IV SA/Wr 351/25

IV SA/Wr 351/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2026-01-13
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka
Marta Pająkiewicz-Kremis
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Zabezpieczenie społeczne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 323
art. 24 ust. 2 i 4
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , Protokolant: referent Aleksandra Bartczak, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi K. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 1 kwietnia 2025 r. nr SKO 4532.40.2025 w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.
W dniu 11 lutego 2025 r. K. W. (dalej: strona, skarżąca) wniosła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na osobę do ukończenia 18 roku życia (córkę J. W.).
Decyzją z 11 lutego 2025 r. (data tożsama z datą wpływu wniosku) Prezydent Wrocławia (dalej: organ pierwszej instancji) przyznał stronie świadczenie w formie świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko na okres od dnia 1 lutego 2025 r. do dnia 31 sierpnia 2025 r. w kwocie 3.287 zł miesięcznie.
W odwołaniu strona zawarła prośbę o przyznanie świadczenia od 1 stycznia 2024 r., z uwagi na szczególne okoliczności. Podniosła, że wznowienie choroby nowotworowej i hospitalizacja córki, konieczność odbycia licznych wizyt lekarskich oraz potrzeba dostosowania jej aktywności do potrzeb córki, którą sama wychowuje, spowodowała, iż nie złożyła wniosku o świadczenie w terminie, tj. w styczniu 2024 r. Po rozpatrzeniu sprawy w trybie odwoławczym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jako podstawę prawną wniosku podało art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572 ze zm. - k.p.a.), art. 17 ust. 1 i 3 oraz art. 24 ust. 2 i 4 ustawy
z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323 ze zm. - dalej: u.ś.r.).
Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek
z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony, prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 4 u.ś.r.).
SKO zauważyło, że w rozpatrywanej sprawie strona - co nie jest w sprawie sporne - złożyła wniosek 11 lutego 2025 r. Podkreśliło, iż wolą ustawodawcy jest, że gdy osoba spełnia warunki do uzyskania świadczenia, to musi złożyć wniosek, aby zaktualizować przysługujące jej prawo, ponieważ to decyzja o udzieleniu świadczenia w konkretnej sprawie i na konkretny okres kreuje dopiero jej uprawnienie. Podniosło, że rozumie, iż w okolicznościach, które podaje strona, było jej trudno dopełnić formalności związanych ze złożeniem wniosku, jednak przepisy prawa nie dają organowi możliwości uwzględniania szczególnych okoliczności sprawy. W skardze strona zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
- art. 24 ust. 2 u.ś.r., przez jego błędną wykładnię oraz niezastosowanie zasady proporcjonalności i zasady zaufania obywatela do organów administracji publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.);
- art. 71 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię i niezastosowanie
w okolicznościach sprawy, instrumentalne wykorzystanie przepisów ustawy (u.ś.r.)
i w konsekwencji odmowę przyznania świadczenia za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2025 r., podczas gdy wykładnia celowościowa tej normy konstytucyjnej winna prowadzić do objęcia rodziny jak najszerszym wsparciem ze strony państwa. W związku z powyższym, skarżąca wniosła o uchylenie obu wydanych w jej sprawie decyzji, w zakresie, w jakim odmówiono przyznania świadczenia za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2025 r., zobowiązanie organu do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności i do przyznania zasiłku pielęgnacyjnego także za okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2025 r. Skarżąca podniosła m.in., że nie złożyła wcześniej wniosku o świadczenie pielęgnacyjne z powodu nadzwyczajnych i niezależnych od niej okoliczności (nawrót choroby nowotworowej córki, liczne wizyty lekarskie i hospitalizacja córki). Dowodziła, że organ powinien uwzględnić powyższe okoliczności stosując zasadę proporcjonalności oraz ochrony interesu dziecka niepełnosprawnego. Wskazał, że
- jej zdaniem - art. 24 ust. 2 u.ś.r. pozwala w uzasadnionych przypadkach przyznać świadczenie z mocą wsteczną, jeśli opóźnienie w złożeniu wniosku nastąpiło
z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy. Motywowała, że przepis ten należy interpretować z uwzględnieniem konstytucyjnej zasady ochrony dobra dziecka, która wynika z art. 72 ust. 1 Konstytucji RP. Dodała, iż obowiązkiem państwa jest podejmowanie działań wspierających rodzinę w sprawowaniu opieki nad niepełnosprawnymi dziećmi oraz że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego jest realizacją konstytucyjnych zasad ochrony rodziny, rodzicielstwa i dobra dziecka. Odpowiadając na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona.
Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny
i prawny sprawy oraz sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że nie wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji.
Sąd zauważa, że w rozpoznawanej sprawie przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne począwszy od 1 lutego 2025 r., tj. od miesiąca, w którym skarżąca złożyła wniosek o przyznanie tego świadczenia. Natomiast istotą sporu jest żądanie skarżącej przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku, tj. od 1 stycznia 2024 r. do 31 stycznia 2025 r. W ocenie Sądu, w sprawie prawidłowo przyznano skarżącej świadczenie
w formie świadczenia pielęgnacyjnego na córkę na okres od 1 lutego 2025 r. do 31 sierpnia 2025 r. (koniec okresu zasiłkowego nie jest w sprawie sporny).
Stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego.
Zdaniem Sądu, powołana regulacja nie pozostawia wątpliwości co do tego, że świadczenie pielęgnacyjne nie jest przyznawane z urzędu, ale wyłącznie na podstawie wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Tym samym sprawa
o przyznanie prawa do owego świadczenia nie może toczyć się bez odpowiedniego wniosku osoby zainteresowanej, czego konsekwencją jest dopuszczalność ustalenia prawa do świadczenia dopiero od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Wbrew zarzutom skarżącej, z przepisu tego nie sposób natomiast wyinterpretować normy prawnej, zgodnie z którą - w uzasadnionych przypadkach - można przyznać świadczenie z mocą wsteczną, jeśli opóźnienie
w złożeniu wniosku nastąpiło z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy.
Wyrażona wyżej zasada może być przełamana zgodnie z art. 24 ust. 2a u.ś.r., który stanowi, że: "Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności". Sąd stwierdza, iż okoliczności rozpoznawanej sprawy nie pozwalają na zastosowanie tego wyjątkowego rozwiązania w przypadku skarżącej oraz że organy prawidłowo uznały dyspozycję art. 24 ust. 2 u.ś.r. za miarodajną dla określenia daty początkowej prawa skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego.
Świadczenie pielęgnacyjne może być zatem przyznane najwcześniej od miesiąca złożenia wniosku w organie. Przyznanie świadczenia z datą wsteczną poprzedzającą ten miesiąc, nawet w przypadku wcześniejszego spełniania przesłanek do jego uzyskania, nie jest możliwe (tak: Naczelny Sąd Administracyjny
w wyroku z 11 grudnia 2024 r., I OSK 2967/23, LEX nr 3815724).
Wskazany w art. 24 ust. 2 u.ś.r. termin ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, który rozpoczyna się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, jest terminem prawa materialnego.
W przypadku jego niezachowania strona nie może żądać przyznania świadczenia za okres wsteczny. Okoliczności i przyczyny niezłożenia wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, w tym także ewentualny brak winy strony, nie mają znaczenia dla ustalenia początkowej daty przyznania świadczenia.
Wobec dokonania przez Kolegium prawidłowej wykładni art. 24 ust. 2 u.ś.r.
i jego prawidłowego zastosowania, za bezpodstawny należało uznać zarzut naruszenia art. 24 ust. 2 u.ś.r. oraz powołanych w skardze norm Konstytucyjnych.
W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Sąd oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).