IV SA/WR 346/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-10-09
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowypowódźszkody powodzioweremont budynkupostępowanie administracyjneprawo proceduralneKodeks postępowania administracyjnegoustawa o pomocy społecznej

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie przyznania zasiłku celowego na remont budynku zniszczonego powodzią, wskazując na naruszenie procedury i brak należytego wyjaśnienia kwestii szacowania szkód.

Skarżący domagał się przyznania zasiłku celowego na remont domu zniszczonego powodzią, kwestionując wysokość przyznanej kwoty jako zaniżoną. Organy administracji przyznały niższą kwotę, opierając się na ocenie komisji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nie odniosły się do przedłożonego przez skarżącego kosztorysu remontowego i nie zapewniły mu czynnego udziału w postępowaniu.

Sprawa dotyczyła skargi S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji przyznającą zasiłek celowy na remont budynku mieszkalnego zniszczonego powodzią. Skarżący wnioskował o 200.000 zł, szacując straty na 450.000 zł. Organ pierwszej instancji przyznał 75.500 zł, pomniejszone o zaliczkę, opierając się na ocenie procentowego uszkodzenia budynku (37,75%) dokonanej przez komisję. Skarżący odwołał się, zarzucając zaniżenie szkód i brak uwzględnienia kosztorysu remontowego. SKO utrzymało decyzję, uznając, że organ jest związany oceną komisji i że pomoc społeczna nie jest odszkodowaniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę, uchylając zaskarżoną decyzję. Sąd wskazał, że organy naruszyły przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3, poprzez brak odniesienia się do kosztorysu remontowego przedłożonego przez skarżącego oraz art. 10 § 1 i art. 78 § 1 w zw. z art. 136 § 1, pozbawiając stronę czynnego udziału w postępowaniu i możliwości wypowiedzenia się co do dowodów. Sąd podkreślił, że organy powinny zbadać kosztorys i ewentualnie powołać biegłego, aby dokładnie ustalić stan faktyczny i wysokość należnej pomocy.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, nie odniosły się do przedłożonego kosztorysu remontowego i nie zapewniły stronie czynnego udziału.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy obu instancji nie wykazały należytej staranności w postępowaniu wyjaśniającym. Pominięcie kosztorysu remontowego, który mógł wpłynąć na ocenę skali uszkodzeń, oraz brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, stanowiło naruszenie przepisów K.p.a. i mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (13)

Główne

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organów do dokładnego ustalenia stanu faktycznego i załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli.

k.p.a. art. 10 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Ocena materiału dowodowego na podstawie całokształtu.

k.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi uzasadnienia decyzji, w tym wskazanie dowodów i przyczyn odmowy wiarygodności innym dowodom.

u.p.s. art. 39 § ust. 1 i 2

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Możliwość przyznania zasiłku celowego w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w tym na drobne remonty.

u.p.s. art. 40 § ust. 2 i 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Możliwość przyznania zasiłku celowego osobom, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej, niezależnie od dochodu i bez obowiązku zwrotu.

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi art. 2

Definicja 'poszkodowanego' jako osoby fizycznej, która na skutek powodzi doznała szkód majątkowych lub utraciła możliwość korzystania z nieruchomości.

k.p.a. art. 78 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek organu do przeprowadzenia dodatkowego postępowania dowodowego w razie potrzeby.

k.p.a. art. 136 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość żądania od strony złożenia wyjaśnień lub przedstawienia dowodów.

k.p.a. art. 84 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Możliwość powołania biegłego w celu wydania opinii.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie przez organy przepisów K.p.a. dotyczących postępowania dowodowego i czynnego udziału strony. Niewyjaśnienie przez organy kwestii szacowania szkód w sposób rzetelny i kompleksowy. Pominięcie przez organ odwoławczy kosztorysu remontowego przedłożonego przez skarżącego.

Godne uwagi sformułowania

organy administracji stoją na straży praworządności podejmować kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego nie dysponuje wiadomościami specjalnymi i nie może wkraczać w merytoryczną zasadność zawartych w ocenie szacunków pomoc ta nie stanowi odszkodowania

Skład orzekający

Ewa Kamieniecka

przewodniczący sprawozdawca

Aneta Brzezińska

członek

Marta Pająkiewicz-Kremis

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty szacowania szkód i przyznawania zasiłków celowych w przypadku klęsk żywiołowych, obowiązki organów w zakresie postępowania dowodowego i zapewnienia czynnego udziału strony."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji związanej z powodzią i przepisami o pomocy społecznej, ale ogólne zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje praktyczne problemy związane z uzyskiwaniem pomocy po klęskach żywiołowych i podkreśla znaczenie prawidłowego postępowania administracyjnego, co jest istotne dla prawników i osób poszkodowanych.

Powódź zniszczyła dom, a pomoc okazała się za mała? Sąd wskazuje na błędy urzędników.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 346/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-10-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Ewa Kamieniecka /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 7, art. 10, art. 77 par. 1, art. 80 i art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Protokolant: Starszy referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 października 2025 r. sprawy ze skargi S. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 17 marca 2025 r. nr SKO 4101/290/2025 w przedmiocie przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję.
Uzasadnienie
S. R. wnioskiem z dnia 2 października 2024 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Kłodzko o przyznanie pomocy na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego w wysokości 200.000 zł w związku z poniesioną szkodą powstałą w wyniku powodzi. Wnioskodawca podał, że w wyniku powodzi zniszczeniu i zalaniu uległy: podwórko, ogrodzenie i brama, budynek mieszkalny: podłogi, ściany – tynki, meble kuchenne i pokojowe, urządzenie elektryczne i elektroniczne AGD (pralka, lodówka, zmywarka, piekarnik, płyta gazowa, ekspres do kawy, 2 telewizory, drukarka, ładowarki, przedłużacze), pompa ciepła, centralne ogrzewanie, zbiornik na ciepłą wodę, instalacja elektryczna, instalacja wodna i kanalizacyjna, a także garnki, porcelana, sztućce, ubrania. Uszkodzeniu uległy także garaż, komórki i pomieszczenia gospodarcze, w których znajdowały się narzędzia ogrodnicze, narzędzia do napraw, drewno, meble ogrodowe, kostka brukowa. Według wnioskodawcy szacowana wysokość strat powodziowych wynosi co najmniej 450.000 zł.
Decyzją z dnia 17 stycznia 2025 r. nr OPSGK.RŚPS.4204.200.275.202424 Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Kłodzko, działający z upoważnienia Wójta Gminy Kłodzko na podstawie art. 2 ust. 1, art. 18 ust. 1 pkt 4, art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 40 ust. 2 i ust. 3, art. 106 ust. 1, art. 107 ust. 1 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.) w związku z § 3 ust. 4 i ust. 5, § 10 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego (Dz. U. z 2021 r. poz. 893 ze zm.), art. 69b ust. 1 – 7 ustawy z dnia 1 października 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473 i 1717) oraz art. 104, art. 107 § 1, art. 108 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), przyznał wnioskodawcy pomoc finansową w formie zasiłku na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi w kwocie 75.500 zł z przeznaczeniem na remont lub odbudowę budynku mieszkalnego (pkt 1), pomniejszył kwotę zasiłku o wypłaconą zaliczkę w wysokości 50.000 zł - pozostała do wypłaty kwota wynosi 25.5000 zł (pkt 2) oraz zobowiązał wnioskodawcę do potwierdzenia poniesienia wydatków związanych z remontem albo odbudową budynku mieszkalnego, dokonanych z kwoty przyznanego zasiłku na odbudowę budynku mieszkalnego, poprzez przedstawienie imiennych faktur/rachunków lub w inny dozwolony prawem sposób, w nieprzekraczalnym terminie do 15 października 2025 r. (pkt 3).
Organ pierwszej instancji ustalił wysokość zasiłku w oparciu o przeprowadzony wywiad środowiskowy oraz ocenę uszkodzeń budynku mieszkalnego spowodowanych powodzią we wrześniu 2024 r., sporządzoną 23 października 2024 r. przez powołaną w tym celu przez Wójta Gminy Kłodzka komisję, zgodnie z którą oszacowano procentowy udział uszkodzeń budynku mieszkalnego w wysokości 37,75 %. Kwotę zasiłku na odbudowę budynku mieszkalnego ustalono w wysokości 75.500 zł (200.000 zł x 37,75 %).
W odwołaniu strona wniosła o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej ustalenia procentowego udziału uszkodzeń budynku i ponowne obliczenie stopnia zniszczenia budynku z uwzględnieniem załączonego do akt administracyjnych sprawy kosztorysu remontowego po powodzi z dnia 10 października 2024 r., zarzucając naruszenie art. 107 § 3 w zw. z art. 9 k.p.a. przez prawie całkowity brak uzasadnienia faktycznego, odnoszący się do sytuacji strony, naruszenie § 4 ust. 1 oraz 2 rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. przez wybiórcze zebranie materiału dowodowego, naruszenie art. 81 w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 4 ustawy o pomocy społecznej przez brak możliwości wypowiedzenia się wnioskodawcy co do przeprowadzonych dowodów oraz naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przez rozstrzyganie w oparciu o niepełny materiał dowodowy.
Według strony oszacowanie szkód w wysokości 37,75 % jest mocno zaniżone. Organ nie wyjaśnił, na jakiej podstawie ustalił powyższy poziom uszkodzenia, a także nie uwzględnił upływu czasu i dalszych uszkodzeń budynku, takich jak pękające ściany, opadanie posadzki, trudny do zwalczenia grzyb. Zakres zniszczeń jest ogromny, o czym świadczy chociażby kosztorys remontowy po powodzi, sporządzony przez inżyniera budownictwa. Wnioskodawca wniósł o ponowne przeprowadzenie oględzin oraz przeprowadzenie dowodu z dokumentacji fotograficznej budynku.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu decyzją z dnia 17 marca 2025 r. nr SKO 4101/290/2025 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że komisja do spraw szacowania strat, powołana przez Wójta Gminy, której przewodniczyła osoba z uprawnieniami budowlanymi do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno – budowlanej, określiła procentowy udział zniszczeń/uszkodzeń poszczególnych elementów konstrukcyjnych budynku mieszkalnego na poziomie: 35 % fundamentów, 60 % ścian oraz 70 % innych elementów, w tym: stolarki okiennej i drzwiowej. W oparciu o te ustalenia wyliczono, stosując wzór określony w załączniku nr 8 i 8a do Zasad udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa, iż procentowy stopień zniszczeń/uszkodzeń budynku mieszkalnego wynosi 37,75 %. SKO uznało, że wysokość zasiłku została ustalona zgodnie z wytycznymi Ministerstwa, na podstawie oceny uszkodzeń budynku, powstałych w wyniku powodzi, sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje, potwierdzone uprawnieniami w zakresie budownictwa. Organ związany jest oceną uszkodzeń budynku, sporządzoną przez powołaną w tym celu komisję. Procentowego oszacowania uszkodzeń budynku mieszkalnego dokonała osoba posiadająca odpowiednie wykształcenie techniczne i praktykę zawodową. Organ nie może wkraczać w merytoryczną zasadność zawartych w niej szacunków, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które ma osoba, posiadająca odpowiednie kwalifikacje.
Według SKO, żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie zobowiązuje organów, aby pomoc udzielana w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej ściśle odpowiadała wysokości poniesionej szkody, gdyż pomoc ta nie stanowi odszkodowania. Pomoc ta ma jedynie wspomóc stronę w naprawie uszkodzeń spowodowanych przez powódź w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne, aby zabezpieczyć stronie minimum koniecznych do życia warunków. Organy pomocy społecznej nie są zobowiązane do całkowitego i pełnego pokrycia wszystkich szkód wyrządzonych klęską żywiołową.
Reasumując SKO uznało, że organ pierwszej instancji nie miał obowiązku przyznania zasiłku w takiej wysokości, by pokryła w pełni koszt remontu budynku mieszkalnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie:
- art. 40 ust. 2 w zw. z art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 6 i art. 8 ust. 1 k.p.a. przez próbę legalizacji uchybień organu pierwszej instancji,
- art. 79a § 1 i art. 81 w zw. z art. 9 i art. 10 § 1 k.p.a. oraz art. 4 ustawy o pomocy społecznej przez brak możliwości wypowiedzenia się strony co do przeprowadzonych dowodów przed wydaniem rozstrzygnięcia,
- art. 77 § 1 i art. 80 w zw. z art. 7 k.p.a. oraz art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej przez rozstrzyganie w oparciu o niepełny materiał dowodowy,
- art. 7, art. 15 oraz art. 78 § 1 w zw. z art. 136 § 1 oraz art. 2 k.p.a. przez brak uwzględnienia wniosku strony w odwołaniu od decyzji o przeprowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że zakres zniszczeń jest ogromny, o czym świadczy chociażby kosztorys remontowy po powodzi, sporządzony przez inżyniera budownictwa, który zawiera wskazanie stopnia uszkodzeń poszczególnych elementów budynku. W budynku pojawiają się coraz to nowe uszkodzenia popowodziowe, takie jak pękające ściany oraz opadające posadzki. Aktualny stan budynku jest nieznany organom obu instancji. Należało rozważyć konieczność ponownej oceny stopnia uszkodzenia budynku.
Skarżący zarzucił, że organ odwoławczy pozbawił go możliwości czynnego udziału w postępowaniu i uzupełnienia materiału dowodowego, pomimo zgłoszenia nowych dowodów w odwołaniu, bowiem rozstrzygnięcie SKO było jedynym aktem działania tego organu. Organ drugiej instancji w ogóle nie ustosunkował się do opracowania przedłożonego przez skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283), dalej u.p.s. Stosownie do art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Ponadto w myśl art. 40 ust. 2 i ust. 3 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, a zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
Natomiast stosownie do art. 2 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz. U. z 2024r. poz. 654 ze zm.) użyte w ustawie określenie "poszkodowany" oznacza osobę fizyczną (...), która na skutek powodzi doznała szkód majątkowych lub utraciła, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu. Poniesienie straty jest jednym z głównych kryteriów przyznania pomocy. Niemniej świadczenia z pomocy społecznej nie mają charakteru odszkodowawczego i nie mogą być traktowane jako rekompensata za straty spowodowane klęskami lub zdarzeniami losowymi.
W rozpatrywanej sprawie organy kierowały się również Zasadami udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., dalej Zasady.
W Zasadach, wśród form pomocy przyznawanej w związku z powodzią wskazano obok pomocy doraźnej, pomoc remontowo budowlaną przyznawaną na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 u.p.s. na którą składają się: a) zasiłek na remont albo odbudowę budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi, b) zasiłek na remont albo odbudowę budynku gospodarczego, który został zniszczony lub uszkodzony w wyniku powodzi - obydwa przyznawane przez kierownika ośrodka pomocy społecznej (pkt I.1.2). Pomoc remontowo-budowlana, przeznaczona jest dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących w rozumieniu u.p.s., które w wyniku powodzi poniosły szkodę i przyznawana jest niezależnie od kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 u.p.s. (pkt I.2 i I.4).
Zgodnie z częścią III pkt 1 Zasad kwota zasiłku na odbudowę budynku mieszkalnego wynosi do 200 tys. zł, przyznawanego w związku ze szkodami w jednym budynku/lokalu mieszkalnym. Kwoty pomocy finansowej, przyznawane w zależności od oszacowanego procentu zniszczeń/uszkodzeń (1% zniszczenia = 2 tys. zł) określa załącznik nr 1 do Zasad. Ocenę uszkodzeń/zniszczeń przeprowadza się w oparciu o załączniki nr 8 i 8a do Zasad, które zawierają "wstępną kwalifikację uszkodzeń/zniszczeń elementów budynku (rodzaj i zakres uszkodzeń) oraz "instrukcje/wytyczne szacowanie procentowego szkód w elementach budynku uszkodzonych w wyniku powodzi" oraz wzór obliczenia procentowego stopnia zniszczeń budynku przy uwzględnieniu procentowego udziału zniszczeń w poszczególnych elementach budynku, składających się na jego całość: a) Fundamenty oraz fundamenty ze ścianami piwnic -15% (współczynnik do wzoru: 0,15) b) Ściany nośne - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25), c) Stropy - 20% (współczynnik do wzoru: 0,20) d), Dach - 15% (współczynnik do wzoru: 0,15), e) Inne elementy - 25% (współczynnik do wzoru: 0,25).
Organy obu instancji uznały, że procentowy stopień zniszczeń/uszkodzeń budynku mieszkalnego skarżącej spowodowany powodzią wyniósł 37,75%. Taki szacunek uszkodzenia budynku wynikał z przyjęcia przez komisję do spraw szacowania strat, że procentowy zakres uszkodzeń wynosił: fundamentów oraz fundamentów ze ścianami piwnic - 350%, ścian - 60%, stropów - 0%, dachu - 0% oraz innych elementów - 70% i zastosowania do tych procentowych uszkodzeń wyżej wskazanych współczynników. A skoro za 1% zniszczenia, zgodnie z Zasadami przysługuje pomoc w wysokości 2.000 zł., to organy przyjęły, że skarżącemu przysługuje pomoc w kwocie 75.500 zł.
Wskazać należy, że zgodnie z częścią VI pkt 1 – 3 Zasad, oszacowania wysokości szkód w budynku/lokalu mieszkalnym lub budynku gospodarczym dokonuje osoba posiadająca uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, powołana przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta), w której bierze udział pracownik organu nadzoru budowlanego wykonujący zadania służbowe. W uzasadnionych przypadkach, w tym stosownie do potrzeb oraz w sposób wykluczający konflikt interesów, zamiast pracownika organu nadzoru budowlanego, o którym stanowi ust. 1, w pracach komisji do spraw szacowania strat może wziąć udział inna osobo posiadająca odpowiednie kwalifikacje, zwłaszcza z uwzględnieniem uprawnień do pełnienia samodzielnych funkcji w budownictwie stosownie do art. 12 ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725, ze. zm.). Osoba posiadając uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości albo komisja do spraw szacowania strat, o której mowa w ust. 1, określa procentowy udział zniszczenia lub uszkodzenia, o którym mowa w załączniku nr 1 lub nr 2 do Zasad.
Procentowego oszacowania uszkodzeń/zniszczeń budynku mieszkalnego dokonał inżynier budownictwa lądowego z uprawnieniami budowlanymi do kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno – budowlane, a więc jest to osoba posiadająca odpowiednie kwalifikacje w zakresie budownictwa.
W ocenie Sądu zasadny jest zarzut skarżącego odnośnie całkowitego pominięcia i nie odniesienia się przez organ odwoławczy do kosztorysu remontowego po powodzi, załączonego przez skarżącego do akt administracyjnych sprawy, w którym wartość kosztorysowa robót bez VAT została oceniona na kwotę 158.427,38 zł, a ogólna wartość kosztorysowa robót (z VAT) na kwotę 194.865,68 zł. Kosztorys ten został sporządzony przez mgr inż. P. Ś., legitymującego się uprawnieniami budowlanymi do projektowania kierowania robotami budowlanymi bez ograniczeń w specjalności konstrukcyjno – budowlanej i do projektowania w specjalności architektonicznej.
SKO uznało w zaskarżonej decyzji, że organ związany jest oceną uszkodzeń
budynku, sporządzoną przez komisję, bowiem nie dysponuje wiadomościami specjalnymi i nie może wkraczać w merytoryczną zasadność zawartych w ocenie szacunków.
W kosztorysie remontowym po powodzi wskazano rodzaje prac do wykonania w budynku i dotyczący tych robót metraż powierzchni lub ilość elementów do wymiany (naprawy). Następnie wskazano rodzaje prac do wykonania w budynku i wartość tych robót oraz zestawienie materiałów i sprzętu i ich wartość.
Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organy administracji publicznej są również zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a.) Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez organ administracji publicznej powinno być zakończone po zbadaniu wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla danej sprawy, których zakres określają przepisy prawa materialnego mające zastosowanie w sprawie. Z kolei w uzasadnieniu decyzji organ powinien m.in. wskazać dowody, na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej (art. 107 § 3 k.p.a.).
Wobec powyższego, należy zauważyć, że stosownie do art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. organ zobowiązany był do odniesienia się do załączonego przez skarżącego kosztorysu remontowego po powodzi. Organ winien przeanalizować zakres prac koniecznych do wykonania w budynku, wyszególniony w kosztorysie remontowym, a następnie ustalić czy wymieniony w kosztorysie zakres prac do wykonania miałby wpływ na wysokość przyznanej stronie pomocy na remont budynku. W tym celu organ uprawniony jest do żądania złożenia dodatkowych wyjaśnień odnośnie uszkodzeń poszczególnych elementów budynku i zakresu prac remontowych koniecznych do wykonania przez osoby, które dokonały oceny stopnia uszkodzeń budynku oraz sporządziły kosztorys remontowy. Skoro organ nie posiada wiadomości specjalnych z zakresu szacowania strat i robót koniecznych do wykonania po powodzi uprawniony jest również na podstawie art. 84 § 1 k.p.a. do powołania w sprawie biegłego, który oceni stan techniczny budynku i zakres uszkodzeń w wyniku powodzi.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ winien odnieść się do treści kosztorysu remontowego przedłożonego przez skarżącego i wyjaśnić ewentualne sprzeczności w ocenie zakresu uszkodzeń budynku w wyniku powodzi i robót do wykonania po powodzi, dokonanej przez komisję i eksperta powołanego przez stronę.
Na uwzględnienie zasługuje również zarzut skarżącego odnośnie naruszenia art. 10 § 1 k.p.a., albowiem stronie nie zapewniono czynnego udziału przed organem odwoławczym i przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy nie umożliwiono skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Umknęło również organowi odwoławczemu, że skarżący w odwołaniu zgłaszał konieczność przeprowadzenia ponownych oględzin jego nieruchomości z uwagi na postępujące zniszczenia w budynku oraz przeprowadzenia dowodu z dokumentacji fotograficznej, będącej w posiadaniu skarżącego, na okoliczność nowych uszkodzeń budynku, co stanowi naruszenie art. 78 § 1 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI