IV SA/WR 338/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Gminy Sulików na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego, uznając, że odwołanie dyrektora przedszkola w trybie nadzwyczajnym nie było uzasadnione.
Gmina Sulików odwołała dyrektora przedszkola w trybie nadzwyczajnym, powołując się na szereg zarzutów dotyczących m.in. zatrudniania córki, niegospodarności i złej organizacji pracy. Wojewoda Dolnośląski stwierdził nieważność tego zarządzenia, uznając, że nie zaistniały "szczególnie uzasadnione przypadki" wymagane przez Prawo oświatowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Gminy, podzielając stanowisko Wojewody i podkreślając, że przepis o odwołaniu w trybie nadzwyczajnym należy interpretować ściśle, a podane przez Gminę powody nie spełniały kryteriów sytuacji wyjątkowych i nagłych.
Sprawa dotyczyła skargi Gminy Sulików na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego, który stwierdził nieważność zarządzenia Wójta Gminy w sprawie odwołania ze stanowiska Dyrektora Przedszkola Publicznego w Sulikowie bez wypowiedzenia. Wójt uzasadniał odwołanie m.in. zatrudnianiem córki odwołanej, nieusprawiedliwioną odmową realizacji wytycznych, nieprawidłowym ustalaniem wynagrodzeń, niegospodarnością oraz złą organizacją pracy i długotrwałym zwolnieniem lekarskim. Wojewoda uznał, że podane powody nie pozwalają na zastosowanie trybu z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, który wymaga "szczególnie uzasadnionych przypadków". Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę Gminy, podzielając stanowisko Wojewody. Sąd podkreślił, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, wprowadzający nadzwyczajny tryb odwołania, powinien być interpretowany ściśle i dotyczy sytuacji wyjątkowych, nadzwyczajnych, które destabilizują funkcjonowanie placówki i wymagają natychmiastowego przerwania funkcji dyrektora ze względu na zagrożenie interesu publicznego. Sąd stwierdził, że podane przez Wójta okoliczności, takie jak zatrudnianie córki czy kwestie finansowe, nie spełniają kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu tego przepisu. Podkreślono, że negatywna ocena pracy, brak możliwości współpracy czy utrata zaufania nie są wystarczające do odwołania w trybie natychmiastowym. Sąd wskazał również, że korzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia nie stanowi podstawy do odwołania w tym trybie. W ocenie Sądu, uzasadnienie zarządzenia nie wykazało, w jaki sposób opisane okoliczności uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie przedszkola i nie podano dostatecznych powodów uzasadniających odwołanie w trybie natychmiastowym. Tym samym, rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody było prawidłowe.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, takie okoliczności nie stanowią "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, który wymaga sytuacji wyjątkowych i nagłych, destabilizujących funkcjonowanie placówki.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego należy interpretować ściśle. "Szczególnie uzasadniony przypadek" odnosi się do sytuacji nadzwyczajnych, które powodują destabilizację w realizacji funkcji szkoły i wymagają natychmiastowego przerwania funkcji dyrektora ze względu na zagrożenie interesu publicznego. Negatywna ocena pracy, brak współpracy, utrata zaufania, kwestie finansowe czy korzystanie z urlopu dla poratowania zdrowia nie mieszczą się w tej kategorii.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (9)
Główne
Prawo oświatowe art. 66 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Przepis ten dopuszcza odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia tylko w "szczególnie uzasadnionych przypadkach", które należy interpretować ściśle jako sytuacje wyjątkowe, nadzwyczajne, destabilizujące funkcjonowanie placówki i wymagające natychmiastowego przerwania funkcji dyrektora ze względu na zagrożenie interesu publicznego.
Pomocnicze
u.s.g. art. 30 § ust. 2 pkt 5
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Prawo oświatowe art. 29 § ust. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Prawo oświatowe art. 66 § ust. 1 pkt 1 lit. b
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe
Dotyczy negatywnej oceny pracy i wykonywanych zadań, co nie jest "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu pkt 2.
Karta Nauczyciela art. 73
Ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela
Dotyczy prawa do urlopu dla poratowania zdrowia, który nie stanowi podstawy do odwołania w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa COVID-19 art. 15zzs4 § ust. 3
Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwia prowadzenie posiedzeń niejawnych w określonych sytuacjach.
u.s.g. art. 91 § ust. 1 zd. 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Określa przesłanki nieważności aktu organu gminy (sprzeczność z prawem).
u.s.g. art. 91 § ust. 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Określa skutki nieistotnego naruszenia prawa przez organ gminy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Argumentacja Wojewody, że podane przez Wójta powody odwołania dyrektora przedszkola nie spełniają kryteriów "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Stanowisko Sądu, że przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego należy interpretować ściśle, a podane przez Gminę okoliczności nie uzasadniają odwołania w trybie nadzwyczajnym.
Odrzucone argumenty
Argumenty Gminy, że zarządzenie o odwołaniu dyrektora było zgodne z prawem, a okoliczności faktyczne potwierdzały zaistnienie przesłanek do natychmiastowego odwołania. Zarzuty Gminy o wadliwej ocenie okoliczności przez organ nadzoru oraz wadliwości ustaleń faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
"szczególnie uzasadniony przypadek" jest pojęciem ogólnym i niedookreślonym, każdą sytuację trzeba badać i oceniać indywidualnie. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "szczególnie uzasadniony przypadek" zawęża pole zastosowania tego przepisu do sytuacji jedynie nadzwyczajnych. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze w pełni wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem. Pojęcie "przypadków szczególnie uzasadnionych" wymaga przyjęcia wykładni zawężającej i ograniczenia się do kwalifikowanych sytuacji, w których - ze względu na stopień naruszeń obowiązków - nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczych i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji Dyrektora, z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania placówki oświatowej.
Skład orzekający
Tomasz Świetlikowski
przewodniczący sprawozdawca
Ewa Kamieniecka
sędzia
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i ścisłe stosowanie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego dotyczącego odwołania dyrektora placówki oświatowej w trybie nadzwyczajnym. Określenie, co nie stanowi \"szczególnie uzasadnionego przypadku\"."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego przepisu Prawa oświatowego i jego wykładni w kontekście konkretnych okoliczności. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do innych sektorów lub innych trybów odwoławczych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego aspektu zarządzania placówkami oświatowymi i granic władzy organu prowadzącego w stosunku do dyrektora. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy chroniące stabilność zatrudnienia w edukacji.
“Kiedy można odwołać dyrektora przedszkola "od ręki"? Sąd wyjaśnia granice "szczególnie uzasadnionego przypadku".”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 338/21 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2021-08-26 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-05-05 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Ewa Kamieniecka Mirosława Rozbicka-Ostrowska Tomasz Świetlikowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6145 Sprawy dyrektorów szkół 6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze Hasła tematyczne Oświata Sygn. powiązane III OSK 7194/21 - Wyrok NSA z 2022-12-15 Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 910 art. 66 ust. 1 pkt 2 Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 sierpnia 2021 r. sprawy ze skargi Gminy Sulików na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 4 marca 2021 r. nr NK-N.4131.128.1.2021.MF w przedmiocie stwierdzenia nieważności zarządzenia w sprawie odwołania ze stanowiska Dyrektora Przedszkola Publicznego oddala skargę w całości. Uzasadnienie Przystępując do rozstrzygania Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Wójt Gminy Sulików (dalej: Wójt), powołując się na art. 30 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2020 r., poz. 713 ze zm. - dalej: u.s.g.) i art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2020 r., poz. 910 ze zm. - dalej: Prawo oświatowe), wydał zarządzenie w sprawie odwołania B. S. (dalej: Dyrektor Przedszkola, odwołana, skarżąca) ze stanowiska Dyrektora Przedszkola Publicznego w Sulikowie (dalej: Przedszkole) bez wypowiedzenia. W uzasadnieniu zarządzenia Wójt wskazał, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego organ, który powierzył stanowisko kierownicze w szkole lub placówce oświatowej, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Stwierdził, że w jego ocenie, jako organu prowadzącego, w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, który uzasadnia celowość podjęcia decyzji o odwołaniu ww. ze stanowiska Dyrektora Przedszkola. Informował, że - wypełniając obowiązek ustawowy - zwrócił się do kuratora oświaty o opinię w sprawie. Po zapoznaniu się z opinią uznał, że wskazane niżej okoliczności uniemożliwiają dalsze sprawowanie funkcji kierowniczej przez odwołaną, pozbawiają placówkę realnego kierownictwa oraz uniemożliwiają jej efektywne funkcjonowanie. Z uzasadnienia zarządzenia wynika, że odwołanie Dyrektora Przedszkola z zajmowanego stanowiska nastąpiło z następujących powodów: 1) zatrudnianie córki odwołanej na stanowisku podległym bezpośrednio Dyrektorowi Przedszkola, pomimo zastrzeżeń i uwag organu prowadzącego, co stanowi rażące naruszenie art. 26 ustawy o pracownikach samorządowych; 2) nieusprawiedliwiona i bezzasadna odmowy realizacji wytycznych Wójta przy opracowaniu arkusza organizacyjnego; 3) ustalanie stawek wynagrodzenia niezgodnie z przepisami; 4) brak dbałości o środki publiczne (niegospodarne i niecelowe wydatkowanie środków posiadanych w ramach planu finansowego Przedszkola); 5) niegospodarność w użytkowaniu sprzętu szkolnego; 6) zła organizacja pracy i długotrwałe zwolnienie lekarskie. Wójt uzasadniał, że ww. okoliczności skutkowały utratą zaufania do Dyrektora Przedszkola. Jego zdaniem tylko niezwłoczne odwołanie skarżącej z zajmowanego stanowiska umożliwi wyeliminowanie stwierdzonych nieprawidłowości i naruszeń prawa. Wójt uznał, że pozostawanie odwołanej na stanowisku naraża na szwank autorytet i dobre imię placówki oświatowej, wprowadza chaos organizacyjny w placówce oraz może narażać placówkę oraz Gminę na dalszą niegospodarność i wadliwe zarządzanie majątkiem i finansami, którymi dysponuje Przedszkole, co zagraża interesowi publicznemu i destabilizuje pracę tej jednostki oświatowej. Reasumując Wójt, jako organ prowadzący, postanowił o odwołaniu Dyrektora Przedszkola bez wypowiedzenia. Uznał, że opisane na wstępie działania odwołanej mają charakter szczególnie uzasadnionego przypadku. W rozstrzygnięciu nadzorczym Wojewoda Dolnośląski (dalej: Wojewoda, organ nadzoru) stwierdził nieważność zarządzenia. Ocenił, że podane w treści zarządzenia Wójta powody odwołania Dyrektora Przedszkola nie pozwalają na zastosowanie trybu z art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Uznał, że zarządzenie nie wykazało istnienia "szczególnie uzasadnionych przypadków". Zaprezentował wypracowaną i ugruntowaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wykładnię art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego w zakresie znaczenia ujętej w nim przesłanki szczególnie uzasadnionego przypadku. Skarżąc rozstrzygnięcie nadzorcze w całości, Gmina (reprezentowana przez Wójta) zarzuciła: 1. naruszenie art. 91 u.s.g. poprzez wadliwe zastosowanie i bezpodstawne uznanie, że zarządzenie w sprawie odwołania Dyrektora Przedszkola z zajmowanego stanowiska narusza prawo w sposób istotny, gdy tymczasem akt ten został wydany zgodnie z wymogami art. 66 ust. 1 pkt 2 i art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego oraz art. 30 ust. 2 pkt 5 u.s.g. przez organ uprawiony do jego wydania w okolicznościach potwierdzających zaistnienie przesłanek do natychmiastowego odwołania z zajmowanego stanowiska Dyrektora Przedszkola, przy czym okoliczności te są zawarte i wykazane w uzasadnieniu zarządzenia; 2. naruszenie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego poprzez wadliwą ocenę okoliczności dowodzących zaistnienie przesłanek do natychmiastowego odwołania z zajmowanego stanowiska Dyrektora Przedszkola, które to okoliczności są zawarte i wykazane w uzasadnieniu zarządzenia, a nadto mają charakter szczególnie doniosły o podstawowym znaczeniu dla należytego zabezpieczenia interesu publicznego i dowodzą m.in. wprost świadomego łamania obowiązującego prawa przez odwołaną jako Dyrektora jednostki organizacyjnej Gminy; 3. wadliwość ustaleń faktycznych organu nadzoru zawartych w uzasadnieniu do zaskarżonego aktu nadzoru poprzez wadliwe przyjęcie, że Wójt: a) nie miał wiedzy o zakresie niezdolności do pracy odwołanej w sytuacji, gdy przebywała ona na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, a obecnie (od stycznia 2021 r.) przebywa na rocznym urlopie na poratowanie zdrowia i w bieżącym roku nie wróci już do pracy; okoliczności te wystąpiły przed wydaniem aktu nadzoru i organ nadzoru mógł bez problemu uzyskać te informacje od strony skarżącej, gdyby o takie wystąpił, do czego był zobowiązany; b) nie skierował zawiadomienia do Rzecznika Dyscypliny Finansów Publicznych w sprawie odwołanej, mimo że takie zawiadomienie zostało skierowane przed wydaniem aktu nadzoru, podobnie jak zawiadomienie do Prokuratury. Gmina wniosła o uchylenie skarżonego rozstrzygnięcia i zasądzenie kosztów. Dowodziła, że zakres i skala stwierdzonych nieprawidłowości uzasadniają odwołanie za stanowiska Dyrektora Przedszkola. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga jest nieuzasadniona. Przedmiotem kontroli Sądu jest ocena prawidłowości i legalności rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody a w konsekwencji również unieważnionego przez to rozstrzygnięcie zarządzenia w sprawie odwołania ze stanowiska Dyrektora Przedszkola. Podkreślić jednak należy, że rolą Sądu w tym postępowaniu nie jest ocena pracy odwołanego Dyrektora, a jedynie zasadność i legalność jego odwołania w trybie określonym w zarządzeniu. Obowiązkiem Sądu rozpoznającego skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze jest pierwotnie zbadanie zgodności z prawem samego zarządzenia, a dopiero w następnej kolejności badanie legalności rozstrzygnięcia nadzorczego, mocą którego stwierdzono nieważność tego zarządzenia (por. J. Zimmerman, Elementy procesowe nadzoru i kontroli NSA nad samorządem terytorialnym, PiP 1991, Nr 10, s.48). Przesłanki nieważności aktu organu gminy określone zostały w treści art. 91 ust. 1 zd. 1 u.s.g., zgodnie z którym uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa (art. 91 ust. 4 u.s.g.). Powyższe oznacza, że jedynie istotne naruszenie prawa może być podstawą rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy. Pojęcie "sprzeczności z prawem" w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. obejmuje sprzeczność postanowień uchwały (zarządzenia) z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego. Za istotne naruszenie prawa w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych uznaje się uchybienie prowadzące do takich skutków, które nie mogą zostać zaakceptowane w demokratycznym państwie prawnym i które wpływają na treść uchwały lub zarządzenia (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 13 kwietnia 2012 r., IV SA/Wr 625/11; dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i pozostałe powołane w tym uzasadnieniu orzeczenia). Takim uchybieniem jest m.in. naruszenie przepisów prawa wyznaczających kompetencje do wydania aktu lub podstawę prawną, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego przez wadliwą ich wykładnię oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał, jeżeli na skutek tego naruszenia zapadła uchwała innej treści niż gdyby naruszenie nie nastąpiło (M. Stahl, Z. Kmieciak, Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny, Samorząd terytorialny 2001, z. 1-2). W sprawie ocena zaskarżonego zarządzenia dotyczyła przede wszystkim jego zgodności z Prawem oświatowym. W ocenie Sądu zakwestionowane przez organ nadzoru zarządzenie wydane zostało z naruszeniem art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Sąd stwierdził, że w zarządzeniu wystąpiły uchybienia stwierdzone w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym, co uzasadniało oddalenie skargi. Punkt wyjścia do rozważań w sprawie stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, zgodnie z którym organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 7, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W rozpatrywanej sprawie kurator oświaty, do którego skierowano prośbę o zaopiniowanie wniosku w sprawie odwołania Dyrektora Przedszkola, stwierdził brak szczególnie uzasadnionego przypadku pozwalającego na odwołanie dyrektora placówki oświatowej w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia. Wprawdzie ustawodawca nie przewidział związania organu prowadzącego placówkę oświatową treścią opinii kuratora oświaty, to jednak nie budzi wątpliwości, że zawarte w tej opinii negatywne stanowisko tym bardziej obligowało Wójta do wyczerpującego uzasadnienia wydawanego aktu, w szczególności przekonującego umotywowania przesłanek, które pozwoliły na odwołanie ze stanowiska Dyrektora Przedszkola. Zasadnicze rozbieżności między stronami sporu dotyczą oceny, czy w sprawie zaistniały szczególnie uzasadnione przypadki uzasadniające odwołanie Dyrektora Przedszkola ze stanowiska w trakcie roku szkolnego bez wypowiedzenia, o jakich stanowi art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro ww. przepis wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze (dyrektora szkoły/przedszkola), to powinien on być interpretowany ściśle. Pojęcie "przypadków szczególnie uzasadnionych" jest pojęciem ogólnym i niedookreślonym. Oznacza to, że każdą sytuację trzeba badać i oceniać indywidualnie. Zwraca się jednak uwagę, że Prawo oświatowe posługuje się zarówno pojęciem "uzasadniony przypadek", jak i pojęciem "szczególnie uzasadniony przypadek", co dowodzi, że nie jest to rozróżnienie przypadkowe. Użycie przez ustawodawcę w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego sformułowania "szczególnie uzasadniony przypadek" zawęża pole zastosowania tego przepisu do sytuacji jedynie nadzwyczajnych. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze w pełni wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), mające charakter niedopełnienia obowiązków lub naruszenia uprawnień określonych prawem. Przy czym stwierdzone uchybienia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny (por. wyrok NSA z 1 września 2010 r., I OSK 933/10 i z 14 lutego 2013 r., I OSK 1797/12). Szczególnie uzasadnionym przypadkiem nie jest np. negatywna ocena pracy i negatywna ocena wykonywanych zadań, gdyż te okoliczności zostały unormowane w innym przepisie, tj. art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. b/ Prawa oświatowego. Także powołanie się na brak możliwości współpracy organu prowadzącego z dyrektorem, czy utrata zaufania do dyrektora, nie mieszczą się w zakresie "przypadków szczególnie uzasadnionych", o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 ustawy z 2016 r. Prawo oświatowe (por. wyrok NSA z 28 lutego 2020 r., I OSK 1479/19). Przyczyną odwołania w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego mogą być takie zaniedbania obowiązków dyrektora, które mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania placówki oświatowej, tj. realizacji jej zadań w zakresie nauczania i wychowania. Nie każde więc naruszenie prawa przez dyrektora jest wystarczające do zastosowania tej formy odwołania. Ocena, czy w konkretnej sprawie zachodzi przesłanka "szczególnie uzasadnionych przypadków" należy niewątpliwie do organu, który zamierza pozbawić nauczyciela dotychczasowej funkcji kierowniczej. Odwołujący dysponuje więc w tym zakresie pewną swobodą. Sfera uznania kompetentnego organu chociaż dość znaczna nie jest jednak pełna, gdyż organ, korzystając z przysługujących mu uprawnień, musi uwzględniać także inne regulacje wynikające z Prawa oświatowego, w tym ograniczenia przewidziane w art. 66. Przepis ten, jako zapewniający znaczną stabilność stosunku zatrudnienia nauczyciela, należy traktować ze szczególną uwagą. Jeżeli bowiem ustawodawca przyznał danej grupie podmiotów specjalne gwarancje, to żaden z organów nie jest zwolniony z obowiązku dołożenia starań, aby gwarancje te w praktyce rzeczywiście funkcjonowały. Skoro art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego przewiduje możliwość odwołania nauczyciela ze stanowiska kierowniczego tylko w przypadkach szczególnie uzasadnionych oznacza to, że zarówno ocena, jak i uznanie organu, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze, a następnie zamierza odwołać go z tej funkcji, nie mogą mieć charakteru dowolnego, ani arbitralnego, lecz winny być dokładnie oraz szczegółowo wywiedzione i umotywowane w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, tak, aby ów wywód i argumentacja prawna mogły podlegać wnikliwej analizie zarówno organu nadzoru, jak i sądu (por. wyrok NSA z 27 września 2012 r., I OSK 1386/12). W sprawie, jako okoliczności uzasadniające odwołanie Dyrektora Przedszkola w trybie nadzwyczajnym, wskazano m.in. zatrudnianie córki odwołanej na stanowisku podległym bezpośrednio Dyrektorowi. Odnosząc się do powyższego zgodzić trzeba się z Wojewodą, że brak w tym przypadku zaistnienia sytuacji wyjątkowej i nagłej powodującej przekonanie u organu prowadzącego, że dalsze kierowanie placówką przez Dyrektora stanowi istotne zagrożenie dla jej funkcjonowania. Podnoszona przez organ okoliczność nie ma charakteru nagłego, gdyż - jak wskazuje sam organ w uzasadnieniu zarządzenia -stan ten trwa już od dłuższego czasu. Brak zatem podstaw do przyjęcia, że zaistniała nieprawidłowość wymagała natychmiastowego zaprzestania wykonywania funkcji Dyrektora, gdyż - mimo powyższego - placówka realizowała jej zadania w zakresie nauczania i wychowania. Ustosunkowując się do pozostałych wymienionych w zarządzeniu Wójta powodów odwołania Dyrektora wskazać należy, że negatywna ocena działalności Dyrektora placówki przez organ prowadzący w zakresie zaniedbań dotyczących organizacji pracy lub gospodarki finansowej, czy też konflikt z organem prowadzącym lub gronem pedagogicznym, nie mieszczą się w pojęciu szczególnie uzasadnionych przypadków i nie uzasadniają odwołania Dyrektora w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego (wyrok NSA z 23 września 2005 r., I OSK 91/05; wyrok NSA z 25 lutego 2011 r., I OSK 2018/10; wyrok WSA w Lublinie z 26 stycznia 2012 r., III SA/Lu 609/11; wyrok NSA z 11 maja 2012 r., I OSK 1971/2011). Wszystkie te wyroki zapadły co prawda na gruncie art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy o systemie oświaty, jednakże przepis art. 66 Prawa oświatowego jest w praktyce kopią art. 38 ww. ustawy. Orzeczenia te znajdują zatem w pełni zastosowanie do stanu faktycznego i prawnego sprawy. Przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego ma zastosowanie do takich uchybień, które destabilizują realizację przez szkołę jej funkcji, nie dotyczy natomiast okoliczności uzasadniających negatywną ocenę nauczyciela czy dyrektora, w tym związanych z naruszeniem zasad gospodarki finansowej (wyrok NSA z 12 maja 2020 r., I OSK 1009/19). Negatywna ocena działalności dyrektora szkoły przez organ prowadzący w zakresie gospodarki finansowej lub inne zaniedbania dotyczące organizacji pracy nie mieszczą się w zawartym w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego pojęciu "szczególnie uzasadnionych przypadków" i nie uzasadniają odwołania dyrektora w omawianym trybie. Powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz" (wyrok WSA w Opolu z 25 października 2018 r., II SA/Op 333/18). Korzystanie przez nauczyciela pełniącego funkcje kierownicze z urlopu dla poratowania zdrowia, do którego ma prawo wynikające z art. 73 ustawy z 1982 r. Karta Nauczyciela, nie stanowi podstawy do jego odwołania na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego (wyrok NSA z 28 kwietnia 2020 r., I OSK 4450/18). Dla uznania choroby za "szczególnie uzasadniony przypadek" nie jest wystarczające powoływanie się na czas przez jaki już dyrektor szkoły przebywała na zwolnieniu lekarskim. W takim przypadku niezbędne jest poczynienie kroków do ustalenia, czy np. takie długotrwałe zwolnienie lekarskie już się nie kończy i nie będzie już przedłużane z uwagi na poprawę stanu zdrowia (wyrok WSA w Olsztynie z 14 stycznia 2020 r., II SA/Ol 890/19). Reasumując, w świetle powyższych okoliczności trzeba stwierdzić, że organ nadzoru przeprowadził prawidłową wykładnię regulacji prawnej zawartej w art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego, wyznaczającej przesłanki dopuszczalności odwołania Dyrektora ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W pełni zasadnie wywiódł, że przepis ten (traktujący o przypadkach "szczególnie uzasadnionych") wymaga przyjęcia wykładni zawężającej i ograniczenia się do kwalifikowanych sytuacji, w których - ze względu na stopień naruszeń obowiązków - nie jest możliwe pełnienie przez nauczyciela funkcji kierowniczych i zachodzi konieczność natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji Dyrektora, z uwagi na zagrożenie dla interesu publicznego i dalszego funkcjonowania placówki oświatowej. W sprawie nie wykazano takiego rodzaju uchybień wykonywania zadań, które wymagały natychmiastowego i bez wypowiedzenia przerwania wykonywania funkcji Dyrektora Przedszkola w trakcie roku szkolnego. Mając na uwadze powyższe należy w pełni podzielić stanowisko Wojewody, że powołane przez Wójta (organ prowadzący) okoliczności nie wypełniały przesłanki szczególnie uzasadnionych przypadków kwalifikujących do natychmiastowego odwołania z funkcji Dyrektora Przedszkola na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. W uzasadnieniu zarządzenia nie wyjaśniono, w jaki sposób powołane w nim okoliczności uniemożliwiają prawidłowe funkcjonowanie Przedszkola i nie podano dostatecznych powodów uzasadniających odwołanie Dyrektora w trybie natychmiastowym. Wobec tego zarzuty skargi przedstawiają się jako nieuzasadnione a zajęte przez organ nadzoru stanowisko jest spójne, logiczne i oparte na ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych. Zdaniem Sądu, organ nadzoru - w ramach przysługujących mu kompetencji nadzorczych - dokonał szczegółowej analizy okoliczności wskazanych jako podstawę odwołania Dyrektora Przedszkola w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia nadzorczego prawidłowo wskazał na cel wprowadzenia ścisłych przesłanek odwołania Dyrektora Przedszkola, po czym szczegółowo przedstawił sposób rozumienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" i przeprowadził analizę porównawczą przedstawionych w uzasadnieniu zarządzenia zarzutów w kontekście prawidłowej interpretacji zapisów art. 66 ust. 1 pkt 2 Prawa oświatowego. Chybiony jest tym samym zarzut, że organ nadzoru niedostatecznie wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy oraz dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego. Organ nadzoru dokonuje oceny legalności aktu przez pryzmat okoliczności i twierdzeń wykazanych w jego uzasadnieniu. Tymczasem podniesione w zarzutach skargi kwestie dotyczące nieobecności Dyrektora Przedszkola nie uzasadniały uznania zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, przy czym okoliczność konieczności urlopu na poratowanie zdrowia pojawiła się u skarżącej dopiero po wydaniu zarządzenia. Jednocześnie oceny legalności zarządzenia nie mogą zmienić skierowane przez Wójta zawiadomienia do Rzecznika Dyscypliny i Finansów Publicznych oraz Prokuratury. Nie wiadomo bowiem, czy zarzucane czyny zostaną skarżącej udowodnione. Z tych wszystkich względów skargę należało oddalić w całości, o czym orzeczono zgodnie z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.). Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.). Stosownie do tego przepisu, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI