IV SA/Wr 320/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję o uchyleniu zasiłku stałego, uznając brak współpracy skarżącego z pracownikami socjalnymi za wystarczającą podstawę.
Skarżący A.M. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję o uchyleniu zasiłku stałego z powodu braku współpracy z pracownikiem socjalnym i niepoinformowania o zmianie miejsca pobytu. Sąd uznał, że choć wezwanie do wywiadu środowiskowego mogło nie dotrzeć do skarżącego z powodu środka zapobiegawczego, to późniejsza postawa skarżącego, w tym odmowa podania danych osób pożyczających mu pieniądze, świadczyła o braku woli współdziałania, co uzasadniało uchylenie świadczenia.
Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha o uchyleniu z dniem 1 listopada 2022 r. decyzji przyznającej A.M. zasiłek stały wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Powodem uchylenia było niepoinformowanie organu o aktualnym miejscu zamieszkania oraz brak współpracy z pracownikiem socjalnym. Skarżący kwestionował te ustalenia, twierdząc, że nie unikał kontaktu i współpracował z organem. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd uznał, że choć skarżący mógł nie otrzymać wezwania do wywiadu środowiskowego z powodu środka zapobiegawczego (nakazu opuszczenia mieszkania matki), to jego późniejsza postawa, w szczególności odmowa podania danych osób, od których pożyczał pieniądze na utrzymanie, świadczyła o braku woli współdziałania z organem pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna wymaga aktywnego współdziałania beneficjenta, a brak tej współpracy, zgodnie z art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej, stanowi podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, brak woli współdziałania z organem pomocy społecznej, w tym odmowa podania danych osób pożyczających środki na utrzymanie, stanowi podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mimo potencjalnych problemów z doręczeniem wezwania do wywiadu środowiskowego, późniejsza postawa skarżącego, polegająca na unikaniu udzielenia kluczowych informacji i odmowie podania danych świadków, świadczyła o braku wymaganej woli współdziałania, co jest przesłanką do uchylenia świadczenia zgodnie z ustawą o pomocy społecznej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (13)
Główne
u.p.s. art. 11 § 2
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § 4a
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
Pomocnicze
k.p.a. art. 138 § 1
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego
u.p.s. art. 8 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 37
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 106 § 1
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 106 § 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 106 § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 106 § 5
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
u.p.s. art. 107 § 4
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 149 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak woli współdziałania skarżącego z organem pomocy społecznej, przejawiający się w odmowie podania danych osób pożyczających środki na utrzymanie. Ustawowe podstawy do uchylenia świadczenia w przypadku braku współpracy beneficjenta (art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a u.p.s.).
Odrzucone argumenty
Argumentacja skarżącego, że nie unikał kontaktu i współpracował z organem. Twierdzenie skarżącego, że nie otrzymał wezwania do wywiadu środowiskowego z powodu środka zapobiegawczego.
Godne uwagi sformułowania
pomoc społeczna nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń brak woli współdziałania beneficjenta z organem pomocy społecznej, w tym bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotu ubiegającego się o pomoc społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia
Skład orzekający
Tomasz Świetlikowski
przewodniczący
Marta Pająkiewicz-Kremis
sprawozdawca
Aneta Brzezińska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchylenia świadczeń z pomocy społecznej z powodu braku współpracy ze strony beneficjenta, nawet w sytuacji utrudnień w komunikacji z organem."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z pomocą społeczną i zachowaniem konkretnego beneficjenta.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady funkcjonowania pomocy społecznej i obowiązki beneficjentów, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.
“Czy brak współpracy z pracownikiem socjalnym może pozbawić Cię zasiłku? Sąd wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 320/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2024-05-09 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2023-05-23 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Aneta Brzezińska Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/ Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/ Symbol z opisem 6321 Zasiłki stałe Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 2268 art. 11 ust. 2 Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Protokolant: Referent Przemysław Pawłowski, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi A.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 27 marca 2023 r. nr SKO 4101/325/2023 w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej przyznania zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne oddala skargę w całości. Uzasadnienie Przedmiotem skargi A. M. (dalej: strona, wnioskodawca, skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ drugiej instancji) z dnia 27 marca 2023 r. (nr SKO 4102/325/2023), mocą której organ ten działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268, dalej: k.p.a.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha z dnia 20 stycznia 2023 r. (nr MOPS/4061/000055/2023) wydaną w sprawie uchylenia z dniem 1 listopada 2022 r. decyzji z dnia 17 stycznia 2022 r. (nr MOPS/4061/000328/2022) decyzji o przyznaniu stronie zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 29 października 2020 r., zmienioną decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r. Prezydent Miasta Wałbrzycha (dalej: organ pierwszej instancji) działając na podstawie art. 8 ust. 1, art. 17 ust. 1 pkt 19, 20, art. 37, art. 106 ust. 1, 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507 ze zm., dalej: u.p.s.) przyznał stronie zasiłek stały od dnia 1 październik 2020 r. do dnia 31 października 2023 r. wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne w okresie pobierania świadczenia. Z aktualizacji wywiadu środowiskowego poprzedzającego wydanie tej decyzji wynikało, ze strona mieszka w mieszkaniu własnościowym matki, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydanym na czas określony. Nie posiada dochodu. Decyzją z dnia 20 stycznia 2023 r., wydaną na podstawie art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 19, art. 37 oraz art. 106 ust. 5 i art. 107 ust. 4 u.p.s., organ pierwszej instancji uchylił z dniem 1 listopada 2022 r. decyzję z dnia 17 stycznia 2022 r. dotyczącą zasiłku stałego i składki na ubezpieczenie zdrowotne z uwagi na brak poinformowania organu o aktualnym miejscu zamieszkania (pobytu) wnioskodawcy oraz z uwagi na brak współpracy wnioskodawcy z pracownikiem socjalnym. Powołaną na wstępie decyzją z dnia 27 marca 2023 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzając zasadność uchylenia stronie prawa do zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne, z dniem 1 listopada 2022 r. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ drugiej instancji wskazał, że w decyzji z dnia 17 stycznia 2022 r. dotyczącej przyznania stronie zasiłku stałego strona została pouczona o obowiązku poinformowania organu, który przyznał świadczenie o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej, majątkowej, która wiąże się z podstawa do przyznania świadczeń. W nawiązaniu do powyższego odnotował, że z uzyskanych przez organ pierwszej instancji w toku pobierania przez stronę świadczenia informacji wynikało, że w związku z prowadzonym dochodzeniem w sprawie pobicia I. M. (matka strony), w stosunku do strony zastosowano środek zapobiegawczy w postaci nakazu opuszczenia mieszkania zajmowanego wspólnie z matką. Środek ten zastosowano na okres trzech miesięcy. Termin jego zastosowania upływał w dniu 14 stycznia 2023 r. W dniu 13 października 2022 r. pracownik socjalny udał się do dotychczasowego miejsca zamieszkania strony i uzyskał od I. M. informację, że nie wie, gdzie syn przebywa. Podczas kolejnych wizyt pracownika socjalnego w dotychczasowym miejscu zamieszkania wnioskodawcy matka strony podtrzymała twierdzenia odnośnie do tego, że syn z nią nie mieszka. W piśmie z dnia 27 grudnia 2022 r., skierowanym do organu pierwszej instancji, strona zwróciła się o wypłatę wstrzymanych od listopada 2022 r. świadczeń. Podczas wizyty tego dnia w Ośrodku i rozmowy z pracownikiem socjalnym wnioskodawca wskazał, że o wstrzymaniu wypłaty środków z MOPS zorientował się dopiero po dwóch miesiącach, ponieważ złamała się mu karta do bankomatu i nie mógł z niej korzystać. Twierdził, że utrzymywał się z pożyczonych pieniędzy. W trakcie przesłuchania w dniu 3 stycznia 2023 r. strona podała, że nie wymieniła złamanej karty, ponieważ dalej mogła dokonywać płatności, pod placówką Banku. Z protokołu przesłuchania strony i jej matki wynikało, że strona w okresie od 15 października do 21 grudnia 2022 r. nocowała u matki tylko raz. Zgodnie z tym co zeznała strona, w tym czasie mieszkała w aucie syna zaparkowanym przy ul. [...], altanie mamy, u znajomych. Utrzymywała się za pieniądze pożyczone od znajomych (odmawiając podania organowi ich danych personalnych). Jak dalej argumentował organ drugiej instancji, strona mimo wielokrotnych prób podejmowanych przez pracowników organu nie udzieliła wiarygodnych informacji na temat tego, gdzie mieszka po opuszczeniu mieszkania matki oraz z czego utrzymywała się przez dwa miesiące licząc od listopada 2022 r., w związku ze wstrzymaniem wypłaty przyznanych świadczeń (który to fakt strona dostrzegła dopiero po dwóch miesiącach od wtrzymania wypłaty). Następnie organ przytoczył treść art. 107 ust. 4a u.p.s. stwierdzając w podsumowaniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego że strona swoim agresywnym zachowaniem w stosunku do pracowników socjalnych organu, unikaniem rzetelnego przedstawienia swej sytuacji dochodowej, udzielaniem wymijających odpowiedzi, nie wskazaniem miejsca zamieszkania, uniemożliwił pracownikom socjalnym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego i ustalenie swojej aktualnej sytuacji materialnej i osobistej stanowiącej podstawę do udzielenia świadczeń z pomocy społecznej, co stanowiło przesłankę do uchylenia decyzji przyznającej stronie zasiłek okresowy. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie w całości decyzji SKO jako wydanej z naruszeniem przepisów prawa, zasad współżycia społecznego oraz opartej na błędnych (bo dowolnych) ustaleniach faktycznych. W treści skargi skarżący podniósł, że nie unikał przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, czego dowodzi przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego, poprzedzona wydaniem decyzji przyznającej stronie prawo do zasiłku. Zaznaczył, że nie odmawiał kontaktu ani współpracy z pracownikiem socjalnymi, albowiem nie leżało to w jego interesie. Podniósł, że nieprawdą jest, iż swoim zachowaniem uniemożliwił ustalenie aktualnej sytuacji materialnej, dochodowej i osobistej, albowiem w oświadczeniu z dnia 27 grudnia 2022 r. (znajdującym się aktach sprawy) skarżący opisał swoją sytuację (materialną, dochodową i osobistą). W treści skargi skarżący nawiązał do argumentacji podniesionej w decyzji organu pierwszej instancji podnosząc, że nie spodziewał się, że pracownik socjalny będzie chciał przeprowadzić z nim wywiad środowiskowy w listopadzie 2022 r., skoro w miesiącu poprzednim została przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego. Zwrócił uwagę, że nigdy wcześniej nie spotkał się z praktyką aktualizacji wywiadu w okresie na który zostały przyznane już świadczenia. Niezależnie od tej argumentacji podniósł, że pracownik socjalny który wizytował w listopadzie 2022 r. miejsce zamieszkania strony nie pozostawił żadnego wezwania, ani nie prosił matki o przekazanie informacji o konieczności skontaktowania się syna z pracownikiem socjalnym (na dowód tych twierdzeń strona powołała się w skardze na oświadczenie matki z dnia 27 grudnia 2022 r.). Dodał, że także podczas osobistego kontaktu ze skarżącym w dniu 21 grudnia 2022 r. pracownik socjalny "nie zażądał od skarżącego żadnych działań, jak również nie pytał o nic", choć pismem z dnia 24 listopada 2022 r. (doręczonym 27 grudnia 2022 r.) wezwał stronę do osobistego kontaktu i stawiennictwa MOPS w Wałbrzychu. W dalszej części skargi skarżący zaprzeczył prawdziwości notatek służbowych pracowników socjalnych z dnia 3 i 4 stycznia 2023 r. w których odnotowano, że skarżący zachowywał się wobec tych pracowników w sposób agresywny, podnosił głos, a nadto, unikał odpowiedzi na zadawane pytania lub odpowiadał wymijająco. O tym, że skarżący wykazywał chęć współpracy świadczy (znajdujące się w aktach sprawy) jego oświadczenie z dnia 4 stycznia 2023 r., w którym wyjaśnił gdzie nocował w okresie od 15 października 2022 r. do 4 stycznia 2023 r. Skarżący zaprzeczył również jakoby odmawiał podania żądanych danych, w tym, danych personalnych, adresów, numerów telefonów osób trzecich, a jedynie – co wynika z jego pisma z dnia 10 stycznia 2023 r. – "poprosił o sprecyzowanie rodzaju informacji i podstawy prawnej ich żądania, aby móc zebrać takie informacje i je przedłożyć". Końcowo skarżący odnotował, że okoliczności sprawy mogą dowodzić złej woli pracownika socjalnego MOPS lub też szukania oszczędności z powodu dużego zadłużenia miasta W. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, żadna z powyższych przesłanek nie wystąpiła w sprawie. Istota sporu w sprawie sprowadza się do oceny, czy istniały podstawy do uchylenia (z dniem 1 listopada 2022 r.) decyzji przyznającej stronie zasiłek stały wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z akt sprawy, decyzją z dnia 29 października 2020 r., zmienioną decyzją z dnia 17 stycznia 2022 r. Prezydent Miasta Wałbrzycha (dalej: organ pierwszej instancji) przyznał stronie zasiłek stały od dnia 1 październik 2020 r. do dnia 31 października 2023 r. wraz ze składką na ubezpieczenie społeczne w okresie pobierania świadczenia. Podstawę przyznania stronie rzeczonego świadczenia stanowiły ustalenia poczynione w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego poprzedzającego wydanie wspomnianej decyzji, z których wynikało, że strona mieszka w mieszkaniu własnościowym matki, prowadząc odrębne gospodarstwo domowe. Legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, wydanym na czas określony. Nie posiada dochodu. Jako okoliczność pozostającą poza sporem uznać należy fakt, że wraz z tą decyzją skarżący został pouczony o obowiązku poinformowania organu, który przyznał świadczenie o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej, majątkowej, która wiąże się z podstawą do przyznania świadczeń. Niespornie również, w związku z orzeczonym wobec strony środkiem zapobiegawczym polegającym na czasowym nakazie opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z matką (pokrzywdzoną na skutek pobicia) wystąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie. Zgodnie z art. 107 ust. 4 u.p.s. zdanie pierwsze, w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W myśl art. 107 ust. 4a u.p.s., niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W realiach kontrolowanej sprawy niewątpliwie strona nie może ponosić negatywnych konsekwencji wynikających z braku reakcji na pismo organu z dnia 24 listopada 2022 r., wzywające ją do osobistego skontaktowania się z pracownikiem socjalnym w celu ustalenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i rozpoznania aktualnej sytuacji materialno-bytowej. Pismo to zostało bowiem skierowane do strony w czasie, kiedy obowiązywał ją środek zapobiegawczy w postaci nakazu opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z matką, tj. lokalu przy ul. [...] w W. Strona nie miała zatem prawa przebywać w dotychczasowym miejscu zamieszkania, zaś ówczesne stosunki z matką (z uwagi na prowadzone dochodzenie w sprawie jej pobicia przez skarżącego) nie dawały rękojmii, że wezwanie organu dotrze do strony. O tym, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji w sumie odpowiadają prawu, przesądza natomiast postawa skarżącego, ujawniona po tym, jak pracownikom socjalnym MOPS-u w Wałbrzychu udało się nawiązać kontakt ze skarżącym. W tym miejscu wypada przypomnieć, że zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie wskazanym sytuacjom przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (art. 3 ust. 2 u.p.s.). Stosownie do treści art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Nie ulega zatem wątpliwości, że pomoc społeczna ma na celu jedynie wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach do zaspokojenia niezbędnych potrzeb, do życiowego usamodzielnienia i integracji społecznej, udzielane zaś świadczenia mają być adekwatne do sytuacji korzystających z pomocy, od których z kolei wymaga się współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Obowiązek współdziałania świadczeniobiorców z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej został wielokrotnie zaakcentowany w ustawie, niemniej jednak przepisy dokładnie nie wskazują sposobu jego realizacji, co przesądza o pozostawieniu kwestii oceny postawy wnioskodawców w tym zakresie organom pomocowym. Nie ulega kwestii, że przywiązywanie szczególnej uwagi do realizacji obowiązku współdziałania uznać należy w sprawach z zakresu pomocy społecznej za przesłankę istotną, a to z tego powodu, że pomoc społeczna nie może sprowadzać się do prostego rozdawnictwa świadczeń. Z art. 11 u.p.s. wynika bezsprzecznie, że organy pomocowe zobligowane są do wszechstronnej analizy i oceny postawy beneficjenta pomocy społecznej pod kątem istnienia woli współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Brak woli współdziałania beneficjenta z organem pomocy społecznej, w tym bierna bądź roszczeniowa postawa podmiotu ubiegającego się o pomoc społeczną może spowodować odmowę przyznania świadczenia bądź wstrzymanie wypłaty świadczenia, o czym mowa m.in. art. 11 ust. 2 u.p.s. Nadto również, w określonych stanach faktycznych, może to stanowić podstawę do uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia pomocowego dotychczasowemu beneficjentowi pomocy społecznej. W nawiązaniu do zebranego w sprawie materiału dowodowego podnieść należy, że z niespornych ustaleń faktycznych wynika, że w związku z orzeczonym środkiem zapobiegawczym, skarżący w okresie od 15 października 2022 r. poza jednym przypadkiem nie nocował w mieszkaniu matki, o czym nie poinformował organu pomocy społecznej. W tym czasie, zgodnie z jego oświadczeniem zawartym w piśmie z dnia 4 stycznia 2023 r., nocował on w pożyczonym samochodzie, w altance na ogródku, u znajomego. Pytany w toku przesłuchania w dniu 3 stycznia 2022 r. o to, skąd miał środki na utrzymanie, w tym, na tankowanie auta (skoro w listopadzie 2022 r. wstrzymano mu wypłatę środków z pomocy społecznej – przypis Sądu) skarżący wskazał, iż w tym czasie utrzymywał się z pieniędzy pożyczonych od znajomych. Co ważne, w toku przesłuchania w siedzibie organu skarżący odmówił podania danych osobowych tych osób. W świetle podnoszonej przez organ okoliczności, jaka jest fakt wstrzymania stronie wypłaty środków z pomocy społecznej od 1 listopada 2022 r. oraz powiązanym z tym faktem zarzutem, że skarżący zorientował się o wstrzymaniu mu wypłaty rzeczonych środków dopiero z końcem grudnia 2022 r. (pismo skarżącego z 27 grudnia 2022 r.) jako uzasadnioną ocenić należy argumentację organu drugiej instancji, iż fakt odnotowania przez stronę faktu wstrzymania wypłaty jej świadczeń z pomocy społecznej dopiero po dwóch miesiącach może świadczyć o tym, że strona posiada dodatkowe, nieujawnione źródło dochodu i jest w stanie utrzymywać się bez środków pieniężnych z pomocy społecznej. By to wykluczyć, koniecznym było zweryfikowanie stanowiska strony z którego wynikało, że pieniądze na utrzymanie pożyczyła od znajomych. Odmawiając podania danych personalnych tych osób, skarżący wykazał brak woli współdziałania w rozumieniu art. 11 ust. 2 u.p.s., co uzasadniało uchylenie wydanej mu uprzednio decyzji o przyznaniu świadczenia. Na marginesie należy dostrzec pewną niespójność w wyjaśnieniach strony, która początkowy brak wiedzy o wstrzymaniu środków pieniężnych przez MOPS raz tłumaczyła tym, że złamała się jej karta, innym zaś razem, pytana o to, dlaczego nie wyrobiła sobie nowej karty do bankomatu twierdziła, że nie było takiej potrzeby bo mogła wypłacać pieniądze z banku. Co niewątpliwe, na beneficjencie świadczeń z pomocy społecznej spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 107 ust. 1 i ust. 4a, mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek współdziałania jest aktualny zarówno na etapie ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej, jak i w razie potrzeby zweryfikowania ustaleń faktycznych mających wpływ na prawo do tych świadczeń. Nie można zapominać, że udzielana - w ramach pomocy społecznej - pomoc ze środków publicznych ma być adekwatna do sytuacji korzystających z pomocy. W ocenie Sądu, całokształt ujawnionych w sprawie okoliczności uzasadnia przyjęcie, że uchylenie decyzji o przyznaniu stronie świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności z uwagi na postawę skarżącego znajduje swoje uzasadnienie prawne (art. 11 ust. 2 u.p.s. powołany w podstawie prawnej decyzji organu pierwszej instancji) i faktyczne, co odzwierciedla zebrany w sprawie materiał dowodowy. Odnosząc się końcowo do powołanego w zaskarżonej decyzji art. 107 ust.4a u.p.s. to trzeba wyraźnie zaakcentować, o czym była już mowa, że brak reakcji strony na wystosowane do strony wezwanie z dnia 24 listopada 2022 r., z uwagi na orzeczony przez Prokuraturę nakaz opuszczenia mieszkania matki na trzy miesiące, nie mógł skutkować negatywnymi konsekwencjami dla strony. Z tych względów, akcentowanie przez organ pierwszej instancji braku reakcji strony na wezwanie z dnia 24 listopada 2022 r. nie było argumentacją trafną. Niemniej, utrzymując tę decyzję w mocy organ drugiej instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynika sprawy ani przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jako że, o czym także była już mowa, postawa skarżącego w toku przesłuchania w dniu 3 stycznia 2022 r. niewątpliwie wskazuje na brak chęci współdziałania strony z pracownikami socjalnymi, co wyczerpuje normę z art. 11 ust. 2 u.p.s., dającej organowi prawo do uchylenia decyzji przyznającej świadczenie. Nie można również pominąć, że wizyta pracowników socjalnych w mieszkaniu matki strony w dniu 3 stycznia 2022 r. oraz przeprowadzony w tym dniu dowód z zeznania strony w istocie służyło tym samym celom co przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, w tym, że nastąpiło to w procesowej formie przesłuchania. Udzielanie przez stronę wymijających odpowiedzi, odmowa wskazania danych personalnych osób, którzy, wedle twierdzeń strony, pożyczali jej pieniądze na utrzymanie w okresie – listopad i grudzień 2022 r. niewątpliwie wpisują się w przesłankę z art. 11 ust 2 i art. 107 ust. 4a u.p.s. Postawę skarżącego potwierdza treść jego psim, jakie w toku postępowania kierował do organu. Deklarowana przez stronę (pisemnie) chęć udziału w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego przeczy sposobowi udzielania odpowiedzi na pytania zadane stronie w toku przesłuchania w dniu 3 stycznia 2022 r. Odnosząc się końcowo o podania w protokole przesłuchania błędnego okresu, w jakim skarżący pozostawał poza domem matki, wskazać trzeba, że z treści protokołu z dnia 3 stycznia 2022 r. wynika, że wskazana omyłkowo data 21 października 2022 r. została poprawiona przez pracownika Ośrodka na 21 grudnia 2022 r. W sprawie organ nie kwestionował twierdzeń strony, że z uwagi na stan zdrowia matki, od 21 grudnia 2022 r. przebywa u niej w domu. Kierując się przedstawioną argumentacją, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s. a. oddalił skargę w całości.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI