IV SA/Wr 340/22

IV SA/Wr 340/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-11-22
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-07
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Ireneusz Dukiel /przewodniczący/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 563/23 - Wyrok NSA z 2024-03-06
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art. 17 ust. 5 lit. b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 22 listopada 2022 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia 27 stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej – D. W.– od decyzji Wójta Gminy B. z dnia 15 grudnia 2021 r. ([...]), odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką sprawowaną nad mężem, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i - orzekając co do istoty sprawy – przyznało skarżącej wymienione świadczenie od dnia 1 listopada 2021 r. na czas nieokreślony z tym, że:
1) od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. w kwocie 1971 zł miesięcznie,
2) od dnia 1 stycznia 2022 r. - w kwocie 2119 zł miesięcznie.
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia 1 lipca 2021 r., skarżąca wystąpiła z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad małżonkiem. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia powołując się na to, że zakres sprawowanej opieki nie uzasadnia bierności zawodowej strony skarżącej.
Rozpoznając wniesione odwołanie organ odwoławczy wskazał w pierwszym rzędzie na unormowanie art 17 ust. 1 oraz ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz.111 ze zm.; zwanej dalej "ustawą"). Organ odwoławczy, odmiennie niż przyjął to organ pierwszej instancji uznał, że zostały spełnione przesłanki materialnoprawne z cytowanych przepisów prawa materialnego do przyznania stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu zaprzestania zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad niepełnosprawnym w znacznym stopniu małżonkiem.
Dalej organ podniósł, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego, z tym, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony (art. 24 ust. 2 i ust. 4 ustawy). Jednak świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje w szczególności, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W związku zaś z tym, że skarżąca miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego do dnia 31 października 2021 r., a orzeczenie o niepełnosprawności osoby wymagającej opieki zostało wydane na stałe, to organ drugiej instancji przyznał stronie skarżącej świadczenie pielęgnacyjne na czas nieokreślony począwszy od 1 listopada 2021 r.
W skardze zaskarżono tę decyzję ostateczną w części w jakiej nie przyznano wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lipca 2021 r. do dnia 31 października 2021 r.
Decyzji tej zarzucono:
• naruszenie prawa materialnego tj. art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na uznaniu, iż wyklucza on możliwość zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego,
• naruszenie prawa materialnego tj. art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane osobie, która ma już ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, gdy zarówno wykładnia językowa, jak i funkcjonalna prowadzi do wniosku, że w sytuacji, gdy wobec danej osoby występuje zbieg uprawnień do jednego z wymienionych w tym przepisie świadczeń, to osoba uprawniona ma prawo wyboru świadczenia, co w przedmiotowej sprawie miało miejsce,
Mając powyższe na uwadze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie określenia daty początkowej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 lipca 2021 r., ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Nadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Na poparcie skargi podniesiono, że przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Nie godząc się z zapatrywaniami organu II instancji co do ustalenia okresu za jaki skarżącej przyznano prawo do świadczenia pielęgnacyjnego autor skargi wskazał, że skarżąca we wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wniosła o uchylenie decyzji przyznającej prawo do zasiłku w sytuacji przyznania wnioskowanego świadczenia. Tym samym skarżąca dokonała wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wobec tego nie może zostać pozbawiona prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia złożenia wniosku. Zgodnie z dyspozycją zawartą w treści art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przedmiotowej sprawie organ odwoławczy nie uwzględnił przy tym okoliczności, iż nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, mimo iż skarżąca mogła dokonać wyboru i wyraźnie oświadczył, że wybiera świadczenie bardziej korzystne. Wybór świadczenia pielęgnacyjnego jako świadczenia korzystniejszego był przez wnioskodawcę wyrażony już w dniu złożenia wniosku do organu I instancji.
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, argumentując, że na tle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i art 27 ust. 5 oraz art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych stan faktyczny sprawy nie uprawnia do przyznania świadczenia za okres, w którym skarżąca miała ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego czyli do dnia 31 października 2021 r. i wcześniej nie doszło do rzeczywistej rezygnacji z prawa do tego świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje:
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych .
Dokonując w takich ramach kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu poczynione przez organy ustalenia faktyczne są wystarczające dla wydania niewadliwego rozstrzygnięcia, a dokonana w sprawie wykładnia przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie jest prawidłowa.
Zaskarżona decyzja została oparta na unormowaniach ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. oświadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz.111 ze zm.; zwanej dalej "ustawą" lub "u.ś.r.").
Mocą zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania stronie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego i orzekając co do istoty sprawy aczkolwiek przyznał to świadczenie, lecz na okres od dnia 1 listopada 2021 r. nie zaś od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął wniosek, uznając, że w tym czasie skarżąca miała od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 października 2021 r. odrębną ostateczną decyzją organu pierwszej instancji (z dnia 2 grudnia 2020 r., nr [...]) ustalone prawo do innego świadczenia w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego, który pobrała.
Zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) przywołanej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Oznacza to, że wykluczone jest korzystanie w tym samym okresie z prawa do dwóch wymienionych świadczeń jednocześnie.
Jakkolwiek strona ma uprawnienie do wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia z racji unormowania zawartego w art. 27 ust. 5 ustawy, lecz w stanie faktycznym sprawy – skoro nie doszło przed 31 października 2021 r. do usunięcia z porządku prawnego ostatecznej decyzji przyznającej przez organ pierwszej instancji ten zasiłek do dnia 31 października 2021 r., zaś decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne (w drugiej instancji) podjęto później, to znaczy 27 stycznia 2022 r., to organ odwoławczy w tejże dacie nie miał jakichkolwiek podstaw prawnych do uchylania z mocą wsteczną decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Po pierwsze – nie byłby do tego właściwy, albowiem decyzja ta została wydana w pierwszej instancji jako ostateczna wywołując skutki prawne a po drugie - już wygasła, gdyż przyznawała specjalny zasiłek opiekuńczy stronie skarżącej do dnia 31 października 2021 r. Okres pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego ustał przed wydaniem decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie, co oznacza, że nie było możliwe przez Kolegium przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za czas, w którym skarżąca pobrała inne, konkurencyjne świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Na przeszkodzie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2021 r. do 31 października 2021 r. - w dacie orzekania przez organ drugiej instancji - bezsprzecznie zatem stało spełnienie negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W świetle poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który należy zaaprobować (wyrażonego np. w wyrokach z 8 lutego 2022 r., I OSK 1029/21, z 12 lipca 2022 r. I OSK 1767/2) - wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością specjalnego zasiłku opiekuńczego pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki.
Z tych względów Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, oddalił skargę na mocy art. 151 p.p.s.a.