IV SA/Wr 32/24

IV SA/Wr 32/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-08-06
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2024-01-22
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska /sprawozdawca/
Anetta Makowska-Hrycyk
Ewa Kamieniecka /przewodniczący/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Oświata
Sygn. powiązane
III OSK 2748/24 - Postanowienie NSA z 2024-12-17
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 742
art. 93 ust. 4;
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 775
art. 145 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, Protokolant: referent Ksawery Sobczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. U. na decyzję Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2023 r. nr RD.5501.5.2023 w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej stypendium rektora i odmowy przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Postanowieniem z 25 maja 2023 r. (RD-DST.5501.1.2786.2022) Komisja Stypendialna dla Studentów wznowiła z urzędu, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2023 r., poz. 775), dalej: k.p.a., postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z 15 grudnia 2022 r. w przedmiocie przyznania A. U. (dalej: skarżąca) stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023. Komisja ustaliła, że skarżąca we wniosku o stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023 podała kierunki podejmowane w Uniwersytecie Ekonomicznym we W. Nie podała jednak kierunków spoza tej uczelni, co było jej obowiązkiem, wynikającym z § 3 ust.6 Regulaminu świadczeń dla studentów U. System USOSweb, na podstawie podanych przez studentkę kierunków, wyliczył datę upływu prawa do świadczenia na dzień 31 lipca 2025 r. Tymczasem w marcu 2023 r., w systemie POL-on, pojawiła się informacja o podejmowaniu przez skarżącą studiów na innych kierunkach, których nie wykazała w złożonym wniosku. W związku z tym, zgodnie z art. 93 ust. 4-6 oraz art. 94 ust. 2 p.s.w.n., zablokowana została dalsza wypłata stypendium. Przekroczony został łączny okres przysługiwania świadczeń stypendialnych z sankcją, w postaci wygaśnięcia decyzji o przyznaniu świadczenia. Okres 12 semestrów, w trakcie których studentowi przysługują świadczenia, bez względu na ich pobieranie, rozpoczyna się w momencie podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku studiów. Komisja Stypendialna, przyznając stypendium rektora, oparła swoje rozstrzygnięcie na twierdzeniach skarżącej zawartych w złożonym wniosku. Równocześnie (wówczas) system POL-on nie wykazał, iż studiowała ona także na innych kierunkach, których nie podała. Skoro dane te zostały ujawnione w systemie informatycznym dopiero w marcu bieżącego roku, to zdaniem organu zaistniała przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. umożliwiająca wzruszenie decyzji ostatecznej z 15 grudnia 2022 r. o przyznaniu skarżącej stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023
Z treści notatki pracownika U. z 28 marca 2023 r., znajdującej się w aktach administracyjnych sprawy wynika, że okres dotychczasowych studiów skarżącej na wszystkich uczelniach i kierunkach wynosił na dzień wydania decyzji z 15 grudnia 2022 r. 14 semestrów, a to:
- 1 semestr na Uniwersytecie Ekonomicznym we W.; Wydział Z. 1 października 2015 – 28 lutego 2016 - skreślenie 28 lutego 2016 r.,
- 6 semestrów na Uniwersytecie Ekonomicznym we W.; Z. 1 października 2019 – 13 czerwca 2022; przy czym skarżąca pobierała stypendium rektora od października 2020 do czerwca 2021 oraz od października 2021 do czerwca 2022 (4 semestry),
- 3 semestry (z tego 1 semestr na dzień wydania decyzji z dnia 15 grudnia 2022 r.) na Uniwersytecie Ekonomicznym we W.; Z. 15 października 2022 - obecnie; przy czym skarżąca pobierała stypendium rektora od października 2022 do lutego 2023 (1 semestr),
- 2 semestry na Politechnice Wrocławskiej; Wydział G. 26 września 2011- 29 czerwca 2012 - skreślenie 29 czerwca 2012 r.
- 1 semestr w Wyższej Szkole Bankowej we W.; Wydział F. 1 października 2016- 1 marca 2017 - skreślenie 1 marca 2017 r.,
- 2 semestry w Wyższej Szkole Bankowej we W.; Wydział F. 27 października 2017- 12 marca 2018 - skreślenie 12 marca 2018 r.
- 1 semestr na Uniwersytecie Wrocławskim; Wydział N. 1 października 2013 – 29 stycznia 2014 -skreślenie 29 stycznia 2014.
Decyzją z 9 czerwca 2023 r. (RD-DST.5501.1.2786.2022), wydaną na podstawie art. 145 k.p.a., Komisja Stypendialna dla Studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we W. wobec przekroczenia przez skarżącą łącznego dopuszczalnego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych, bez względu na ich pobieranie (12 semestrów liczonych od momentu podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku) – uchyliła decyzję ostateczną z 15 grudnia 2022 r. o przyznaniu skarżącej stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 i odmówiła przyznania tego stypendium. Od tej decyzji skarżąca wywiodła odwołanie. Sprawę w postępowaniu odwoławczym rozpoznał Rektor U., gdyż z dniem 1 października 2023 r. utraciło moc Zarządzenie nr 153/2022 Rektora U. z 6 października 2022 r. w sprawie powołania Komisji Stypendialnej dla Studentów i Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Studentów na rok akademicki 2022/2023, a co za tym do czasu powołania nowych Komisji organem właściwym do rozpoznania sprawy jest Rektor (dalej: organ odwoławczy).
Decyzją z 6 listopada 2023 r. (RD.5501.5.2023) Rektor Uniwersytetu Ekonomicznego we W. utrzymał w całości w mocy decyzję Komisji Stypendialnej dla Studentów z 9 czerwca 2023 r. uchylającą w całości decyzję ostateczną z 15 grudnia 2022 r. o przyznaniu skarżącej stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 i odmawiającą przyznania tego stypendium. W ocenie organu odwoławczego organ I instancji zasadnie wznowił postępowanie w sprawie. Wskazał, że rzeczą organu I instancji było ustalenie, czy skarżąca ubiegając się o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 spełniała warunki, o których mowa w przepisach w zakresie rozpoczętych semestrów nauki (art. 91 ust. 1 i art. 93 ust. 4 p.s.w.n.). Takie ustalenia zostały przez organ I instancji poczynione, a podstawą decyzji z 15 grudnia 2022 r. o przyznaniu skarżącej stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 była analiza danych zawartych w jej wniosku oraz w Zintegrowanym Systemie Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on, który gromadzi dane o nauce i szkolnictwie wyższym. W zakresie odnoszącym się do wykazu studentów, zgodnie z art. 344 ust. 1 p.s.w.n. dane zawarte w systemie POL-on dotyczą m.in. imion i nazwisk, numerów PESEL, rodzaju przyznanych świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 p.s.w.n. oraz dat rozpoczęcia i ukończenia studiów, nazwę uzyskanego tytułu zawodowego albo datę skreślenia, z listy studentów. Dane te wprowadzane są do systemu przez rektorów poszczególnych uczelni w których student podejmuje studia i jako takie mogą stanowić podstawę do ustalenia przebiegu studiów każdego studenta, w szczególności rozpoczętych przez niego semestrów, zwłaszcza, gdy studia były odbywa na różnych uczelniach. Dodatkowo okoliczności te podlegały weryfikacji w oparciu o wniosek skarżącej, w którym skarżąca zobowiązana była wskazać informacje w przedmiocie kierunków studiów podejmowanych przez nią na innych niż U. uczelniach do dnia złożenia wniosku o przyznanie stypendium. Zdaniem organu odwoławczego, skarżąca pomimo posiadania przez nią takiej wiedzy oraz pomimo ciążącego na niej obowiązku, wynikającego z treści art. 94 ust. 1 i 2 p.s.w.n. oraz § 3 ust. 6 w zw. z ust. 11 Regulaminu, zataiła przed organem I instancji okoliczności dotyczące studiowania na innych uczelniach, składając przy tym oświadczenie (we wniosku o przyznanie stypendium) o kompletności i zgodności ze stanem faktycznym podanych przez nią danych, pod rygorem odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych danych, w tym pod rygorem odpowiedzialności dyscyplinarnej i świadomości obowiązku zwrotu bezprawnie pobranych środków. Mając zatem na uwadze oświadczenie skarżącej oraz wobec faktu, że w dacie wydania decyzji z 15 grudnia 2022 r. w systemie POL-on nie figurowały informacje o podejmowaniu przez skarżącą studiów na innych uczelniach organ I instancji przyznał jej stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023. Dopiero w marcu 2023 r. w systemie POL-on pojawiła się informacja o podejmowaniu przez nią studiów na innych kierunkach, w innych uczelniach niż U., a tym samym wyszły na jaw nowe okoliczności istniejące w dacie wydania decyzji z 15 grudnia 2022 r., lecz nieznane organowi I instancji i mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, świadczące o przekroczeniu przez skarżącą łącznego dopuszczalnego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych, bez względu na ich pobieranie (12 semestrów liczonych od momentu podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku).
Dalej organ odwoławczy – po dokonaniu szczegółowej analizy treści art. 93 ust. 4 pkt 1 p.s.w.n – podkreślił (w szczególności), że art. 93 ust. 4 pkt 1 p.s.w.n., w nowym brzmieniu obowiązującym od 18 grudnia 2021 r. stanowi, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n., wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem, że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach: pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów; drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów. Według ust. 5 art. 93 p.s.w.n. łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów. Z kolei ust. 6 tego artykułu stanowi, że do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3 p.s.w.n., z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Analogiczne brzmienie, co ww. regulacja ustawowa, ma również § 3 Regulaminu.
Przed wejściem w życie nowelizacji (tj. przed 18 grudnia 2021 r.) art. 93 ust. 2 p.s.w.n. stanowił, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Organ odwoławczy wskazał, że to właśnie na gruncie tego poprzedniego brzmienia spornego przepisu w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się przywoływany przez skarżącą w odwołaniu pogląd, że pojęciu "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy nadać powszechne rozumienie językowe i odnosić je do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. Wskazywano zatem, że termin 6 lat powinien odnosić się do okresu, kiedy studentowi realnie przysługiwało świadczenie, tj. gdy na skutek jego wniosku i po spełnieniu przesłanek zostało mu przyznane stypendium, na określony w decyzji czas i właśnie ten czas pobierania stypendium, a nie czas studiowania nie mógł przekroczyć łącznie 6 lat. Nowelizacja art. 93 p.s.w.n. jednoznacznie ograniczyła czasokres, przez który przysługuje prawo do stypendium (do 12 semestrów, ewentualnie 14 semestrów dla jednolitych studiów magisterskich), wiążąc ten czas z okresem samego studiowania jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania sią o świadczenia, z którego student może korzystać. Aktualnie zatem owa negatywna przesłanka uzyskania świadczenia jest sformułowana inaczej, co przemawia za tym, że przywołanych w odwołaniu poglądów judykatury dotyczących świadczeń stypendialnych nie można zastosować w sprawie. Odnoszą się one bowiem do stanów faktycznych sprzed nowelizacji p.s.w.n., która zmodyfikowała i doprecyzowała przepisy dotyczące ustalania okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w powiązaniu z okresem studiowania. Wyraźnego podkreślenia wymaga, że w art. 93 p.s.w.n. po nowelizacji tej ustawy z 17 listopada 2021 r. (Dz. U. z 2021 r. poz. 2232) wskazano, że łączny okres, przez który przysługują świadczenia wynosi określoną liczbę semestrów, ale dodano, że bez względu na ich pobieranie przez studenta.
Organ odwoławczy podniósł, że w sprawie na podstawie danych POL-on ustalono, że skarżąca przekroczyła określoną ustawą liczbę semestrów, co uniemożliwiało przyznanie jej stypendium rektora. Strona podjęła pierwsze studia na Wydziale G. na Politechnice Wrocławskiej w roku akademickim 2012/2013 i studiowała wówczas przez okres 2 semestrów. Następnie w roku akademickim 2013/2014 rozpoczęła studia na Wydziale N. na Uniwersytecie Wrocławskim i studiowała wówczas 1 semestr. W roku akademickim 2016/2017 skarżąca rozpoczęła studia na Wydziale Z. U. i studiowała 1 semestr. Równocześnie skarżąca rozpoczęła również w roku akademickim 2016/2017 studia na Wydziale F. w Wyższej Szkole Bankowej we W. i studiowała 1 semestr. W roku akademickim 2017/2018 skarżąca rozpoczęła studia na Wydziale F. w Wyższej Szkole Bankowej we W. i studiowała 2 semestry. Następnie rozpoczęła studia na kierunku Z. w U. w roku akademickim 2019/2020 i studiowała 6 semestrów. W roku akademickim 2022/2023-skarżąca rozpoczęła studia na kierunku Z. w U. i kontynuuje je do chwili obecnej (3 semestry, z tego 1 semestr na dzień wydania decyzji z dnia 15 grudnia 2022 r.). Tym samym, skarżąca w chwili składania wniosku o stypendium rektora (31 października 2022 r.) była na 14 semestrze studiów. Zatem wbrew jej twierdzeniu, łączna liczba rozpoczętych przez nią semestrów podczas całej edukacji nie kwalifikowała jej do przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023.
Zdaniem organu odwoławczego na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty skarżącej dotyczące naruszenia zasady "lex retro non agit". Obecne brzmienie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. wskazuje, że okres, w którym student posiada możliwość ubiegania się o świadczenia wynosi określoną liczbę semestrów, bez względu na ich faktyczne pobieranie. Dla biegu okresu, w którym student ma prawo ubiegać się i otrzymywać świadczenia stypendialne nie ma i nie miało znaczenia, czy student występuje w tym okresie o świadczenia oraz czy faktycznie w tym okresie świadczenia te pobiera. Ustawodawca dookreślił w sposób wyraźny, że okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobierania przez studenta. Organ odwoławczy podzielił także prezentowany w orzecznictwie NSA pogląd wyrażony na tle art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w,n., w brzmieniu obowiązującym do dnia 17 grudnia 2021 r., ale zachowujący nadal swoją aktualność do obecnie obowiązujących przepisów, że okresy pobierania świadczeń i kształcenia sprzed daty wejścia w życie art. 86- 95 z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, tj. przed 1 października 2019 r. powinny być wliczane do 6-letniego okresu, o którym mowa w tym przepisie. Nie można bowiem uznać, że w przypadku, gdy dana osoba mająca status studenta pobierała świadczenie finansowe na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i z chwilą wejścia w życie nowej ustawy z 20 lipca 2018 r. nadal miałaby status studenta, to należałoby ją traktować jak osobę studiującą, która w ogóle żadnego świadczenia finansowego nie otrzymała, a więc okres 6-letni pobierania świadczenia byłby liczony od nowa na podstawie nowej ustawy. Taka wykładnia pozwalałby takim studentom na pobieranie świadczeń finansowych przez okres znaczenie przekraczający 6 lat (tzn. maksymalnie 6 lat na podstawie nowej ustawy, a dodatkowo wcześniej na podstawie ustawy z 2005 r.) i byłoby to nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą równości. Zdecydowanie dyskryminowani byliby studenci, którzy rozpoczęliby studia w okresie obowiązywania ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. wobec tych studentów, których studia rozpoczęły się przed wejściem w życie tej ustawy i którzy już na podstawie ustawy z 27 lipca 2005 r. uzyskali świadczenia finansowe.
W ocenie organu odwoławczego art. 93 ust. 4 p.s.w.n., nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych i tym samym chybione są zarzuty, że podobnie jak miało to miejsce przed nowelizacją określony maksymalny okres przysługiwania świadczeń, tj. 12 semestrów, rozumieć należy jako okres, w którym studentka świadczenia te pobierała, zostały jej przyznane i była ich beneficjentką. Ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę i zawarł w niej doprecyzowanie, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na pierwszy i drugi stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta.
Od niniejszej decyzji skarżąca – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu zarzucając jej naruszenie:
1. art. 93 ust. 4 p.s.w.n poprzez błędną wykładnię i uznanie, że okres przysługiwania świadczeń, o których mowa w tym przepisie, to okres studiowania liczony od momentu podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku studiów, więc utożsamianie pojęcia przysługiwania świadczenia z okresem posiadania statusu studenta, podczas gdy przez okres przysługiwania świadczenia należy rozumieć okres, w którym student jest beneficjentem pomocy finansowej określonej w ustawie wobec spełnienia przezeń przesłanek jej otrzymywania (okres przyznania świadczenia),
2. art. 93 ust 4 p.s.w.n. w zw. z art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z 3 lipca 2018 r. przepisy wprowadzające ustawę Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na uwzględnieniu okresów studiowania poprzedzających wejście w życie naruszonego art. 93 ust. 4 p.s.w.n., podczas gdy ustawa, w tym naruszony przepis, znajduje zastosowanie do okresów następujących po 1 października 2019 r.
3. art. 7a k.p.a. w zw. z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. przez niezastosowanie i nierozstrzygnięcie wątpliwości wynikających z interpretacji art. 93 ust. 4 p.s.w.n. na korzyść skarżącej,
4. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne, na które powołuje się organ nie miały istotnego dla sprawy charakteru, gdyż dotyczyły okresu studiów, w którym skarżącej nie przysługiwała pomoc finansowa, a organ miał możliwość zapoznania się z okolicznościami na które się powołuje jeszcze przed wydaniem decyzji.
Nadto pełnomocnik skarżącej wnosząc końcowo o uchylenie zaskarżanej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej wniósł o przedstawienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego zagadnienia prawnego obejmującego wykładnię przepisu art. 93 ust. 4 p.s.w.n. (w brzmieniu obecnie obowiązującym), w szczególności ustalenia, czy wskazane w tym przepisie pojęcie "przysługiwania świadczenia" należy wiązać wyłącznie z "posiadaniem statusu studenta". W przypadku zaś uznania, że treść art. 93 ust. 4 p.s.w.n. nie budzi wątpliwości i wskazane w tym przepisie pojęcie "przysługiwania świadczenia" należy wiązać wyłącznie z "posiadaniem statusu studenta", pełnomocnik wniósł również o przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu w zakresie oceny zgodności art. 93 ust. 4 p.s.w.n. (w brzmieniu obecnie obowiązującym) z Konstytucją.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości dotychczasową argumentację.
Na rozprawie, która odbyła się przed tutejszym Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w dniu 6 sierpnia 2024 r. Sąd postanowił odmówić uwzględnienia wniosków skarżącej o przedstawienie zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wniosku o przedstawienie pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze. zm.), dalej p.p.s.a., który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Przedmiotem skargi jest decyzja Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego we W. z 6 listopada 2023 r. – wydana na podstawie art. 104, 107 i 145 § 1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U z 2023 r. poz. 775), dalej. k.p.a. oraz art. 91 ust.1 i art. 93 ust. 4 i art. 86 ust. 1 pkt 4 i art. 94 ust. 1 i 2 ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U z 2023 r. poz. 742) p.s.w.n. – utrzymująca w całości w mocy decyzję Komisji Stypendialnej dla Studentów z 9 czerwca 2023 r. uchylającą w całości decyzję ostateczną z 15 grudnia 2022 r. o przyznaniu skarżącej stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 i odmawiającą przyznania skarżącej stypendium.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Sąd doszedł do przekonania, że – wbrew twierdzeniom skargi – nie naruszają one prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie m.in. gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję (pkt 5). Stosownie do art. 151 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art.145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Postanowienie stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Ustalenie przez organ orzekający w postępowaniu wznowieniowym, że nie zachodzi podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., pomimo powołania jej we wniosku o wznowienie i wydania postanowienia o wznowieniu, skutkuje wydaniem decyzji o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Stwierdzenie zaś zaistnienia podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. upoważnia organ do wydania jednej z decyzji, o których mowa w art. 151 § 1 pkt 2 lub art. 151 § 2 k.p.a.
W pierwszej kolejności organ powinien zatem przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia czy wystąpiła w sprawie podstawa wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Spełnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. wymaga wystąpienia łącznie trzech warunków. Pierwszy przewiduje, że zgłoszone okoliczności faktyczne lub dowody są nowe, a zatem nie były znane organowi rozpoznającemu sprawę w postępowaniu zwykłym. Przez nową okoliczność istotną dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy. Drugi warunek wymaga, by nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody miały istotne znaczenie dla sprawy. Trzeci warunek, to istnienie okoliczności faktycznej, istnienie dowodu w dniu wydania decyzji objętej żądaniem wznowienia postępowania. Spełnienie łącznie tych trzech warunków daje podstawy do stwierdzenia, że postępowanie zakończone ostateczną decyzją zostało dotknięte istotnym naruszeniem przepisów prawa procesowego co do ustalenia stanu faktycznego, uzasadniając ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy (wyrok NSA z 5 kwietnia 2017 r., II OSK 2010/15).
Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności rozpoznawanej sprawy zgodzić należy się z Rektorem, że po pierwsze rzeczą skarżącej było we wniosku o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023 zamieścić informacje – odzwierciedlające rzeczywisty stan – w przedmiocie wszystkich kierunków studiów podejmowanych przez nią na innych niż U. uczelniach do dnia złożenia wniosku. Skarżąca – choć zobligowana była na podstawie art. 94 ust. 1 p.s.w.n. oraz § 3 ust. 6 w zw. z ust. 9 Regulaminu – nie uczyniła jednak tego we wniosku. Tymczasem z treści art. 94 ust. 1 p.s.w.n. wynika, że student ubiegający się o świadczenie, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 albo otrzymujący takie świadczenie niezwłocznie powiadamia uczelnię o wystąpieniu okoliczności powodującej utratę prawa do świadczenia na podstawie art. 93 ust. 3-8. Niniejsze uregulowanie znalazło również odzwierciedlenie w § 3 pkt 9 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we W. stanowiącego załącznik do zarządzenia Rektora Uniwersytetu Ekonomicznego we W. z 6 października 2022 r. (152/2022) w sprawie wprowadzenia ww. Regulaminu. Dodatkowo w pkt 1 – 8 Regulaminu szczegółowo doprecyzowane zostały zasady przyznawania świadczeń, w tym stypendium rektora, o które wnioskowała skarżąca, zaś w pkt 11 Regulaminu wskazane zostało, że "świadczenia pobrane, na podstawie nieprawdziwych danych lub fałszywego oświadczenia podlegają zwrotowi. Przedstawienie nieprawdziwych danych, stanowi z kolei podstawę skierowania przez rektora wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przez Komisję Dyscyplinarną dla studentów, niezależnie od odpowiedzialności karnej przewidzianej przepisami prawa". Co istotne w sprawie, skarżąca była świadoma powyższego, czego dowodzi (wprost) treść jej wniosku z 17 października 2022 r., w którym po pierwsze oświadczyła, że zapoznała się z obowiązującym Regulaminem świadczeń dla studentów Uniwersytetu Ekonomicznego we W. i zobowiązała się stosować do jego przepisów, a po drugie oświadczyła, że jest świadoma odpowiedzialności za podanie nieprawdziwych danych, w tym odpowiedzialności i zwrotu bezprawnie pobranych środków finansowych wskazując, że "wszystkie załączone dokumenty oraz dane w nich zawarte są kompletne i zgodne ze stanem faktycznym".
Po wtóre, z akt sprawy wynika, że informacja o przekroczeniu przez skarżącą okresu przysługiwania świadczenia – została ujawniona w systemie POL-on dopiero w miesiącu marcu 2023 r. (a zatem już po dacie wydania decyzji z 15 grudnia 2022 r. przyznającej skarżącej stypendium) – kiedy to system ten zablokował możliwość naliczenia skarżącej stypendium. Wynika to z treści notatki pracownika Uczelni sporządzonej 28 marca 2023 r. Wówczas na skutek ponownej weryfikacji w systemie POL-on ustalono, że łączny okres dotychczasowych studiów skarżącej na wszystkich uczelniach i kierunkach był dłuższy niż ten widniejący w tym systemie na dzień wydania decyzji z 15 grudnia 2022 r. i wskazany przez skarżącą we wniosku z 17 października 2022 r. i wynosił on 14 miesięcy. Nowe ujawnione okresy studiów skarżącej obejmowały: 2 semestry na Politechnice Wrocławskiej; Wydział G. 26 września 2011- 29 czerwca 2012, 1 semestr w Wyższej Szkole Bankowej we W.; Wydział F. oraz 2 semestry w Wyższej Szkole Bankowej we W.; Wydział F. 27 października 2017- 12 marca 2018 i 1 semestr na Uniwersytecie Wrocławskim; Wydział N. 1 października 2013 – 29 stycznia 2014.
Tym samym, w sprawie skarżącej, wyszły na jaw nowe okoliczności istniejące w dacie wydania decyzji z 15 grudnia 2022 r., aczkolwiek nieznane organowi I instancji i mające (wbrew twierdzeniom skardze) istotne znaczenie dla sprawy. Kwestia przekroczenia przez skarżącą łącznego dopuszczalnego okresu przysługiwania świadczeń stypendialnych, bez względu na ich pobieranie (12 semestrów liczonych od momentu podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku) miała bowiem decydujący wpływ na treść wydanej decyzji.
Innymi słowy w dniu wydania decyzji ostatecznej z 15 grudnia 2022 r. Komisja Stypendialna nie miała świadomości, że skarżąca nie spełniała (wówczas) przesłanki 93 ust. 4 p.s.w.n. umożliwiającej przyznanie jej wnioskowanego stypendium, gdyż informacje o wszystkich kierunków studiów podejmowanych przez skarżącą na innych niż U. uczelniach do dnia złożenia wniosku nie zostały ujawnione ani przez nią we wniosku z 15 grudnia 2022 r., ani też nie wynikały z danych zawartych (wówczas) w systemie z POl-on (który do marca 2023 r. nie blokował możliwości naliczania przyznanego decyzją z 15 grudnia 2022 r. skarżącej stypendium). Tym samym uznać należy, że wobec ww. okoliczności Komisja Stypendialna pomimo przeprowadzania dwuetapowej weryfikacji wniosku skarżącej o przyznanie stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023 – na dzień wydania decyzji z 15 grudnia 2022 r. – nie miała wiedzy o niespełnieniu przez skarżącą przesłanek warunkujących możliwość przyznania jej stypendium rektora.
Dodatkowo podnieść należy, że stosownie do art. 342 ust. 1 p.s.w.n. Zintegrowany System Informacji o Szkolnictwie Wyższym i Nauce POL-on prowadzi Minister. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, POL-on jest systemem teleinformatycznym w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2023 r. poz. 57) i stosownie do ust. 3 pkt 2 tego przepisu obejmuje bazy danych - wykaz studentów. Jak stanowi art. 342 ust. 4 p.s.w.n. dane w systemie POL-on są przetwarzane w celu wykonywania zadań związanych z ustalaniem i realizacją polityki naukowej państwa, przeprowadzaniem ewaluacji jakości kształcenia, ewaluacji szkół doktorskich i ewaluacji jakości działalności naukowej, prowadzeniem postępowań w sprawie nadania stopnia doktora, stopnia doktora habilitowanego i tytułu profesora, ustalaniem wysokości subwencji i dotacji, nadzorem nad systemem szkolnictwa wyższego i nauki, realizacją zadań przez NAWA, NCBiR oraz NCN. Na potrzeby rozpatrywanej sprawy wskazać też należy, że art. 344 ust. 1 p.s.w.n. zawiera wyliczenie danych znajdujących się w wykazie studentów (m.in. datę rozpoczęcia studiów, datę ich ukończenia i nazwę uzyskanego tytułu zawodowego albo datę skreślenia z listy studentów), natomiast art. 344 ust. 2 p.s.w.n. stanowi, że dane, o których mowa w ust. 1 oraz w przepisach wydanych na podstawie art. 353 w tym zakresie, wprowadzają do systemu POL-on rektorzy oraz rektorzy uczelni prowadzonych przez kościoły i inne związki wyznaniowe otrzymujących subwencje, dotacje i inne środki z budżetu państwa. Z treści notatki pracownika Uczelni U. sporządzonej 28 marca 2023 r. wynika natomiast, że nowe ujawnione okresy studiów skarżącej obejmowały: 2 semestry na Politechnice Wrocławskiej; Wydział G., 1 semestr w Wyższej Szkole Bankowej we W.; Wydział F., 2 semestry w Wyższej Szkole Bankowej we W.; Wydział F. oraz 1 semestr na Uniwersytecie Wrocławskim; Wydział N.. Tym samym bezspornym jest, że okresy te dotyczyły innych Uczelni niż Uniwersytet Ekonomiczny we W. Wpisy do systemu POL- on, w zakresie o którym mowa w art. 344 ust. 1 p.s.w.n. wprowadzali zatem rektorzy ww. Uczelni, a nie Rektor Uniwersytetu Ekonomicznego we W. A zgodnie z art. 354 ust. 1 p.s.w.n. dane w systemie POL-on są aktualizowane, archiwizowane i usuwane (jedynie) przez podmiot, który je wprowadził. Tym samym wyłącznie podmiot, który ww. dane do systemu POL-on wprowadził jest uprawniony do ich zmiany (wyrok WSA w Bydgoszczy z 12 czerwca 2023 r. II SA/Bd 300/23), czyli w sprawie skarżącej podmiotami tymi byli rektorzy ww. Uczelni do których uczęszczała skarżąca jako studentka, a których nie wykazała we wniosku. Innymi słowy Rektor Uniwersytetu Ekonomicznego we W. nie był uprawiony ani do wprowadzania ww. danych do systemu POL- on, ani też do ich zmiany, czy aktualizacji.
Zaważyć przy tym należy, że zgodnie z art. 365 pkt 3 p.s.w.n. środki finansowe na szkolnictwo wyższe i naukę przeznacza się na świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 ustawy, tj.m.in. na stypendia rektora. Zgodnie natomiast z art. 371 ust. 2 p.s.w.n. środki finansowe, o których mowa m.in. w art. 365 pkt 3 p.s.w.n. przyznaje się w formie dotacji podmiotowej. Powyższe regulacje prawne oznaczają, że środki finansowe na wypłatę stypendium rektora pochodzą z budżetu państwa i są przekazywane uczelni jako subwencja podmiotowa. W związku z faktem, że z przytoczonego powyżej art. 342 ust. 4 p.s.w.n. wynika, że dane zgromadzone w systemie POL-on są wykorzystywane do realizacji polityki naukowej państwa oraz ustalania wysokości dotacji, to przyjąć należy, że uzasadnione było posługiwanie się nimi przez organ I instancji przy ustalaniu uprawnienia do przyznania stypendium, co też miało miejsce w sprawie. Niemniej jednak nie sposób przyjąć, aby organ ten uprawniony był do podważania danych dostępnych w systemie POL-on. Znalazło to odzwierciedlenie w sprawie, gdzie z uwagi na treść wniosku, który nie zawierał danych o wszystkich uczelniach na których studiowała skarżąca, a który był jednocześnie kompatybilny z treścią danych zawartych w systemie, Komisja nie miała żadnych podstaw do uznania, że dane te – na dzień wydania decyzji o przyznaniu skarżącej stypendium rektora na rok akademicki 2022/2023 – są niepełne. Końcowo podnieść należy, że znamienne w sprawie jest to, że skarżąca nie podważała okoliczności, że faktycznie studiowała na innych uczelniach (poza U.) i nie wykazała tego we wniosku o przyznanie stypendium rektora, lecz próbowała dowieść, że powyższe nie stanowi to okoliczności mającej znaczenie w sprawie. Z czym, Sąd (jak już powyżej wskazał), nie może się zgodzić. Dlatego też, mając na uwadze powyższe wywody Sąd uznał, że zarzuty skargi w zakresie naruszania art. 145 k.p.a. są bezzasadne.
Przechodząc dalej do kwestii merytorycznych, podnieść należy, iż podstawy i tryb przyznawania stypendium rektora studentowi regulują przepisy art. 86 i następne ustawy z 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2023 r. poz. 742 ze. zm.), dalej: p.s.w.n.
Jak wynika z treści skargi skarżąca dużą uwagę przykłada do okoliczności, że ustawą z 17 listopada 2021 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 2232), dalej ustawa nowelizująca, dokonano istotnej zmiany ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Przepis art. 93 ustawy, dotyczący możliwości przyznania świadczeń oraz utraty prawa do nich, zmieniony został przez art. 1 pkt 3 ustawy nowelizującej, zmieniającej ustawę z dniem 18 grudnia 2021 r. Przed nowelizacją art. 93 ustawy stanowił w ust. 2 pkt 1, że świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1- 4 i art. 359 ust. 1 przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.
Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 93 ust. 1 p.s.w.n. świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich. Student kształcący się równocześnie na kilku kierunkach studiów może otrzymywać świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, tylko na jednym, wskazanym przez niego kierunku. Świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, nie przysługują studentowi posiadającemu tytuł zawodowy:
1) magistra, magistra inżyniera albo równorzędny;
2) licencjata, inżyniera albo równorzędny, jeżeli ponownie podejmuje studia pierwszego stopnia. (art. 93 ust. 2 i 3 p.s.w.n.).
Stosownie do treści art. 93 ust. 4 p.s.w.n. łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:
1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;
2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
Łączny okres, o którym mowa w ust. 4, jest dłuższy o 2 semestry w przypadku, gdy student podjął jednolite studia magisterskie, których czas trwania określony w przepisach prawa wynosi 11 albo 12 semestrów (art. 93 ust. 5 p.s.w.n.).
W myśl art. 93 ust. 6 do okresu, o którym mowa w ust. 4 i 5, wlicza się wszystkie rozpoczęte przez studenta semestry na studiach, o których mowa w ust. 1, w tym semestry przypadające w okresie korzystania z urlopów, o których mowa w art. 85 ust. 1 pkt 3, z wyjątkiem semestrów na kolejnych studiach pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu pierwszego tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. W przypadku kształcenia się na kilku kierunkach studiów semestry odbywane równocześnie traktuje się jako jeden semestr. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że ustawa nowelizująca dokonała istotnej zmiany okresu istnienia uprawnienia studenta do pobierania świadczeń z art. 86 i art. 359.
Stosownie do art. 16 ustawy nowelizującej, tj. przepisu przejściowego do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Powyższe oznacza, że odnośnie do roku akademickiego 2022/2023 – a zatem semestru którego dotyczy wniosek skarżącej z 17 października 2022 r. – należy stosować przepisy ustawy w brzmieniu nadanym przez ustawę nowelizującą. Tak też (prawidłowo) przyjął organ odwoławczy rozpoznając wniosek skarżącej, bowiem w podstawie prawnej decyzji podał odpowiednie przepisy ustawy w wersji opublikowanej w Dzienniku Ustaw z 2023 r. poz. 742 ze. zm.
Stosownie do art. 86 ust. 1 p.s.w.n. student może ubiegać się o stypendium rektora, zaś art. 91 stanowi, że stypendium rektora może otrzymać student, który uzyskał wyróżniające wyniki w nauce, osiągnięcia naukowe lub artystyczne, lub osiągnięcia sportowe we współzawodnictwie co najmniej na poziomie krajowym. Ograniczenie możliwości przyznania stypendium ustawodawca uregulował w art. 93 p.s.w.n. W ust. 4 zawarto regulację, zgodnie z którą łączny okres, przez który przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1, wynosi 12 semestrów, bez względu na ich pobieranie przez studenta, z zastrzeżeniem że w ramach tego okresu świadczenia przysługują na studiach:
1) pierwszego stopnia - nie dłużej niż przez 9 semestrów;
2) drugiego stopnia - nie dłużej niż przez 7 semestrów.
Skarżąca w skardze podniosła, że ograniczenie z art. 93 ust. 4 p.s.w.n. należy odnosić do rzeczywistego okresu, w którym student spełnia przesłanki otrzymania pomocy finansowej określonej w ustawie i jednocześnie jest beneficjentem tej pomocy. Dodatkowo stwierdziła, że okres jej studiowania przed wejściem w życie nowego brzmienia art. 93 p.s.w.n. nie powinien być brany pod uwagę, gdyż oznaczałoby to naruszenie zasady lex retro non agit.
Powyższe stanowisko skarżącej jest jednak – zdaniem Sądu – bezzasadne. Bez wątpienia bowiem ustawa zmieniająca od dnia 18 grudnia 2021 r. zmodyfikowała regulacje ustalania okresu przysługiwania świadczeń, stanowiąc, że wynosi on określoną ilość semestrów, (i co istotne w sprawie) bez względu na pobieranie świadczenia przez studenta. Rację ma organ odwoławczy wskazując, że pogląd wyrażony przez skarżącą, iż pojęciu "przysługuje" wobec braku definicji ustawowej, należy nadać powszechnie rozumiane znaczenie językowe i odnieść je do świadczenia, które zostało przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów, ukształtował się na gruncie poprzedniego brzmienia spornego przepisu i jako takie – wbrew twierdzeniu skarżącej – nie może znaleźć zastosowania i odzwierciedlenia w jej sprawie.
Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP oraz art. 6 k.p.a. regulującymi zasadę praworządności – organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, tj. norm prawa procesowego obowiązującego w dacie orzekania oraz prawa materialnego z daty zaistnienia zdarzenia prawnego – w niniejszej sprawie złożenia wniosku (czyli w sprawie w dacie 17 października 2022 r.). Powyższe obowiązuje także organy orzekające w niniejszej sprawie z mocy art. 86 ust. 2 p.s.w.n., który stanowi, że przyznanie stypendium oraz odmowa jego przyznania następują w drodze decyzji administracyjnej.
Na podstawie danych ze Zintegrowanego Systemu informacji o nauce polskiej i szkolnictwie wyższym POL-on ustalono, że skarżąca przekroczyła określoną ustawową liczbę semestrów (12), co uniemożliwiło przyznanie jej stypendium rektora. Skarżąca podjęła bowiem pierwsze studia na Wydziale G. na Politechnice Wrocławskiej w roku akademickim 2012/2013 i studiowała wówczas przez okres 2 semestrów. Następnie w roku akademickim 2013/2014 rozpoczęła studia na Wydziale N. na Uniwersytecie Wrocławskim i studiowała wówczas 1 semestr. W roku akademickim 2016/2017 skarżąca rozpoczęła studia na Wydziale Z. U. i studiowała 1 semestr. Równocześnie skarżąca rozpoczęła również w roku akademickim 2016/2017 studia na Wydziale F. w Wyższej Szkole Bankowej we W. i studiowała 1 semestr. W roku akademickim 2017/2018 skarżąca rozpoczęła studia na Wydziale F. w Wyższej Szkole Bankowej we W. i studiowała 2 semestry. Następnie rozpoczęła studia na kierunku Z. w U. w roku akademickim 2019/2020 i studiowała 6 semestrów. W roku akademickim 2022/2023 skarżąca rozpoczęła studia na kierunku Z. w U. i kontynuuje je do chwili obecnej (3 semestry, z tego 1 semestr na dzień wydania decyzji z dnia 15 grudnia 2022 r.). Skarżąca, co wymaga podkreślenia Sądu, ustaleń tych nie kwestionowała. Tym samym – jak wynika z powyższego – w chwili składania wniosku o stypendium rektora w dniu 17 października 2022 r. skarżąca była na 14 semestrze studiów. Dlatego też – wbrew twierdzeniom skarżącej – liczba rozpoczętych przez nią semestrów podczas całej edukacji nie kwalifikowała jej do przyznania stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023.
Nowelizacja art. 93 p.s.w.n. jednoznacznie bowiem ograniczyła czasokres, przez który to prawo przysługuje (do 12 semestrów, ewentualnie 14 semestrów dla jednolitych studiów magisterskich), wiążąc ten czas z okresem samego studiowania jako podstawowej przesłanki ustawowej i związanego z nią uprawnienia do ubiegania się o świadczenia, z którego student może korzystać.
Powyższe stanowisko potwierdza analiza uzasadnienia do ustawy nowelizującej, opublikowanego na stronie internetowej Sejmu RP, druk nr 1569, Rządowy projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce oraz niektórych innych ustaw. Na stronie 4 tego uzasadnienia wskazano, że: "Celem wprowadzenia zmiany w art. 93 ustawy jest zróżnicowanie okresu przysługiwania świadczeń dla studentów w zależności od czasu trwania studiów, a także doprecyzowanie sposobu ustalania tego okresu. Obecnie okres przysługiwania świadczeń wynosi 6 lat, niezależnie od okresu trwania studiów. Proponuje się wprowadzenie regulacji przewidującej przysługiwanie świadczeń maksymalnie przez łączny okres do 12 semestrów, w tym w przypadku studiów pierwszego stopnia - do 9 semestrów, zaś w przypadku studiów drugiego stopnia - do 7 semestrów. Jednocześnie w ust. 2 proponuje się utrzymanie dotychczasowej zasady, zgodnie z którą poszczególne świadczenia przysługiwały tylko na jednym kierunku studiów – w przypadku równoczesnego kształcenia na kilku kierunkach, przy czym pozostawia się do wyboru studenta, na którym kierunku będzie otrzymywał poszczególne świadczenia. W przypadku jednolitych studiów magisterskich, które zgodnie z przepisami prawa trwają 11 albo 12 semestrów, proponuje się wydłużenie okresu przysługiwania świadczeń o 2 semestry. Zmiana ta korzystnie wpłynie przede wszystkim na wsparcie kształcenia na kierunkach medycznych trwających zazwyczaj 6 lat. Przepis w zaproponowanym brzmieniu zapewni studentom tych kierunków, analogicznie do przypadku studentów kształcących się na studiach trwających do 5 lat, możliwość pobierania stypendiów i zapomóg do czasu ukończenia studiów, także w przypadku wydłużenia okresu ich trwania o rok, np. w związku ze skorzystaniem z prawa do urlopu od zajęć. Ponadto – w celu usunięcia wątpliwości interpretacyjnych i ujednolicenia sposobu ustalania przez uczelnie prawa studentów do świadczeń – proponuje się doprecyzowanie okresów przysługiwania świadczeń przez wskazanie wprost, że do okresów przysługiwania świadczeń wliczają się wszystkie semestry studiowania, z wyjątkiem kolejnych studiów pierwszego stopnia rozpoczętych lub kontynuowanych po uzyskaniu tytułu zawodowego licencjata, inżyniera albo równorzędnego. Wyrażenie "rozpoczęty semestr" występujące w tym przepisie należy traktować jako pełny semestr, bez względu na to, czy kształcenie trwało przez okres całego semestru czy krócej. Zgodnie z intencją projektodawcy nie będzie miało znaczenia, czy kształcenie trwało miesiąc czy dłużej (...)"(wyrok WSA
III SA/Łd 21/24 z 18 kwietnia 2024 r.).
Jeszcze raz zatem wskazać należy, że odnośnie do przyznawania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 ustawy, art. 16 p.s.w.n. nowelizującej, ustawodawca przewidział możliwość stosowania przepisów ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym jedynie w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022. A zatem – wyłącznie w tym zakresie – ustawodawca nie posłużył się zasadą bezpośredniego działania nowej ustawy, polegającej na tym, że od chwili wejścia w życie nowych norm prawnych należy je stosować do stosunków prawnych (zdarzeń, stanów rzeczy) danego rodzaju niezależnie od tego, czy dopiero powstaną, czy też powstały wcześniej przed wejściem w życie nowego prawa, lecz trwają nadal w czasie dokonywania zmiany prawa. W związku z powyższym, wbrew zarzutom skarżącej zawartym w skardze, przyznawanie świadczenia w postaci stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023 podlega reżimowi ustawy w wersji zmienionej. Nie sposób również przyznać racji skarżącej, iż w sprawie doszło do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz poprzez wliczenie do okresu przysługiwania świadczeń zdarzeń sprzed dnia 1 października 2019 r. tj. sprzed wejścia w życie ustawy o szkolnictwie wyższym i nauce. Po pierwsze wskazana tam argumentacja odwołuje się do orzecznictwa zapadłego na gruncie odmiennego stanu prawnego i zupełnie innych uwarunkowań – dotyczy wejścia w życie ustawy z 20 lipca 2018 r. o szkolnictwie wyższym i nauce, stypendia przewidziane w tej stanowiły inne świadczenia od tych, przyznawanych na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2017 r., poz. 2783). Zmianie uległo nie tylko nazewnictwo świadczeń, ale także kompetencje do ich przyznawania oraz sposób finansowania. Po drugie na mocy ustawy zmieniającej ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie nowych kryteriów nabywania prawa do świadczeń do czego miał prawo. Zgodnie z ogólną zasadą prawa intertemporalnego, w razie wątpliwości czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Zasada ta tłumaczona jest domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Jest ona wyrazem woli ustawodawcy powziętej później niż wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 września 2010 r., sygn. akt II FSK 1100/10). Jednocześnie właśnie w ustawie zmieniającej zwarto wspomniane wcześniej regulacje przejściowe, tj. powoływany już art. 16 precyzujący zasady wejścia w życie nowych rozwiązań, zachowując "stare zasady" do świadczeń przyznawanych w pierwszym semestrze roku akademickiego 2021/2022 (wyrok WSA we Wrocławiu z 5 kwietnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 547/23).
Dalej wskazać należy, że zdaniem Sądu, brzmienie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. w wersji obowiązującej w sprawie skarżącej jest jednoznaczne i konkretne. Treść tego przepisu nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Wbrew przekonaniu skarżącej opisana zmiana przepisów była na tyle istotna i czytelna, że nie można obecnie przyznania pomocy w formie stypendium wiązać z okolicznością jego uprzedniego pobierania. Skoro bowiem zgodnie z obecnym brzmieniem art. 93 ust. 4 p.s.w.n. określone w ilości semestrów ograniczenie czasowe uprawnienia studenta do pobierania świadczeń studenckich występuje – co zostało jasno i wprost wyartykułowane przez ustawodawcę – "bez względu na ich pobieranie przez studenta" – to bezzasadne jest ustalanie, czy student otrzymywał już wcześniej stypendium i wiązanie tych ustaleń z jego aktualnym prawem do tego świadczenia. W aktualnym stanie prawnym istotny jest "okres studiowania", a nie "okres pobierania stypendium", co stanowi podstawę zarzutów skargi, która nie mogła zostać przez Sąd uwzględniona. Raz jeszcze bowiem należy podkreślić, że w aktualnie obowiązującym stanie prawnym ustawodawca określił łączny okres 12 semestrów (z podziałem na limit semestrów obowiązujący na studiach I i II stopnia), w czasie którego studentowi przysługują świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 p.s.w.n. (m.in. stypendium rektora), uniezależniając przyznanie tego prawa – jak było to rozumiane w uprzednio obowiązującym stanie prawnym – od okoliczności rzeczywistego pobierania świadczenia. Na gruncie aktualnie obowiązującego stanu prawnego okolicznością wpływającą na posiadanie przez studenta prawa do świadczeń jest zatem sama możliwość ubiegania się o świadczenie w związku z posiadanym statusem studenta, nie zaś przysługiwanie studentowi takiego świadczenia rozumiane jako bycie przez studenta beneficjentem świadczenia i otrzymywanie go w danym semestrze (wyrok WSA w Gdańsku z 16 listopada 2023 r., III SA/Gd 204/23).
Przyjąć zatem należy, że jedynym kryterium, jakie w zakresie zastosowania art. 93 ust. 4 p.s.w.n. powinno być ustalone, to okoliczność, przez jaką ilość semestrów skarżąca mogła ubiegać się o świadczenie z art. 86 ust. 1 pkt 4 p.s.w.n, z tego względu, że posiadała status studenta. Innymi słowy, ustawodawca jednoznacznie zmienił wcześniejszą normę z pierwotnie uregulowanym czasem przysługiwania stypendium, uzależnionym – co znajdowało potwierdzenie w ówczesnym orzecznictwie sądowoadministracyjnym i na co nieprawidłowo powołuje się wciąż skarżąca – od faktu otrzymywania świadczeń stypendialnych, dokonując aktualnie jej doprecyzowania, że łączny okres przysługiwania świadczeń wynosi 12 semestrów (z rozróżnieniem na I i II stopnień studiów), bez względu na ich pobieranie przez studenta (wyroki WSA: w Gliwicach z 28 lutego 2023 r., III SA/Gl 31/23 oraz w Gdańsku z 11 maja 2023 r., III SA/Gd 98/23).
Skoro zatem skarżąca – co nie jest w sprawie kwestionowane – składając wniosek o przyznanie stypendium rektora w roku akademickim 2022/2023, studiowała łącznie już przez 14 semestrów, to przekroczony został limit, o którym mowa w art. 93 ust. 4 p.s.w.n, a tym samym brak było podstaw do przyznania skarżącej wnioskowanego stypendium. Mając powyższe na uwadze Sąd nie podzielił zarzutów skargi w zakresie nieprawidłowej wykładni art. 93 ust. 4 p.s.w.n. A tym samym nie podzielił zarzutu naruszenia przez organy art. 7a k.p.a w zw. art. 93 ust. 4 p.s.w.n. a w konsekwencji naruszenia art. 6 i 7 k.p.a., gdyż w ocenie Sądu w sprawie nie zachodziły wątpliwości co do interpretacji tegoż przepisu, które mogłyby zostać rozstrzygnięte na korzyść skarżącej, tak jak to podniosła w skardze.
Odnosząc się końcowo do wniosków skarżącej zawartych w skardze w zakresie przedstawienia zagadnienie prawnego składowi siedmiu sędziów NSA oraz pytania prawnego do TK wskazać należy, Sąd na rozprawie postanowieniem oddalił ww. wnioski. W pierwszej kolejności podnieść należy, że z pytaniem prawnym w konkretnej sprawie sądowoadministracyjnej może wystąpić Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu skargi kasacyjnej, co wynika wprost z art. 187 §1 p.p.s.a. Ponadto skoro zdaniem Sądu brzmienie art. 93 ust. 4 p.s.w.n. jest jednoznaczne i konkretne, to jako takie nie budziło żadnych wątpliwości interpretacyjnych Sądu. Tym samym Sąd nie dostrzegł podstaw prawnych do zwrócenia się w tym zakresie z pytaniem do TK.
W konsekwencji powyższego, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.