IV SA/WR 330/25

IV SA/Wr 330/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-11-20
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-25
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk
Ewa Kamieniecka /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Pająkiewicz-Kremis
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Siły zbrojne
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2305
art. 628 ust. 1, ust. 5; art. 630 ust. 1; art. 821 ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 572
art. 107 § 1 pkt 4 i 6, § 3; art. 6; art. 16 § 1 zd. 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Protokolant: Referent Kamila Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi T. spółka z o.o. z siedzibą w Ź. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 9 kwietnia 2025 r. nr BZ-SO.654.16.2025.MJ w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej T. spółka z o.o. z siedzibą w Ź. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 9 kwietnia 2025 r. Wojewoda Dolnośląski (dalej: Wojewoda, organ II instancji) utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Miękini (dalej: Burmistrz, organ I instancji) z 6 listopada 2024 r. w przedmiocie zmiany decyzji w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy wynika, że organ I instancji na wniosek Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji we Wrocławiu wydał decyzję z 12 września 2022 r. w sprawie przeznaczenia naczepy ciężarowej skrzyniowej o ładowności min [...] t. w liczbie 1 szt., będącej w posiadaniu T. Sp. z o.o. z siedzibą w Ź. (dalej: strona, skarżąca), do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Jako materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia podano przepisy art. 628 ust. 1, art. 630 ust. 1 oraz art. 821 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305; dalej: o.O.U.).
Od powyższej decyzji strona nie złożyła odwołania.
Pismem z 31 lipca 2024 r. Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji we Wrocławiu zwrócił się do Burmistrza o dokonanie zmiany w ww. decyzji polegającej na dopisaniu na 1 stronie, w tabelce - w kolumnie dotyczącej nazwy i rodzaju przedmiotu świadczeń, następującej treści: "[...]. Wskazał jednocześnie, że pozostałe elementy przedmiotowej decyzji pozostały bez zmian.
Burmistrz po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, wydał decyzję z 6 listopada 2024 r., którą zmienił własną decyzję z 12 września 2022 r. w sprawie przeznaczenia do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony, w zakresie wynikającym z ww. pisma Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji we Wrocławiu. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczył treść art. 628 ust. 1 o.O.U., według którego, na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego, a także art. 630 ust. 1 o.O.U., zgodnie z którym, wójt (burmistrz, prezydent miasta), na wniosek organów i kierowników jednostek organizacyjnych, o których mowa w art. 620 ust. 1, wydaje decyzję administracyjną o przeznaczeniu nieruchomości lub rzeczy ruchomej na cele świadczeń rzeczowych, w tym planowanych do wykonania w razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny. Wskazał także, że "zmiana decyzji polegająca na dokonaniu zmiany w miejscu dotyczącym nazwy i rodzaju przedmiotów świadczeń na rzecz obrony stała się konieczna i jest w pełni uzasadniona".
Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania strony wydał decyzję z 9 kwietnia 2025 r., utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do WSA we Wrocławiu zarzucając naruszenie następujących przepisów prawa:
- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. - polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w konsekwencji oparcie decyzji wyłącznie na niepełnych ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia;
- art. 8 i art. 11 k.p.a. - poprzez utrzymanie w mocy rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji bez właściwego uzasadnienie i wykazania w sposób należyty motywów towarzyszących wydaniu takiej decyzji;
- art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez działanie polegające na braku odniesienia się do kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy i braku wyjaśnienia przesłanek wydanego rozstrzygnięcia, tj. wykazania, dlaczego wydana przez organ I instancji decyzja odpowiada prawu pomimo iż została wydana z rażącym naruszeniem § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2024 r. w sprawie świadczeń rzeczowych na rzecz obrony w czasie pokoju;
- art. 136 § 1 k.p.a. - poprzez zaniechanie przez organ odwoławczy przeprowadzenia dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie w sytuacji, gdy było to konieczne;
- art. 628 ust. 5 pkt 10 o.O.U. - poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie przedmiotowej decyzji w stosunku do rzeczy stanowiących moce usługowe skarżącej, tj. w stosunku do rzeczy wyłączonych z obowiązku świadczeń rzeczowych.
Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę nad działalnością administracji publicznej, przyjmując jako kryterium kontroli zgodność z prawem. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), w zakresie realizowanej kontroli, sąd nie jest związany zarzutami podniesionymi w skardze, w związku z czym nie wyznaczają one kierunku analizy podejmowanej przez sąd.
W wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd doszedł do przekonania, że zarówno zaskarżona decyzja Wojewody z 9 kwietnia 2025 r., jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji z 6 listopada 2024 r., naruszają przepisy postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie należy zauważyć, że praktycznie identyczna sprawa ze skargi Spółki była już przedmiotem rozpoznania przez WSA w dniu 4 listopada 2025 r. pod sygn. IV SA/WR325/75, a stanowisko wyrażone w powyższym wyroku Sąd w pełni podziela.
Na samym wstępie należy wskazać na procesowy aspekt weryfikowanych rozstrzygnięć organów administracji publicznej, których przedmiotem była – co należy podkreślić - "zmiana" wcześniejszej ostatecznej decyzji organu I instancji z 12 września 2022 r. w sprawie przeznaczenia naczepy ciężarowej skrzyniowej o ładowności min. [...] t w liczbie 1 szt., będącej w posiadaniu skarżącej do wykonania świadczeń rzeczowych na rzecz obrony. Zmiana polegała na dopisaniu marki, dokładnej ładowności oraz numeru rejestracyjnego pojazdu.
Przy tym jako materialnoprawną podstawę prawną ww. decyzji organy wskazywały art. 628 ust. 1 o.O.U., według którego, na urzędy i instytucje państwowe, przedsiębiorców i inne jednostki organizacyjne, a także osoby fizyczne może być nałożony obowiązek świadczeń rzeczowych, polegających na oddaniu do używania posiadanych nieruchomości i rzeczy ruchomych na cele przygotowania obrony państwa albo zwalczania klęsk żywiołowych, likwidacji ich skutków oraz zarządzania kryzysowego.
Z kolei zgodnie z wyrażoną w art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a. zasadą ogólną trwałości decyzji ostatecznej uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych. W szczególności zmiana ostatecznej decyzji może stanowić przedmiot nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji.
Przytoczona zasada k.p.a. wiąże organy administracji publicznej, które nie mogą rozstrzygać tożsamej sprawy rozstrzygniętej decyzją ostateczną dopóty, dopóki nie zostanie ona wyeliminowana z obrotu prawnego. W kontekście niniejszej sprawy podkreślenia wymaga natomiast, że obejściem zasady trwałości jest – w szczególności - ingerencja w uprawnienia lub obowiązki jednostki ukształtowane decyzją ostateczną przez zastosowanie wobec tej jednostki środków prawnych na podstawie przepisu prawa materialnego, która nakłada na jednostkę obowiązki bez uwzględnienia obowiązującej w obrocie prawnym decyzji (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, 2024, art. 16).
Dalej wypada przypomnieć, że wyjątki od zasady trwałości decyzji wyznacza cytowany wyżej art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a.:
1) uchylenie (zmiana) decyzji w trybie postępowania w sprawie uchylenia (zmiany) decyzji prawidłowej bądź dotkniętej wadą niekwalifikowaną (art. 154, 155 i 161 k.p.a.);
2) uchylenie decyzji w trybie postępowania w sprawie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 i art. 145a, 145aa, 145b w zw. z art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.);
3) stwierdzenie nieważności w trybie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (art. 156 § 1 k.p.a.);
4) uchylenie (zmiana) decyzji na podstawie ustaw szczególnych (art. 163 k.p.a.).
Tymczasem Sąd podkreśla, że ani z podstawy prawnej, ani z uzasadnienia weryfikowanej decyzji Wojewody (tak jak i wcześniejszej decyzji Burmistrza) nie wynika, który konkretny tryb został zastosowany w celu "zmiany" ostatecznej decyzji organu I instancji z 12 września 2022 r. oraz czy też znajduje on podstawę prawną w k.p.a. czy też w przepisach szczególnych. Oba organy skoncentrowały się jedynie na omówieniu aspektów materialnoprawnych rozpatrywanej sprawy odnosząc się do treści o.O.U.
W tym kontekście należy pamiętać, że jedną z podstawowych reguł, którymi kierują się organy administracji publicznej przy wydawaniu decyzji jest ogólna zasada praworządności (legalizmu). Zgodnie z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasada ta stanowi powtórzenie art. 7 Konstytucji RP, według którego organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Przy tym działanie na podstawie prawa oznacza prawidłowe zastosowanie zarówno normy prawa materialnego, jak i normy prawa procesowego. Organ administracji publicznej obowiązany jest wykazać działanie na podstawie prawa w ciągu całego postępowania oraz przez przytoczenie w decyzji podstawy prawnej i uzasadnienia prawnego (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 19, 2024, art. 6).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy można więc przyjąć, że obowiązkiem organów obu instancji było – w ramach prawidłowego uzasadnienia podstawy procesowej rozstrzygnięcia – wyjaśnienie który przepis prawa umożliwiał zmianę decyzji organu I instancji z 12 września 2022 r.
Tym samym, Sąd uznał, że zarówno weryfikowana decyzja Wojewody, jak i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza w sposób oczywisty naruszają dyspozycję art. 107 § 1 pkt 4 i 6, § 3 w związku z art. 6 oraz art. 16 § 1 zd. 2 k.p.a. Organy nie wyartykułowały na jakiej podstawie dokonano zmiany ostatecznej decyzji organu I instancji 12 września 2022 r. W tej sytuacji wykluczone było dokonanie przez sąd administracyjny kontroli zaskarżonych rozstrzygnięć pod kątem zastosowania przepisów o.O.U. Przeprowadzenie takiej kontroli było niemożliwe, albowiem Sąd nie mógł wyręczać organów administracji publicznej w ustaleniu adekwatnej podstawy prawnej rozstrzygnięcia obejmującej w szczególności przepisy procesowe umożliwiające zmianę ostatecznej decyzji.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie przeprowadzenie postępowania we właściwym trybie mogącym mieć zastosowanie do zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej organu I instancji z 12 września 2022 r. Następnie rozstrzygnięcia organów zostaną prawidłowo umotywowane wraz z powołaniem w podstawie prawnej relewantnych przepisów prawa (w tym w szczególności przepisów procesowych).