IV SA/WR 324/25

IV SA/Wr 324/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-11-12
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk /sprawozdawca/
Daria Gawlak-Nowakowska
Gabriel Węgrzyn /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 572
art. 113
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)
Dz.U. 2023 poz 810
art. 28 ust. 1
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 listopada 2025 r. sprawy ze skargi: O. M. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 kwietnia 2025 r. nr 010070/680/1680976/2023 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi O. M. (dalej: skarżąca) jest postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS, organ odwoławczy) z dnia 10 kwietnia 2025 r. nr 010070/680/1680976/2023 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu Prezesa ZUS z dnia 25 lutego 2024 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania.
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca w dniu 18 lutego 2023 r. złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. na dziecko: S. M. (dalej: dziecko) w kwocie 500 zł miesięcznie. A informacją z dnia 29 grudnia 2023 r. zawiadomił skarżącą o podwyższeniu kwoty świadczenia wychowawczego od stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. do kwoty 800 zł miesięcznie.
W informacji z dnia 2 marca 2023 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (dalej: ZUS) przyznał skarżącej ww. świadczenie na wskazany okres na podstawie art. 26 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r., poz. 103 ze zm.; dalej: u.p.o.U.) oraz ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2023 r., poz. 810 ze zm.; dalej: u.p.p.w.d.).
Decyzją z dnia 9 stycznia 2024 r. wydaną na podstawie przepisów u.p.o.U. ZUS uchylił przyznane świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. ze względu na ustalenie, że skarżąca i jej dziecko – będące obywatelkami U. - utraciły legalny pobyt w Polsce. Jednocześnie w decyzji tej poinformował skarżącą, że wypłacone jej świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie, które na podstawie art. 25 u.p.p.w.d. podlega zwrotowi wraz z odsetkami.
Decyzją z dnia 15 stycznia 2024 r. nr SW/1015070093 wydaną na podstawie art. 25 u.p.p.w.d. ZUS stwierdził, że wypłacone skarżącej świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w łącznej kwocie 3 500 zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze zobowiązując skarżącą do zwrotu tego świadczenia na podany rachunek bankowy w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Wskazał, że powiadomi skarżącą o wysokości odsetek za okres przypadający od dnia następnego po dniu wydania decyzji do dnia zwrotu. Pouczył skutkach niewywiązania się z obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego w terminie.
W dniu 20 lutego 2024 r. skarżąca złożyła odwołanie od decyzji z 9 stycznia 2024 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia.
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2024 r. – wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 752: dalej: k.p.a) - Prezes ZUS stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZUS z dnia 15 stycznia 2025 r. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na okres od 1 stycznia 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. Prezes ZUS z urzędu sprostował oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu z dnia 25 lutego 2024 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w ten sposób, że w miejsce błędnie powołanej daty decyzji "15 stycznia 2024 r.", od której skarżąca wniosła odwołanie, wskazał prawidłową "9 stycznia 2024 r."
Skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca – reprezentowana przez radcę prawnego - objęła zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Prezesa ZUS z dnia 10 kwietnia 2025 r. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu Prezesa ZUS z dnia 24 lutego 2025 r. stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZUS z dnia 9 stycznia 2024 r. Zarzuciła naruszenie art. 113 § 1 k.p.a. przez wydanie postanowień o sprostowaniu i stwierdzeniu oczywistych omyłek pisarskich w uprzednio wydanych postanowieniach z dnia 24 i 25 lutego 2025 r. w sytuacji, gdy rzekome "omyłki" w istocie wynikały z błędów proceduralnych organu zarzuconych w treści skargi do sądu z dnia 28 marca 2025 r., wobec czego właściwym trybem do zmiany treści postanowień było rozpoznanie skargi strony, a nie sprostowanie rzekomych omyłek pisarskich. Wniosła o 1) uchylenie zaskarżonych postanowień w całości, 2) zasądzenie na rzecz skarżącej od Prezesa ZUS zwrotu kosztów postepowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw na podstawie art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.). W uzasadnieniu uargumentowała zarzuty i wnioski skargi wskazując przede wszystkim, że postanowienia Prezesa ZUS z dnia 24 i 25 lutego 2025 r. zostały wydane w ramach nieistniejących spraw.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 23 czerwca 2025 r. wydzielono i zarejestrowano w repertorium SA: 1) skargę na postanowienie Prezesa ZUS z dnia 10 kwietnia 2025 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania - pod sygnaturą IV SA/Wr 324/25; 2) skargę na postanowienie Prezesa ZUS z dnia 10 kwietnia 2025 r. w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki w postanowieniu o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania - pod sygnaturą IV SA/Wr 323/25.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.) stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżone postanowienie, jeśli stwierdzi, że wydano je z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a., a także stwierdza nieważność postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach – art. 145 § 1 pkt 2) p.p.s.a. W przeciwnym przypadku – oddala skargę (art. 151 p.p.s.a.). Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Przedmiotem kontroli sądowej wedle wskazanych kryteriów jest postanowienie Prezesa ZUS z dnia 10 kwietnia 2025 r. wydane na podstawie art. 113 § 1 i k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu Prezesa ZUS z dnia 24 lutego 2025 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji ZUS uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 113 § 1 K.p.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d.
Zgodnie z art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste pomyłki w wydanych przez ten organ decyzjach.
Natomiast zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.p.w.d. w sprawach nieuregulowanych w u.p.p.w.d. stosuje się przepisy k.p.a., z zastrzeżeniem ust. 2 oraz z zastrzeżeniem, że organem wyższego stopnia w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Do rozpoznania spraw sądowoadministracyjnych w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) jest właściwy wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma miejsce zamieszkania osoba ubiegająca się o świadczenie wychowawcze lub osoba pobierająca świadczenie wychowawcze (ust. 3).
Ustawodawca nie sprecyzował, jakie błędy mogą podlegać sprostowaniu w trybie tego przepisu, to zgodnie z jednolitym stanowiskiem wyrażonym w judykaturze oraz w doktrynie, błąd pisarski rozumiany jest jako widoczne, niezamierzone i niewłaściwe użycie słowa lub określenia, zastosowanie niewłaściwej pisowni bądź też pominięcie wyrazu lub litery. Błąd rachunkowy odnosi się natomiast do wykonania nieprawidłowej operacji matematycznej lub mylnych obliczeń matematycznych. Z kolei omyłki to inne postacie wadliwości decyzji administracyjnej o podobnym charakterze do wymienionych błędów. Kluczowe znaczenie ma to, aby wszystkie te wady miały charakter techniczny i nieistotny, a w rezultacie, by ich sprostowanie nie prowadziło do zmiany rozstrzygnięcia lub znaczącej modyfikacji stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Ponadto błędy pisarskie, rachunkowe i omyłki powinny być oczywiste, czyli łatwo dostrzegalne, niewymagające przeprowadzenia badań. Oczywistość danej nieprawidłowości wynika z jej natury lub z porównania wady z innymi okolicznościami, które nie budzą wątpliwości. Dopiero spełnienie tych wymogów otwiera drogę do sprostowania decyzji administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 11 października 2017 r., sygn. akt II OSK 2530/16 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA). Orzeczenie prostujące nie może służyć weryfikacji wad orzeczenia o charakterze merytorycznym. Jego celem pozostaje naprawa zaburzonego związku pomiędzy wolą (zamierzeniem) organu, a jego wadliwym, błędnym uzewnętrznieniem i to wyłącznie w odniesieniu do pewnego specyficznego, nieistotnego charakteru wady zawartej w samym orzeczeniu (por. wyrok NSA z dnia 4 stycznia 2022 r., sygn. akt I OSK 3192/19, CBOSA). Sanowanie decyzji w drodze sprostowania może więc dotyczyć w istocie jedynie jej strony formalnej, a nie błędów co do meritum rozstrzygnięcia, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, a zatem co do ustalenia obowiązującego prawa, stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej (por. Z. Kmieciak, J. Wegner, M. Wojtuń - Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz - uwagi do art. 113 publ. LEX). Dopuszczalne jest przy tym prostowanie tego rodzaju omyłek oraz błędów zawartych zarówno w sentencji, jak i w uzasadnieniu decyzji, bowiem dopiero łącznie te elementy stanowią decyzję administracyjną (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 180/24, CBOSA).
Możliwość sprostowania błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek, podobnie jak i możliwość dokonywania wyjaśnień co do treści decyzji, nie jest ograniczona terminem (wyrok NSA z 29 czerwca 1999 r., IV SA 1015/97, LEX nr 47274). Sprostowanie takie może nastąpić również po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję wymagającą sprostowania – obowiązkiem sądu administracyjnego jest dokonanie oceny decyzji z uwzględnieniem sprostowania dokonanego przez organ administracji, niezależnie od tego, czy postanowienie o sprostowaniu było przedmiotem skargi do sądu administracyjnego (wyrok NSA z 26 marca 1993 r., I SA 1429/92, ONSA 1994, nr 1, poz. 39).
Postanowienie Prezesa ZUS z dnia 25 lutego 2025 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji uchylającej prawo do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. niewątpliwie błędnie wskazywało jej datę jako 15 stycznia 2024 r. Akta administracyjne sprawy potwierdzają jednoznacznie, że ww. decyzja został wydana w dacie 9 stycznia 2024 r. Błędnie przywołana data tej decyzji w postanowieniu z 25 lutego 2025 r. stanowi oczywistą omyłkę pisarską w rozumieniu wyżej przedstawionym. Nie zmienia bowiem merytorycznie tej decyzji i jest oczywista.
Taki stan rzeczy uzasadniał wydanie przez Prezesa ZUS zaskarżonego postanowienia.
Jak Sąd wskazał, sprostowanie orzeczenia organu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. może być dokonane również po wniesieniu skargi na to orzeczenie. Skarga na postanowienie Prezesa ZUS z dnia 24 lutego 2025 r. o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji uchylającej prawo skarżącej do świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. nie stanowiło przeszkody do sprostowania oczywistej omyłki co do daty tej decyzji.
Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3) w zw. z art. 120 p.p.s.a.