IV SA/WR 37/05

IV SA/Wr 37/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-05-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-01-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Jolanta Sikorska /przewodniczący/
Marcin Miemiec /sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Symbol z opisem
6340 Potwierdzenie represji
Hasła tematyczne
Kombatanci
Skarżony organ
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 162 poz 1118
art. 7 pkt 4, art. 117 ust. 4
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA - Jolanta Sikorska Sędzia NSA - Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA - Marcin Miemiec (sprawozdawca) Protokolant: - Robert Hubacz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2006 r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie: odmowy potwierdzenia okresu niewykonywania pracy na skutek represji politycznych oddała skargę.
Uzasadnienie
R. C. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem o potwierdzenie okresu niewykonywania pracy na skutek represji, na podstawie art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z [...] r. odmówił R.C. potwierdzenia, że w okresie od [...]r. do [...]r. pozostawała bez pracy z przyczyn politycznych. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek zainteresowanej, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...] r. Nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 117 ust. 4 w zw. z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.) Według art. 117 ust. 1 powołanej ustawy, okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7, mogą być uwzględnione, jeżeli zostały udowodnione dokumentami (zaświadczeniami) lub wpisami w legitymacji ubezpieczeniowej bądź uznane orzeczeniem sądu, zgodnie z art. 117 ust. 3 i 4. Artykuł 117 ust. 4 w zw. z art. 7 pkt 4 ustawy stanowi, że okresy niewykonywania pracy w okresie przed [...]r. na skutek represji politycznych, nie więcej niż 5 lat, mogą być również udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych środków dowodowych dokonuje Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, w drodze decyzji, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. 2002 Nr 42, poz. 371).
Według Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, R. C. przedstawiła dowody, z których bezspornie wynika, że w okresie od [...] r. do [...] r. pozostawała bez pracy. Brak jest jednak podstaw do uznania, że postępowanie dyscyplinarne, którego następstwem było rozwiązanie umowy o pracę z R.C., miało jakiekolwiek odniesienie polityczne i stanowiło formę represji ze względu na jej przekonania polityczne. Świadczą o tym także pisma R. C., np. z [...]r., skierowane do Ministra Edukacji Narodowej, w którym jest prośba o wniesienie rewizji nadzwyczajnej; a także z [...]r. do Ministra Sprawiedliwości. Wynika z nich, że sama zainteresowana uważa, że bezpośrednią przyczyną wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w jej sprawie było złożenie przez nią skargi do władz oświatowych we W. na stosunki panujące w szkole, w której była zatrudniona. Świadczy to o niewłaściwych relacjach między nauczycielami w tej szkole. Nie wskazuje to jednak na represję polityczną. Jedną z przesłanek niezbędnych do potwierdzenia okresu niewykonywania pracy na podstawie art. 7 pkt 4 powołanej ustawy, przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, jest natomiast przedstawienie dowodów potwierdzających okresy pozostawania bez pracy na skutek represji politycznych. Materiał zgromadzony w sprawie nie pozwala na przyjęcie, że okresy pozostawania bez pracy przez R. C. mają charakter represji, o których mowa w art. 7 pkt 4 ustawy.
Zaświadczenie w Instytutu Pamięci Narodowej, Nr [...]z dnia [...]r., potwierdza, że R. C. jest osobą pokrzywdzoną w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz.U. Nr 155, poz. 1016 z późn. zm.). Według tego przepisu pokrzywdzonym jest osoba, o której organy bezpieczeństwa państwa zbierały informacje, na podstawie celowo gromadzonych danych, w tym w sposób tajny. Zapis kartoteczny z IPN z dnia [...] r. brzmi: "Rejestrowana [R. C.] do nr [...], dnia [...]r. przez Wydz[...]KWMO W. w ramach sprawy operacyjnego sprawdzania założonej na fakt propagowania wrogich poglądów i działalności przeciwko linii politycznej partii. Prowadzone sprawy zakończono dnia [...]r. rozmową ostrzegawczą". Świadczy to o tym, że represje polityczne wobec R. C. dotyczyły innego okresu, niż wskazany przez nią okres pozostawania bez pracy. Odmowna decyzja, zdaniem Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych jest zatem w tym stanie rzeczy zasadna.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R. C. zażądała uchylenia w całości zaskarżonej decyzji. Zarzuciła, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych popełnił błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę decyzji. Polegały one na: bezpodstawnym uznaniu, że nie można przyjąć, że skarżąca nie wykonywała pracy na skutek represji politycznych mimo, że materiał dowodowy zebrany w sprawie jednoznacznie wskazał, że szykanowanie skarżącej nastąpiło właśnie z przyczyn politycznych; odrzuceniu jednej grupy dowodów (m.in. wyjaśnień skarżącej oraz dowodów, na podstawie których IPN przyjął swoje rozstrzygnięcia) z bezprawnym daniem priorytetu grupie dowodów przeciwnych bez podania przyczyn takiego stanowiska; nie wyjaśnieniu w decyzji dlaczego (wbrew dowodom) uznano, że w latach osiemdziesiątych skarżąca była uznana na wroga partii - natomiast sytuacja ta nie dotyczyła lat siedemdziesiątych w sytuacji, gdy materiały sprawy jasno wskazywały na to, że skarżąca i jej mąż postrzegani byli i uznawani za "wrogów ustroju"; nie oparciu orzeczenia na całokształcie materiału dowodowego (skarżąca ma ogólne wątpliwości, czy organ administracji dysponował materiałami sprawy, czy też mu zaginęły), co zostało dokładnie wyspecyfikowane w odwołaniu skarżącej od decyzji z [...]r.
W szczegółowym uzasadnieniu skarżąca podniosła, że Kierownik Urzędu, wydając zaskarżoną decyzję, naruszył szereg przepisów formalnych. Niewłaściwie ocenił też sprawę merytorycznie, chociaż w odwołaniu od decyzji z [...]r. skarżąca wskazała wiele z zaniedbań i błędów. Uzasadnieniem skargi do Sądu są przedstawione przez nią fakty różnych ataków politycznych, milicyjnych i pracowników urzędu bezpieczeństwa, które poprzedzały jej sprawę, miały miejsce w ciągu jej trwania, a nawet w późniejszym okresie, aż do obecnej chwili. Przykładem tego jest fakt trzykrotnego odwoływania się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych o możliwość przyznania skarżącej statusu osoby represjonowanej, w świetle ewidentnych ataków na jej osobę, czy chociaż tylko dlatego, że była żoną więźnia politycznego, człowieka o jednej twarzy i bezkompromisowego. Skarżącą usiłowano usunąć ze szkoły jako nauczyciela bezpartyjnego z nienaganną dwudziestoletnią pracą, z określonym etosem nauczyciela i człowieka. Skarżąca powołała się na represje wobec niej w latach [...]. Opisała incydent, który miał wtedy miejsce z udziałem skarżącej i jej męża oraz mundurowego ucznia. Opisała też prowokację w [...] r. w bibliotece szkolnej wobec niej z udziałem ucznia mundurowego, polegającą na usiłowaniu przekupstwa. Niedługa po tym zdarzeniu do Wydziału Oświaty wpłynął anonim podpisany "Uczniowie klas [...]", krytycznie ukazujący życie w szkole, tj. w Liceum Ogólnokształcącym dla Pracujących. Wspomniano w nim, że nie tylko uczniowie ale i nauczyciele chcą się pozbyć ze szkoły skarżącej, bo im utrudnia "normalne" funkcjonowanie w szkole. Anonimu tego nie zbadano. Nie dokonano też wizytacji szkoły, czego oczekiwali uczniowie. Wtedy zaczęto skarżącą atakować. Spostrzegła ona, że nauczyciele są zainteresowani odejściem skarżącej z tej szkoły, aby im nie patrzeć na ręce, różnorakie kombinacje aż do dawania świadectwa, czy nawet dyplomu maturalnego, m.in. żonie jednego z nauczycieli, która w czasie dwugodzinnego egzaminu przed komisją zaliczyła [...] lata nauki w liceum.
Wyjazd skarżącej do Kuratorium Okręgu Szkolnego we W. [...]r., z prośbą o przeprowadzenie wizytacji w szkole, w której po odczytaniu anonimu, chyba prowokacyjnego, przez inspektora wydziału oświaty, nie dało się już pracować w atmosferze wzajemnej podejrzliwości, ataków, a nawet gróźb. Na wniosek wizytatora kuratoryjnego skarżąca złożyła na piśmie [...] punktową skargę i zaznaczyła, żeby tej skargi nie badał nowo mianowany inspektor oświaty. Był on bowiem powiązany z osobami krytykowanymi przez skarżącą. W wyniku tych i takich badań przez władze oświatowe od począwszy od inspektora aż do Głównej Inspekcji Szkolnej przy Ministrze Oświaty i Wychowania, którzy niezgodnie z prawem badali tę skargę i niezgodnie z prawem zawiesili skarżącą w czynnościach służbowych dnia [...]r., ograniczono skarżącej pobory na [...]roku, a później na [...]lat po orzeczeniu dyscyplinarnym, mimo, że skarżąca była jedynym żywicielem rodziny.
Skarżąca podniosła, że jej twierdzenia znajdują oparcie w załączonych dokumentach źródłowych, których ze względu na ich jednoznaczny wydźwięk i treść - skarżąca nie chce komentować. Ocena tej kwestii należy do Sądu. Skarżąca wskazuje, że dokumenty są przedstawione Sądowi po to, aby uzmysłowić, jak głęboką wagę sprawy te posiadają dla skarżącej i w jaki sposób traktowano ją przez lata w niniejszej sprawie.
W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podkreślił, że skarżąca poza własnymi relacjami na temat represji politycznych nie przedstawiła dowodów na tę okoliczność. Kierownik Urzędu podkreślił, że nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym stwierdzenie skarżącej, że postępowanie dyscyplinarne, którego skutkiem było rozwiązanie umowy o pracę, osadzone było w jakimkolwiek kontekście politycznym i stanowiło formę represji ze względu na przekonania polityczne (nawet bardzo szeroko rozumiane) lub działalność prowadzoną przez skarżącą. Sama skarżąca w swoich relacjach i przedstawionych dokumentach podała, że przyczyną wszczęcia tego postępowania było złożenie skargi do władz oświatowych na stosunki panujące w szkole. Informacje zawarte w tych pismach świadczą niewątpliwie o niewłaściwych relacjach panujących pomiędzy nauczycielami i uczniami w szkole, w której pracowała skarżąca. Nie wskazują natomiast, aby rozwiązanie stosunku pracy stanowiło represję polityczną. Organ podkreślił, że stosownie do art. 117 ust. 4 Ustawy o emeryturach i rentach, jednym z warunków potwierdzenia niewykonywania pracy z przyczyn politycznych jest przedstawienie przez zainteresowaną osobę dowodów potwierdzających okresy pozostawania bez pracy na skutek represji politycznych. Zgromadzony w sprawie materiał takich dowodów nie dostarcza. Dołączone do akt dokumenty pochodzące z Instytutu Pamięci Narodowej świadczą jedynie o tym, że skarżąca pozostawała w kręgu zainteresowania organów bezpieczeństwa na początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Podlegała zatem represjom w innym okresie, niż objęty treścią jej żądania.
Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wydając decyzję wziął pod uwagę całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Nawet mimo potrzeby częściowego odtwarzania akt sprawy, materiał dowodowy, na którym oparto rozstrzygnięcie, był pełny i kompletny. Z akt postępowania w żaden sposób nie wynika bowiem, że skarżąca latach [...] - [...] pozostawała bez pracy z przyczyn politycznych. Powodem wszczęcia postępowania dyscyplinarnego - i w konsekwencji zwolnienie skarżącej z pracy - było złożenie skargi na stosunki panujące w szkole, a nie jej działalność polityczna bądź przynależność do nielegalnej wówczas organizacji politycznej bądź społecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i z przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie zasługiwała na uwzględnienie.
Podstawę materialnoprawną niniejszej sprawy stanowią przepisy art. 117 oraz art. 7 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1118 z późn. zm.). Według art. 117 tej ustawy, okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 4, mogą być uwzględnione, jeżeli zostały udowodnione dokumentami (zaświadczeniami) lub wpisami w legitymacji ubezpieczeniowej (ust. 1) bądź potwierdzone przez prezesa sądu okręgowego lub Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (ust. 3). Artykuł 117 ust. 4 w zw. z art. 7 pkt 4 ustawy stanowi, że okresy niewykonywania pracy w okresie przed dniem 4 czerwca 1989 r. na skutek represji politycznych, nie więcej niż 5 lat, mogą być również udowodnione dokumentami lub zeznaniami świadków. Oceny tych środków dowodowych dokonuje w drodze decyzji Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jedn. Dz.U. 2002 Nr 42, poz. 371).
Niesporny w sprawie jest fakt pozostawania przez skarżącą bez pracy w okresie od [...]r. do [...]r., na skutek zwolnienia jej w wyniku orzeczenia z dnia [...]r. Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Nauczycieli przy Ministrze Oświaty i Wychowania. Skarżąca utrzymuje, że prawdziwą bądź główną przyczyną wszczęcia postępowania dyscyplinarnego w jej sprawie oraz wydanego orzeczenia [...] zakazu pracy nauczycielskiej, były przesłanki o charakterze politycznym. Sprawia to, że jako osoba poddana represjom politycznym zasadnie żąda o zaliczenie jej okresu pozostawania bez pracy jako nieskładkowego na podstawie art. 117 ust. 4 w zw. z art. 7 pkt 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Odmowa uznania tego żądania w zaskarżonej decyzji nastąpiła zdaniem skarżącej w wyniku błędów popełnionych w postępowaniu administracyjnym, które doprowadziły do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Sąd stwierdza, że zarzuty skarżącej w tym przedmiocie nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych przed wydaniem zaskarżonej decyzji prawidłowo ocenił materiał dowodowy zgromadzony w sprawie. Należy podkreślić, że żądanie zaliczenia skarżącej jako nieskładkowego okresu pozostawania bez zatrudnienia łączy się ściśle z powołanym orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...]r. Postępowanie dyscyplinarne wobec skarżącej było wszczęte w związku z ujawnieniem przez nią nieprawidłowości w szkole, w której była zatrudniona. Skarżąca podjęła próbę zmiany patologicznej sytuacji, panującej w szkole, w której pracowała. Orzeczenie zostało natomiast oparte w istotnym zakresie na zeznaniach osób, którym skarżąca zarzucała nieprawidłowe zachowanie. Z orzeczenia wynika, że skarżąca została uznana za winną tego, co zarzucała innym nauczycielom, a mianowicie że przyjmowała od uczniów prezenty, współdziałała w organizowaniu w szkole płatnych korepetycji udzielanych następnie przez jej męża, a ponadto – że przyczyniła się do powstania niezdrowej atmosfery w szkole. Zarzuty te nie miały jednak ani charakteru, ani też podłoża politycznego.
Część zdarzeń, powołanych przez skarżącą, a nieudokumentowanych innymi środkami dowodowymi, które skarżąca kwalifikuje jako represję polityczną, miała miejsce w latach [...]oraz w [...] r. i dotyczyła relacji skarżąca – uczniowie mundurowi. Nie dotyczyła więc stosunków między nauczycielami i zachowania się tych nauczycieli w szkole, gdzie była zatrudniona skarżąca, co było przyczyną wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Dokument uzyskany z Instytutu Pamięci Narodowej dotyczy wydarzeń, które miały miejsce od [...]r., a więc okresu po wydaniu orzeczenia dyscyplinarnego, kiedy skarżąca pracowała już znowu jako nauczycielka. Dokument ten nie może być zatem dowodem na okoliczność, że kara dyscyplinarna wymierzona skarżącej miała charakter czy też kontekst polityczny. Z pisma Oddziału IPN we W. z dnia [...]r. wynika, że brak jest tam innych dokumentów na temat skarżącej. Stąd też bezprzedmiotowe jest wnioskowane przez skarżącą dopuszczenie dowodu z innych dokumentów dotyczących jej osoby, znajdujących się w IPN.
Już po złożeniu skargi do Sądu skarżąca przedłożyła oświadczenia osób trzecich na okoliczność ewentualnych represji politycznych, poprzedzających omawiane postępowanie oraz powołane orzeczenie dyscyplinarne. Sąd nie może tych dowodów uwzględnić. W świetle art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego, mogą one być podstawą do złożenia przez skarżącą wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie.
Wbrew zarzutom skarżącej, w postępowaniu administracyjnym nie naruszono zasady prawdy obiektywnej, ustanowionej przepisami art. 7 oraz art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z ustalonym stanem faktycznym dokonano także prawidłowej wykładni prawa materialnego. Sąd uznaje zatem, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podjął w rozpatrywanej sprawie wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, a także do podjęcia decyzji zgodnej z prawem materialnym.
W tym stanie rzeczy - zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzeczono jak w sentencji.