IV SA/WR 321/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-05-09
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznaświadczenie pieniężneposiłek w szkole i w domuwywiad środowiskowywspółdziałanieuchylenie decyzjiskarżącyorgan administracji

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję uchylającą świadczenie z pomocy społecznej, uznając brak współpracy skarżącego z pracownikami socjalnymi za uzasadnioną podstawę do uchylenia świadczenia.

Skarżący A. M. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha o uchyleniu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku. Świadczenie zostało przyznane na podstawie wywiadu środowiskowego, jednakże organ pierwszej instancji uchylił je z powodu braku poinformowania o zmianie miejsca zamieszkania i braku współpracy z pracownikiem socjalnym. Sąd uznał, że mimo początkowych trudności z kontaktem, późniejsza postawa skarżącego, w tym odmowa podania danych osób pożyczających mu pieniądze, świadczyła o braku woli współdziałania, co stanowiło uzasadnioną podstawę do uchylenia świadczenia.

Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO) utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha o uchyleniu świadczenia pieniężnego na zakup posiłku w ramach programu "Posiłek w szkole i w domu". Świadczenie zostało pierwotnie przyznane decyzją z października 2022 r. na okres do marca 2023 r., jednak organ pierwszej instancji uchylił je z dniem 1 listopada 2022 r. z powodu braku poinformowania o zmianie miejsca zamieszkania i braku współpracy z pracownikiem socjalnym. SKO utrzymało tę decyzję, wskazując na obowiązek informowania o zmianach sytuacji osobistej i dochodowej oraz na fakt, że skarżący nie mieszkał pod wskazanym adresem z powodu środka zapobiegawczego w postaci nakazu opuszczenia mieszkania matki. Skarżący zarzucił naruszenie prawa i błędne ustalenia faktyczne, twierdząc, że nie unikał kontaktu i współpracował z pracownikami socjalnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd uznał, że choć wezwanie do wywiadu środowiskowego z listopada 2022 r. mogło nie dotrzeć do skarżącego z powodu nakazu opuszczenia lokalu, to późniejsza postawa skarżącego, w tym odmowa podania danych osób pożyczających mu pieniądze w okresie, gdy świadczenia były wstrzymane, świadczyła o braku woli współdziałania z organem pomocy społecznej. Brak ten, zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowił uzasadnioną podstawę do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, brak woli współdziałania skarżącego z organem pomocy społecznej, przejawiający się w odmowie podania danych osób pożyczających mu pieniądze, stanowił uzasadnioną podstawę do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że obowiązek współdziałania beneficjenta z organem pomocy społecznej jest kluczowy. Odmowa podania danych osób pożyczających pieniądze uniemożliwiła weryfikację sytuacji dochodowej skarżącego, co wyczerpuje przesłankę z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, uzasadniającą uchylenie świadczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (9)

Główne

u.p.s. art. 11 § ust. 2

Ustawa o pomocy społecznej

Brak woli współdziałania beneficjenta z organem pomocy społecznej, w tym bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotu ubiegającego się o pomoc społeczną, może spowodować odmowę przyznania świadczenia, uchylenie decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymanie świadczeń pieniężnych.

u.p.s. art. 107 § ust. 4a

Ustawa o pomocy społecznej

Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego lub jego aktualizację stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych.

Pomocnicze

u.p.s. art. 17 § ust. 1 pkt 5

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 39 § ust. 1-2

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 106 § ust. 1

Ustawa o pomocy społecznej

u.p.s. art. 107 § ust. 4

Ustawa o pomocy społecznej

k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 149 § § 1 pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak woli współdziałania skarżącego z organem pomocy społecznej, przejawiający się w odmowie podania danych osób pożyczających mu pieniądze, stanowił uzasadnioną podstawę do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie.

Odrzucone argumenty

Skarżący nie unikał przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Skarżący nie odmawiał kontaktu ani współpracy z pracownikami socjalnymi. Nieprawdą jest, że skarżący swoim zachowaniem uniemożliwił ustalenie aktualnej sytuacji materialnej, dochodowej i osobistej. Pracownik socjalny nie pozostawił wezwania ani nie prosił matki o przekazanie informacji o konieczności skontaktowania się syna. Pracownik socjalny podczas kontaktu ze skarżącym nie zażądał żadnych działań ani nie pytał o nic.

Godne uwagi sformułowania

pomoc społeczna nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń. brak woli współdziałania beneficjenta z organem pomocy społecznej, w tym bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotu ubiegającego się o pomoc społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia.

Skład orzekający

Tomasz Świetlikowski

przewodniczący

Aneta Brzezińska

członek

Marta Pająkiewicz-Kremis

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchylenia świadczeń z pomocy społecznej z powodu braku współpracy świadczeniobiorcy, w tym odmowy ujawnienia źródeł dochodu."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z pomocą społeczną i obowiązkami beneficjenta.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje ważne zasady dotyczące obowiązków beneficjentów pomocy społecznej i konsekwencji braku współpracy z organami. Jest to istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.

Brak współpracy z MOPS kosztował świadczeniobiorcę pomoc finansową – sąd wyjaśnia dlaczego.

Sektor

inne

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 321/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-05-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-05-23
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 2268
art. 11 ust. 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Protokolant: Referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 27 marca 2023 r. nr SKO 4101/14/2023 w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi A. M. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ drugiej instancji) z dnia 27 marca 2023 r. (nr SKO 4101/14/2023), mocą której organ ten działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 23 stycznia 2023 r. (nr MOPS/4063/000670/2023) wydaną w sprawie uchylenia z dniem 1 listopada 2022 r. decyzji z dnia 12 października 2022 r. (nr MOPS/4063/004930/2022) decyzji dotyczącej przyznania stronie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu". Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 12 października 2022 r., wydaną po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 5 października 2022 r., Prezydent Miasta Wałbrzycha (dalej: organ pierwszej instancji) działając na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1-2 i art. 106 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, dalej: u.p.s.) przyznał stronie od dnia 1 października 2022 r. do dnia 31 marca 2023 r. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 60 zł. Podstawę przyznania stronie rzeczonego świadczenia stanowiły ustalenia poczynione w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego poprzedzającego wydanie wspomnianej decyzji, z których wynikało, że strona mieszka w mieszkaniu własnościowym matki, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Jej dochód stanowi zasiłek stały w kwocie 719 zł.
Decyzją z dnia 23 stycznia 2023 r., wydaną na podstawie art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 5, art. 39 ust. 1-2, art. 106 ust. 1 i art. 107 ust. 4 u.p.s., organ pierwszej instancji uchylił z dniem 1 listopada 2022 r. wspomnianą decyzję z dnia 12 października 2022 r. z uwagi na brak poinformowania organu o aktualnym miejscu zamieszkania oraz z uwagi na brak współpracy wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym.
Powołaną na wstępie decyzją z dnia 27 marca 2023 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ drugiej instancji wskazał, że w decyzji z dnia 12 października 2022 r. dotyczącej przyznania stronie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu", strona została pouczona o obowiązku poinformowania organu, który przyznał świadczenie o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej, majątkowej, która wiąże się z podstawa do przyznania świadczeń. W nawiązaniu do powyższego odnotował, że z uzyskanych przez organ pierwszej instancji w toku pobierania przez stronę świadczenia informacji wynikało, że w związku z prowadzonym dochodzeniem w sprawie pobicia I. M. (matka strony), w stosunku do strony zastosowano środek zapobiegawczy w postaci nakazu opuszczenia mieszkania zajmowanego wspólnie z matką. Środek ten zastosowano na okres trzech miesięcy. Termin jego zastosowania upływał w dniu 14 stycznia 2023 r. W dniu 13 października 2022 r. pracownik socjalny udał się do dotychczasowego miejsca zamieszkania strony i uzyskał od I. M. informację, że nie wie, gdzie syn przebywa. Podczas kolejnych wizyt pracownika socjalnego w dotychczasowym miejscu zamieszkania wnioskodawcy matka strony podtrzymała twierdzenia odnośnie do tego, że syn z nią nie mieszka.
W piśmie z dnia 27 grudnia 2022 r., skierowanym do organu pierwszej instancji, strona zwróciła się o wypłatę wstrzymanych od listopada 2022 r. świadczeń. Podczas wizyty tego dnia w Ośrodku i rozmowy z pracownikiem socjalnym wnioskodawca wskazał, że o wstrzymaniu wypłaty środków z MOPS zorientował się dopiero po dwóch miesiącach, ponieważ złamała się mu karta do bankomatu i nie mógł z niej korzystać. Twierdziła, że utrzymywała się z pożyczonych pieniędzy. W trakcie przesłuchania w dniu 3 stycznia 2023 r. strona podała, że nie wymieniła złamanej karty, ponieważ dalej mogła dokonywać płatności, pod placówką Banku.
Z protokołu przesłuchania strony i jej matki wnika, że strona w okresie od 15 października do 21 grudnia 2022 r. nocowała u matki tylko raz. Zgodnie z tym co zeznała strona, w tym czasie mieszkała w aucie syna, zaparkowanym przy ul. [...], altanie mamy, u znajomych. Utrzymywała się za pieniądze pożyczone od znajomych (odmawiając podania organowi ich danych personalnych). Jak dalej argumentował organ drugiej instancji, strona mimo wielokrotnych prób podejmowanych przez pracowników organu nie udzieliła wiarygodnych informacji na temat tego, gdzie mieszka po opuszczeniu mieszkania matki, z czego utrzymywała się w tym czasie, mimo że przez dwa miesiące nie otrzymywała przyznanych świadczeń (co zauważył dopiero po dwóch miesiącach). Następnie organ przytoczył treść art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a u.p.s. stwierdzając w podsumowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego że strona swoim agresywnym zachowaniem w stosunku do pracowników socjalnych organu, unikaniem rzetelnego przedstawienia swej sytuacji dochodowej, udzielaniem wymijających odpowiedzi, nie wskazaniem miejsca zamieszkania, uniemożliwił pracownikom socjalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i ustalenie swojej aktualnej sytuacji materialnej i osobistej stanowiącej podstawę do udzielenia świadczeń z pomocy społecznej, co stanowiło przesłankę do uchylenia decyzji przyznającej stronie prawo do świadczenia pieniężnego na zakup posiłku. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji SKO jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa, zasad współżycia społecznego oraz opartej na błędnych (bo dowolnych) ustaleniach faktycznych.
W treści skargi skarżący podniósł, że nie unikał przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czego dowodzi przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego, poprzedzona wydaniem decyzji z dnia 12 października 2022 r. przyznającej stronie prawo do zasiłku. Zaznaczył, że nie odmawiał kontaktu ani współpracy z pracownikiem socjalnymi, albowiem nie leżało to w jego interesie. Podniósł, że nieprawdą jest, iż swoim zachowaniem uniemożliwił ustalenie aktualnej sytuacji materialnej, dochodowej i osobistej, albowiem w oświadczeniu z dnia 27 grudnia 2022 r. (znajdującym się aktach sprawy) skarżący opisał swoją sytuację (materialną, dochodową i osobistą).
W treści skargi skarżący nawiązał do argumentacji podniesionej w decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że nie spodziewał się, że pracownik socjalny będzie chciał przeprowadzić z nim wywiad środowiskowy w listopadzie 2022 r., skoro w miesiącu poprzednim została przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego. Zwrócił uwagę, że nigdy wcześniej nie spotkał się z praktyką aktualizacji wywiadu w okresie na który zostały przyznane już świadczenia. Niezależnie od tej argumentacji podniósł, że pracownik socjalny który wizytował w listopadzie 2022 r. miejsce zamieszkania strony nie pozostawił żadnego wezwania, ani nie prosił matki o przekazanie informacji o konieczności skontaktowania się syna z pracownikiem socjalnym (na dowód tych twierdzeń strona powołała się w skardze na oświadczenie matki z dnia 27 grudnia 2022 r.). Dodał, że także podczas osobistego kontaktu ze skarżącym w dniu 21 grudnia 2022 r. pracownik socjalny "nie zażądał od skarżącego żadnych działań, jak również nie pytał o nic", choć pismem z dnia 24 listopada 2022 r. (doręczonym 27 grudnia 2022 r.) wezwał stronę do osobistego kontaktu i stawiennictwa MOPS w Wałbrzychu.
W dalszej części skargi skarżący zaprzeczył prawdziwości notatek służbowych pracowników socjalnych z dnia 3 i 4 stycznia 2023 r. w których odnotowano, że skarżący zachowywał się wobec tych pracowników w sposób agresywny, podnosił głos, a nadto, unikał odpowiedzi na zadawane pytania lub odpowiadał wymijająco. O tym, że skarżący wykazywał chęć współpracy świadczy (znajdujące się w aktach sprawy) jego oświadczenie z dnia 4 stycznia 2023 r., w którym wyjaśnił gdzie nocował w okresie od 15 października 2022 r. do 4 stycznia 2023 r. Skarżący zaprzeczył również jakoby odmawiał podania żądanych danych, w tym, danych personalnych, adresów, numerów telefonów osób trzecich, a jedynie – co wynika z jego pisma z dnia 10 stycznia 2023 r. – "poprosił o sprecyzowanie rodzaju informacji i podstawy prawnej ich żądania, aby móc zebrać takie informacje i je przedłożyć".
Końcowo skarżący odnotował, że okoliczności sprawy mogą dowodzić złej woli pracownika socjalnego MOPS lub też szukania oszczędności z powodu dużego zadłużenia miasta W.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W ocenie Sądu, żadna z powyższych przesłanek nie wystąpiła w sprawie. Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy istniały podstawy do uchylenia (z dniem 1 listopada 2022 r.) decyzji przyznającej stronie świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu". Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 12 października 2022 r., wydaną po rozpatrzeniu wniosku strony z dnia 5 października 2022 r. organ pierwszej instancji przyznał stronie od dnia 1 października 2022 r. do dnia 31 marca 2023 r. świadczenie pieniężne na zakup posiłku lub żywności w ramach programu wieloletniego "Posiłek w szkole i w domu" w kwocie 60 zł. Podstawę przyznania stronie rzeczonego świadczenia stanowiły ustalenia poczynione w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego z których wynikało, że strona mieszka w mieszkaniu własnościowym matki, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Jej dochód stanowi zasiłek stały w kwocie 719 zł, co oznacza, że dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 100% kryterium dochodowego wynikającego z ustawy o pomocy społecznej. Jako okoliczność pozostającą poza sporem uznać należy fakt, że wraz z tą decyzją skarżący został pouczony o obowiązku poinformowania organu, który przyznał świadczenie o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej, majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Niespornie również, w związku z orzeczonym wobec strony środkiem zapobiegawczym polegającym na czasowym nakazie opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z matką (pokrzywdzoną na skutek pobicia) wystąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie. Zgodnie z art. 107 ust. 4 u.p.s. zdanie pierwsze, w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W myśl art. 107 ust. 4a u.p.s., niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
W realiach kontrolowanej sprawy niewątpliwie strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z braku reakcji na pismo organu z dnia 24 listopada 2022 r., wzywające ją do osobistego skontaktowania się z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i rozpoznania aktualnej sytuacji materialno-bytowej. Pismo to zostało bowiem skierowane do strony w czasie, kiedy obowiązywał ją środek zapobiegawczy w postaci nakazu opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z matką, tj. lokalu przy ul. [...] w W. Strona nie miała zatem prawa przebywać w dotychczasowym miejscu zamieszkania, zaś ówczesne stosunki z matką (z uwagi na prowadzone dochodzenie w sprawie jej pobicia przez skarżącego) nie dawały rękojmii, że wezwanie organu dotrze do strony.
O tym, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji w sumie odpowiadają prawu, przesądza natomiast postawa skarżącego, ujawniona po tym, jak pracownikom socjalnym MOPS-u w Wałbrzychu udało się nawiązać kontakt ze skarżącym. W tym miejscu wypada przypomnieć, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie wskazanym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Stosownie do treści art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie ulega zatem wątpliwości, że pomoc społeczna ma na celu jedynie wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej jednak przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji, co przesądza o pozostawieniu kwestii oceny postawy wnioskodawców w tym zakresie organom pomocowym. Nie ulega kwestii, że przywiązywanie szczególnej uwagi do realizacji obowiązku współdziałania uznać należy w sprawach z zakresu pomocy społecznej za przesłankę istotną, a to z tego powodu, że pomoc społeczna nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń. Z art. 11 u.p.s. wynika bezsprzecznie, że organy pomocowe zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Brak woli współdziałania beneficjenta z organem pomocy społecznej, w tym bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotu ubiegającego się o pomoc społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa m.in. art. 11 ust. 2 u.p.s. Nadto również, w określonych stanach faktycznych, może to stanowić podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pomocowego dotychczasowemu beneficjentowi pomocy społecznej.
W nawiązaniu do zebranego w sprawie materiału dowodowego podnieść należy, że z niespornych ustaleń faktycznych wynika, że w związku z orzeczonym środkiem zapobiegawczym, skarżący w okresie od 15 października 2022 r. poza jednym przypadkiem nie nocował w mieszkaniu matki, o czym nie poinformował organu pomocy społecznej. W tym czasie, zgodnie z jego oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia 4 stycznia 2023 r., nocował on w pożyczonym samochodzie, w altance na ogródku, u znajomego. Pytany w toku przesłuchania w dniu 3 stycznia 2022 r. o to, skąd miał środki na utrzymanie, w tym, na tankowanie auta (skoro w listopadzie 2022 r. wstrzymano mu wypłatę środków z pomocy społecznej – przypis Sądu) skarżący wskazał, iż w tym czasie utrzymywał się z pieniędzy pożyczonych od znajomych. Co ważne, w toku przesłuchania w siedzibie organu skarżący odmówił podania danych osobowych tych osób. W świetle podnoszonej przez organ okoliczności, jaka jest fakt wstrzymania stronie wypłaty środków z pomocy społecznej od 1 listopada 2022 r. oraz powiązanym z tym faktem zarzutem, że skarżący zorientował się o wstrzymaniu mu wypłaty rzeczonych środków dopiero z końcem grudnia 2022 r. (pismo skarżącego z 27 grudnia 2022 r.) jako uzasadnioną ocenić należy argumentację organu drugiej instancji, iż fakt odnotowania przez stronę faktu wstrzymania wypłaty jej świadczeń z pomocy społecznej dopiero po dwóch miesiącach może świadczyć o tym, że strona posiada dodatkowe, nieujawnione źródło dochodu i jest w stanie utrzymywać się bez środków pieniężnych z pomocy społecznej. By to wykluczyć, koniecznym było zweryfikowanie stanowiska strony z którego wynikało, że pieniądze na utrzymanie pożyczyła od znajomych. Odmawiając podania danych personalnych tych osób, skarżący wykazał brak woli współdziałania w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.p.s., co uzasadniało uchylenie wydanej mu uprzednio decyzji o przyznaniu świadczenia. Na marginesie należy dostrzec pewną niespójność w wyjaśnieniach strony, która początkowy brak wiedzy o wstrzymaniu środków pieniężnych przez MOPS raz tłumaczyła tym, że złamała się jej karta, innym zaś razem, pytana o to, dlaczego nie wyrobiła sobie nowej karty do bankomatu twierdziła, że nie było takiej potrzeby bo mogła wypłacać pieniądze z banku.
Co niewątpliwe, na beneficjencie świadczeń z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 107 ust. 1 i ust. 4a, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek współdziałania jest aktualny zarówno na etapie ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, jak i w razie potrzeby zweryfikowania ustaleń faktycznych mających wpływ na prawo do tych świadczeń. Nie można zapominać, że udzielana - w ramach pomocy społecznej - pomoc ze środków publicznych ma być adekwatna do sytuacji korzystających z pomocy. W ocenie Sądu, całokształt ujawnionych w sprawie okoliczności uzasadnia przyjęcie, że uchylenie decyzji o przyznaniu stronie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności z uwagi na postawę skarżącego znajduje swoje uzasadnienie prawne (art. 11 ust. 2 u.p.s. powołany w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji) i faktyczne, co odzwierciedla zebrany w sprawie materiał dowodowy.
Odnosząc się końcowo do powołanego w zaskarżonej decyzji art. 107 ust.4a u.p.s. to trzeba wyraźnie zaakcentować, o czym była już mowa, że brak reakcji strony na wystosowane do strony wezwanie z dnia 24 listopada 2022 r., z uwagi na orzeczony przez Prokuraturę nakaz opuszczenia mieszkania matki na trzy miesiące, nie mógł skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony. Z tych względów, akcentowanie przez organ pierwszej instancji braku reakcji strony na wezwanie z dnia 24 listopada 2022 r. nie było argumentacją trafną. Niemniej, utrzymując tę decyzję w mocy organ drugiej instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy ani przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że, o czym także była już mowa, postawa skarżącego w toku przesłuchania w dniu 3 stycznia 2022 r. niewątpliwie wskazuje na brak chęci współdziałania strony z pracownikami socjalnymi, co wyczerpuje normę z art. 11 ust. 2 u.p.s., dającej organowi prawo do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie. Nie można również pominąć, że wizyta pracowników socjalnych w
mieszkaniu matki strony w dniu 3 stycznia 2022 r. oraz przeprowadzony w tym dniu dowód z zeznania strony w istocie służyło tym samym celom co przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w tym, że nastąpiło to w procesowej formie przesłuchania. Udzielanie przez stronę wymijających odpowiedzi, odmowa wskazania danych personalnych osób, którzy, wedle twierdzeń strony, pożyczali jej pieniądze na utrzymanie w okresie – listopad i grudzień 2022 r. niewątpliwie wpisują się w przesłankę z art. 11 ust 2 i art. 107 ust. 4a u.p.s. Postawę skarżącego potwierdza treść jego psim, jakie w toku postępowania kierował do organu. Deklarowana przez stronę (pisemnie) chęć udziału w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego przeczy sposobowi udzielania odpowiedzi na pytania zadane stronie w toku przesłuchania w dniu 3 stycznia 2022 r.
Odnosząc się końcowo o podania w protokole przesłuchania błędnego okresu, w jakim skarżący pozostawał poza domem matki, wskazać trzeba, że z treści protokołu z dnia 3 stycznia 2022 r. wynika, że wskazana omyłkowo data 21 października 2022 r. została poprawiona przez pracownika Ośrodka na 21 grudnia 2022 r. W sprawie organ nie kwestionował twierdzeń strony, że z uwagi na stan zdrowia matki, od 21 grudnia 2022 r. przebywa u niej w domu.
Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s. a. oddalił skargę w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI