IV SA/WR 358/04

IV SA/Wr 358/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2004-11-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-06-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Wawrzyniak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6321 Zasiłki stałe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 1998 nr 64 poz 414
art. 27 ust. 1
Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej - t.j.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 i art. 120
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2004 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku stałego oddala skargę.
Uzasadnienie
W dniu [...]r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. wpłynął wniosek skarżącego B. J. o przyznanie od [...]r. zasiłku stałego z tytułu konieczności stałej opieki nad jego pasierbem M. M., który ze względu na schorzenia i niepełnosprawność potrzebuje pomocy i opieki drugiej osoby. Skarżący podał, że jego żona ze względu na stan zdrowia pobiera rentę, jest po wielu operacjach stawu biodrowego i ma znacznie ograniczoną sprawność fizyczną, przy czym sama potrzebuje stałej rehabilitacji i leczenia. Wskazał, że M. M. jest uczniem szkoły specjalnej. B. J. oświadczył, że jest w stanie zrezygnować z pracy zawodowej i podjąć się opieki nad dzieckiem.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L., powołując się na art. 27 ust. 1 i ust. 3, art. 43 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.) w związku z obwieszczeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 kwietnia 2003 r. w sprawie wskaźnika waloryzacji, kwot dochodu po waloryzacji i wysokości świadczeń pomocy społecznej oraz kwoty stanowiącej podstawę ustalania wysokości niektórych świadczeń pomocy społecznej od dnia 1 czerwca 2003 r. (MP Nr 21, poz. 326) oraz uchwały Rady Miejskiej z dnia [...]r, Nr [...] w sprawie upoważnienia Dyrektora i Zastępców Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. do wydawania decyzji administracyjnych, po rozpoznaniu powyższego wniosku skarżącego, odmówił przyznania pomocy społecznej w formie zasiłku stałego.
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że z wywiadu środowiskowego wynika, iż B. J. [...]r. zawarł związek małżeński z H. S. Mieszka on i gospodaruje z żoną oraz pasierbami M. M. i M. M. Skarżący nie występował o przysposobienie dzieci żony. H. J. jest inwalidką III grupy (zwyrodnienie stawu biodrowego), ma ograniczoną sprawność fizyczną i pobiera rentę inwalidzką z ZUS. Wnioskodawca jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. jako osoba bezrobotna, bez prawa do zasiłku, przy czym jest zdolny do pracy. M. M. został zaliczony do osób niepełnosprawnych wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz o zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Jest on pod stałą kontrolą poradni kardiologicznej. Dochód rodziny w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku wynosił [...]zł, a kryterium dochodowe uprawniające do zasiłku stałego wynosiło 1824 zł.
Powołując się na art. 27 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca nie spełnia wszystkich przesłanek warunkujących przyznanie zasiłku stałego, ponieważ dziecko w rozumieniu tych przepisów to dziecko własne, przysposobione lub przebywające w rodzinie zastępczej, również po ustaniu funkcji tej rodziny.
W odwołaniu od tej decyzji B. J. wniósł o przyznanie pomocy społecznej w formie zasiłku stałego podając, że dziecko ma przyznane prawo do zasiłku decyzją o niepełnosprawności z dnia [...]r. i potrzebuje stałej opieki innej osoby. Podkreślając, że matka dziecka jest inwalidką wywodził, iż kwestionowana decyzja jest krzywdząca i nieuzasadniona, przede wszystkim dla dziecka.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L., po rozpatrzeniu powyższego odwołania, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy – potwierdzając ustalenia faktyczne dokonane przez organ I instancji – podał, że w przedmiotowej sprawie występuje jedna okoliczność mająca istotne znaczenie i będąca przesłanką niezbędną do nabycia przez skarżącego uprawnień do zasiłku stałego z art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a której B. J. nie spełnia. Zasiłek stały bowiem przysługuje jedynie na dziecko własne, przysposobione lub które przebywa w rodzinie zastępczej (również po ustaniu funkcji tej rodziny). Kolegium podniosło, że M. M. nie jest dzieckiem skarżącego, nie został też przez niego przysposobiony, ani też B. J. nie stanowi dla chłopca rodziny zastępczej. Wskazało, że ustawodawca w art. 27 ust. 3 cytowanej ustawy w kręgu osób określonych mianem "dziecka" dla celów uprawnień do zasiłku stałego z pomocy społecznej ujął dzieci powiązane bądź więzami krwi, bądź to więzami opartymi na szczególnych stosunkach prawnorodzinnych i wywiodło, że ustawodawca oparł zatem krąg osób określonych mianem "dziecka" na trwałych podstawach. Zdaniem organu II instancji należy też wskazać, że zarówno w odniesieniu do dziecka własnego, jak też do przysposobienia, czy rodziny zastępczej prawo rodzinne i opiekuńcze ustanawia prawny nadzór organów sądowych nad sprawowaniem "władzy rodzicielskiej" przez opiekunów naturalnych lub prawnych. Kolegium podniosło, iż w układzie stosunków skarżący jako ojczym i pasierb jako dziecko trudno mówić o takim bezpośrednim nadzorze sądu opiekuńczego. Ponadto, zarówno przy więzach naturalnych krwi (dziecko własne), jak też przy więzach opartych na stosunkach prawnorodzinnych (dziecko przysposobione lub przebywające w rodzinie zastępczej) mamy do czynienia z prawnymi gwarancjami należytej reprezentacji dziecka, pieczy nad jego ewentualnym majątkiem. W opinii organu odwoławczego, skoro z brzmienia art. 27 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej wynika, że ustawodawca nie wymienił w kręgu osób uprawnionych do zasiłku stałego osób połączonych z dzieckiem niepełnosprawnym więzami powinowactwa, a takie właśnie więzy łączą ojczyma z pasierbem, to trafnie organ I instancji odmówił skarżącemu prawa do zasiłku stałego z art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że w odniesieniu do niektórych świadczeń z zabezpieczenia społecznego ustawodawca poszerzył krąg uprawnionych do danego świadczenia o osoby połączone więzami powinowactwa. Wskazało, że w art. 4 ust. 3 ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r. o zasiłkach rodzinnych, pielęgnacyjnych i wychowawczych (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651 z późn. zm.) ustawodawca objął uprawnieniem w zakresie zasiłku rodzinnego także "dzieci małżonka". Kolegium podkreśliło, iż tak szerokiego kręgu nie zastosowano w ustawie o pomocy społecznej w zakresie prawa do zasiłku stałego.
Na powyższą decyzję B. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Skarżący ponowił argumentację zawartą we wniosku o przyznanie zasiłku stałego oraz w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Podkreślił, że jego żona, matka niepełnosprawnego dziecka, jest inwalidką i sama potrzebuje pomocy innej osoby. Stwierdził, że w przepisach jest mowa, iż prawo do zasiłku ma opiekun faktyczny dziecka, a więc osoba faktycznie sprawująca opiekę nad dzieckiem. Oświadczył, że jest faktycznym opiekunem dziecka, jednakże nie może pobierać przysługującego dziecku zasiłku stałego, chociaż z pasierbem łączą go więzy powinowactwa. Wniósł o ponowne rozpatrzenie spornej kwestii.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał zaskarżoną decyzję i argumenty zawarte w jej uzasadnieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne właściwe są do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Akt administracyjny jest zgodny z prawem, jeżeli jest zgodny z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie zaskarżonego aktu administracyjnego, względnie stwierdzenie jego nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W niniejszej sprawie takie wady i uchybienia nie występują. Skarga zatem nie mogła być uwzględniona.
Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (t.jedn. Dz.U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym w czasie wydawania zaskarżonej decyzji.
Przepis art. 27 ust. 1 tej ustawy stanowi, iż zasiłek stały przysługuje osobie zdolnej do pracy, lecz nie pozostającej w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem wymagającym stałej pielęgnacji, polegającej na bezpośredniej, osobistej pielęgnacji i systematycznym współdziałaniu w postępowaniu leczniczym, rehabilitacyjnym oraz edukacyjnym, jeżeli dochód rodziny nie przekracza półtorakrotnego dochodu określonego zgodnie z art. 4, a dziecko ma orzeczoną niepełnosprawność wraz ze wskazaniami, o których mowa w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 z późn. zm.) lub ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności.
W myśl ust. 3 tego artykułu przez dziecko, o którym mowa w ust. 1 i 2, należy rozumieć dziecko własne, przysposobione, lub przebywające w rodzinie zastępczej, również po ustaniu funkcji tej rodziny.
Organy administracyjne obu instancji prawidłowo powołały powyższe przepisy jako podstawę prawną rozstrzygnięcia i słusznie wywiodły, że skarżący – będąc mężem matki dziecka, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej – nie spełnia wymagań wynikających z ust. 3 tego artykułu.
Z treści art. 27 ust. 3 cytowanej ustawy wynika jednoznacznie, iż objęty wnioskiem skarżącego zasiłek stały przysługuje jedynie osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem własnym, przysposobionym lub przebywającym w rodzinie zastępczej, również po ustaniu funkcji tej rodziny. Nie może zatem być przyznany osobie sprawującej opiekę nad dzieckiem żony, ponieważ dziecko małżonka (małżonki) nie jest wymienione w powołanych wyżej przepisach obowiązujących w czasie wydawania zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy nie jest uzasadniony zarzut skarżącego, iż prawo do zasiłku ma opiekun faktyczny dziecka, a więc osoba faktycznie sprawująca opiekę nad dzieckiem, bowiem przytoczone wyżej i prawidłowo zastosowane przez organy unormowania zawarte w art. 27 ust. 1 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej jednoznacznie określają, kto i w jakich warunkach może ubiegać się o przewidziany w art. 27 tej ustawy zasiłek stały oraz jak należy rozumieć użyty w ust. 1 tego artykułu termin "dziecko".
Skarżący mógłby co prawda być pełnomocnikiem żony, która – gdyby była zdolna do pracy, lecz nie pozostawałaby w zatrudnieniu ze względu na konieczność sprawowania opieki nad synem – mogłaby ubiegać się o przewidziany w art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały, jednak z uwagi na to, że H. J. jest inwalidką III grupy (zwyrodnienie stawu biodrowego), ma ograniczoną sprawność fizyczną i pobiera rentę inwalidzką z ZUS, to tym samym nie jest zdolna do pracy i nie spełnia jednego z warunków koniecznych do ewentualnego przyznania jej przedmiotowego zasiłku.
Skoro zatem M. M. nie jest dzieckiem skarżącego, nie został też przez niego przysposobiony, ani też B. J. nie stanowi dla chłopca rodziny zastępczej, to tym samym skarżący nie jest osobą uprawnioną do ubiegania się o przewidziany w art. 27 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały.
Podkreślić ponownie należy, iż Sąd Administracyjny jest właściwy jedynie do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji i nie ma prawa oceniania jej pod innymi względami. Dlatego też stwierdzając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z obowiązującym prawem, nie ma możliwości poddawania jej ocenie pod kątem słuszności, czy sprawiedliwości społecznej.
W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszyły prawo w zakresie wymagającym usunięcia ich z obrotu prawnego.
Mając na względzie powyższe – zgodnie z art. 151 w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 powołanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzeczono jak w sentencji.