w art. 3 pkt 5 u.ś.r. nie oznacza, że stosowanie regulacji art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. w stosunku do obywateli Ukrainy posiadających uprawnienia rentowo-emerytalne zostało wyłączone.
Ma również rację Kolegium , kiedy wywodzi ,że uznanie argumentacji skarżącej świadczyłoby o naruszeniu zasady równości wobec prawa, gdyż stawiałoby w gorszej sytuacji obywateli polskich, pobierających polską emeryturę, którzy aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązani są złożyć oświadczenie o zawieszeniu przysługującego im uprawnienia do świadczenia emerytalnego (por. wyrok WSA w Gliwicach z 22 września 2023 r., II SA/Gl 967/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W świetle ugruntowanej już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładni przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., również rezygnacja z pobierania zagranicznej emerytury bądź renty otwierałaby osobie domagającej się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego drogę do skutecznego ubiegania się o to świadczenie . W świetle ujawnionych okoliczności badanej sprawy skarżąca nie spełniła tego wymogu warunkującego przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Natomiast zaaprobowanie sytuacji, w której skarżąca pobierałby jednocześnie ukraińskie świadczenie emerytalne oraz świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem , stawiałoby w gorszej sytuacji obywateli polskich, pobierających polską emeryturę, którzy aby uzyskać prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zobowiązani są zawiesić przysługujące im uprawnienie do świadczenia emerytalnego.
W tym miejscu wymaga ponownego podkreślenia ,że wprowadzenie przez ustawodawcę w przepisie art. 17 ust. 5 pkt 1-6 u.ś.r. negatywnych przesłanek ma na celu wykluczenie kumulacji świadczeń na tę samą osobę wymagającą opieki oraz zapobieganie sytuacjom, gdy jedna osoba pobierałaby dwa świadczenia. Dlatego przy interpretacji art. 17 ust. 5 u.ś.r. należy mieć na względzie art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zgodnie z którym obywatele Ukrainy przebywający legalnie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej zostali zrównani z obywatelami Rzeczypospolitej Polskiej pod względem możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych i reguł ich przyznawania. Wobec tego zrównanie uprawnień obywateli Ukrainy posiadających status cudzoziemca UKR z obywatelami Polski pod względem możliwości uzyskania świadczeń rodzinnych na zasadach ogólnych określonych przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych uprawnioną czyni poczynioną już wyżej konstatację, że ustawodawca posiłkował się w tym zakresie pojęciem ogólnym renty czy emerytury, które to pojęcie odnieść należy również do świadczeń emerytalnych uzyskiwanych w innych krajach (vide wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych : w Gliwicach z dnia 27 września 2023 r. sygn. II SA/Gl 1027/23, z dnia 21 czerwca 2023 r. sygn. II SA/Gl 441/23; w Szczecinie z dnia 25 maja 2023 r. sygn. II SA/Sz 186/23; www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Stwierdzenie powyższego oznacza ,że zarzut skargi dotyczący naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a w zw. z art. 3 pkt 5 u.ś.r. przedstawia się jako nieuprawniony ,co obligowało Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu do oddalenia skargi w całości na podstawie art.151 p.p.s.a.
.