IV SA/Wr 366/23

IV SA/Wr 366/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-06-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska
Ewa Kamieniecka /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 615
art. 17 ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tj.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz - Kremis, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr SKO 4103/339/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu 28 grudnia 2022 r. M. P. złożyła do Ośrodka Pomocy Społecznej w Żarowie wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką K. W. Do akt sprawy strona załączyła orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 22 sierpnia 2022 r., zaliczające matkę wnioskodawczyni od dnia 5 lipca 2022 r. do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (05-R).
Decyzją z dnia 15 lutego 2023 r. nr OPS.SP.4330.79.2023.DH Burmistrz Miasta Żarów odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z załączonym do akt sprawy orzeczeniem, daty powstania niepełnosprawności matki wnioskodawczyni nie da się ustalić, a znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 5 lipca 2022 r. Nie została zatem spełniona przesłanka dotycząca wieku powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Ponadto wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, a więc nie występuje związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy zaprzestaniem pracy a koniecznością sprawowania opieki nad matką. Na podstawie świadectwa pracy z dnia 23 czerwca 2017 r. z firmy E. w Ż. organ ustalił, że stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby trwającej dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia, zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego. Natomiast ostatnie zatrudnienie w przedszkolu trwało niespełna 3 miesiące – od 18 września 2018 r. do 30 listopada 2018 r. Ponadto opieka nad matką nie jest i nie musi być świadczona ciągle w sposób nieprzerwany, wyłączając możliwość podjęcia zatrudnienia przez stronę.
W odwołaniu strona wniosła o uchylenie w całości decyzji organu pierwszej instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:
- art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przez nieuwzględnienie niekonstytucyjności części normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki,
- art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615), dalej u.ś.r. przez różnicowanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na wiek powstania niepełnosprawności,
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez wybiórcze ustalenia w zakresie okoliczności faktycznych i nieustalenie prawdy obiektywnej.
Strona zauważyła, że organ zbagatelizował ostateczne i niepodważalne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego i w konsekwencji nie zastosował się do wyroku TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Ponadto wnioskodawczyni wyjaśniła, że nie podejmuje zatrudnienia i całodobowo opiekuje się niepełnosprawną matką. Tym samym pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a opieką nad niepełnosprawną matką istnieje związek przyczynowy. Do sierpnia 2022 r. wnioskodawczyni sprawowała opiekę nad niepełnosprawną siostrą, jednakże z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia matki, musiała podjąć opiekę nad matką. Wnioskodawczyni oświadczyła, że gdyby nie sprawowała opieki nad matką to mogłaby podjąć zatrudnienie.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu decyzją z dnia 3 kwietnia 2023 r. nr SKO 4103/339/2023 utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, o czym rozstrzygnął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13. Sytuacja strony powinna być rozpatrywana z pominięciem niekonstytucyjnej normy z art. 17 ust. 1b u.ś.r., a to pociąga za sobą konieczność oceny spełnienia kryteriów przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego bez odwoływania się do daty powstania niepełnosprawności.
Jednakże nie została spełniona przesłanka niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka nad rodzicem w wyniku choroby bądź wieku starczego jest rzeczą naturalną i obowiązkiem dziecka w stosunku do rodzica, jednak nie wystarcza to do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni sprawuje opiekę nad matką, polegającą na pomocy w czynnościach życia codziennego. Dba o porządek, robi zakupy, przygotowuje posiłki, podaje leki, załatwia i realizuje recepty, pomaga w czynnościach higienicznych, umawia wizyty lekarskie w miejscu zamieszkania. Matka nie jest pampersowana, jest samodzielna. Według SKO, rozmiar sprawowanej opieki nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia i innej pracy zarobkowej. Nie chodzi bowiem o czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, zapewnieniem leków i opieki lekarskiej. Obowiązki tego typu można pogodzić z pracą zawodową, co nie znaczy, ze jest to zawsze proste. Poza tym, skoro obaj bracia skarżącej są osobami aktywnymi zawodowo i nie mogą opiekować się matką, to w ramach realizacji obowiązku alimentacyjnego wobec matki mogą część osiąganych dochodów przeznaczyć na sfinansowanie opieki sprawowanej przez mieszkającą z matką siostrą.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:
- art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 oraz art. 108 k.p.a. przez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, niezebranie materiału dowodowego e sposób wyczerpujący,
art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. przez błędne przyjęcie, że czynności opiekuńcze strony mogą być pogodzone z pracą,
- art. 10 § 1 i 2 w związku z art. 12 § 1 k.p.a. przez uniemożliwienie stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów.
Niewątpliwie strona starała się pogodzić opiekę nad matką z koniecznością pracy zawodowej. Fakt, że matka M. P. nie jest osobą leżącą, nie porusza się samodzielnie, może zostać sama w domu, nie może samodzielnie opuszczać mieszkania, porusza się za pomocą balkoniku, nie wykonuje samodzielnie czynności higienicznych, nie może sobie przygotować posiłków, potrzebuje pomocy w ubieraniu, prowadzeniu do toalety, czynnościach higienicznych.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 217 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy administracji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 615, dalej u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie pozostaje istnienie związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaniem opieki nad matką a niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a więc czy istotnie skarżąca nie podejmuje lub zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad matką.
Wskazać trzeba, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji "sprawowania opieki". Jednakże w orzecznictwie wskazuje się, że aby można było mówić o opiece, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., musi ona być "stała" lub "długoterminowa". Określenia "stała" lub "długoterminowa" wskazują na to, że nie może to być opieka świadczona niecodziennie, a nawet jeżeli codziennie, to tylko przez część doby. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (zob. np. wyrok NSA z 23 października 2020 r., sygn. akt I OSK 1146/20 i wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 2454/11, wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako "CBOSA"). Świadczenie pielęgnacyjne ma bowiem być rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2729/16, CBOSA. Świadczenie pielęgnacyjne powinno przysługiwać osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Dlatego musi istnieć bezpośredni związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką. Natomiast w sytuacji, gdy opieka nad daną osobą nie nosi cech opieki stałej lub długotrwałej, taki związek przyczynowo - skutkowy nie istnieje. Zatem organ administracji ma obowiązek, rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ustalić czy istnieje związek między niepodejmowaniem pracy (rezygnacją z zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną.
Opieka będąca przesłanką prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. "Stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie.
Należy też zaznaczyć, że świadczenie pielęgnacyjne, o którym mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawną matką, gdyż wynika ona z prawnego i moralnego obowiązku dorosłych dzieci względem starszych rodziców, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania.
W niniejszej sprawie nie budziło wątpliwości organów, że skarżąca jest osobą zobowiązaną do alimentacji swojej matki, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności ze wskazaniem konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Organ zakwestionował natomiast związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej a koniecznością sprawowania opieki nad matką.
Dla ustalenia przesłanki związku przyczynowo - skutkowego w danym przypadku konieczne jest ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej. Ocena charakteru sprawowanej rzeczywiście opieki nad osobą niepełnosprawną nie oznacza przy tym zakwestionowania stanu jej zdrowia. Legitymowanie się przez osobę wymagającą opieki określonym w stosownych przepisach orzeczeniem o niepełnosprawności nie może wykluczać możliwości wywodzenia braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a stopniem faktycznie sprawowanej opieki nad taką osobą (wyroki NSA z dnia 16 kwietnia 2021 r., sygn. akt I OSK 2859/20 i z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 275/21).
Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, skarżąca (58 lat) zamieszkuje i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z niepełnosprawną matką (78 lat). Z orzeczenia o niepełnosprawności z dnia 22 sierpnia 2022 r. wynika, że daty powstania niepełnosprawności u matki skarżącej nie da się ustalić, a znaczny stopień niepełnosprawności matki strony datuje się od 5 lipca 2022 r. Jako symbol przyczyny niepełnosprawności podano 05-R, czyli schorzenia narządu ruchu. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że matka skarżącej choruje na cukrzycę II stopnia i nadciśnienie tętnicze, w 2012 r. przeszła zawał serca w 2008 r., jest po operacji wstawienia endoprotezy stawu biodrowego (2008 r.) i obu kolan (2014 r. i 2018 r.).
W wyniku wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 24 stycznia 2023 r. ustalono, że matka skarżącej porusza się w obrębie mieszkania przy pomocy balkonika. Korzysta z toalety, nie jest pampersowana, spożywa samodzielnie posiłki, wychodzi na ławeczkę koło domu. Wymaga pomocy przy codziennych czynnościach higienicznych, ubieraniu się, przygotowywaniu posiłków i leków. Z karty informacyjnej leczenia szpitalnego z dnia 23 maja 2018 r., że po operacji wszczepienia endoprotezy stawu kolanowego pacjentka chodzi samodzielnie o 2 kulach z częściowym obciążeniem kończyny dolnej prawej.
Jak ustalono, córka pomaga matce umyć się i ubrać, przygotowuje leki i posiłki, zapewnia kontakt z placówkami medycznymi, sprząta, robi zakupy, pierze, załatwia sprawy urzędowe, przynosi opał. Pracownik socjalny stwierdził, że matka strony wymaga wsparcia drugiej osoby przy niektórych czynnościach życia codziennego, a tego wsparcia udziela jej córka.
Z powyższego wynika, że matka skarżącej porusza się po mieszkaniu z pomocą balkonika, korzysta z toalety, samodzielnie spożywa posiłki, jest sprawna umysłowo. Jak słusznie wskazał organ, skarżąca nie wykonuje przy matce czynności ściśle pielęgnacyjnych, ale wykonuje głównie czynności związane z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym zamieszkuje wspólnie z matką.
Jeżeli chodzi o aktywność zawodową skarżącej, to z informacji ZUS w sprawie ustalenia niezbędnego okresu ubezpieczenia z dnia 4 kwietnia 2022 r. wynika, że skarżąca udowodniła okresy składkowe w wymiarze 4 lat, 8 miesięcy i 29 dni, a okresy nieskładkowe w wymiarze 7 lat i 6 miesięcy, przy czym okresy nieskładkowe mogą być uwzględnione w wymiarze nieprzekraczającym 1/3 udowodnionych okresów składkowych. Dołączone do akt administracyjnych sprawy świadectwa pracy potwierdzają, że skarżąca od 1 września 1983 r. do 19 czerwca 1991 r. była zatrudniona w Z. w J., od 19 sierpnia 2014 r. do 6 grudnia 2014 r. i od 26 sierpnia 2015 r. do 20 czerwca 2017 r. w spółce E. w Ż. W tym ostatnim zakładzie stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z powodu niezdolności do pracy wskutek choroby trwającej dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia, zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego. Następnie skarżąca zarejestrowana była w Powiatowym Urzędzie Pracy w Świdnicy w okresie od 1 grudnia 2017 r. do 17 września 2018 r. Natomiast ostatnie zatrudnienie w przedszkolu w Ż. trwało niespełna 3 miesiące – od 18 września 2018 r. do 30 listopada 2018 r., a umowa została rozwiązana w związku z upływem czasu, na który była zawarta. Następnie skarżąca od 5 grudnia 2018 r. zarejestrowana była w Powiatowym Urzędzie Pracy w Świdnicy.
W ocenie Sądu, zakres opieki faktycznie sprawowanej nad matką nie stoi na przeszkodzie w podjęciu przez skarżącą pracy, choćby w częściowym wymiarze czasu pracy. Nie znajduje również potwierdzenia w materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, że niepodejmowanie przez skarżącą zatrudnienia miało związek przyczynowy z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Zatrudnienie skarżącej praktycznie ustało w 2017 r. wskutek choroby skarżącej, a więc 5,5 roku przed złożeniem wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. W roku 2018 r. skarżąca zatrudniona była jedynie przez okres 2,5 miesiąca. Z oświadczenia skarżącej z dnia 29 grudnia 2022 r. wynika, że opiekę nad matką sprawuje od sierpnia 2022 r. (znaczny stopień niepełnosprawności matki skarżącej datuje się od 5 lipca 2022 r.). Rozpoczęcie opieki nastąpiło więc po kilku latach od zaprzestania ostatniego krótkotrwałego zatrudnienia skarżącej.
Mając na uwadze powyższe ustalenia w ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie spełnione zostały jedynie dwie z trzech przesłanek pozytywnych przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, tj.: stopień niepełnosprawności osoby wymagającej opieki oraz pozostawanie skarżącej i jej matki w grupie osób związanych obowiązkiem alimentacyjnym. Natomiast, jak zasadnie uznał organ, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia niespełnienie trzeciej przesłanki - to jest brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką.
Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką. Zakres sprawowanej opieki nie koliduje z możliwością podjęcia przez nią zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Skarżąca zasadniczo nie wykonuje bowiem czynności pielęgnacyjnych ściśle związanych z osobą niepełnosprawnej matki. Opieka nad matką ogranicza się bowiem do pomocy przy higienie osobistej i ubieraniu się, podawaniu posiłków i leków, uczestniczeniu przy wizytach lekarskich. Matka jest osobą chodzącą przy pomocy sprzętu ortopedycznego, samodzielnie spożywa przygotowane przez córkę posiłki. Jednakże wykonywanie tych czynności przez skarżącą możliwe byłoby również po podjęciu przez nią pracy zarobkowej (przed rozpoczęciem lub po zakończeniu obowiązków zawodowych). Natomiast pozostałe czynności wykonywane przez skarżącą (robienie zakupów, przyrządzanie posiłków, sprzątanie, pranie, przynoszenie opału) związane są z prowadzeniem gospodarstwa domowego, w którym zamieszkuje również skarżąca i z pewnością nie kolidują z podjęciem zatrudnienia przez skarżącą. Tego rodzaju czynności wykonuje bowiem wiele pracujących osób, poza godzinami pracy.
W ocenie Sądu, SKO zasadnie uznało, że niepodejmowanie zatrudnienia przez skarżącą wynika z innych przyczyn i nie jest konsekwencją sprawowania opieki nad matką. Skarżąca zaprzestała pracy zawodowej praktycznie w 2017 r. z innych względów niż opieka nad matką, tj. kilka lat wcześniej przed powstaniem znacznego stopnia niepełnosprawności u matki.
Należy podkreślić, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie przysługuje jedynie z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, ale pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki musi istnieć związek przyczynowo – skutkowy. Takiego związku przyczynowo – skutkowego Sąd nie dopatrzył się w sytuacji skarżącej. Należy podkreślić, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być traktowane jako zastępcze źródło dochodu dla osób niepodejmujących zatrudnienia i osób nie legitymujących się odpowiednim stażem pracy w celu uzyskania świadczeń emerytalnych. Poza tym pozostawanie w gotowości do zapewnienia wsparcia, opieki i pomocy potrzebującym tego rodzicom jest powinnością dorosłych dzieci, co nie jest równoznaczne z niezdolnością tych osób do wykonywania pracy zawodowej. Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 u.ś.r.
Sądowi wiadomo jest, że WSA we Wrocławiu w dniu 2 grudnia 2022 r. (sygn. akt sprawy IV SA/Wr 376/22) oddalił skargę strony na decyzję SKO w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną siostrą. WSA uznał wówczas, że "w realiach rozpoznawanej sprawy zasadnie wywodzą organy administracji, że nie wystąpiły przesłanki uzasadniające ustalenie prawa do wnioskowanego przez stronę świadczenia. Zebrany materiał aktowy nie daje podstaw do wywodzenia, że zakres czynności podejmowanych przez stronę względem jej siostry wpisuje się w ustawowy zapis stałej lub długotrwałej opieki, która spowodowała, że skarżąca zrezygnowała z zatrudnienia (nie podejmuje pracy). Jak wynika z akt siostra skarżącej w znacznej mierze jest samodzielna, a zakres pomocy sprowadza się do czynności związanych z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego (zakupy, przygotowanie i podawanie posiłków, pranie, prasowanie, załatwienia spraw urzędowych i medycznych) oraz pomocy w kąpieli i podaniu leków".
W rozpoznawanej sprawie nie można więc również przyjąć, że skarżąca zrezygnowała i zaprzestała zatrudnienia z powodu konieczności opieki nad siostrą.
W związku z tym należy zaaprobować stanowisko obu organów orzekających w sprawie, zobowiązanych do działania na podstawie i w granicach prawa (art. 6 k.p.a.), że świetle przedstawionych powyżej okoliczności faktycznych i prawnych skarżącej nie przysługiwało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego określonego w art.17 ust. 1 pkt 4 ustawy, bowiem jak słusznie uznały organy, odmowę przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem zatrudnienia przez skarżącą, a sprawowaniem przez nią opieki nad niepełnosprawną matką. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżąca nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką.
Nieuzasadnione są również zarzuty odnośnie naruszenia przepisów prawa procesowego przez brak wszechstronnego rozpoznania materiału dowodowego, bowiem organy przeanalizowały i oceniły w sposób obiektywny cały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w sposób zgodny z przepisami k.p.a. uzasadniając swoje stanowisko. Natomiast strona nie wskazała na czym polega jej zdaniem "niezebranie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący". Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia art. 10 § 1 i § 2 w związku z art. 12 § 1 k.p.a., bowiem organ pierwszej instancji przed wydaniem decyzji w piśmie z dnia 3 lutego 2023 r. poinformował stronę, reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika, że nie spełnia warunków do przyznania świadczenia i wezwał stronę do przedłożenia dokumentów, które mogą przyczynić się do pozytywnego rozpatrzenia sprawy. Jednakże strona nie zaoferowała dalszych dowodów w sprawie, zarówno przed organem pierwszej, jak i drugiej instancji. Strona nie wykazała również, jaki wpływ na wynik sprawy może mieć "uniemożliwienie stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów zgromadzonych w aktach". Należy zaznaczyć, że z uwagi na charakter sprawy zgromadzone w sprawie dowody zostały zasadniczo dostarczone przez stronę, a skarżąca uczestniczyła w przeprowadzonym wywiadzie środowiskowym, potwierdzając zgodność zapisów z prawdą własnoręcznym podpisem. W piśmie z dnia 12 stycznia 2023 r. organ poinformował stronę o treści art. 10 k.p.a.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.