IV SA/WR 331/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego dla zawodowej rodziny zastępczej, uznając, że organy błędnie zastosowały przepisy wewnętrzne zamiast ustawowych.
Sąd uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Starosty, które odmówiły przyznania rodzinie zastępczej zawodowej niewykorzystanych środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego za III kwartał 2024 r. Sąd uznał, że organy błędnie oparły swoje rozstrzygnięcia na wewnętrznym zarządzeniu, które nie stanowiło podstawy prawnej do ograniczenia ustawowych uprawnień, zamiast na przepisach ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Sprawa dotyczyła kwoty 4.772,50 zł, która nie została przyznana w pierwotnym wniosku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego i Starosty dotyczące odmowy przyznania rodzinie zastępczej zawodowej środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego za III kwartał 2024 r. Skarżący domagali się kwoty 4.772,50 zł, która nie została im przyznana w pierwotnym wniosku z 7 października 2024 r. Organy obu instancji odmówiły przyznania tej kwoty, powołując się na zmiany w wewnętrznym zarządzeniu Starosty, które uchyliło przepisy pozwalające na rozliczanie niewykorzystanych środków w kolejnych kwartałach lub po rozliczeniu roku. Sąd uznał, że organy błędnie zastosowały przepisy wewnętrzne, które nie stanowiły podstawy prawnej do modyfikowania ustawowych kryteriów przyznawania świadczeń. Podkreślono, że przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (art. 83 ust. 2 i 3a) są wiodące, a wewnętrzne zarządzenia nie mogą ograniczać uprawnień jednostki. Sąd stwierdził naruszenie art. 6 k.p.a. (zasada praworządności) oraz art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. (wymogi uzasadnienia). W związku z tym, że sprawa była powiązana z inną sygnaturą (IV SA/Wr 332/25), gdzie uchylono wcześniejszą decyzję dotyczącą tej samej rodziny, sąd orzekł uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądził zwrot kosztów postępowania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, przepisy wewnętrzne wydane bez stosownej delegacji ustawowej nie mogą stanowić podstawy prawnej do modyfikowania ustawowych kryteriów wpływających na wysokość świadczenia ani ograniczać uprawnień jednostki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarządzenie Starosty, które uchyliło możliwość rozliczania niewykorzystanych środków, zostało wydane bez odpowiedniej delegacji ustawowej i nie mogło stanowić podstawy do odmowy przyznania środków wynikających z ustawy. Wiodące znaczenie mają przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (9)
Główne
upz art. 83 § ust. 2
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Rodzina zastępcza może otrzymywać środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinę, obliczonym proporcjonalnie do liczby osób.
upz art. 83 § ust. 3a
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej
Starosta jest zobowiązany przyznać rodzinie zastępczej zawodowej (przy spełnieniu określonych warunków dotyczących liczby dzieci i potwierdzenia potrzeby w opinii organizatora) środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego.
k.p.a. art. 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa (zasada praworządności).
Pomocnicze
k.p.a. art. 107 § ust. 1 pkt 6
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.
k.p.a. art. 107 § ust. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Uzasadnienie faktyczne i prawne powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa.
k.p.a. art. 134 § ust. 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi.
k.p.a. art. 145 § ust. 1 pkt 1 lit. a i c
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd uchyla decyzję, jeśli narusza prawo materialne lub narusza przepisy postępowania.
k.p.a. art. 135
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sąd stosuje środki przewidziane w ustawie dla załatwienia sprawy.
P.u.s.a. art. 1 § ust. 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy błędnie zastosowały przepisy wewnętrznego zarządzenia, które nie stanowiło podstawy prawnej do ograniczenia ustawowych uprawnień skarżących. Przepisy ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej są wiodące i nie mogą być modyfikowane przez akty wewnętrzne wydane bez delegacji ustawowej. Wniosek o wyrównanie środków powinien być rozpatrzony w oparciu o przepisy ustawowe, ponieważ pierwotna odmowa była wadliwa prawnie.
Godne uwagi sformułowania
aktywność organów administracyjnych przy wydawaniu decyzji jest ograniczona zasadą praworządności akty wewnętrzne wydawane bez stosownej delegacji w aktach rangi ustawowej nie mogą być źródłem prawa, w szczególności w aspekcie ograniczeń uprawnień jednostki wniosek został w pewnym sensie 'sprowokowany' przez organ I instancji, który decyzją z 25 listopada 2024 r. błędnie stosując przepisy wewnętrznego Zarządzenia obniżył świadczenie
Skład orzekający
Andrzej Nikiforów
przewodniczący sprawozdawca
Aneta Brzezińska
członek
Daria Gawlak-Nowakowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność stosowania przepisów ustawowych zamiast wewnętrznych regulacji organów przy przyznawaniu świadczeń, podkreślając prymat prawa powszechnie obowiązującego nad aktami wewnętrznymi."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rodzin zastępczych zawodowych i zasad przyznawania środków na utrzymanie domu jednorodzinnego, ale ogólna zasada prawna ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak błędne stosowanie przepisów wewnętrznych przez organy administracji może prowadzić do naruszenia praw obywateli, a sąd administracyjny koryguje takie działania, podkreślając znaczenie praworządności.
“Rodzina zastępcza wygrała z urzędem: Sąd przypomina, że prawo jest ważniejsze niż wewnętrzne regulacje!”
Dane finansowe
WPS: 4772,5 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 331/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2025-10-28 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2025-06-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Andrzej Nikiforów /przewodniczący sprawozdawca/ Aneta Brzezińska Daria Gawlak-Nowakowska Symbol z opisem 6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2024 poz 177 art. 83 ust. 3a w zw. z ust. 2 Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej Dz.U. 2024 poz 572 art. 6, art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 28 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. T. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 1 kwietnia 2025 r. nr SKO 4106/2/2025 w przedmiocie odmowy przyznania środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego tytułem niewykorzystanych środków finansowych dla rodziny zastępczej zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (słownie: czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z 1 kwietnia 2025 r., nr SKO 4106/2/2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ II instancji) utrzymało w mocy decyzję Starosty Wałbrzyskiego (dalej: Starosta, organ I instancji) z 3 lutego 2025 r., nr PCPR.ZOŚ.5301.010.2025 w przedmiocie przyznania – na rzecz D. T. i M. T. (dalej: strony, skarżący) – środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego tytułem niewykorzystanych środków finansowych dla zawodowej rodziny zastępczej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że strony jako rodzina zastępcza zawodowa w dniu 7 października 2024 r. zwrócili się do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego, za III kwartał 2024 r., tj. za kres od dnia 1 lipca 2024 r. do dnia 30 września 2024 r. na kwotę 9.122,50 zł. Po rozpatrzeniu ww. wniosku, Starosta decyzją z 25 listopada 2024 r. postanowił (1) przyznać środki finansowe na utrzymanie domu jednorodzinnego dla zawodowej rodziny zastępczej w kwocie 4.350,00 zł (2) Odmówić przyznania środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego w kwocie 4.772,50 zł. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał m.in. przepisy art. 83 ust. 3a w zw. z ust. 2, art. 88 ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2024 r. poz. 177, ze zm.; dalej: upz) a także Zarządzenie Nr 14/2023 Starosty Wałbrzyskiego z dnia 31 stycznia 2023 r. ze zm. w sprawie określenia zasad zatrudniania i przyznawania świadczeń oraz środków finansowych na potrzeby rodzinnej pieczy zastępczej (dalej: Zarządzenie). Motywując swoje stanowisko wskazał m.in., że zgodnie z art. 83. ust. 3a w zw. z ust. 2 upz, starosta jest zobowiązany przyznać rodzinie zastępczej zawodowej, w której umieszczono powyżej 3 dzieci i osoby, o których mowa w art. 37 ust. 2-6, środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnym w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinę zastępczą i niezawodową albo zawodową na czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, opał, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związanym z kosztami eksploatacji, obliczone przez podzielenie łącznej kwoty tych kosztów przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnym i pomnożenie przez liczbę dzieci i osoby, o których mowa w art. 37 ust. 2-6 umieszczonych w rodzinie zastępczej wraz z osobami tworzącymi tę rodzinę zastępczą. Środki finansowe na pokrycie kosztów utrzymania lokalu mieszkalnego przysługują rodzinie zastępczej zawodowej, w której umieszczono powyżej trojga dzieci, jeżeli potrzeba przyznania tych środków zostanie potwierdzona w opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Z kolei zgodnie z Zarządzeniem starosta może przyznać 1.450,00 zł miesięcznie środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego w rozliczeniu w danym roku w łącznej wysokości do 17.400,00 zł. Podsumowując swoje stanowisko Starosta wskazał, że zwrócił się do organizatora rodzinnej pieczy zastępczej o wydanie opinii odnośnie do zasadności przyznania wnioskowanych środków. Z wydanej opinii wynika, że konieczność udzielenia rodzinie wsparcia finansowego i przyznania środków na utrzymanie domu jednorodzinnego oceniono co do zasady jako uzasadnione okolicznościami, niemniej nie jest możliwe przyznanie świadczenia w pełnej, wnioskowanej kwocie. Mając na względzie wskazaną opinię organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, dokonaną analizę złożonych w sprawie dokumentów, jak również Zarządzenie Starosta postanowił uwzględnić wniosek w części, przyznając kwotę 4.350,00 zł, w pozostałym zaś zakresie, tj. co do kwoty 4.772,50 zł odmówić przyznania środków (9.122,50 zł - 4.350,00 zł = 4.772,50 zł). Wyjaśnił, że przyznana kwota odpowiada potrzebom rodziny zastępczej, przy uwzględnieniu jej kondycji finansowej i stopnia obciążenia budżetu rodziny wydatkami na utrzymanie domu jednorodzinnego. Jednocześnie kwota ta stanowi górną granicę kwot przyjętych dla rodzin zastępczych, ustalonych w Zarządzeniu. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na ważny interes strony. W dniu 9 stycznia 2025 r. D. T. złożyła do organu I instancji wniosek o wyrównanie niewykorzystanych środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego za kwartał III 2024 r. Starosta decyzją z 3 lutego 2025 r., nr PCPR.ZOŚ.5301.010.2025 odmówił przyznania środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego tytułem niewykorzystanych środków finansowych z kwartału III 2024 r. dla zawodowej rodziny zastępczej. W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał m.in. przepisy art. 83 ust. 3a w zw. z ust. 2, art. 88 ust. 4 upz a także Zarządzenie. Wyjaśnił, że do dnia 31 grudnia 2024 r. obowiązywał § 7 ust. 8 Zasad zatrudniania i przyznawania świadczeń oraz środków finansowych na potrzeby rodzinnej pieczy zastępczej stanowiący załącznik do Zarządzenia, zgodnie z którym w przypadku niewykorzystania w pełni środków przeznaczonych na dany kwartał dopuszczano rozliczenie poniesionych kosztów w kolejnych kwartałach danego roku, jednak nie więcej niż do wysokości 17.400,00 zł rocznie dla zawodowej rodziny zastępczej. W takim przypadku wniosek o wypłatę niewykorzystanych środków mógł zostać złożony w kolejnym kwartale danego roku lub po rozliczeniu całego roku, nie później niż do dnia 10 stycznia roku następnego. Dalej jednak wskazał, że z dniem 1 stycznia 2025 r. Zarządzeniem nr 120/2024 Starosty Wałbrzyskiego z dnia 23 grudnia 2024 r. uchylono wspomniany § 7 ust. 8 Zasad zatrudniania i przyznawania świadczeń oraz środków finansowych na potrzeby rodzinnej pieczy zastępczej oraz nie przewidziano przepisów przejściowych. Wyjaśnił także, że podstawą gospodarki finansowej Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w Wałbrzychu jest plan finansowy (art. 11 ust. 3 ustawy o finansach publicznych), który stanowi część budżetu danej jednostki samorządu terytorialnego, który jest uchwalany corocznie (art. 211 ustawy o finansach publicznych). Od dnia 1 stycznia 2025 r. w Powiatowym Centrum Pomocy Rodzinie w Wałbrzychu obowiązuje nowy plan finansowy, który nie przewiduje jakichkolwiek wypłat środków niewykorzystanych przez świadczeniobiorców w roku poprzednim. Starosta wyjaśnił także, że zobowiązany jest stosować prawo obowiązujące w dniu orzekania. Mimo, iż Zarządzenie Starosty Wałbrzyskiego nr 120/2024 z dnia 23 grudnia 2024 r. zmieniające Zarządzenie Nr 14/2023 z dnia 31 stycznia 2023 r. nie stanowi aktu prawa miejscowego, to ma ono na celu ustanowienie wewnętrznej procedury i sposobu rozpatrywania złożonych wniosków wobec niewystarczających środków finansowych na pełne pokrycie wszystkich zgłaszanych potrzeb. Strona natomiast złożyła rozpoznawany wniosek w dniu 9 stycznia 2025 r., a więc w momencie, gdy nie obowiązywał już wspomniany § 7 ust. 8 Zasad zatrudniania i przyznawania świadczeń oraz środków finansowych na potrzeby rodzinnej pieczy zastępczej. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia strony argumentowały, że zostały poinformowane przez Starostę, że mogą wnieść o dopłatę należnego świadczenia po upływie następnego kwartału po rozliczeniu wypłaconych świadczeń nie później niż do dnia 10 stycznia następnego roku, co zrobiły, składając wniosek w dniu 9 stycznia 2025 r. W wyniku złożonego odwołania SKO decyzją z 1 kwietnia 2025 r., nr SKO 4106/2/2025 utrzymało w mocy rozstrzygnięcie Starosty z 3 lutego 2025 r., nr PCPR.ZOŚ.5301.010.2025. Przy tym powtórzyło stanowisko organu I instancji, że strony złożyły wniosek w dniu 9 stycznia 2025 r. a zatem w dacie, gdy nie obowiązywał już § 7 ust. 8 Zasad zatrudniania i przyznawania świadczeń oraz środków finansowych na potrzeby rodzinnej pieczy zastępczej. W ocenie SKO organ I instancji rzetelnie zbadał stan faktyczny sprawy, prawidłowo zastosował przepisy prawa, jak również nie naruszył granic wyznaczonych przez przepisy postępowania administracyjnego. Ponadto SKO, po rozpatrzeniu odwołania stron, odrębną decyzją z 1 kwietnia 2025 r. SKO 4106/32/2024 utrzymało również w mocy wcześniejszą decyzję Starosty z 25 listopada 2024 r., nr PCPR.ZOŚ.5301.41.2024. Strony zaskarżyły obie decyzje SKO: z 1 kwietnia 2025 r., SKO 4106/32/2024 oraz z 1 kwietnia 2025 r., nr SKO 4106/2/2025. W skardze do WSA na decyzję SKO z 1 kwietnia 2025 r., nr SKO 4106/2/2025 strony zarzuciły naruszenie: I. przepisów postępowania administracyjnego, w tym: - art 7, art 77 § 1 k.p.a. poprzez naruszenie przyjętych reguł postępowania dowodowego, m.in. poprzez niedokonanie wnikliwej analizy zmian do załącznika Zarządzenia i ich wpływu na uprawnienia strony, - art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji niezachowującej odpowiednich standardów uzasadnienia faktycznego i prawnego, - art. 8 § 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji zawierającej określenia wskazujące na brak wymaganej bezstronności organu oraz godzące w zasadę zaufania obywateli do władzy publicznej; II. przepisów prawa materialnego, w szczególności: - art. 83 ust. 3a w zw. z ust. 2 upz poprzez odmowę wypłaty obligatoryjnych środków niewykorzystanych w III kwartale 2024 r. w wysokości 4.772,50 zł, - art. 6 k.p.a. w zw. z § 7 ust. 8 Zarządzenia poprzez uznanie, iż zmiana tego przepisu z dniem 1 stycznia 2025 r. powoduje niemożność jego stosowania za III kwartał 2024 r. Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie w całości decyzji SKO, decyzji Starosty i przyznanie środków finansowych na utrzymanie domu w kwocie 4.772,50 zł lub przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, a także zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 28 października 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 332/25 uchylił decyzję SKO z 1 kwietnia 2025 r. nr SKO 4106/32/2024 w przedmiocie przyznania środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego dla rodziny zastępczej zawodowej oraz pkt 2 poprzedzającej ją decyzji Starosty z 25 listopada 2024 r., nr PCPR.ZOŚ.5301.41.2024. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), w zakresie realizowanej kontroli, sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd. W wyniku przeprowadzonej kontroli sądowej, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja SKO, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, nie odpowiadają prawu. Na samym wstępie należy wskazać że niniejsza sprawa jest bezpośrednio powiązana ze sprawą rozpoznawaną przez Sąd pod sygn. akt IV SA/Wr 332/25, która dotyczyła skargi na decyzję SKO z 1 kwietnia 2025 r. nr SKO 4106/32/2024. Tym samym, motywy zapadłego w tej sprawie wyroku z 28 października 2025 r. w sposób bezpośredni wpływają na kierunek rozstrzygnięcia skargi na decyzję SKO z 1 kwietnia 2025 r., nr SKO 4106/2/2025. Z akt sprawy wynika że skarżący - jako rodzina zastępcza zawodowa – najpierw w dniu 7 października 2024 r. zwrócili się do organu I instancji z wnioskiem o przyznanie środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego na kwotę 9.122,50 zł. Według art. 83 ust. 2 upz rodzina zastępcza niezawodowa i zawodowa może otrzymywać środki finansowe na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego w wysokości odpowiadającej kosztom ponoszonym przez rodzinę zastępczą niezawodową albo zawodową na czynsz, opłaty z tytułu najmu, opłaty za energię elektryczną i cieplną, opał, wodę, gaz, odbiór nieczystości stałych i płynnych, dźwig osobowy, antenę zbiorczą, abonament telewizyjny i radiowy, usługi telekomunikacyjne oraz związanym z kosztami eksploatacji, obliczonym przez podzielenie łącznej kwoty tych kosztów przez liczbę osób zamieszkujących w tym lokalu lub domu jednorodzinnym i pomnożenie przez liczbę dzieci, osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2-4 i 6, oraz osób opuszczających rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnie, o których mowa w art. 37 ust. 5 i 6, umieszczonych w rodzinie zastępczej wraz z osobami tworzącymi tę rodzinę zastępczą. Stosownie natomiast do art. 83 ust. 3a upz środki finansowe, o których mowa w ust. 2, starosta jest zobowiązany przyznać rodzinie zastępczej zawodowej, w której umieszczono powyżej 3 dzieci, osób, które osiągnęły pełnoletność przebywając w pieczy zastępczej, o których mowa w art. 37 ust. 2-4 i 6, oraz osób opuszczających rodzinną pieczę zastępczą jako niepełnoletnie, o których mowa w art. 37 ust. 5 i 6, oraz jeżeli potrzeba przyznania tych środków zostanie potwierdzona w opinii organizatora rodzinnej pieczy zastępczej. Sąd wskazuje w tym miejscu, że z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że skarżący generalnie spełniają warunki świadczenia opisanego w art. 83 ust. 3a upz ponieważ pełnią funkcję rodziny zastępczej zawodowej dla czwórki dzieci. Organ I instancji decyzją z 25 listopada 2024 r. odmówił skarżącym przyznania całej wnioskowanej kwoty świadczenia (tj. ponad 4.350,00 zł) czyli 4.772,50 zł (pkt 2 decyzji). Następnie rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez SKO decyzją z 1 kwietnia 2025 r., 4106/32/2024. W uzasadnieniu podjętych decyzji organy obu instancji posiłkowały się m.in. treścią wspomnianego wyżej Zarządzenia. W tym kontekście zarówno organ I instancji jak i SKO wskazały, że skarżącym przyznano równowartość maksymalnej wysokości środków przysługujących za trzy miesiące w kwocie 4.350,00 zł (3 x 1.450,00 zł). W tym miejscu należy zaznaczyć, że podlegające kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszym postępowaniu decyzje: Starosty z 3 lutego 2025 r., nr PCPR.ZOŚ.5301.010.2025 oraz SKO z 1 kwietnia 2025 r., nr SKO 4106/2/2025 zostały wydane w wyniku rozpatrzenia kolejnego wniosku z 9 stycznia 2025 r. o wyrównanie niewykorzystanych środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego za kwartał III 2024 r. w wysokości 4.772.50 zł. W uproszczeniu można więc wskazać, że żądanie to dotyczyło kwoty, której organ I instancji nie uwzględnił rozpatrując wcześniejszy wniosek skarżących z 7 października 2024 r. Istotne dla sprawy jest i to, że Starosta odmawiając uwzględnienia wniosku z 9 stycznia 2025 r. ponownie powołał treść Zarządzenia. Przede wszystkim wyjaśnił, że do dnia 31 grudnia 2024 r. obowiązywał § 7 ust. 8 Zasad zatrudniania i przyznawania świadczeń oraz środków finansowych na potrzeby rodzinnej pieczy zastępczej stanowiący załącznik do Zarządzenia, zgodnie z którym w przypadku niewykorzystania w pełni środków przeznaczonych na dany kwartał dopuszczano rozliczenie poniesionych kosztów w kolejnych kwartałach danego roku, jednak nie więcej niż do wysokości 17.400,00 zł rocznie dla zawodowej rodziny zastępczej. W takim przypadku wniosek o wypłatę niewykorzystanych środków mógł zostać złożony w kolejnym kwartale danego roku lub po rozliczeniu całego roku, nie później niż do dnia 10 stycznia roku następnego. Dalej jednak wskazał, że z dniem 1 stycznia 2025 r. Zarządzeniem nr 120/2024 Starosty Wałbrzyskiego z dnia 23 grudnia 2024 r. uchylono analizowaną regulację oraz nie przewidziano przepisów przejściowych. Stąd też wspomniany § 7 ust. 8 Zasad zatrudniania i przyznawania świadczeń oraz środków finansowych na potrzeby rodzinnej pieczy zastępczej nie obowiązywał w dacie złożenia wniosku z 9 stycznia 2025 r. Wypada zauważyć, że w podstawie prawnej zastosowanego przez organy Zarządzenia powołano m.in. art. 54, art. 57, art. 64, art. 83, art. 84 oraz art. 182 ust.1 upz. Tymczasem żaden z wymienionych artykułów upz (w tym art. 83 upz) nie zawiera przepisu, który upoważniałby starostę do wydawania aktów prawnych pozwalających na modyfikowanie ustawowych kryteriów wpływających na wysokość omawianego świadczenia a także na określenie procedur jego wypłaty, w tym też możliwości występowania z wnioskiem o "wypłatę niewykorzystanych środków". Sąd wskazuje, że jedną z podstawowych reguł, jakimi kierują się organy administracyjne przy wydawaniu decyzji jest ogólna zasada praworządności (legalizmu). Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasada ta stanowi powtórzenie art. 7 Konstytucji RP, według którego organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Przez przepisy prawa w rozumieniu art. 6 Kpa należy rozumieć przepisy powszechnie obowiązującego prawa. Źródła powszechnie obowiązującego prawa zostały wskazane w art. 87 Konstytucji RP. Tak więc należą do nich: Konstytucja RP, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe, rozporządzenia oraz akty prawa miejscowego. Akty prawa miejscowego są przepisami prawa powszechnie obowiązującymi, jakkolwiek terytorialny zakres ich obowiązywania jest ograniczony (P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, art. 6). W konsekwencji powyższego akty wewnętrzne wydawane bez stosownej delegacji w aktach rangi ustawowej (takie jak analizowane Zarządzenie wraz ze stanowiącym jego załącznikiem w postaci Zasad zatrudniania i przyznawania świadczeń oraz środków finansowych na potrzeby rodzinnej pieczy zastępczej) nie mogą być źródłem prawa, w szczególności w aspekcie ograniczeń uprawnień jednostki. Na potrzeby rozpatrywania wniosków o przyznanie środków finansowych na utrzymanie domu jednorodzinnego dla zawodowej rodziny zastępczej wiodące znaczenie maja przepisy rangi ustawowej, tj. art. 83 ust. 2 oraz ust. 3a upz. Analiza tych przepisów (oraz innych norm zawartych w upz) wskazuje, że nie przewidziano żadnych regulacji prawnych tożsamych treściowo z powołanym § 7 ust. 8 Zasad zatrudniania i przyznawania świadczeń oraz środków finansowych na potrzeby rodzinnej pieczy zastępczej w tym realizacji wniosków o wypłatę niewykorzystanych środków. Innymi słowy, dla rozstrzygnięcia wniosku z 9 stycznia 2025 r. przepisy wewnętrzne – do których wydania nie upoważnia ustawa – nie mogły mieć zastosowania. Konsekwentnie, uchylenie tych przepisów wewnętrznych także nie ma żadnego znaczenia dla oceny legalności działania organów administracyjnych. Po prostu, nigdy nie mogły stanowić prawnej orzekania w decyzji administracyjnej. Oznacza to, że ww. wniosek, który w istocie zawierał ponowne żądanie przyznania środków finansowych na utrzymanie lokalu mieszkalnego w budynku wielorodzinnym lub domu jednorodzinnego (co do wcześniej nieuwzględnionej kwoty 4.772,50 zł) powinien zostać przez organy oceniony jedynie przez pryzmat powołanych wyżej art. 83 ust. 2 oraz ust. 3a upz. W tym miejscu ponownie należy przypomnieć, że wniosek z 9 stycznia 2025 r. miał na celu przyznanie środków finansowych w kwocie 4.772,50 zł, których organ I instancji nie uwzględnił rozpatrując wcześniejszy wniosek skarżących z 7 października 2024 r. Podkreślić więc należy, że wniosek ten został w pewnym sensie "sprowokowany" przez organ I instancji, który decyzją z 25 listopada 2024 r. błędnie stosując przepisy wewnętrznego Zarządzenia obniżył świadczenie o które wystąpili skarżący we wniosku z 7 października 2024 r. o kwotę 4.772,50 zł. Rozstrzygnięcie to następnie zostało utrzymane w mocy decyzją SKO z 1 kwietnia 2025 r., SKO 4106/32/2024. Tymczasem zostało wcześniej zasygnalizowane, że w omawianym zakresie decyzje organów obu instancji zostały uchylone wyrokiem WSA z 28 października 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 332/25. Sąd wskazał w nim, że brak jest podstaw do limitowania wypłaty wnioskowanych środków, w szczególności z uwagi na przepisy Zarządzenia, które zostało wydane bez stosownej delegacji ustawowej. Wyrok w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 332/25 nałożył zatem na organy obowiązek ponownego merytorycznego rozpatrzenia – w oparciu o prawidłowe kryteria prawne - sprawy skarżących wynikającej z ich żądania z 7 października 2024 r. o przyznanie środków na kwotę 9.122,50 zł, a więc także w zakresie objętym wnioskiem z 9 stycznia 2025 r. (co do wcześniej nieuwzględnionej kwoty 4.772,50 zł). Tym samym, orzekając w niniejszej prawie Sąd uznał, że decyzja SKO z 1 kwietnia 2025 r., nr SKO 4106/2/2025 jak i wcześniejsza decyzja Starosty z 3 lutego 2025 r. nr PCPR.ZOŚ.5301.010.2025 zostały wydane z naruszeniem art. 83 ust. 3a, w związku z ust. 2 upz a także art. 6 oraz art. 107 § 1 pkt. 6 i § 3 k.p.a. z uwagi na zastosowanie wadliwej podstawy prawnej rozstrzygania. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie załatwienie wniosku z 9 stycznia 2025 r. (w sposób procesowy lub merytoryczny) mając przede wszystkim na uwadze sposób w jaki zostanie załatwiony pierwotny wniosek skarżących z 7 października 2024 r. Oba wymienione wnioski dotyczą bowiem tożsamego świadczenia tj. środków finansowych przyznawanych na podstawie art. 83 ust. 3a, w związku z ust. 2 upz oraz mają częściowo wspólny przedmiot (co do kwoty 4.772,50 zł).
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI