IV SA/Wr 389/15

IV SA/Wr 389/15 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2015-12-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2015-06-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Julia Szczygielska /sprawozdawca/
Lidia Serwiniowska /przewodniczący/
Wanda Wiatkowska-Ilków
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Treść wyniku
*Stwierdzono nieważność decyzji I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 572
art 190 ust. 1 pkt 1i2, art. 207 ust 1
Ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 267
art. 156 par. 1 pkt 2, art. 15
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Lidia Serwiniowska Sędziowie Sędzia NSA Julia Szczygielska (sprawozdawca) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant st. asystent sędziego Aleksandra Dobosiewicz- Sass po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi Rzecznika Praw Obywatelskich na decyzję Rektora [...] z siedzibą we W. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia [...] września 2014 r. nr [...].
Uzasadnienie
Decyzją Rektora [...] we W. z dnia z [...] września 2014r., Nr [...] z powołaniem się na przepis art.190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) oraz art.104 k.p.a. i § 18 Regulaminu Studiów [...] skreślono skarżącą M. Z. z dniem 30 września 2014r. z listy studentów na kierunku [...] [...] stopnia tryb [...]. W uzasadnieniu tejże decyzji organ stwierdził, że M. Z. " została skreślona z listy studentów z powodu niezgodności z warunkami rekrutacyjnymi".
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu decyzją z dnia [...] listopada 2014r., Nr [...], wydaną na podstawie art.169 ust.1 i 2, art.190 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) i § 4 uchwały Senatu [...] we W. z dnia [...] kwietnia 2013r. w związku z § 6 ust.1 Regulaminu Studiów [...] we W. (załącznik do uchwały Senatu [...] we W. z dnia [...] kwietnia 2012r., Nr [...]) oraz art.104 § 1 i art.127 § 3 k.p.a., Rektor [...] we W. podtrzymał opisaną wyżej decyzję z dnia [...] września 2014r. o skreśleniu M. Z. z listy studentów. Organ odwoławczy uzasadniając swe rozstrzygnięcie, podkreślił, iż rozpoznając ponownie sprawę w wyniku wniesienia odwołania przez M. Z. od w/w decyzji z dnia [...] września 2014r. ustalił następując stan faktyczny:
W dniu 16 lipca 2014r. M. Z. złożyła podanie o przyjęcie w poczet studentów [...] z siedzibą we W., składając w dziekanacie dokumenty wymagane do podjęcia studiów w [...] z siedzibą we W. (dalej określaną jako W[...]). Wśród tych dokumentów znajdowało się zaświadczenie lekarza medycyny pracy dopuszczające w/w do kształcenia na kierunku [...].
W dniu 30 września 2014r. M. Z. złożyła w innym dziale sekretariatu W[...] (nie zajmującym się rekrutacją, a przyjmowaniem wniosków o przyznanie pomocy materialnej) wniosek o przyznanie pomocy materialnej (stypendium) wraz z orzeczeniem o średnim stopniu niepełnosprawności. W związku z rozmową odbytą z pracownikiem sekretariatu W[...], M. Z. rozwiązała umowę o naukę zawartą z W[...].
Dalej organ podkreślił, że w W[...] obowiązują warunki rekrutacji ustalone uchwałą Senatu [...] we W. nr [...] W[...] z dnia [...] kwietnia 2013r. Przepis § 4 tej uchwały stanowi, że "w przypadku osób niepełnosprawnych, ubiegających się o przyjęcie na kierunek [...], postępowanie kwalifikacyjne obejmuje weryfikację zaświadczeń o stopniu niepełnosprawności. Dopuszcza się studiowanie jedynie z lekkim stopniem niepełnosprawności".
Rozważając ustalony wyżej stan faktyczny, organ stwierdził, że w W[...] obowiązują przyjęte zgodnie z przepisami ustawy Prawo o szkolnictwo wyższym(art. 169 ust. 1 i 2 ustawy), zasady rekrutacji określone w/w uchwałą Senatu [...] z siedzibą we W. nr [...] W[...] z dnia [...] kwietnia 2013 roku. Powołując się na cyt. wyżej przepis § 4 tej uchwały, organ podkreślił, że z dokumentacji zgromadzonej w toku rekrutacji wynika, że M. Z. nie powinna zostać dopuszczona do uzyskania statusu studenta W[...], tzn. nie powinna była zawrzeć umowy o naukę w W[...], ani nie powinna była zostać w stosunku do niej wydana pozytywna decyzja o przyjęciu w poczet studentów.
Skoro jednak decyzja o przyjęciu w poczet studentów została wydana, to koniecznym - w ocenie organu stało się usunięcie tej wadliwości. Jedną z możliwych dróg usunięcia tej wadliwości, najmniej dolegliwą w tej sytuacji dla M. Z., było – zdaniem organu wydanie decyzji o skreśleniu w/w z listy studentów, na podstawie art. 190 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, albowiem niewątpliwie M. Z. nie podjęła studiów. Stąd organ orzekł jak wyżej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na opisaną wyżej decyzję Rektora wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich. Zarzucając tej decyzji, jak również decyzji ja poprzedzającej rażące naruszenie art. 16 § 1 k.p.a., art. 169 ust. 1 i 2 oraz art. 190 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym ( Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), art. 32 oraz art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP oraz art. 24 ust. 1 Konwencji Narodów Zjednoczonych z dnia 13 grudnia 2006 r. o Prawach Osób Niepełnosprawnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 1169), Rzecznik wniósł - powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o stwierdzenie nieważności wydanych w sprawie decyzji.
W uzasadnieniu skargi, podkreślono, że skarżąca w odwołaniu podniosła między innymi, iż przystępując do rekrutacji wskazała, że posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Jednakże na mocy decyzji Rektora z dnia [...] lipca 2014r.,nr [...] została wpisana na I rok studiów na kierunku [...] [...] stopnia tryb [...] ( nr umowy [...]). Skarżąca zarzuciła, że decyzja skreślająca ją z listy studentów, a także uchwała Senatu W[...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na I rok studiów w roku akademickim 2014/2015 są dla niej nie tylko krzywdzące, ale przede wszystkim naruszają jej prawa zagwarantowane w Konstytucji RP oraz Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych, gdyż w istotny sposób dyskryminują ją jako osobę niepełnosprawną.
W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich zaskarżona decyzja Rektora, jak również decyzja ją poprzedzająca jest wadliwa, ponieważ tak przepis art. 190 ust. 1 i 2 w/w ustawy, jak i § 33 pkt 1 i 2 Regulaminu Studiów (załącznik do uchwały Senatu z dnia 24 września 2012 r.) - nie uprawnia Rektora do skreślenia z listy studentów osoby, która uzyskała ostateczną decyzję o przyjęciu jej w poczet studentów, a co do której uznano, że nie spełniła wymogów rekrutacyjnych. Podstawy takiej nie może również stanowić § 18 Regulaminu Studiów wskazany przez Rektora w decyzji nr [...], albowiem stanowi on wyłącznie, iż w Uczelni stosuje się Europejski System Transferu Punktów. Z kolei wskazany w decyzji nr [...] przepis § 6 ust. 1 Regulaminu Studiów stanowi, iż zasady i warunki przyjęć na studia określa ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i uchwały senatu Uczelni.
Strona skarżąca zwróciła uwagę na sprzeczność pomiędzy uzasadnieniami obu zaskarżonych decyzji. I tak w pierwszej z nich Rektor jako podstawę skreślenia w/w z listy studentów uznał niezgodność z warunkami rekrutacyjnymi. W drugiej zaś niepodjęcie studiów przez skarżącą, jak również konieczność "usunięcia wadliwości decyzji o przyjęciu w poczet studentów". Spostrzec należy – zdaniem strony skarżącej, że niepodjęcie studiów przez M. Z. było konsekwencją skreślenia jej z listy studentów, nie zaś odwrotnie. W dniu 30 września 2014r. skarżąca została poinformowana, że przyjęcie jej na I rok [...] nastąpiło wbrew Uchwale Senatu, wobec czego zostanie wydana decyzja skreślająca ją z listy studentów oraz rozwiązana umowa. Oświadczenie skarżącej o rozwiązaniu umowy było zatem działaniem, które nie tylko nastąpiło po poinformowaniu jej o decyzji w przedmiocie skreślenia z listy studentów, ale również działaniem uczynionym ściśle według wskazówek pracownika Dziekanatu.
W ocenie Rzecznika Praw Obywatelskich decyzja o skreśleniu z listy studentów nie może być formą prostowania błędów decyzji o przyjęciu w poczet studentów danej szkoły wyższej. Ostateczna decyzja administracyjna może bowiem być uchylana jedynie w formach ściśle określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego, stąd usunięcie ewentualnej wadliwości decyzji o przyjęciu na studia nie mogło nastąpić poprzez wydanie nowej decyzji o skreśleniu z listy studentów.
W rezultacie zaskarżona decyzja jak również poprzedzająca ją decyzja zostały wydane nie tylko z rażącym naruszeniem art. 190 ust. 1 pkt 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, lecz również z rażącym naruszeniem art. 16 § 1 k. p. a., albowiem organ naruszył w sposób rażący trwałość decyzji o przyjęciu na studia, pozbawiając M. Z. uprawnień wynikających z ostatecznej decyzji o przyjęciu Jej na I rok studiów w W[...] na kierunek [...] [...] stopnia tryb [...].
Niezależnie od powyższych zarzutów, strona skarżąca zarzuciła naruszenie przez obie decyzje art. 32 oraz art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP oraz art. 24 ust. 1 Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych. Wprawdzie w myśl art. 169 ust. 1 i 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, warunki rekrutacyjne ustala szkoła wyższa, to jednak żaden przepis powszechnie obowiązującego prawa nie uniemożliwia studiowania na kierunku [...] przez osoby niepełnosprawne, w tym osoby niedowidzące. W takim zaś stanie rzeczy uchwała Senatu W[...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. ograniczająca możliwość studiowania na kierunku [...] przez osoby niepełnosprawne wyłącznie do osób legitymujących się lekkim stopniem niepełnosprawności, a stanowiąca zdaniem Rektora podstawę do wydania zaskarżonych decyzji, jest w ocenie Rzecznika - niezgodna z prawem. Co za tym idzie, rozpoznając zaskarżoną decyzję organu, Sąd może odmówić zastosowania w/w uchwały Senatu [...] we W., jeżeli uzna, że przepisy te są niezgodne z Konstytucją lub ustawą.
Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich nie istnieją przeszkody natury prawnej dla oceny czy zasady rekrutacji przyjęte przez [...] we W. pozostają w zgodzie z przepisami powszechnie obowiązującego prawa, a w konsekwencji czy skreślenie M. Z. z listy studentów z uwagi na niezgodność z warunkami rekrutacyjnymi było uzasadnione.
W przekonaniu Rzecznika - zaskarżone decyzje, które jak wynika z ich uzasadnień - oparte zostały na uchwale Senatu regulującej warunki rekrutacji na kierunek [...], naruszają konstytucyjną zasadę równego dostępu do nauki (art. 70 ust. 4 Konstytucji RP) z uwagi na dyskryminacyjne traktowanie kandydatów legitymujących się umiarkowanym bądź znacznym stopniem niepełnosprawności. Wprawdzie szkoły wyższe posiadają szczególną pozycję nadaną im poprzez zagwarantowanie w art. 70 ust. 5 Konstytucji autonomii, a przez którą należy rozumieć konstytucyjnie chronioną sferę swobody w kształtowaniu zasad prowadzenia badań naukowych i kształcenia, w ramach obowiązującego porządku prawnego, tym niemniej autonomicznie podejmowane decyzje szkoły wyższej co do możliwości studiowania na danym kierunku przez osoby niepełnosprawne muszą uwzględniać cele szkoły, określone bezpośrednio w Konstytucji, a także w Prawie o szkolnictwie wyższym (por. wyrok TK z dnia 8 listopada 2000 r. sygn. akt SK 18/99).
Biorąc powyższe pod uwagę należy – zdaniem Rzecznika rozważyć, czy kryteria rekrutacji przyjęte przez [...] we W. mogły stanowić naruszenie konstytucyjnej zasady równego dostępu do wykształcenia - tj. czy senat wykroczył poza ramy swobody w kształtowaniu zasad kwalifikacji kandydatów, a tym samym poza ramy przyznanej Konstytucją autonomii. Prawo do nauki stanowi samoistne prawo podmiotowe, gwarantujące każdemu, komu pozwalają na to I kwalifikacje i talenty, możliwość pobierania nauki w szkołach wszelkich szczebli, w tym na uczelniach wyższych (por. L. Garlicki [red.] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz. Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa, 2002). Zarazem art. 70 Konstytucji RP wskazuje podstawowe gwarancje tego prawa, w tym zasadę powszechnego i równego dostępu do wykształcenia (art. 70 ust. 4 zd. 1). Równość dostępu do wykształcenia należy postrzegać na tle ogólnej zasady równości obywateli wobec prawa, wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP. Zdaniem Rzecznika Praw Obywatelskich nie ma żadnego uzasadnionego powodu, aby odmawiać przyjęcia na studia na kierunku [...] osobom niepełnosprawnym, legitymujących się umiarkowanym czy nawet znacznym stopniem niepełnosprawności. Przeciwnie, ograniczenie takie należy rozpatrywać w kategorii działań o charakterze niedozwolonych praktyk dyskryminacyjnych, a tym samym jako naruszenie zasady równego dostępu do wykształcenia (art. 70 ust. 4 Konstytucji RP). W sprawie M. Z. istotne jest, że posiadana przez Nią niepełnosprawność narządu wzroku nie uniemożliwia jej pracy w zawodzie [...], gdyż ukończyła technikum [...] dla osób słabowidzących i już w chwili obecnej jest zatrudniona w prywatnym gabinecie [...]. Podejmując studia w [...], skarżąca chciała uzyskać dodatkowe kwalifikacje umożliwiające jej rozwój zawodowy i świadczenie pełnych usług w zakresie [...].
Nadto Rzecznik podkreślił, że w dniu 6 września 2012 r. ratyfikowana została Konwencja o Prawach Osób Niepełnosprawnych, przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 13 grudnia 2006 roku. Celem Konwencji jest ochrona i zapewnienie pełnego i równego korzystania z praw człowieka i podstawowych wolności przez osoby z niepełnosprawnościami na równi ze wszystkimi innymi obywatelami. Polska zobowiązana jest do wprowadzenia w życie zawartych w Konwencji standardów postępowania w celu zapewnienia osobom z niepełnosprawnościami realizacji ich praw. Równość dostępu do wykształcenia oznacza, że każdy powinien mieć jednakową szansę podjęcia nauki w szkole każdego szczebla i każdego typu oraz na wybranym przez siebie kierunku. Możliwości tej nie może – w ocenie Rzecznika, ograniczać fakt niepełnosprawności narządu wzroku, czy jakiejkolwiek innej niepełnosprawności. Także i stopień niepełnosprawności nie może uzasadniać naruszenia zasady równości do kształcenia. Żaden przepis ustawy takiej możliwości nie przewiduje.
Przenosząc owe uwagi na grunt niniejszej sprawy strona skarżąca stwierdziła, iż uchwała Senatu W[...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. będąca, w ocenie Rektora W[...] podstawą do skreślenia M. Z. z listy studentów jest niezgodna z prawem, natomiast zaskarżone decyzje Rektora zostały podjęte z rażącym naruszeniem przepisów wskazanych na wstępie niniejszej skargi.
W odpowiedzi na skargę Rektor [...] we W. wniósł o jej oddalenie, stwierdzając m.innymi, że stanowisko RPO sprowadza się do twierdzenia, że uchwała Senatu W[...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. (stanowiąca źródło zaskarżonej decyzji) ograniczająca możliwość studiowania na kierunku [...] przez osoby niepełnosprawne wyłącznie do osób legitymujących się lekkim stopniem niepełnosprawności - jest niezgodna z prawem.
Zdaniem organu z tak postawionym zarzutem RPO nie sposób się zgodzić, albowiem przyjęcie w uchwale Senatu W[...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2013 r. postanowienia, że ogranicza się możliwość studiowania na kierunku [...] przez osoby niepełnosprawne wyłącznie do osób legitymujących się lekkim stopniem niepełnosprawności – nie jest niezgodne z prawem.
Odnosząc się w dalszej części do argumentacji RPO, organ podkreślił, iż Rzecznik zdaje się nie dostrzegać istotnych różnic pomiędzy zawodem [...] a zawodem [...]. [...] – stwierdził organ, należy wyłącznie do jednego z rodzajów zabiegów [...], dlatego też umiejętności [...] zasadniczo nabywa się w drodze kursów zawodowych, nie zaś w toku kształcenia akademickiego. [...] swoim pojęciem obejmuje zaś [...], lecz nie odwrotnie. Okoliczność tę potwierdza załączony program dla szkoły [...]. Program ten zawiera liczne ograniczenia w realizowaniu programu wychowania fizycznego, z podstawami [...] i [...]. Program nauczania zaś wskazuje jedynie na poszczególne formy [...], których nauczyć się ma absolwent, nie wskazuje nawet na możliwość pracy w gabinetach [...]. W[...] ma na uwadze szczególne predyspozycje osób o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności narządu wzroku przy wykonywaniu zawodu [...]. Jednocześnie w całej rozciągłość popiera promocję akurat tego zawodu w przypadku osób o tego rodzaju zaburzeniach fizycznych. Jednakże nie może się zgodzić z argumentacją RPO, że osoby niedowidzące lub całkowicie niewidome są w stanie samodzielnie oraz bezpiecznie dla siebie i pacjentów wykonywać zawód [...].
Organ wskazał przy tym, że studia na kierunku [...] mają umożliwić wykonywanie samodzielnie zawodu [...], co - jak się zdaje - umknęło skarżącemu RPO.
Niewątpliwie – w ocenie organu, wykonywanie zawodu [...] wymaga dużej sprawności fizycznej. Przeprowadzane z podopiecznymi ćwiczenia fizyczne wymagają dużego nakładu sił, jak i wymagają koordynacji ruchowej, jak i co szczególnie istotne odpowiedniej orientacji przestrzennej. Wiele spośród ćwiczeń wykonywanych z pacjentami należy do ćwiczeń gimnastycznych lub nawet akrobatycznych. [...] przy demonstracji, a już zwłaszcza przy wykonywaniu z pacjentem ćwiczeń musi wykazać się dużą ostrożnością, aby pacjent np. podczas przewrotów nie uderzył siebie czy [...]. Niemożliwymi do przeprowadzenia byłyby takie zadania zawodowe [...] jak: gimnastyka poranna i korekcyjna, ćwiczenia grupowe ogólno usprawniające, asekuracja podczas nauki chodzenia, analiza chodu pacjenta, obsługa nowoczesnych aparatów do [...] (zwłaszcza z dotykowymi wyświetlaczami, które nie startują zawsze z tej samej pozycji menu) oraz sprawna praca jednocześnie na wielu stanowiskach ([...]).
Co jednak istotniejsze – podkreślił dalej organ, wykonywanie zawodu [...] wiąże się z obsługą urządzeń i substancji potencjalnie niebezpiecznych, tj. urządzeń wykorzystujących wysokie napięcie elektryczne czy bardzo wysoką lub niską temperaturę. Ryzyko nieprawidłowego zastosowania takich urządzeń, np. poprzez przyłożenie diod o wysokim napięciu do nieodpowiedniego miejsca na ciele pacjenta, w przypadku osób niedowidzących jest znaczne. [...] muszą również demonstrować, obserwować, ale też i samodzielnie asekurować pacjenta oraz samodzielnie oceniać za pomocą wzroku sposób i jakość wykonywanego ruchu przez pacjenta.
W ocenie organu, podkreślenia wymaga również okoliczność, że jak pokazuje doświadczenie - wysiłek fizyczny związany z wykonywaniem zawodu [...], o znacznym stopniu ciężkości i intensywności naraża już niewydolny narząd wzroku na jego dalsze pogorszenie. Szereg zagrożeń, w tym już na etapie kształcenia, wynika z realizacji zajęć: wychowania fizycznego, atletyki terenowej, kształcenia umiejętności ruchowych i metodyki wychowania fizycznego, [...] w medycynie sportowej czy nawet praktyki klinicznej. Co zaś szczególnie istotne - część urządzeń wykorzystywanych w czasie zabiegów emituje energie, które mogą doprowadzić do dalszego pogarszania się wzroku. Część z tychże zabiegów przy pełnym braku widzenia, a tym samym kontroli - może doprowadzić do poważnych wypadków jak: oparzenia, uszkodzenia wzroku upadku, itd. zarówno na pacjencie jak i na [...].
Przedstawione wyżej stanowisko W[...] nie jest – zdaniem organu odosobnione, gdyż sam Konsultant Krajowy w dziedzinie [...] dr. n. biol. Z. W. dostrzega niemożność wykonywania pracy [...] przez osoby niedowidzące i całkowicie niewidome. W swojej opinii konsultant wskazał, że osoby takie nie będą w stanie samodzielnie realizować pełnego programu studiów na kierunku [...], albowiem w programie studiów wymagana jest pełna sprawność psychiczna i fizyczna.. Konsultant w uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że pierwotnie w momencie tworzenia wydziałów [...], tworzone one były wyłącznie na Akademiach Wychowania Fizycznego, co wiązało się z wysokimi wymogami fizycznymi. W ocenie konsultanta zawód [...] wymaga ponadprzeciętnej sprawności fizycznej i nie ma możliwości uczciwego studiowania na kierunku [...] przez osobę niedowidzącą lub niewidomą.
Stąd – zdaniem organu, osoba niedowidząca jak i osoba całkowicie niewidoma - nie jest w stanie wykonywać zawodu [...], co nie wyklucza jednak sposobności do wykonywania niektórych zabiegów jak [...], a potwierdzają to karty przedmiotów.
Organ podkreślił, że Senat W[...] podejmując opisaną wyżej uchwałę, kierował się nie tylko dobrem potencjalnych przyszłych pacjentów absolwenta, ale i również jego samego. Powołując się na przepis art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, zgodnie z którym do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszona sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych, organ stwierdził, iż osoba taka nie jest w stanie samodzielnie wykonywać wyuczonego zawodu i w najlepszym wypadku - koniecznym by było korzystanie z pomocy innej osoby, o takim samym przygotowaniu zawodowym. W praktyce osoba taka nie mogłaby liczyć na zatrudnienie w charakterze [...]. Trudno byłoby ocenić jako zgodne z zasadami współżycia społecznego zachowanie uczelni wyższej, która kształciłaby osoby niezdolne do wykonywania wyuczonego zawodu.
Oceniając zgodność z Konstytucją RP przedmiotowej uchwały, organ zwrócił uwagę, że W[...] dopuściła jednak osoby o lekkim stopniu niepełnosprawności do studiowania na kierunku [...]. Nie można zatem przyjąć, że uchwała ta ma charakter dyskryminacyjny, albowiem sytuacja osoby o lekkim stopniu niepełnosprawności jest podobna do sytuacji osoby całkowicie zdrowej, lecz już sytuacja osoby o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przymiotu tego nie posiada. Kolejno mając na uwadze cele uchwały, tj. ochrona obywateli i zapobieżenie kształceniu osób niezdolnych do wykonywania zawodu jak i też uzasadniony charakter zróżnicowania, absolutnie – zdaniem organu, nie można się zgodzić z twierdzeniem, aby uchwała ta wydana została z naruszeniem art. 32 Konstytucji RP a w konsekwencji także i art. 70 ust. 1 i 4 Konstytucji RP.
Organ wyjaśnił przy tym, że W[...] jest uczelnią prywatną i w zamian za naukę student zobowiązany jest uiszczać czesne. Ewentualne prowadzenie praktyki, polegającej na przyjmowaniu na kierunki osób, które kończyłyby studia z dyplomem lecz bez realnej możliwości podjęcia zatrudnienia w zawodzie - postrzegać by należało jako działalność umotywowaną wyłącznie chęcią zysku, co stoi w oczywistej sprzeczności z wartościami W[...] i jej funkcją publiczną.
Odnosząc się zaś do zarzutu rażącego naruszenia art. 16 § 1 k.p.a., art. 169 ust. 1 i 2 oraz art. 190 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, organ stwierdził, że wbrew twierdzeniu Rzecznika, decyzja z dnia [...] września 2014 r. o skreśleniu w/w z listy studentów wydana zostało po złożeniu tego samego dnia, lecz o wcześniejszej godzinie, oświadczenia o rozwiązaniu umowy przez M. Z.
Argumentacja M. Z. co do rzekomej groźby ze strony pracownika Uczelni , jako nie poparta żadnymi dowodami - stanowi jedynie gołosłowne twierdzenie. Również Jej twierdzenie, że nie zna treści swojego oświadczenia, choć w odwołaniu sama i trafnie na nie wskazuje, oznacza, że złożyła oświadczenie o wskazanej treści lub też, że co najmniej się z nim zgadza. Nadto sam charakter pisma wskazuje na to, że to M. Z. sporządziła treść tego oświadczenia w całości, a pracownik W[...] przystawił jedynie pieczęć z tekstem o tożsamej treści i złożył swój podpis.
Ponadto – zdaniem organu, twierdzeniom M. Z. przeczą wiarygodne relacje pracowników dziekanatu W[...] co do okoliczności i przyczyn złożenia przez Nią oświadczenia.
W konsekwencji powyższego, organ stwierdził, że M. Z. w dniu [...] września 2014 r. skutecznie rozwiązała umowę nr [...].
Dalej organ zauważył, że choć zaskarżone decyzje w swoich uzasadnieniach wskazują niepoprawne podstawy, to jednak odpowiadają one prawu. Organ przywołał treść przepis art. 190 ust. 1 pkt. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, zgodnie z którym, Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku rezygnacji ze studiów. Również zgodnie z treścią § 33 ust. 1 pkt. b) regulaminu studiów W[...] - prorektor ds. kształcenia skreśla studenta z listy, w przypadku rezygnacji ze studiów.
W świetle powyższego, organ stwierdził, że M. Z. poprzez złożone przez siebie oświadczenie o rozwiązaniu zawartej z W[...] umowy - zrezygnowała ze studiów. W konsekwencji Rektor W[...] w dniu [...] września 2014 r. decyzją nr [...] skreślił M. Z. z listy studentów, wskazując przy tym poprawną podstawę prawną, tj. art. 190 ustawy o szkolnictwie wyższym. Na skutek odwołania M. Z., decyzją z dnia [...] listopada 2014r., nr [...] Rektor W[...] podtrzymał decyzję o skreśleniu w/w z listy studentów. Omyłkowo jednak wskazał jako podstawę art. 190 ust. 1 pkt. 1) ustawy zamiast prawidłowo art. 190 ust. 1 pkt. 2) ustawy. Omyłka ta stanowi zdaniem organu - zwykłą omyłkę pisarską, podlegającą sprostowaniu w drodze postanowienia.
Mając na uwadze powyższe, organ wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014r., poz.1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - odpowiednio: ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Wobec treści skargi godzi się podnieść, że rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że ma prawo wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.).
Przeprowadzona w powyższym zakresie kontrola wykazała, że zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja z dnia [...] września 2014r., Nr [...], wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa w zakresie wskazanym w art. 145 § 1 pkt.2 p.p.s.a. w związku z art.156 § 1 pkt 2 k.p.a., co powoduje, że decyzje te podlega usunięciu z obrotu prawnego, poprzez stwierdzenie ich nieważności.
Niesporne jest w sprawie, że materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012r., poz. 572 ze zm.).
I tak przesłanki warunkujące skreślenie studenta z listy studentów określone zostały wyczerpująco w art.190 w/w ustawy.
I tak zgodnie z treścią ust.1 powołanego przepisu, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku:
1) niepodjęcia studiów;
2) rezygnacji ze studiów;
3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego;
4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni.
Z kolei ust.2 w/w art.190 ustawy stanowi, że kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku:
1) stwierdzenia braku postępów w nauce;
2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie;
3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów.
Zważyć przy tym należy, że cyt. wyżej przepis art.190 ustawy określa tak obligatoryjne (ust.1), jak i fakultatywne (ust.2) przesłanki skreślenia studenta z listy studentów. Oznacza to, że ustawodawca określając w omawianym przepisie art.190 ustawy przesłanki skreślenia studenta z listy studentów, poprzez taksatywne ich wymienienie, dopuścił możliwość skreślenia studenta z listy studentów tylko i wyłącznie z przyczyn ściśle wymienionych w tym przepisie. Niedopuszczalne jest zatem skreślenie studenta z listy studentów z innych przyczyn i w okolicznościach niż wymienione w tymże przepisie.
Powyższe stanowisko Sądu zgodne jest z linią orzeczniczą, gdzie choćby w wyroku WSA w Łodzi z dnia 20 lutego 2009r. sygn.akt III SA/Łd 475/08 (system Legalis do art.190 ustawy z 27 lipca 2005r.) Sąd zawarł pogląd, iż przyczyny skreślenia studenta są wyczerpująco wymienione w art.190 ustawy z 27 lipca 2005r., a który to pogląd Sąd w obecnym składzie w pełni podziela.
Istotne jest przy tym także i to, że decyzje o skreśleniu z listy studentów uznawane są za indywidualne akty administracyjne.
Konsekwencja tegoż jest przyjęcie, że zgodnie z art. 207 ust.1 w/w ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni w tym przedmiocie, stosuje się odpowiednio przepisy k.p.a. oraz przepisy o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego.
Odwołać się w tym miejscu należy, do poglądu wyrażonego przez Trybunał Konstytucyjny, że odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii szkoły wyższej (por. wyrok TK z dnia 8 listopada 2000r., sygn. akt SK 19/99, publik. w OTK nr 7, poz. 258).
Powyższy pogląd zaakceptowany został w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., sygn.akt I OSK 1304/11 , Lex nr 1069584).
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów, stwierdzić należy, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności, ustanowioną w art.15 k.p.a., organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Oznacza to, że zakres rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej decyzją odwoławczą wyznaczony jest zakresem rozstrzygnięcia sprawy decyzją organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy nie może zmienić rodzaju sprawy, jak i rozszerzać jej zakresu.
Powyższe pozwala na stwierdzenie, że w postępowaniu odwoławczym może być rozpoznana i rozstrzygnięta wyłącznie tożsama sprawa tak pod względem podmiotowym jak i przedmiotowym.
Wskazać przy tym należy, że zmiana podstawy materialno - prawnej rozstrzyganej sprawy administracyjnej /a co ma miejsce w niniejszej sprawie/ prowadzi do zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy, a to z kolei prowadzi do naruszenia zasady dwuinstancyjności rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (art.15 w związku z art.138 pkt 1 k.p.a.).
W konsekwencji tegoż ma miejsce rażące naruszenie prawa /art.156 § 1 pkt.2 k.p.a/.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie tak w doktrynie / por. B.Adamiak i J.Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, 2.wydanie C.H.BECK, W-wa 1998, str.659/, jak i w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego /por.wyrok NSA z dnia 15 września 1995r., sygn. akt IV SA 368/95 - niepublik/.
W rozpatrywanej sprawie jest niewątpliwe, że decyzja z dnia [...] września 2014r., Nr [...] orzekająca o skreśleniu skarżącej z listy studentów z dniem 30 września 2014r., wskazuje wprawdzie w podstawie prawnej art.190 w/w ustawy o szkolnictwie wyższym, lecz nie wskazuje konkretnego ustępu i punktu tegoż przepisu.
W okolicznościach tej sprawy, wskazanie jedynie ogólnie numeru artykułu, gdy po pierwsze – jak to już wyżej Sąd zauważył, przepis art.190 omawianej ustawy składa się z dwóch ustępów, a każdy ustęp z 4 /czterech/ punktów, nie pozwala na przyjęcie, że w przedmiotowej decyzji z dnia [...] września 2014r. określona została podstawa prawna wydania tej decyzji.
Uchybienie to jest o tyle istotne, że z bardzo lakonicznego uzasadnienia, sprowadzającego się w istocie do jednego zdania o treści:, cyt.: "Została Pani skreślona z listy studentów z powodu niezgodności z warunkami rekrutacyjnym." - nie wynika jaką konkretnie organ zastosował podstawę prawną skreślenia M. Z., a wynikającą z ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym.
Wprawdzie organ obok ogólnie powołanego art.190 omawianej ustawy powołał także § 18 Regulaminu Studiów [...] we W., tym niemniej przepis ten po pierwsze nie jest przepisem prawa powszechnie obowiązującego, gdy nadto przepis ten zamieszczony w rozdziale VI tegoż Regulaminu., zatytułowanym "Organizacja studiów", reguluje zupełnie inne zagadnienia, a mianowicie : kwestie związane ze stosowaniem w Uczelni Europejskiego Systemu Transferu Punktów (ECTS) względem studentów.
Również podstawę prawną skreślenia skarżącej z listy studentów nie mogły stanowić powołane w uzasadnieniu tejże decyzji z dnia [...] września 2014r. warunki rekrutacyjne, z uwagi na fakt, iż nie znajdują one odpowiednika w treści cyt. wyżej art.190 ust.1 i 2 ustawy, gdy nadto zgodnie z art.169 ust.2 omawianej ustawy w związku z § 1 uchwały [...] Senatu [...] we W. z dnia [...] kwietnia 2014r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na I rok studiów w roku akademickim 2014/2015, warunki owe dotyczą jedynie (wyłącznie) zasad i trybu postępowania rekrutacyjnego na pierwszy rok studiów pierwszego i drugiego stopnia (...) w roku akademickim 2014/2015 i w tym tylko zakresie (przedmiocie) mogły być stosowane.
Niewątpliwe zaś jest w niniejszej sprawie, że przedmiotem w/w decyzji z dnia [...] września 2014r. jest wyłącznie (jedynie) skreślenie skarżącej z listy studentów.
Powyższe ustalenia pozwalają na przyjęcie przez Sąd, że decyzja z dnia [...] września 2014r. o skreśleniu skarżącej z listy studentów z powołaniem się ogólnie na przepis art.190 ustawy i przyjęciu przez organ, że zachodzi podstawa do skreślenia w/w z listy studentów z powodu niezgodności z warunkami rekrutacyjnymi, wydana została przez organ z rażącym naruszeniem w/w art.190 ustawy, z tej to przede wszystkim przyczyny, że organ podjął ową decyzję stosując zupełnie inną (dowolną – ustaloną przez siebie) przesłankę niż wymienione taksatywnie przesłanki w omawianym art.190 ust.1 i 2 ustawy, a do czego organ nie był uprawniony.
Zwrócić przy tym należy uwagę na postanowienie § 33 w/w Regulaminu Studiów [...] we W., regulującego skreślenie studenta z listy studentów, gdzie określone przesłanki są identyczne (tożsame), jak w art.190 ust.1 i 2 ustawy.
W tych okolicznościach sprawy, wydanie zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2014r., Nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji z [...] września 2014r., Nr [...], stanowi tym samym rażące naruszenie przepisu art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. Podkreślić w tym miejscu należy, że granice działania organu II instancji zakreśla art. 138 k.p.a. Utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, do czego istotnie uprawnia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., może mieć miejsce tylko wówczas, gdy decyzja organu I instancji jest decyzją prawidłową z punktu widzenia zgodności z prawem. Jeżeli natomiast - a co ma miejsce w niniejszej sprawie, oceniana przez organ odwoławczy decyzja jest wadliwa, to obowiązany jest wadliwość tę usunąć, co zaś wynika z postanowień art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Zauważyć przy tym również należy, że wymieniona wyżej zaskarżona decyzja z dnia [...] listopada 2014r. , wydana została z powołaniem się na przepis art.190 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, a w konsekwencji na przyjęciu, że skarżąca nie podjęła studiów.
Powyższe ustalenie pozwala stwierdzić, że organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję niewątpliwie zmienił zakres sprawy, zakończonej decyzją z dnia [...] września 2014r., Nr [...].
W konsekwencji przyjąć należy, że skarżony organ orzekał w innym zakresie niż uczynił to organ wydając opisaną wyżej decyzję z dnia [...] września 2014r., co prowadzi do przyjęcia stanowiska, że organ rozpoznając ponownie sprawę, dokonał zmiany przedmiotowej tożsamości sprawy.
Skoro z lektury akt sprawy jednoznacznie wynika, że organ wydając decyzję z dnia [...] września 2014r., Nr [...] o skreśleniu skarżącej z listy studentów, oparł swoje rozstrzygnięcie na ogólnie przywołanym przepisie art.190 ustawy o szkolnictwie wyższym, przyjmując przy tym, że W/w została skreślona z listy studentów z powodu niezgodności z warunkami rekrutacyjnymi, to organ rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym, w tym tylko zakresie mógł ją rozpatrzyć, oceniając, czy zachodziły, czy też nie podstawy do wydania decyzji z dnia [...] września 2014r. z zastosowaniem powołanych w tej decyzji przepisów.
Tym samym istotną wadą zaskarżonej decyzji jest przyjęcie jako podstawy skreślenia skarżącej z listy studentów nie podjęcie przez Nią studiów (art.190 ust.1 pkt 1 ustawy), gdy w opisanej wyżej decyzji z [...] września 2014r. podstawą owego skreślenia – jak to już wyżej Sąd podkreślił, stanowiła zupełnie inna przyczyna, nie mieszczącą się w podstawach obligatoryjnego skreślenia z listy studentów (art.190 ust.1 ustawy).
Znamienne jest przy tym także i to, że w odpowiedzi na skargę, organ przywołuje kolejną podstawę prawną do skreślenia skarżącej z listy studentów, a to przepis art.190 ust.1 pkt 2 omawianej ustawy, stwierdzając, że skarżąca poprzez złożone oświadczenie o rozwiązaniu zawartej z [...] umowy zrezygnowała ze studiów. Zdaniem organu wskazanie w zaskarżonej decyzji z dnia [...] listopada 2014r. przepisu art.190 ust.1 pkt 1 ustawy, zamiast art.190 ust.1 pkt 2 jest zwykła omyłką pisarską.
Podkreślić należy, że przedłożona w niniejszej sprawie odpowiedź na skargę nie może konwalidować braków skarżonej decyzji z tego przede wszystkim względu, że nie jest ona częścią decyzji, lecz służy jedynie prezentowaniu stanowiska organu odwoławczego względem skargi, gdy nadto w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęte zostało, że wskazane w ustawie przyczyny skreślenia studenta z listy studentów, a to niepodjęcie studiów (art.190 ust.1 pkt 1 ustawy), w myśl zaś art.190 ust.1 pkt 2 ustawy - rezygnacja ze studiów, stanowią niezależne od siebie odrębne przesłanki podjęcia decyzji o skreśleniu z listy studentów (por. wyrok NSA z dnia z 17 września 2013r., sygn.akt I OSK 1419/13, publ.CBOSA).
Mając na uwadze powyższe ustalenia, Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono zaś na podstawie art. 200 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Czyniąc zadość wymaganiom określonym w art. 141 § 4 zdanie drugie p.p.s.a., Sąd pragnie wyjaśnić, że wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z zaprezentowanych wyżej rozważań.
Ustosunkowując się do wniosku strony skarżącej o dokonanie przez Sąd oceny (kontroli) uchwały [...] Senatu [...] we W. z dnia [...] kwietnia 2014r. w sprawie warunków i trybu rekrutacji na I rok studiów w roku akademickim 2014/2015, stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie uchwała ta pozostaje poza kontrolą Sądu, z tego to przede wszystkim względu, że akt ten ma zastosowanie zgodnie z treścią art.169 ust.2 ustawy o szkolnictwie wyższym w postępowaniu rekrutacyjnym kandydatów na studia, gdy niewątpliwie jest w niniejszej sprawie, że przedmiotem sporu jest jedynie decyzja o skreśleniu M. Z. z listy studentów, nie zaś decyzja w przedmiocie przyjęcia, bądź odmowy przyjęcia na studia, gdzie tylko w tego typu indywidualnej sprawie studenckiej, może zostać podniesiony zarzut niezgodności z ustawą lub statutem uczelni konkretnej uchwały senatu lub decyzji rektora, która stanowiła podstawę prawną wydanej decyzji (por. ww. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 12.02.1998 r. sygn. akt SN III ZP 46/97).
Z tego też to względu Sąd był zwolniony z badania zgodności kwestionowanych w niniejszej sprawie decyzji pod kątem zgodności z przepisami Konstytucji R.P., a który to akt jako ustawa zasadnicza odsyła do unormowań szczególnych. W niniejszej sprawie przepisem szczególnym jest powołana wyżej ustawa o szkolnictwie wyższym i cyt. wyżej przepis art.190 ust.1 i 2 ustawy.