IV SA/Wr 331/23

IV SA/Wr 331/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-01-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska
Gabriel Węgrzyn /sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 390
art. 17 ust. 1, 1a, 1b
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2024 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 10 marca 2023 r. nr SKO/RŚ-423/133/2023 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w całości; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz strony skarżącej kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Decyzją z 10 III 2023 r. (nr SKO/RŚ-423/133/2023), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej jako "SKO"), po rozpatrzeniu odwołania M. O. (dalej jako "skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Legnicy (dalej jako "prezydent") z 4 I 2023 r. (nr DR.5212.43.13.2022/2023.IK) odmawiającą skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Powyższą decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy:
W dniu 5 IV 2022 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Legnicy wpłynął wniosek skarżącego o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem S. O., ur. [...] r. (dalej także jako "ojciec").
Decyzją z 14 VI 2022 r. (nr DR.5212.43.4.2022.IK) prezydent odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wnioskowanego na ojca. Prezydent stwierdził, że w sprawie wystąpiła konieczność pomocy ojcu skarżącego w podstawowych czynnościach życiowych. W ocenie prezydenta skarżący nie spełnia jednak przesłanki niezbędnej do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wynikającej z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 XI 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111, ze zm.), dalej "uśr", dotyczącej daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia. Ustalono bowiem, że niepełnosprawność S. O. istnieje od 28 I 2022 r., tj. od 87 roku życia, natomiast znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od 9 II 2022 r.
W wyniku złożonego odwołania, SKO decyzją z 8 VIII 2022 r. (nr SKO/RŚ-423/209/2022) uchyliło zaskarżoną decyzję prezydenta i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną zwrotu sprawy było poczynienie przez prezydenta zbyt ogólnych ustaleń niepozwalających na jednoznaczne stwierdzenie, czy w sprawie zakres sprawowanej przez skarżącego opieki nad ojcem nie koliduje z podjęciem przez niego pracy. SKO zwróciło uwagę na konieczność dokładnego ustalenia, w jakich czynnościach codziennych S. O. jest samodzielny, a w jakich wymaga on pomocy osoby drugiej i w jakim stopniu. Ponadto w aktach sprawy brak było dokumentacji medycznej pozwalającej organowi na uzyskanie pełnego obrazu stanu zdrowia ojca. Prezydent nie ustalił także w sposób wystarczający, czy inni zstępni S. O., na których ciąży obowiązek alimentacyjny, mogą uczestniczyć w opiece nad nim.
Decyzją z 4 I 2023 r. (nr DR.5212.43.13.2022/2023.IK) prezydent ponownie odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Prezydent podtrzymał dotychczasowe stanowisko co do konieczności pomocy ojcu w podstawowych czynnościach życiowych, jednak stwierdził przeszkodę w przyznania świadczenia w postaci powstania niepełnosprawności dopiero od 87 roku życia ojca skarżącego.
Od decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym podniósł, że zgodnie z wyrokiem TK z 21 X 2014 r. (K 38/13) art. 17 ust. 1b uśr w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Dlatego w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium.
Zaskarżoną decyzją z 10 III 2023 r. (nr SKO/RŚ-423/133/2023) SKO utrzymało w mocy decyzję prezydenta z dnia 4 I 2023 r.
W uzasadnieniu SKO zwróciło uwagę, że w związku ze wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego należało dokonać oceny spełnienia przez skarżącego przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z pominięciem kryterium momentu powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki. Z tego też powodu stanowisko prezydenta w analizowanym zakresie było niezasadne.
SKO wskazało ponadto, że z treści wywiadu środowiskowego, oceny stanu psychofizycznego S. O. oraz przesłuchania skarżącego i świadka wynika, że po przebytej rehabilitacji od 31 V 2022 r. do 29 VII 2022 r. w ilości 40 godzin nastąpiła lekka poprawa ruchowa u ojca. Mianowicie przy pomocy chodzika i asekuracji syna porusza się on po mieszkaniu, przemieszcza się z łóżka na krzesło i z powrotem oraz korzysta z toalety. Poza domem porusza się wyłącznie w towarzystwie opiekuna, wspierając się chodzikiem. Wymaga pomocy w czynnościach higienicznych odbywających się w łazience. Skarżący pomaga ojcu podczas mycia przy goleniu, natomiast podczas kąpieli pomaga w myciu twarzy i całego ciała. U ojca stwierdzono ponadto kontrolowane oddawanie stolca i moczu. Ponadto S. O. wymaga pomocy przy ubieraniu się, przy podawaniu leków oraz czynnościach związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (takich jak: robienie zakupów, przygotowanie posiłków, pranie, prasowanie, sprzątanie, czy mycie okien). Skarżący zamawia także wizyty lekarskie do domu, a w razie potrzeby zawozi ojca na konsultacje.
Oceniając powyższe SKO stwierdziło, że w sprawie nie zachodzi związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia lub niepodejmowaniem przez skarżącego zatrudnienia, a wykonywaną przez niego opieką nad ojcem. Przy tym nie zakwestionowano faktu, iż stwierdzone schorzenia utrudniają ojcu codzienne funkcjonowanie, jednakże zakres sprawowanej nad nim opieki przez syna, nie stoi na przeszkodzie do podjęcia przez niego zatrudnienia. SKO podkreśliło, że szereg podstawowych czynności S. O. wykonuje bowiem samodzielnie albo tylko przy nieznacznej pomocy syna. Ojciec nie jest osobą leżącą i całkowicie niesamodzielną, bowiem po mieszkaniu jak i poza nim porusza się przy pomocy chodzika. Z kolei podczas mycia potrzebuje pomocy tylko podczas golenia.
Zdaniem SKO świadczona przez skarżącego opieka nad ojcem nie ma charakteru ciągłego, gdyż może być wykonywana o różnych porach dnia np. przed lub po pracy. Skarżący w zasadzie nie wykonuje przy ojcu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż nie wymaga leczenia odleżyn, pielęgnacji przetok, czy też karmienia przez sondę, cewnikowania. Ojciec jest w stanie samodzielnie jeść, pić oraz aplikować wcześniej przygotowane lekarstwa. Dodatkowo kontroluje swoje potrzeby fizjologiczne i nie wymaga pieluchomajtek.
SKO podkreśliło przy tym, że pomoc skarżącego sprowadza się zasadniczo do wykonywania zwykłych czynności codziennych, które wykonuje się w każdym gospodarstwie domowym. Z doświadczenia życiowego wynika, iż zakupów nie dokonuje się codziennie, zaś śniadania czy obiad mogą być przygotowane z odpowiednim wyprzedzeniem. Z kolei kąpiel całego ciała może odbywać się w zasadzie o dowolnej porze dnia. Dlatego sprawowana aktualnie przez skarżącego opieka, mimo jej stałego charakteru, nie wyklucza możliwości jednoczesnego wykonywania przez niego pracy.
SKO wywiodło ponadto, że wśród form zarobkowania wskazanych w art. 3 pkt 22 uśr, ustawodawca wymienił również takie, które nie wymagają ciągłego świadczenia pracy (np. umowa zlecenia, czy umowa o dzieło). Z kolei z analizy art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 uśr wynika, że pomoc państwa w formie świadczenia pielęgnacyjnego dotyczy tylko takich sytuacji, kiedy opieka nad osobą niepełnosprawną wymusza pełną rezygnację z aktywności zawodowej opiekuna. Zaznaczono też, że niepełnosprawność S. O. ustalono do 31 III 2023 r., co oznacza, że według wiedzy medycznej może nastąpić poprawa jego stanu zdrowia.
W konkluzji SKO stwierdziło, że zakres czynności opiekuńczych wykonywanych przez skarżącego względem niepełnosprawnego ojca, które nie mają charakteru całodobowego i nie wiążą się z czasochłonnym wykonywaniem czynności pielęgnacyjnych, nie wyklucza możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia. Dlatego z powodu niewystąpienia w sprawie związku przyczynowego pomiędzy wykonywanymi czynnościami, a biernością zawodową skarżącego, brak było podstaw, w świetle art. 17 ust. 1 uśr, do przyznania mu świadczenia pielęgnacyjnego.
W skardze na decyzję SKO skarżący wniósł o: uchylenie decyzji organów obu instancji i przyznanie mu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, lub przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania; skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zarzucono przy tym naruszenie art. 17 ust. 1 uśr, poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej przez skarżącego w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
W motywach skargi podniesiono, że z art. 17 ust. 1 uśr wynika, że podstawowym wymogiem uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej i ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, która nie musi być jednak opieką całodobową. Z kolei warunku "stałej" opieki nie można rozumieć jako wykonywania opieki nieustannie i przez 24 godziny na dobę, lecz ma to być opieka stała w sensie trwałości, zaś "długotrwała" w sensie rozciągłości w czasie, jako opieka nad niepełnosprawną osobą, której zakres wyznaczony jest niepełnosprawnością osoby wymagającej opieki, a więc koniecznością wykonywania czynności warunkujących egzystowanie tej osoby w warunkach godności człowieka (odwołując się do wyroku WSA w Krakowie z 9 XII 2019 r., III SA/Kr 1164/19).
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie podzieliło stanowisko skarżącego, zgodnie z którym sprawowana opieka nie musi być opieką całodobową. Podkreślono przy tym, że świadczenie pielęgnacyjne nie może jednak zostać przyznane w sytuacji, gdy czas poświęcony na czynności opiekuńcze zajmuje nieznaczną część dnia. Nie zachodzi bowiem wówczas wymagana ustawą przesłanka przyznania świadczenia, którą jest konieczność rezygnacji z pracy lub niepodjęcia pracy z uwagi na potrzebę sprawowania opieki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Jak wynika z art. 17 ust. 1 uśr (według stanu prawnego na dzień wydania decyzji odwoławczej – Dz.U. z 2023 r., poz. 390), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 VI 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 II 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Stosownie do art. 17 ust. 1a uśr, osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z art. 17 ust. 1b uśr, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
Przy interpretacji art. 17 ust. 1b uśr należy jednak wziąć pod uwagę, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 21 X 2014 r. (sygn. akt K 38/13) stwierdził, że art. 17 ust. 1b uśr w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (Dz.U z 2014 r., poz. 1443).
W świetle powyższego, trzeba zgodzić się ze stanowiskiem SKO wskazującym, że w okolicznościach sprawy nie może stanowić podstawy odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego fakt, że niepełnosprawność ojca skarżącego powstała po upływie lat wskazanych w art. 17 ust. 1b uśr. Prezydent nie miał zatem podstaw do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powołaniem się na moment powstania niepełnosprawności S. O.
Nie można natomiast zgodzić się ze stanowiskiem SKO, że w sprawie wystąpiła przesłanka odmowy w postaci braku konieczności sprawowania przez skarżącego "stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy".
Jakkolwiek przesłanka ta nie została ustawowo zdefiniowana, to jednak była wielokrotnie analizowana w orzecznictwie sądów administracyjnych, w wyniku czego wykrystalizował się określony sposób jej rozumienia. Przede wszystkim trzeba zaznaczyć, że cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, że w art. 17 ust. 1 uśr chodzi o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego - udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość niesienia pomocy. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi natomiast oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę. Konieczne jest jednak ustalenie czy rodzaj bądź/i ilość czynności z zakresu faktycznie sprawowanej opieki nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, wykonywanych przez osobę ubiegającą się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, uniemożliwia tej osobie podjęcie i wykonywanie pracy zarobkowej (zob. wyrok NSA z 28 VII 2022 r., I OSK 1867/21 – publ. CBOSA).
Wbrew twierdzeniom zawartym w decyzji SKO nie stanowi więc podstawy odmowy świadczenia pielęgnacyjnego sam fakt, że ojciec skarżącego "nie jest osobą leżącą i całkowicie niesamodzielną". Nie stanowi też takiej podstawy fakt, że skarżący "nie wykonuje przy ojcu czynności pielęgnacyjnych, ściśle związanych z jego osobą, wymagających ciągłej obecności i pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, gdyż nie wymaga leczenia odleżyn, pielęgnacji przetok, czy też karmienia przez sondę, cewnikowania". W świetle art. 17 ust. 1 uśr nie ma żadnych podstaw do uznania, że świadczenie pielęgnacyjne uzależnione jest od całkowitego unieruchomienia podopiecznego.
Z wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 13 V 2022 r. wynika jednoznacznie, że ojciec skarżącego (87 lat) jest wdowcem, mieszka i gospodaruje wspólnie ze skarżącym. Choruje na nadciśnienie tętnicze, cukrzycę typu drugiego i prostatę. W II 2022 r. przeszedł udar, który spowodował porażenie lewej strony ciała i od tej pory wymaga całodobowej opieki. Ojciec skarżącego orzeczeniem Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Legnicy z 7 III 2022 r. został zaliczony do osób niepełnosprawnych w stopniu znacznym. Orzeczenie zostało wydane do dnia 31 III 2023 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 9 II 2022 r., zaś niepełnosprawność istnieje od 28 I 2022 r. Jest on osobą leżącą i wymagającą rehabilitacji. Opieka polega na wykonywaniu wszystkich czynności związanych z utrzymaniem higieny osobistej oraz pielęgnacji. Skarżący myje ojca w misce przy łóżku, ponieważ ojciec nie jest w stanie wejść pod prysznic z powodu zwiotczałych mięśni nóg (miesiąc przebywał w szpitalu po przebytym COVID-19), nie jest w stanie ustać, sam się ubrać ani rozebrać. S. O. kontroluje swoje potrzeby fizjologiczne, nie wymaga pieluchomajtek, śpi na podkładzie, korzysta z przenośnej toalety umieszczonej niedaleko łóżka. Przerost prostaty powoduje wielomocz, skarżący wstaje kilka razy w nocy żeby pomóc ojcu skorzystać z toalety i zmienić mu pozycję ciała. Ojciec skarżącego nie jest w stanie przygotować sobie posiłków, ale spożywa jej samodzielnie prawą ręką, leki podaje skarżący. Ponadto skarżący robi zakupy, sprząta, pierze, gotuje, umawia wizyty lekarskie do domu, w razie potrzeby zawozi ojca na konsultację. W ramach wniosków podkreślono, że zakres opieki jest 24-godzinny, gdyż ojciec skarżącego jest osobą niechodzącą i mającą trudności z wykonywaniem wielu prostych czynności z powodu zwiotczałych nóg i porażenia części ciała. Wymaga pomocy przy ruchowych czynnościach, wymagających wysiłku, tj. zmiany pozycji ciała, wstaniu z łóżka czy usadzeniu na krzesełko z WC nawet kilka razy w ciągu nocy z powodu wielomoczu.
Konieczność sprawowania stałej opieki potwierdzała także dokumentacja medyczna. Według opinii lekarza prowadzącego z 30 VIII 2022 r. ojciec skarżącego nie chodzi samodzielnie – jedynie przy znacznej pomocy osoby drugiej. Wymaga pomocy w zakresie: zaspokajania codziennych potrzeb życiowych, opieki higienicznej oraz pielęgnacji (profilaktyka przeciwodleżynowa). Jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Z przeprowadzonej zaś dodatkowo przez pracownika socjalnego w dniu 19 IX 2022 r. oceny stanu psychofizycznego S. O. wynika, że porusza się on wyłącznie przy pomocy osób trzecich i sprzętu rehabilitacyjnego (chodzik), wymaga pomocy osób trzecich przy zabiegach higienicznych (ubieranie się, mycie, kąpiel) i wymaga przygotowania posiłków. Skarżący, przesłuchiwany w dniu 19 IX 2022 r., w charakterze strony wyjaśnił, że jakkolwiek w wyniku rehabilitacji nastąpiła lekka poprawa ruchowa, to jednak poruszanie się po mieszkaniu, w tym do toalety, wymaga ciągle asekuracji osoby trzeciej i chodzika. Potwierdził to także S. O. w zeznaniach złożonych w tym samym dniu, podkreślając, że niedowład lewostronny sprawia, że nie jest w stanie wykonywać podstawowych czynności.
W powyższych okolicznościach nie można zgodzić się ze stanowiskiem SKO, jakoby nie wystąpił związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy rezygnacją lub niepodejmowaniem zatrudnienia a wykonywaną przez skarżącego opieką. Ojciec skarżącego jest osobą, która nie porusza się samodzielnie, wymaga ustawicznej pomocy przy czynnościach związanych z zaspokajaniem zwykłych, codziennych potrzeb. Nie można w takich uwarunkowaniach uznać – jak czyni to SKO – że opieka może być w tym przypadku sprawowana o różnych porach dnia np. przed lub po pracy. Sąd oczywiście nie kwestionuje zawartych w zaskarżonej decyzji twierdzeń wskazujących, że wiele kwestii w gospodarstwie domowym można załatwić z wyprzedzeniem i niejako na zapas, w tym m.in. przygotować obiad z góry na dwa dni. SKO pomija jednak, że w okolicznościach sprawy byłoby to daleko niewystarczające. Ojca skarżącego trzeba bowiem do stołu doprowadzić i podać mu obiad, po uprzednim podgrzaniu. Sąd nie podważa trafności przyjętych przez SKO ustaleń potwierdzających, że ojciec skarżącego kontroluje swoje potrzeby fizjologiczne i nie wymaga pieluchomajtek. Należało jednak wziąć pod uwagę, że w świetle zebranego materiału dowodowego, ojciec skarżącego musi być do toalety doprowadzony. Nie można takiej sytuacji porównywać ze zwykłym funkcjonowaniem rodziny, w której wszyscy łączą swoje obowiązki domowe z obowiązkami zawodowymi. Nie można też zakładać konieczności swoistej dezaktywacji podopiecznego do czasu powrotu opiekuna z pracy. W orzecznictwie trafnie podnosi się, że zakres opieki istotny z pozycji art. 17 ust. 1 uśr wyznaczony jest niepełnosprawnością opiekowanej osoby, a więc koniecznością wykonywania takich, a nie innych czynności warunkujących jej egzystowanie w warunkach godności człowieka (podobnie WSA w Krakowie w wyroku z 9 XII 2019 r., III SA/Kr 1164/19, publ. CBOSA). Odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie mogły też uzasadniać argumenty zaskarżonej decyzji odwołujące się do różnorodności możliwych form zatrudnienia i wymiarów czasu pracy. Zakładając nawet, że wszystkie te możliwości zatrudnienia znajdują się w zasięgu możliwości skarżącego, pracującego dotychczas jako logistyk (magazynier) i operator wózka widłowego, to nie sposób uznać, że mogłoby to stanowić podstawę odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przy takim bowiem podejściu zawsze można stwierdzić możliwość podjęcia przez opiekuna jakiejś pracy (w niepełnym wymiarze, świadczonej w warunkach domowych, o akordowym systemie wynagradzania itp.). Wreszcie, nie ma żadnego znaczenia w sprawie fakt, że stan zdrowia ojca skarżącego może ulec polepszeniu. Organ zobligowany był rozstrzygnąć wniosek w oparciu o stan prawny i faktyczny (w tym stan zdrowia ojca skarżącego) istniejący w momencie wydania decyzji i mając na względzie przesłanki z art. 17 uśr.
Mając powyższe na względzie, Sąd stwierdził istotne naruszenie art. 17 ust. 1 uśr zarówno w decyzji SKO jak i utrzymanej nią w mocy decyzji prezydenta, co obligowało do ich uchylenia na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w zw. z art. 135 ppsa.
Rozpatrując sprawę ponownie należy uwzględnić wyrażoną wyżej ocenę prawną mając na uwadze, że zgodnie z art. 153 ppsa, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa uwzględniając poniesione przez stronę skarżącą celowe koszty w łącznej kwocie 480 zł (wynagrodzenie należne profesjonalnemu pełnomocnikowi).
Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 2 ppsa.