IV SA/Wr 332/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2006-04-26
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek okresowykryterium dochodowebezrobociemarnotrawstwopostępowanie administracyjneprawo socjalnedecyzja kasacyjnauzupełnienie dowodów

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku okresowego, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu I instancji z powodu konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego.

Skarga dotyczyła odmowy przyznania zasiłku okresowego osobie bezrobotnej, E. S. Po wielokrotnych decyzjach organu I instancji odmawiających świadczenia i uchylających je decyzjach Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ostatecznie WSA we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., uchylając decyzję organu I instancji i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia z powodu konieczności uzupełnienia materiału dowodowego, w tym w zakresie marnotrawstwa środków i problemów z alkoholem.

Sprawa dotyczyła skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która uchyliła decyzję organu I instancji odmawiającą przyznania zasiłku okresowego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. E. S. wnioskował o zasiłek okresowy z powodu bezrobocia. Organ I instancji wielokrotnie odmawiał przyznania świadczenia, powołując się na przekroczenie kryterium dochodowego, a następnie na marnotrawienie środków przez stronę (palenie papierosów, nadużywanie alkoholu). Samorządowe Kolegium Odwoławcze kilkukrotnie uchylało decyzje organu I instancji, wskazując na potrzebę uzupełnienia postępowania dowodowego, w tym w zakresie prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, problemów z alkoholem i leczenia psychiatrycznego. Ostatecznie, po kolejnym uchyleniu decyzji przez Kolegium na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. z powodu konieczności uzupełnienia postępowania dowodowego, E. S. wniósł skargę do WSA we Wrocławiu. Sąd uznał skargę za niezasadną, stwierdzając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował tryb kasacyjny, ponieważ organ I instancji wadliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy ma obowiązek ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę, a nie tylko kontrolować decyzję organu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, organ odwoławczy może uchylić decyzję organu I instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części, a organ I instancji przeprowadził je wadliwie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ organ I instancji wadliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, co uzasadniało uchylenie jego decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

u.p.s. art. 38 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na bezrobocie, gdy dochód osoby lub rodziny jest niższy od kryterium dochodowego.

k.p.a. art. 138 § § 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy rozstrzygnięcie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie przez sąd w przypadku uznania skargi za niezasadną.

Pomocnicze

u.p.s. art. 11 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Ograniczenie świadczeń lub odmowa ich przyznania może nastąpić w przypadku stwierdzenia marnotrawstwa środków.

u.p.s. art. 147 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

Określa minimalną wysokość zasiłku okresowego.

u.p.s. art. 150

Ustawa o pomocy społecznej

Stosowanie przepisów nowej ustawy do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie, jeśli nie zostały zakończone.

k.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego musi zawierać przyczyny, dla których organ skorzystał z możliwości przewidzianej w art. 138 § 2 k.p.a.

k.p.a. art. 36 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Powiadomienie strony o prowadzeniu dodatkowego postępowania.

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ odwoławczy nie może przeprowadzić postępowania dowodowego, jeśli zleca je organowi I instancji.

k.r.o. art. 87

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Przywołany w kontekście błędnej interpretacji przez organ I instancji.

k.r.o. art. 128

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Przywołany w kontekście błędnej interpretacji przez organ I instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. z uwagi na wadliwie przeprowadzone postępowanie wyjaśniające przez organ I instancji.

Odrzucone argumenty

Zarzut skarżącego o szkalowaniu jego osoby i naruszeniu przepisów o ochronie danych osobowych.

Godne uwagi sformułowania

Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Organ odwoławczy nie może ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji w świetle zarzutów podniesionych w odwołaniu od tej decyzji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę.

Skład orzekający

Lidia Serwiniowska

przewodniczący

Tadeusz Kuczyński

sprawozdawca

Małgorzata Masternak-Kubiak

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Proceduralne aspekty stosowania art. 138 § 2 k.p.a. przez organ odwoławczy w sprawach pomocy społecznej, gdy organ I instancji wadliwie przeprowadził postępowanie dowodowe."

Ograniczenia: Dotyczy specyfiki postępowań w sprawach świadczeń z pomocy społecznej i stosowania art. 138 § 2 k.p.a.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje typowe problemy proceduralne w postępowaniach o świadczenia z pomocy społecznej, gdzie powtarzające się błędy organu pierwszej instancji prowadzą do wielokrotnych uchyleń decyzji przez organ odwoławczy, co jest istotne dla praktyków prawa administracyjnego.

Kiedy organ odwoławczy może uchylić decyzję i co to oznacza dla strony?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 332/05 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-04-26
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-05-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Lidia Serwiniowska /przewodniczący/
Małgorzata Masternak-Kubiak
Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 64 poz 593
art. 38 ust. 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 138 par. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA: Lidia Serwiniowska Sędziowie: Sędzia NSA: Tadeusz Kuczyński (spr.) Sędzia WSA: Małgorzata Masternak - Kubiak Protokolant: Aleksandra Markiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego oddala skargę
Uzasadnienie
E. S. wnioskiem z dnia [...]r. zwrócił się z prośbą
o przyznanie zasiłku okresowego z uwagi na to, że jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku.
Organ I Instancji po rozpatrzeniu ww. wniosku decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił stronie przyznania zasiłku okresowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Od decyzji tej wniósł odwołanie E. S. kwestionując ustalenia organu I instancji dotyczące prowadzenia przez niego wspólnego gospodarstwa domowego z matką.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze W. w wyniku rozpatrzenia odwołania decyzją z dnia [...]r. Nr [...]uchyliło zaskarżoną decyzję wskazując w uzasadnieniu na rozbieżność pomiędzy stwierdzeniami organu dotyczącymi prowadzenia przez stronę wspólnego gospodarstwa domowego z matką, a ustaleniami poczynionymi przez pracownika socjalnego podczas przeprowadzonej w dniu [...]r. aktualizacji wywiadu środowiskowego.
Organ I instancji po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. Nr [...]po raz kolejny odmówił stronie przyznania pomocy w formie zasiłku okresowego z uwagi na niespełnienie wymogów określonych ustawą o pomocy społecznej. Z uzasadnienia decyzji wynikało, że powodem odmowy przyznania pomocy jest marnotrawienie przez E. S. własnych środków bowiem pali on papierosy i nadużywa alkoholu.
E. S. od decyzji tej ponownie wniósł odwołanie. Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]r. Nr [...] ponownie uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji, wskazując w uzasadnieniu decyzji na fakt, że organ I instancji nie uzupełnił materiału dowodowego zgodnie z zaleceniami zawartymi w uzasadnianiu decyzji Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r., wskazując jednocześnie na błędną interpretację art. 87 i art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Organ I instancji ignorując zalecenia Kolegium Odwoławczego odnośnie uzupełnienia postępowania dowodowego decyzją z dnia [...]r. Nr [...] ponownie odmówił E. S. przyznania pomocy pieniężnej w formie zasiłku okresowego z powodu niespełnienia wymogów określonych ustawą o pomocy społecznej.
Od decyzji tej odwołał się E. S. podnosząc, że zaskarżona decyzja została podjęta z naruszeniem prawa .
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. po przeanalizowaniu akt sprawy pismem z dnia [...]r. Nr [...]zgodnie z art. 36 § l kpa powiadomiło E. S. o tym, że odwołanie od decyzji zostanie rozpatrzone w terminie późniejszym z uwagi na prowadzenie przez Kolegium Odwoławcze dodatkowego postępowania celem uzupełnienia materiału dowodowego.
Jednocześnie Kolegium Odwoławcze pismem z dnia [...] r. Nr [...] i Nr [...]zwróciło się do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w P. Z. z prośbą o uzupełnienie postępowania dowodowego o 1) dokumentację Gminnej Komisji Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych dot. E. S., 2) ustalenie czy E. S. był leczony psychiatrycznie, czy jest
zdiagnozowany i jeżeli tak, to czy leczy się nadal, 3) kiedy odmówił podjęcia leczenia odwykowego, 4) wg jakich kryteriów przydzielano zasiłki celowe
w [...]r.
W wyniku uzupełnienia postępowania dowodowego ustalono, że Gminna Komisja Profilaktyki i Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w P. Z. wnioskiem z dnia [...] roku zwróciła się do Sądu Rejonowego w K. o przebadanie E. S. celem wydania opinii
w przedmiocie uzależnienia od alkoholu, bowiem w dniu [...]r. odmówił on zgody na badanie przez biegłego. Ponadto ustalono, że E. S.
w [...] roku przebywał w szpitalu w S. Ś., z którego został wypisany na własne żądanie i w chwili obecnej nie leczy się.
Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 §2 kpa w związku z art. 6 pkt 9, art. 8 ust. 1, art. 11, art. 38 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W uzasadnieniu wskazano, że E. S. zamieszkuje w lokalu matki, lecz prowadzi odrębne gospodarstwo domowe, co stwierdził pracownik socjalny podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. Strona jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w K. bez prawa do zasiłku.
Kolegium wskazało dalej, że postępowanie administracyjne w sprawie przyznania E. S. zasiłku okresowego zostało wszczęte [...]r. tj. w okresie obowiązywania ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64. poz. 414 z ze zm. ) . Ponieważ postępowanie to nie zostało zakończone, to zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 12 marca 2004 r.
o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm. ) stosuje się przepisy tej ustawy.
W myśl art. 38 ust. l ustawy zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego : 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
Minimalna wysokość zasiłku okresowego w 2004 r. zgodnie z art. 147 ust. l ustawy wynosi : 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - 20 % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) w przypadku rodziny - 15 % różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem rodziny .
Okres na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy.
Z zestawienia stanu faktycznego ze stanem prawnym wynika, iż E. S. spełnia prawem ustalone przesłanki uzasadniające przyznanie pomocy w formie zasiłku okresowego, bowiem od [...]roku jest osobą bezrobotną, a jego dochód jest zerowy.
Odmowa przyznania świadczeń z pomocy społecznej, przy zaistnieniu ustawowych przesłanek do przyznania danego rodzaju świadczenia może nastąpić tylko w przypadku zaistnienia określonych prawem okoliczności. I tak zgodnie z art. 11 ust. l ustawy ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie niepieniężnej może nastąpić w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawstwa przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny
z przeznaczeniem bądź marnotrawstwa własnych zasobów finansowych.
Zdaniem Kolegium Odwoławczego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności wymienione w art. 11 ust. l ustawy uzasadniające przyznanie stronie pomocy w formie zasiłku okresowego, tak więc organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien uzupełnić postępowanie dowodowe zgodnie z zaleceniami zawartymi w uzasadnieniach decyzji Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...]oraz decyzji
z dnia [...]r. Nr [...].
Jednocześnie Kolegium podkreśliło, iż w sytuacji gdy organ nie stwierdzi, w sposób nie budzący wątpliwości, zaistnienia okoliczności uzasadniających odmowę udzielenia pomocy winien zgodnie z art. 38 ust. 1,
z uwzględnieniem art. 147 cytowanej ustawy przyznać stronie pomoc.
Skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniósł E. S.. Zarzucił, że Kolegium szkaluje jego osobę i nie powiadomiło go o zbieraniu informacji dotyczących jego osoby, co stanowi naruszenie przepisów ustawy o ochronie danych osobowych.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie
z powodów podanych w uzasadnieniu decyzji ostatecznej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 138 §2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ
I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub znacznej części. Dopuszczalność wydania przez organ odwoławczy tego typu decyzji jest zatem ograniczona wymogiem spełnienia ww. przesłanek. Przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 §2 kpa, winny przy tym znaleźć jednoznaczny wyraz
w uzasadnieniu decyzji (art. 107 §1 i 3 kpa).
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja kasacyjna wydana w trybie art. 138 §2 kpa. Jako podstawę uchylenia decyzji organu
I instancji o odmowie przyznania zasiłku okresowego, organ odwoławczy podał konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ I instancji. Zasadnie Kolegium stwierdziło, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że w przedmiotowej sprawie zachodzą okoliczności wymienione w art. 11 ust. l ustawy uzasadniające przyznanie skarżącemu pomocy w formie zasiłku okresowego, tak więc organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy winien uzupełnić postępowanie dowodowe zgodnie z zaleceniami zawartymi w uzasadnieniach decyzji Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. Nr [...]oraz decyzji
z dnia [...]r. Nr [...].
W ocenie Sądu argumenty wskazane w zaskarżonej decyzji uzasadniały uchylenie decyzji organu I instancji. Ze względu na rozległość postępowania dowodowego, jakie zleciło do przeprowadzenia Kolegium Odwoławcze, Kolegium to nie mogło w trybie art. 136 kpa przeprowadzić postępowania
w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie. Jak wskazano wyżej, zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji w świetle zarzutów podniesionych w odwołaniu od tej decyzji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną tylko wówczas, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego lub gdy przeprowadził je w sposób wadliwy.
Skoro w niniejszej sprawie organ I instancji wadliwie przeprowadził postępowanie wyjaśniające, Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i w związku z tym na podstawie art. 151 ustawy – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.