IV SA/WR 33/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2007-03-30
NSAinneŚredniawsa
świadczenia rodzinnedodatek do zasiłku rodzinnegosamotne wychowywanie dzieckanienależnie pobrane świadczeniazwrot świadczeńpostępowanie administracyjneustalenie stanu faktycznego

WSA uchylił decyzje dotyczące zwrotu dodatku do zasiłku rodzinnego, uznając, że organy nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego w zakresie samotnego wychowywania dziecka.

Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, który został uznany za nienależnie pobrany. Skarżąca zarzuciła organom administracji błędy w ustaleniu stanu faktycznego i zastosowaniu przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzje organów I i II instancji, wskazując na konieczność prawidłowego ustalenia, czy skarżąca wychowywała dziecko samotnie, zgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie pobierania świadczeń.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B. o uznaniu pobranego przez skarżącą dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci za świadczenie nienależnie pobrane i żądaniu jego zwrotu. Skarżąca kwestionowała prawidłowość ustaleń organów, zarzucając naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o świadczeniach rodzinnych, w szczególności błędną interpretację definicji osoby samotnie wychowującej dziecko. Sąd administracyjny, analizując stan prawny obowiązujący w okresie pobierania świadczeń oraz postępowanie organów, stwierdził, że organy administracji nie dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych, w szczególności nie wyjaśniły, czy skarżąca wychowywała córkę J. M. z jej ojcem D. M. w okresie, za który żądano zwrotu świadczenia. Sąd uznał, że decyzje organów były przedwczesne i naruszały prawo, w związku z czym uchylił obie decyzje, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, organ administracji nie dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych, co skutkowało przedwczesnym uznaniem świadczeń za nienależnie pobrane.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że organy administracji pominęły wytyczne dotyczące konieczności ustalenia, czy skarżąca wychowywała córkę J. M. z jej ojcem D. M. w okresie, za który żądano zwrotu świadczenia, zgodnie z definicją osoby samotnie wychowującej dziecko obowiązującą w tamtym czasie. Brak tych ustaleń uniemożliwił prawidłowe zastosowanie przepisów.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (14)

Główne

u.ś.r. art. 3 § pkt 17

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko obowiązująca przed 1 stycznia 2006 r. wymagała, aby osoba taka wspólnie nie wychowywała dziecka z jego ojcem lub matką.

u.ś.r. art. 30 § ust. 1

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.

u.ś.r. art. 30 § ust. 2

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Za świadczenia nienależnie pobrane uważa się świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji obowiązany jest do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 77

Kodeks postępowania administracyjnego

Organ administracji obowiązany jest zebrać i wyczerpująco rozpatrzyć cały materiał dowodowy.

P.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa – Prawo o ustroju sądów administracyjnych

P.p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.p.s.a. art. 152

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.p.s.a. art. 135

Ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Konst. RP art. 184

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Pomocnicze

u.ś.r. art. 3 § pkt 17a

Ustawa o świadczeniach rodzinnych

Definicja osoby samotnie wychowującej dziecko obowiązująca od 1 stycznia 2006 r. stanowi, że osoba taka jest samotna, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Decyzja powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne.

k.k. art. 233 § § 1

Kodeks karny

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji nie ustaliły prawidłowo stanu faktycznego w zakresie samotnego wychowywania dziecka. Organy zastosowały niewłaściwą definicję osoby samotnie wychowującej dziecko, obowiązującą w okresie pobierania świadczeń.

Godne uwagi sformułowania

nie można uznać I. M. za osobę samotnie wychowującą dziecko, bowiem od 2000r. wychowuje ona dzieci z ojcem jednego z nich P. Cz. to, czy skarżąca w okresie, za który żąda się od niej zwrotu pobranego świadczenia, samotnie wychowywała córkę J. M. nie zostało przez organ wyjaśnione. niewątpliwie przedwczesnym było uznanie, że ziściły się przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem w chwili obecnej, bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy /art. 7 i art. 77 kpa/, nie można stwierdzić odpowiedzialności skarżącej w tej mierze.

Skład orzekający

Mirosława Rozbicka-Ostrowska

przewodniczący

Lidia Serwiniowska

sprawozdawca

Wanda Wiatkowska-Ilków

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ważność prawidłowego ustalenia stanu faktycznego i zastosowania przepisów prawa materialnego w sprawach o zwrot nienależnie pobranych świadczeń, zwłaszcza w kontekście definicji osoby samotnie wychowującej dziecko."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego z okresu sprzed 2007 roku. Interpretacja definicji samotnego wychowywania dziecka może ewoluować.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne ustalenie stanu faktycznego przez organy administracji i prawidłowe zastosowanie przepisów, nawet w pozornie prostych sprawach dotyczących świadczeń socjalnych. Podkreśla złożoność interpretacji przepisów.

Błędy organów administracji w ustaleniu stanu faktycznego doprowadziły do uchylenia decyzji o zwrocie świadczeń.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 33/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-03-30
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-01-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący/
Wanda Wiatkowska-Ilków
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2003 nr 228 poz 2255
art. 3 pkt 17 i 17a
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędzia WSA Lidia Serwiniowska (spr.) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków Protokolant Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 30 marca 2007 r. sprawy ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie uznania pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego za świadczenie nienależnie pobrane i żądania jego zwrotu I. uchyla decyzję I i II instancji w części dotyczącej J. M. ; II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w zakresie wskazanym w punkcie I wyroku.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w B. , na podstawie art. 3 ust. 17a, art. 4, art. 6 ust. 1, art. 11a, art. 25, art. 30, art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 10 i art. 104 kpa, w wyniku uchylenia decyzji nr [...] z dnia [...] r. przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. , po ponownym rozpatrzeniu sprawy I. M. , uznał pobrany przez nią dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł miesięcznie na J. M. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. w łącznej wysokości [...] zł oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka – W. Cz. w wysokości [...] zł miesięcznie w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. w łącznej wysokości [...] zł za świadczenia nienależnie pobrane i zażądał zwrotu nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka pobranego na J. M. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. w łącznej wysokości [...] zł oraz ustawowych odsetek wyliczonych na dzień spłaty, tj. [...] r. w wysokości [...] zł (łączna wysokość nienależnie pobranego świadczenia wraz z należnymi odsetkami wynosi: [...] zł), a także zwrotu nienależnie pobranego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka pobranego na W. Cz. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. w łącznej wysokości [...] zł oraz ustawowych odsetek wyliczonych na dzień spłaty, tj. [...] r. w wysokości [...] zł (łączna wysokość nienależnie pobranego świadczenia wraz z należnymi odsetkami wynosi: [...] zł).
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] r., po ujawnieniu istotnych faktów mających wpływ na prawo do pobieranych świadczeń rodzinnych oraz przeprowadzeniu postępowania administracyjnego mającego na celu ustalenie prawa strony do świadczeń rodzinnych wydano decyzję nr [...] odmawiającą przyznania I. M. dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na okres od dnia [...] r. do dnia [...] r. na córki: J. M. i W. Cz.
Podał, iż w dniu [...] r. strona osobiście stawiła się w Ośrodku i zapoznała się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz potwierdziła do protokołu wcześniejsze zeznania ojca swej córki W. Cz. – P. Cz. i swej matki – Z. S. Zastrzegła jedynie, że P. Cz. nie wychowuje wspólnie z nią obydwojga dzieci, a jedynie córkę W.
W tym samym dniu złożyła pisemny wniosek o wydanie decyzji uznającej pobrany przez nią dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. na J. i W. za świadczenia nienależnie pobrane oraz żądanie ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.
Zgodnie z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych za świadczenia nienależnie pobrane uważa się świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia.
Natomiast zgodnie z art. 30 ust. 1 tej ustawy osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami.
Składając wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego strona oświadczyła i potwierdziła to własnoręcznym podpisem w dniu [...] r., że jest osobą samotną i nie wychowuje dziecka razem z jego ojcem.
W związku z powyższym w dniu [...] r. wydano decyzję nr [...] uznającą pobrane przez I. M. świadczenia rodzinne w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka na dzieci J. M. i W. Cz. pobrane w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. w łącznej wysokości [...] zł za świadczenie nienależnie pobrane. Ponadto zażądano ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami, wyliczonymi na dzień spłaty, tj. [...[ r. w łącznej wysokości [...] zł. Od tej decyzji strona złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W.
W dniu [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję organu I instancji w związku z rozbieżnością w interpretacji obowiązujących w poprzednim okresie zasiłkowym przepisów prawa i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...] r. wezwano stronę do złożenia wyjaśnień w przedmiotowej sprawie. W dniu [...] r. w Ośrodku stawiła się matka I. M. – Z. S. i oświadczyła do protokołu, że w chwili obecnej córka przebywa za granicą, gdzie pracuje. Oświadczyła też, że ojciec J. M. , D. M. od 1990r. nie utrzymuje kontaktów ze stroną i z jej córką.
Zgodnie z obowiązującymi w dniu składania wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na okres 2004/2005r. przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych, za osobę samotnie wychowującą dziecko uważało się pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę, wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. W chwili składania przez stronę wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci J. M. i W. Cz. na okres zasiłkowy 2004/2005r. zamieszkiwała ona z ojcem W. Cz. , P. Cz. i wspólnie wychowywali dzieci. W tej sytuacji nastąpiła kolizja interpretacji ówcześnie obowiązujących przepisów prawa, gdyż w tym czasie wychowywała ona dzieci wspólnie z ojcem tylko jednego z nich.
Od roku 2000 do chwili obecnej strona pozostaje w związku z P. Cz. , ojcem jednego z dzieci i wraz z nim wychowuje oboje dzieci. Nie można więc uznać jej za osobę samotnie wychowującą dziecko, pomimo, że nie wychowywała córki J. wspólnie z jej ojcem, D. M.
Ponadto rozpatrując sprawę organ pierwszoinstancyjny brał pod uwagę szereg innych dowodów mających wpływ na ustalenie prawa strony do pobieranych świadczeń rodzinnych. W ich wyniku ustalono, że nie można uznać jej za osobę samotnie wychowującą dzieci.
W myśl zasady udzielania informacji prawnej stronom, zawartej w art. 9 kpa, została ona pouczona o tym, komu i kiedy przysługuje dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka. Mimo tego, we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego oświadczyła, że jest osobą rozwiedzioną i nie wychowuje dziecka razem z jego ojcem. Jednocześnie wnioskowała o dodatek z tytułu samotnego wychowania dziecka na obie córki, pomimo iż wychowywała je z ojcem jednej z nich. Tym samym, świadomie wprowadziła w błąd organ wypłacający świadczenia rodzinne zeznając nieprawdę i zatajając prawdę poprzez niewykazanie we wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego P. Cz. mimo, iż została pouczona o odpowiedzialności karnej wynikającej z art. 233 § 1 kk. Z kolei powtórnie zeznała nieprawdę ubiegając się o świadczenia rodzinne w roku zasiłkowym 2005/2006.
Po ponownym przeanalizowaniu materiału dowodowego zgromadzonego w przedmiotowej sprawie organ I instancji postanowił utrzymać swoje poprzednie stanowisko i uznał, iż I. M. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w myśl przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a świadczenie zostało jej wypłacone na podstawie fałszywych zeznań.
W odwołaniu I. M. powyższej decyzji zarzuciła naruszenie art. 6, art. 7, art. 11, art. 75 i art. 107 § 3 kpa, niezgodność stanu faktycznego z zarzutami popełnienia czynu wskazanego w art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a także zastosowanie "błędnej kolizji przepisów definiujących pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko".
Wniosła o uchylenie przedmiotowej decyzji w części dotyczącej dodatku pobieranego na córkę J. M. od dnia [...] r.
do dnia [...] r.
Nadto wskazała, iż nie można stosować definicji obecnie obowiązującej do stanu faktycznego, jaki miał miejsce w poprzednio obowiązującym stanie prawnym. Podała, że mieszka wraz z ojcem swego drugiego dziecka P. Cz. . Sytuacja życiowa nie pozwala jej na wynajęcie osobnego mieszkania i tylko z tego powodu zamieszkują oni wspólnie. Wszystko to zgłaszała przy składaniu wniosku i niesłusznie oskarżana jest o podanie nieprawdziwych informacji. Źródłem wydania niniejszej decyzji był prawdopodobnie anonimowy donos złożony zapewne przez jakąś nieżyczliwą osobę, z którą są wieczne konflikty.
Nadto podniosła, że ojciec J. M. nie mieszka z nimi od kiedy dziecko ukończyło 1 rok życia i w ogóle nie jest jej znane jego miejsce pobytu.
Stwierdziła, że jej sytuacja była organowi znana od momentu złożenia przez nią wniosku i nic się do dnia dzisiejszego nie zmieniło. Wskazała również, że P. Cz. nie jest ojcem J. M. , a ojciec córki nie utrzymuje z nimi kontaktu, więc oczywistym jest, iż nie ma możliwości wychowywania córki wraz z nim. Ponieważ jest to jedyne uzasadnienie decyzji, a nie zostało ono sprawdzone przez organ wydający decyzję, tym samym zarzut składania fałszywego oświadczenia o fakcie wychowywania córki wraz z jej ojcem jest bezzasadny, a decyzja niniejsza powinna zostać uchylona z braku podstawy prawnej i faktycznej.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 30 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach rozstrzygnięcia wskazało, że w dniu [...] r. organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia uprawnień do pobieranych świadczeń rodzinnych od dnia [...] r. na J. M. i W. Cz. W wyniku postępowania wydano decyzję nr [...] z dnia [...] r. zmieniającą decyzję nr [...] z dnia [...] r. w ten sposób, że odmówiono stronie prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka w wysokości [...] zł miesięcznie na J. M. za okres od dnia [...] r. do dnia [...] r.
Od decyzji tej strona nie wniosła odwołania i stała się ona ostateczna, zaś jej konsekwencją jest decyzja zaskarżona.
Dalej podano, że I. M. jest osobą rozwiedzioną. Od 2000r. mieszka z P. Cz. , ojcem jej drugiej córki W. Cz. , jednak nie prowadzi z nim wspólnego gospodarstwa domowego. P. Cz. od urodzenia córki uczestniczy w procesie jej wychowania.
Orzeczeniem Sądu Rejonowego w D. z dnia [...] r. zasądzono na rzecz J. M. od D. M. alimenty w wysokości [...] zł miesięcznie. Egzekucja świadczeń alimentacyjnych jest bezskuteczna.
Zgodnie z art. 12 ust. 1, 3 i 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązującym w dacie orzekania przez organ I instancji o prawie do dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka na córki strony, dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka w wysokości 170,00 zł na dziecko. W przypadku samotnego wychowywania dziecka legitymującego się orzeczeniem o niepełnosprawności lub znacznym stopniu niepełnosprawności dodatek przysługuje w wysokości 250,00 zł na dziecko.
Ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko, według stanu obowiązującego w okresie pobierania świadczeń, jest to panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, wdowa, wdowiec, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka.
Zarówno w stanie prawnym sprzed 31 grudnia 2005r., jak i w stanie prawnym obowiązującym po tej dacie nie można uznać I. M. za osobę samotnie wychowującą dziecko, bowiem od 2000r. wychowuje ona dzieci z ojcem jednego z nich P. Cz. Fakt ten nie był znany organowi I instancji w momencie orzekania o przyznaniu kwestionowanego świadczenia, bowiem jak wynika z wyjaśnień z dnia [...] r. sytuacja rodziny znana była jedynie na podstawie informacji zawartych w składanych wnioskach i oświadczeniach potwierdzonych własnoręcznym podpisem przez I. M.
Nie można także uwzględnić jej zarzutu, że zaskarżona decyzja narusza wskazane przez nią przepisy kpa, bowiem organ I instancji w prowadzonym postępowaniu stał na straży praworządności i podjął niezbędne kroki do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy mając na względzie zarówno interes społeczny jak i interes strony. Zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy składowe zgodnie z art. 107 kpa, także uzasadnienie faktyczne zawierające wskazanie faktów i wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia. Nie bez znaczenia w sprawie jest także, że w dniu [...] r. I. M. zwróciła się do organu I instancji z wnioskiem o wydanie decyzji uznającej zaliczkę alimentacyjną oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka, pobrane w okresie od maja 2004r. do marca 2006r. za świadczenia nienależnie pobrane.
W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu I. M. zarzuciła jej naruszenie art. 6, art. 7, art. 75 kpa, art. 3 pkt 17 i art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych art. 2 (obowiązujący do 31 grudnia 2005 r.), interesu prawnego w postaci zobowiązania do zwrotu świadczenia, jako uznanego za nienależnie pobrane, naruszając tym samym jej prawny interes do otrzymania dodatku do świadczeń rodzinnych, jako osobie
samotnie wychowującej dziecko zgodnie z obowiązującym w czasie
wydania decyzji stanem prawnym, tj. art. 2, art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28
listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. W związku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części dotyczącej świadczeń pobranych na córkę J. M.
Podniosła, że decyzją z dnia [...] r. SKO w W. uchyliło decyzję OPS w B. z dnia [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ l instancji uzasadniając to tym, iż organ l instancji żąda zwrotu świadczeń za okres, w którym obowiązywała odmienna od obecnej definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, a w toku postępowania nie zostało m.in. ustalone przez OPS w B. , czy skarżąca w okresie do dnia 31 sierpnia 2005r. wychowywała J. M. z jej ojcem D. M.
Podkreśliła, iż SKO w W. wskazało, że organ l instancji ma dokonać ustaleń, czy w okresie od dnia 1 września 2005r. do dnia 31 grudnia 2005r. wychowywała córkę J. M. wraz z jej ojcem.
Ustaleń takich jednak OPS w B. nie dokonał i bez nich wydał w dniu [...] r. kolejną decyzję, od której się odwołała. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało się na nowy stan prawny i faktyczny, pomijając fakt, iż nie zostały dokonane ustalenia wskazane decyzją tegoż samego organu z dnia [...] r.
Nadto skarżąca powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, wywodząc jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.
Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./).
Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uchyliło decyzję Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uznania pobranych przez I. M. dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dzieci na J. M. i W. Cz. w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. za świadczenia nienależnie pobrane i żądania zwrotu kwoty [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, przekazując sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W jej motywach Kolegium wskazało, iż organ I instancji ustalając, że skarżąca jest osobą samotnie wychowującą dziecko oparł się na obowiązującym od dnia 1 stycznia 2006r. art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2003r. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), który stanowi, że osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem.
Z kolei w stanie prawnym obowiązującym przed tą datą, a za który to okres żąda się od skarżącej zwrotu pobranych świadczeń, obowiązywał art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w następującym brzmieniu: osoba samotnie wychowująca dziecko – oznacza to pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka.
W opinii Kolegium Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w B. winien był dokonać oceny, czy w okresie od dnia [...] r. do dnia [...] r. skarżąca, zgodnie z jej twierdzeniem, była osobą samotnie wychowującą dziecko w oparciu o definicję zawartą w art. 3 pkt 17 powyższej ustawy, nie zaś jak to uczynił w oparciu o jej art. 3 pkt 17a, gdyż oczywistym jest, że pomiędzy tymi definicjami nie można postawić znaku równości.
W świetle obecnej regulacji prawnej nie ulega wątpliwości, że skarżącej nie można uznać za osobę samotnie wychowującą dziecko, gdyż jedną z córek – W. Cz. wychowuje z jej ojcem i kwestia wspólnego wychowywania tego dziecka jest jasna, bowiem ani skarżąca, ani ojciec dziecka temu nie przeczą. Przeciwnie, np. w protokole przesłuchania I. M. z dnia [...] r., czy w protokole przesłuchania P. Cz. z dnia [...] r., obydwoje fakt ten potwierdzają. Zaznaczyć przy tym trzeba, iż wychowują ją oni wspólnie od momentu narodzin, a więc od roku 2000.
Jednakże to, czy skarżąca w okresie, za który żąda się od niej zwrotu pobranego świadczenia, samotnie wychowywała córkę J. M. nie zostało przez organ wyjaśnione. W świetle wyżej powołanej definicji zawartej w art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. sprzed stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 18 maja 2005r. sygn. akt K 16/04 (Dz.U. z 2005r., Nr 233, poz. 1994) jego niekonstytucyjności, ma to zasadnicze znaczenie, gdyż do potwierdzenia posiadania przez skarżącą w tym czasie statusu osoby samotnie wychowującej dziecko koniecznym jest ustalenie, czy wychowywała córkę J. z jej ojcem – D. M.
Tymczasem, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ I instancji wytyczne zawarte w decyzji z dnia [...] r. pominął, zaś w aktach sprawy nie ma żadnych materiałów świadczących o tym, że podjęto próby wyjaśnienia tej kwestii. Również Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. , rozpatrując odwołanie, zignorowało swoje własne zalecenia, co świadczy o daleko idącej niekonsekwencji.
W związku z powyższym, niewątpliwie przedwczesnym było uznanie, że ziściły się przesłanki z art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a zatem w chwili obecnej, bez dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy /art. 7 i art. 77 kpa/, nie można stwierdzić odpowiedzialności skarżącej w tej mierze.
W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja i decyzja organu I instancji naruszyły prawo w stopniu wymagającym usunięcia ich w obrotu prawnego. Stąd też, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/, orzeczono jak w sentencji.
W przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 tej ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI