III SA/GL 1504/21

III SA/Gl 1504/21 - Wyrok WSA w Gliwicach
Data orzeczenia
2022-01-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-10-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach
Sędziowie
Krzysztof Wujek /przewodniczący/
Magdalena Jankiewicz
Małgorzata Herman /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6199 Inne o symbolu podstawowym 619
Hasła tematyczne
Zatrudnienie
Sygn. powiązane
III OSK 1237/22 - Wyrok NSA z 2023-10-18
Skarżony organ
Prezydent Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono bezskuteczność zaskarżonej czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 3 par. 2 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Wujek, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Herman (spr.), Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Protokolant Sekretarz sądowy Izabela Maj-Dziubańska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M.R. na czynność Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie naboru na stanowisko urzędnicze stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z 28 września 2021 r., sygn. akt III OSK 414/21, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 24 lipca 2020 r., sygn. akt IV SA/Gl 1133/17 w sprawie ze skargi M. R. (dalej: strona, skarżący) na czynność Prezydenta Miasta D. (dalej: organ), w przedmiocie naboru na stanowisko urzędnicze i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi.
Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco.
Prezydent Miasta D , w dniu [...] r. ogłosił nabór na wolne stanowisko: Podinspektor w Wydziale [...] – Referat [...]. W ogłoszeniu jako wymagania niezbędne wskazano wykształcenie wyższe o kierunku lub specjalności: ekonomicznej, administracyjnej lub prawo oraz znajomość przepisów prawa z zakresu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatku leśnym, ustawy Ordynacja podatkowa oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto w ogłoszeniu sprecyzowano zakres zadań wykonywanych na tym stanowisku. Ogłoszenie zostało opublikowane w BIP oraz na tablicy informacyjnej Urzędu Miejskiego w D. Kandydaci mieli możliwość składania dokumentów aplikacyjnych do [...] r. Do procedury naboru przystąpiło [...] kandydatów, w tym skarżący. Komisja Rekrutacyjna po wstępnej ocenie formalnej dokumentów, do następnego etapu naboru zakwalifikowała [...] kandydatów spełniających wymagania niezbędne określone w ogłoszeniu. Oferta skarżącego została na tym etapie odrzucona, z powodu braku wymaganego wykształcenia.
Po przeprowadzeniu rozmowy kwalifikacyjnej, z kandydatami spełniającymi wymogi formalne, informacja o wynikach naboru została [...] r. udostępniona w BIP i umieszczona na tablicy ogłoszeń UM w D. Organ poinformował, że w wyniku zakończenia procedury naboru na przedmiotowe stanowisko została wybrana D. P. zamieszkała w D., która spełniła w największym stopniu wymagania niezbędne określone w ogłoszeniu o naborze. Wskazano, że wykazała się znajomością przepisów prawa z zakresu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy o podatku rolnym, ustawy o podatku leśnym, ustawy Ordynacja podatkowa oraz kodeksu postępowania administracyjnego.
Strona, w piśmie z [...] r. zatytułowanym "odwołanie", skierowanym za pośrednictwem organu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. podała, że odwołuje się od wyników naboru na wyżej opisane stanowisko urzędnicze, zamieszczonego w BIP UM w D. w dniu [...] r. Skarżący wskazał, że w terminie złożył stosowne dokumenty wraz z kopią orzeczenia o niepełnosprawności w myśl art. 13a ust.2 ustawy o pracownikach samorządowych; tym samym spełnił wszystkie wskazane wymagania formalne dopuszczające go do kolejnych etapów naboru.
Prezydent Miasta D. przekazał ww. pismo do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wskazując na poglądy prezentowane w judykaturze, zgodnie z którymi informacja o wynikach naboru na wolne stanowisko urzędnicze ma charakter czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Organ wniósł o oddalenie skargi.
Sąd I instancji uwzględniając skargę, bezskuteczność zaskarżonej informacji Prezydenta Miasta D. z [...] r., o wynikach naboru w Urzędzie Miejskim w D. na ww. stanowisko. W uzasadnieniu wskazał, że kontroli podlegała legalność Informacji o wynikach naboru na wolne stanowisko urzędnicze, bowiem skarżący wprawdzie nie został zakwalifikowany do kolejnego etapu naboru ze względu na fakt, iż legitymuje się wykształceniem wyższym niezgodnym z wymaganym na danym stanowisku pracy, jednak skarżenie czynności niedopuszczenia do kolejnego etapu postępowania rekrutacyjnego nie jest możliwe (por. wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2966/15, LEX nr 2293633 oraz przywołane tamże poglądy wyrażone w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OPS 5/14 dotyczące charakteru aktów i czynności podejmowanych w toku postępowania konkursowego na stanowisko dyrektora szkoły). Dopiero informacja o wyniku naboru, która kończy postępowanie rekrutacyjne stanowi czynność, która podlega zaskarżeniu. Pochodzi bowiem od organu i rozstrzyga o prawach kandydata. Tym samym skarga prawidłowo została wniesiona na czynność tj. Informację o wynikach naboru z [...] r. Skarżący jako uczestnik postępowania konkursowego, którego uprawnień dotyczyła przedmiotowa czynność, miał interes prawny do wniesienia skargi.
Dalej Sąd I instancji wskazał, że w wyniku wstępnej oceny dokumentów aplikacyjnych skarżący nie został zakwalifikowany do kolejnego etapu naboru, bowiem legitymuje się wykształceniem wyższym niezgodnym z wymaganym na danym stanowisku pracy. Jako wymagania niezbędne z zakresie wykształcenia określono wykształcenie wyższe o kierunku lub specjalności: ekonomicznej, administracyjnej lub prawo. Skarżący przedłożył kserokopię dyplomu ukończenia Uniwersytetu "A" w K. na kierunku [...] w specjalności [...]. Nie odpowiada to literalnie sprecyzowanym wymaganiom dotyczącym wykształcenia. W odpowiedzi na skargę organ podał, że przeprowadzono bliższą analizę i ze strony internetowej uczelni uzyskano informację, że studia dedykowane są osobom, które w przyszłości zamierzają swoją karierę zawodową rozwijać w organizacjach publicznych i społecznych. W szczególności omawiany kierunek kształtuje umiejętność identyfikowania relacji pomiędzy położeniem jednostek i grup społecznych, działań podejmowanych przez podmioty publiczne i społeczne oraz mechanizmów podziału wynikających z teorii wyboru publicznego i praktyki realizowania usług użyteczności publicznej. Organ ocenił, że powyższe nie koresponduje z opisanym wyżej zakresem zadań na stanowisku objętym naborem.
Szczegółowa analiza dokumentów przedłożonych na wezwanie Sądu pokazała, że organ wymagania niezbędne w zakresie wykształcenia, określone jako wykształcenie wyższe o kierunku lub specjalności: ekonomicznej, administracyjnej lub prawo, potraktował w sposób istotnie odbiegający od ich literalnego brzmienia. Z tych dokumentów wynika bowiem że spośród pięciu najlepszych kandydatów wyłonionych w procedurze naboru, wymienionych w protokole Komisji Rekrutacyjnej i określonych jako "spełniające wymagania niezbędne", dwie osoby nie spełniają literalnie odczytywanych wymagań niezbędnych w zakresie wykształcenia. Zamieszczona na pozycji 1 (według kolejności uzyskanych punktów) D. P. przedłożyła kserokopię dyplomu wystawionego przez Politechnikę "B" Wydział [...] potwierdzającego odbycie studiów wyższych zawodowych na kierunku [...] w zakresie [...] oraz uzyskanie tytułu inżyniera.
W zaskarżonej Informacji o wynikach naboru z [...] r., organ podał, że w wyniku zakończenia procedury naboru została wybrana D. P. zamieszkała w D., która spełniła w największym stopniu wymagania niezbędne określone w ogłoszeniu o naborze.
Sąd I instancji stwierdził, że organ rażąco naruszył ustawowe zasady naboru na wolne stanowisko urzędnicze, określone w art. 11 ustawy o pracownikach samorządowych. Jak wynika z treści tego przepisu całe postępowanie konkursowe powinno się toczyć z poszanowaniem zasady otwartości i konkurencyjności. Zasady te określają główne cele procedury naboru na wolne stanowisko urzędnicze, które wiążą się z realizacją konstytucyjnego wymogu zapewnienia obywatelom polskim korzystającym z pełni praw publicznych równego dostępu do służby publicznej (art. 60 Konstytucji RP). Nabór kandydatów na wolne stanowisko urzędnicze jest otwarty, co oznacza, że przybiera postać sformalizowanego postępowania rekrutacyjnego, a każdy spełniający warunki przewidziane ogłoszeniem o naborze, może zgłosić swoją kandydaturę. Otwartość naboru zostaje zachowana jeśli spełniony jest wymóg jawności i przejrzystości postępowania konkursowego.
Z kolei, konkurencyjność naboru, wiąże się z realizacją postulatu rzetelnego i bezstronnego wykonywania zadań publicznych przez organy samorządowe. W ramach zachowania tej zasady należy dążyć do wyłonienia najlepszego kandydata do pracy na danym stanowisku w oparciu o kryteria merytoryczne. Kryteria te ujawniane w ogłoszeniu o naborze, to wymagania niezbędne (determinowane obowiązującym prawem) i wymagania dodatkowe (pozostałe wymagania pozwalające na optymalne wykonywanie zadań na danym stanowisku).
W ocenie Sądu I instancji, zaprezentowane wyniki naboru na stanowisko urzędnicze wskazują, że wybór został dokonany z naruszeniem zasady jawności i konkurencyjności. Organ nie respektował określonych przez siebie wymogów niezbędnych w zakresie wykształcenia w ich literalnym brzmieniu i posługując się nieujawnionymi rzeczywistymi kryteriami wyboru nie wynikającymi z treści ogłoszenia, stosował je na dodatek nierówno. Wybór miał charakter arbitralny. Sad I instancji uznał, że zaskarżona czynność pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą działania na podstawie prawa i musi zostać uznana za bezskuteczną. Nie jest możliwe zaakceptowanie w obrocie prawnym czynności podjętej z rażącym pogwałceniem zasad naboru na wolne stanowisko urzędnicze.
W ocenie Sądu I instancji, organ dokonał wyboru kandydatki, która nie spełniała literalnie odczytanych wymogów niezbędnych w zakresie wykształcenia. Legitymowała się ukończeniem studiów na kierunku [...] w zakresie Zarządzania [...]. Organ w żaden sposób nie wyjaśnił jak zakwalifikował to wykształcenie wyższe do wykształcenia wyższego o kierunku lub specjalności: ekonomicznej, administracyjnej lub prawo. Inna kandydatka dotknięta tą samą cechą niespełnienia literalnych wymogów niezbędnych w zakresie wykształcenia (wyższe studia na kierunku [...] w zakresie specjalności [...]) została oceniona w równie arbitralny sposób jako druga w kolejności spośród pięciu z kandydatów spełniających w najwyższym stopniu wymagania niezbędne określone w ogłoszeniu o naborze. Natomiast znajdującego się w identycznej sytuacji skarżącego, który jest osobą niepełnosprawną oceniono jako osobę niespełniającą niezbędnych wymagań - odrzucając tę kandydaturę na etapie oceny wstępnej.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ, zaskarżając wyrok w całości. Wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości poprzez odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej (1), w razie nieuwzględnienia wniosku w pkt 1, ewentualnie o: zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości poprzez oddalenie skargi jako bezzasadnej (2), a w razie nieuwzględnienia wniosku w pkt 1 i pkt 2, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach do ponownego rozpoznania (3). Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:
1. przepisu postępowania tj. art. 50 § 1 p.p.s.a., a to poprzez uznanie, że skarżący posiadał interes prawny we wniesieniu skargi na informację Prezydenta Miasta D. z dnia [...] r. o wynikach naboru w Urzędzie Miejskim na ww. stanowisko, w sytuacji gdy WSA w Gliwicach ustalił, że oferta złożona przez skarżącego do w/w postępowania została prawidłowo odrzucona ze względu na niespełnienie wymagań niezbędnych stawianych kandydatom, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że przy przyjęciu braku interesu prawnego skarga winna była ulec oddaleniu,
2. naruszenie przepisu postępowania tj. art. 141 § 4 p.p.s.a., a to poprzez przyjęcie w uzasadnieniu wyroku niezgodnych z rzeczywistością ustaleń co do stanu sprawy:
a/ jakoby Komisja Konkursowa kierowała się przy ocenie formalnej ofert nieujawnionymi rzeczywistymi kryteriami wyboru nie wynikającymi z treści ogłoszenia o naborze, stosując je nierówno a dokonując wyboru w sposób arbitralny,
b/ jakoby Komisja Konkursowa dopuściła się dyskryminacji względem skarżącego ze względu na jego niepełnosprawność, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako, że poczynione w ten sposób ustalenia stanowiły podstawę do stwierdzenia przez WSA w Gliwicach naruszenia przez Komisję Konkursową art. 11 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o pracownikach samorządowych (t.j. Dz.U. 2018 poz. 1260),
3. naruszenie prawa materialnego t.j. art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych poprzez jego błędne zastosowanie, a to poprzez błędne ustalenie, że doszło do naruszenia zasady otwartości i konkurencyjności w naborze na stanowisko podinspektora w Wydziale [...] - Referat [...] w Urzędzie Miejskim w D.,
4. naruszenie przepisu postępowania tj. art. 3 § 1 oraz art. 3 § 4 pkt 4 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych poprzez przekroczenie granicy kontroli aktu organu administracji, a to poprzez badanie, czy w stosunku do skarżącego miały miejsce działania o charakterze dyskryminującym, skutkujące brakiem nawiązania stosunku pracy, co jest przedmiotem roszczenia określonego w art. 183d w zw. z art. 183a § 1 kodeksu pracy, które to roszczenie leży we właściwości rzeczowej sądu powszechnego - sądu pracy na mocy art. 43 ust. 2 ustawy z dnia 21 listopada 2008r. o pracownikach samorządowych co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako, że wyrok dotyczy czynności Prezydenta Miasta o charakterze cywilno-prawnym jak pracodawcy w rozumieniu przepisów prawa pracy a niejako organu administracji publicznej,
5. naruszenie przepisu postępowania tj. art. 2 p.p.s.a. poprzez rozpoznanie sprawy nie leżącej w kognicji sądów administracyjnych a to poprzez rozpoznanie skargi M. R. jako skargi na działanie Prezydenta Miasta o charakterze dyskryminującym, skutkującym brakiem nawiązania stosunku pracy, co stanowi podstawę roszczenia odszkodowawczego określonego w art. 183d kodeksu pracy rozpatrywanego przez sądy powszechne - sądu pracy, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, jako że WSA w Gliwicach orzekał w zakresie zastrzeżonym dla sądów powszechnych,
6. naruszenie przepisów postępowania tj. art. art. 3 § 4 pkt 4 i 134 § 1 p.p.s.a. poprzez przekroczenie granic rozpoznania, a to poprzez przekroczenie granicy kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu a to poprzez dokonanie faktycznie, kolejnej merytorycznej weryfikacji ofert kandydatów złożonych w ramach naboru na stanowisko podinspektora w Wydziale [...] - Referat [...] w Urzędzie Miejskim w D., co miało istotny wpływ na wynik postępowania, jako, że sąd administracyjny dokonuje kontroli pod względem zgodności z prawem a nie względami celowości czy słuszności.
Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że niezależnie od podniesionych zarzutów skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy.
W szczególności, NSA dopatrzył się w przedmiotowej sprawie jednej z przesłanek do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem I instancji, wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Punktem wyjścia do takiego stwierdzenia jest przyjęty przez Sąd przedmiot zaskarżenia jako rozstrzygnięcie naboru na wolne stanowisko urzędnicze. Sąd wojewódzki doszedł do prawidłowego przekonania, że przedmiot zaskarżenia wyczerpuje pojęcie czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i przez to skarga M. R. jest dopuszczalna. W zaskarżonej Informacji o wynikach naboru z [...]r. organ podał, że w wyniku zakończenia procedury naboru została wybrana D. P. zamieszkała w D. Tymczasem niesporne w sprawie jest, że w postępowaniu sądowym brał udział tylko skarżący i Prezydent Miasta D. Skoro Sąd wojewódzki doszedł do przekonania, że przedmiotem skargi jest czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, i w tym aspekcie uznał dopuszczalność skargi M. R., który był kandydatem na wolne stanowisko urzędnicze, to powinien z urzędu zawiadomić o toczącym się postępowaniu także osobę, która wygrała nabór D. P. Z mocy art. 33 § 1 p.p.s.a. "Osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony". Natomiast przepis art. 12 p.p.s.a. stanowi, że ilekroć w tej ustawie jest mowa o stronie, rozumie się przez to również uczestnika postępowania. Niezawiadamiając o toczącym się postępowaniu sądowym osoby, której interesu prawnego niewątpliwe dotyczył wynik postępowania sądowego, skoro wyrokiem stwierdzono bezskuteczność czynności w postaci wyniku naboru na wolne stanowisko urzędnicze, a osoba ta została wybrana przez Starostę jako kandydat na to stanowisko, Sąd wojewódzki dopuścił się nieważności postępowania, albowiem strona, tj. D. P. została pozbawiona możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z 18 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 1113/13, z 10 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1275/13, 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1705/19.
Wskazana okoliczność nakazała Sądowi kasacyjnemu uchylić zaskarżony wyrok, niezależnie od zarzutów zawartych w skardze kasacyjnej. NSA stwierdził, że sprawa wymaga ponownego jej rozpatrzenia przez WSA w Gliwicach, co przesądza o tym, że przedwczesne byłoby rozpoznawanie zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:
Skarga jest uzasadniona.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej powoływana jako p.p.s.a.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Nie można oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustalona w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. A zatem respektując wykładnię prawa dokonaną w przedmiotowej sprawie przez NSA, Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, zważył co następuje.
Przesądzona jest w sprawie kwestia, że przedmiot zaskarżenia wyczerpuje pojęcie czynności, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. i przez to skarga dopuszczalna, a ponadto, że skarżący ma interes prawny do wniesienia skargi i osoba, która wygrała nabór D. P. ma interes prawny, z mocy art. 33 § 1 p.p.s.a. do udziału w postępowaniu sadowoadministracyjnym w charakterze uczestnika. Sąd powiadomił uczestniczkę o toczącym się postępowaniu sądowym, ta jednak mimo prawidłowego zawiadomienia o terminie rozprawy, nie wzięła w niej udziału, jak również nie zajęła w sprawie stanowiska na piśmie.
Postępowanie konkursowe w przedmiotowej sprawie, zmierzało do wyłonienia kandydata na wolne stanowisko pracy podinspektora w Wydziale [...] - Referat [...]. Rekrutacja była prowadzona w oparciu o przepisy ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. 2019 r., poz. 1282, dalej: u.p.s). oraz Regulaminu Naboru Kandydatów na wolne stanowiska urzędnicze (załącznik do Zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta D. z [...] r.).
Przepisy art. 11-15 u.p.s. zobowiązują do przeprowadzenia naboru na wolne stanowisko urzędnicze w organach administracji samorządowej w sposób określony prawem. Postępowanie rekrutacyjne zmierzające do wyłonienia kandydata na ww. stanowisko było postępowaniem z zakresu administracji publicznej, zatem każdy uczestnik tego konkursu, którego uprawnień dotyczyła zaskarżona czynność, a więc również skarżący, jak to wskazał NSA, miał interes prawny do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na jego rozstrzygnięcie. Z powyższych względów brak jest podstaw do odrzucenia skargi.
Natomiast rozpatrując skargę merytorycznie, stwierdzić należy, że zachodzą podstawy do jej uwzględnienia. Stosownie do art. 12 ust. 1 u.p.s., wolnym stanowiskiem urzędniczym, w tym wolnym kierowniczym stanowiskiem urzędniczym, jest stanowisko, na które, zgodnie z przepisami ustawy albo w drodze porozumienia, nie został przeniesiony pracownik samorządowy zatrudniony na stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym, posiadający kwalifikacje wymagane na danym stanowisku lub nie został przeprowadzony na to stanowisko nabór albo na którym mimo przeprowadzonego naboru nie został zatrudniony pracownik.
Nabór na wolne stanowisko urzędnicze składa się z trzech etapów: ogłoszenia o naborze (art. 13 u.p.s.), rozstrzygnięcia merytorycznego wyłaniającego najlepszego kandydata (art. 13a i art. 14 u.p.s.) oraz podania do publicznej wiadomości wyników naboru (art. 15 u.p.s.).
W pierwszym etapie, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.p.s., ogłoszenie o wolnym stanowisku urzędniczym, w tym kierowniczym stanowisku urzędniczym oraz o naborze kandydatów na to stanowisko umieszcza się w Biuletynie Informacji Publicznej, zwanym dalej "Biuletynem", o którym mowa w u.s.p. oraz na tablicy informacyjnej w jednostce, w której jest prowadzony nabór. Z kolei, aktem określającym warunki, jakie winien spełniać kandydat na wolne stanowisko urzędnicze jest ogłoszenie o naborze. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.p.s. ogłoszenie o naborze powinno zawierać: nazwę i adres jednostki; określenie stanowiska; określenie wymagań związanych ze stanowiskiem zgodnie z opisem danego stanowiska, ze wskazaniem, które z nich są niezbędne, a które dodatkowe; wskazanie zakresu zadań wykonywanych na stanowisku; informację o warunkach pracy na danym stanowisku; informację, czy w miesiącu poprzedzającym datę upublicznienia ogłoszenia wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w jednostce, w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, wynosi co najmniej 6%; wskazanie wymaganych dokumentów; określenie terminu i miejsca składania dokumentów. Ustawa określa również, że wymagania niezbędne to wymagania konieczne do podjęcia pracy na danym stanowisku, a wymagania dodatkowe to pozostałe wymagania, pozwalające na optymalne wykonywanie zadań na danym stanowisku (art. 13 ust. 2a pkt 1 i 2 u.p.s.). W przedmiotowej sprawie ogłoszenie o naborze zawierało wszystkie ww. elementy. Do kandydatów na wolne stanowisko urzędnicze stosuje się również 6 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym pracownikiem samorządowym może być osoba, która jest obywatelem polskim z zastrzeżeniem art. 11 ust. 2 i 3; ma pełną zdolność do czynności prawnych oraz korzysta z pełni praw publicznych; posiada kwalifikacje zawodowe wymagane do wykonywania pracy na określonym stanowisku. Już na tym etapie, Komisja Konkursowa stwierdziła, że oferta skarżącego podlega odrzuceniu z przyczyn formalnych. Komisja uznała, że ukończony przez skarżącego kierunek studiów na Uniwersytecie "A", nie daje mu ekonomicznego wykształcenia.
W drugim etapie w toku naboru na wolne stanowisko urzędnicze, komisja wyłania nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów, spełniających wymagania niezbędne oraz w największym stopniu spełniających wymagania dodatkowe, których przedstawia się kierownikowi jednostki celem zatrudnienia wybranego kandydata (art. 13a ust. 1 u.p.s.). Jeżeli w jednostce wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych (...), jest niższy niż 6%, pierwszeństwo w zatrudnieniu na stanowiskach urzędniczych, z wyłączeniem kierowniczych stanowisk urzędniczych, przysługuje osobie niepełnosprawnej, o ile znajduje się w gronie osób, o których mowa w ust. 1 (art. 13a ust. 2 u.p.s.). Z przeprowadzonego naboru kandydatów sporządza się protokół, który zawiera: określenie stanowiska, na które był przeprowadzany nabór, liczbę kandydatów oraz imiona, nazwiska i miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów wraz ze wskazaniem kandydatów niepełnosprawnych ,o ile do przeprowadzonego naboru stosuje się przepis art. 13a ust. 2, przedstawianych kierownikowi jednostki; liczbę nadesłanych ofert na stanowisko, w tym liczbę ofert spełniających wymagania formalne; informację o zastosowanych metodach i technikach naboru; uzasadnienie dokonanego wyboru i skład komisji przeprowadzającej nabór (art. 14 u.p.s.). Etap ten kończy się rozstrzygnięciem, w którym kierownik jednostki wyłania najlepszego kandydata do pracy na danym stanowisku urzędniczym.
W trzecim etapie, niezwłocznie po przeprowadzonym naborze należy podać do publicznej wiadomości informację o wyniku naboru przez umieszczenie na tablicy informacyjnej w jednostce, w której był przeprowadzany nabór, oraz opublikowanie w Biuletynie przez okres co najmniej 3 miesięcy (art. 15 ust. 1 u.p.s.).
Całe postępowanie powinno się toczyć z poszanowaniem zasady otwartości i konkurencyjności, co wprost wynika z art. 11 u.p.s.
Zasady te określają główne cele procedury naboru na wolne stanowisko urzędnicze, wiążą się zaś z realizacją konstytucyjnego wymogu zapewnienia obywatelom polskim korzystającym z pełni praw publicznych równego dostępu do służby publicznej (art. 60 Konstytucji RP). Oczywiście przywołany przepis konstytucyjny nie wyraża gwarancji, że każda osoba posiadająca obywatelstwo polskie oraz korzystająca z pełni praw publicznych zostanie przyjęta do służby publicznej. Nabór kandydatów na wolne stanowisko urzędnicze jest otwarty, co oznacza, że przybiera postać sformalizowanego postępowania rekrutacyjnego, a każdy spełniający warunki przewidziane ogłoszeniem o naborze, może zgłosić swoją kandydaturę. Otwartość naboru zostaje zachowana jeśli spełniony jest wymóg jawności i przejrzystości postępowania konkursowego. Jawność naboru jest zagwarantowana poprzez obowiązek upowszechnienia informacji o wolnym stanowisku urzędniczym w Biuletynie Informacji Publicznej i na tablicy informacyjnej urzędu, w którym prowadzony jest nabór. Realizacji tej zasady służy również przepis art. 13 ust. 3 u.p.s., przewidujący, że termin do składania dokumentów określony w ogłoszeniu o naborze nie może być krótszy niż 10 dni od dnia opublikowania tego ogłoszenia w Biuletynie.
Należy również podkreślić, że nie tylko samo ogłoszenie o naborze, ale też dokonanie wyboru musi być jawne zarówno co do wyników, zastosowanej metody selekcji, jak i argumentów, które wpłynęły na dokonanie wyboru. Zasada przejrzystości (transparentności) zostaje zachowana poprzez ustalenie takich reguł proceduralnych konkursu, dzięki którym możliwe jest dokonanie obiektywnej i przejrzystej oceny kwalifikacji merytorycznych kandydatów na określone stanowisko, dokonanie trafnego wyboru kandydata najlepszego i uzasadnienie wyboru w sposób jasny, jawny, przejrzysty i zrozumiały na zewnątrz oraz umożliwiający kontrolę zastosowanej procedury. Realizacja zasady otwartości i transparentności służyć ma jednocześnie wsparciem dla zachowania bezstronności i obiektywizmu w całej procedurze konkursowej, w tym w ocenie kandydatów.
Z kolei, konkurencyjność naboru wiąże się z realizacją postulatu rzetelnego i bezstronnego wykonywania zadań publicznych przez organy samorządowe. W ramach zachowania tej zasady należy dążyć do wyłonienia najlepszego kandydata do pracy na danym stanowisku w oparciu o kryteria merytoryczne ujawniane w ogłoszeniu o naborze. Zgodnie z zasadą otwartości i konkurencyjności, w sposób nie budzący wątpliwości dla organu, dla kandydata, jak i dla sądu dokonującego kontroli zaskarżonej czynności, z protokołu posiedzenia komisji konkursowej powinny wynikać tak zastosowana metoda selekcji, jak i argumenty, które wpłynęły na podjęcie decyzji. Stanowisko powyższe uzasadnia konstrukcja art. 14 ust. 1 u.p.s., zgodnie z którym z przeprowadzonego naboru kandydatów sporządza się protokół.
Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 2. protokół zawiera:
1) określenie stanowiska, na które był przeprowadzany nabór, liczbę kandydatów oraz imiona, nazwiska i miejsca zamieszkania w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego nie więcej niż pięciu najlepszych kandydatów wraz ze wskazaniem kandydatów niepełnosprawnych o ile do przeprowadzanego naboru stosuje się przepis art. 13a ust. 2, przedstawianych kierownikowi jednostki;
2) liczbę nadesłanych ofert na stanowisko, w tym liczbę ofert spełniających wymagania formalne;
3) informację o zastosowanych metodach i technikach naboru;
4) uzasadnienie dokonanego wyboru;
5) skład komisji przeprowadzającej nabór.
Przez nabór rozumieć należy procedurę zmierzającą do obsady wolnego stanowiska pracy, na którą składają się czynności polegające na upowszechnieniu informacji o poszukiwaniu pracownika oraz na selekcji kandydatów, którzy zgłosili wolę podjęcia zatrudnienia. Ustawa określa dwie podstawowe zasady naboru na stanowiska urzędnicze – otwartość i konkurencyjność. Wyrażają one dwa główne cele procedury naboru. Otwartość wiąże się z realizacją konstytucyjnego wymogu zapewnienia obywatelom równego dostępu do służby publicznej. Z tego względu nabór na stanowiska urzędnicze przybiera postać sformalizowanego postępowania rekrutacyjnego opartego na zasadach obiektywizmu, jawności i przejrzystości (transparentności). Z drugiej strony celem przeprowadzenia naboru na stanowiska urzędnicze w samorządzie terytorialnym jest także realizacja postulatu zapewnienia zawodowego, rzetelnego i bezstronnego wykonywania zadań publicznych przez organy samorządowe, do czego winien się przyczynić dobór kadr urzędniczych według kryteriów merytorycznych. Mamy tu zatem do czynienia z konkurencyjnością naboru, a więc cechą, która ma doprowadzić do wyłonienia najlepszego kandydata do pracy.
Odnosząc powyższe rozważania do rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że organ przeprowadzając nabór na wolne stanowisko urzędnicze z naruszył ustawowe zasady naboru określone w art. 11 u.p.s.
Jak wyżej wskazano, już na etapie formalnej oceny złożonych ofert, organ odrzucił ofertę skarżącego w sposób dowolny uznając, że wykształcenie wyższe, którym się legitymuje nie spełnia wymogu niezbędnego jakim było wykształcenie ekonomiczne, administracyjne lub prawnicze. Organ z góry założył, ze kierunek studiów, który ukończył skarżący na Uniwersytecie "A" w K. dyskwalifikuje go jako kandydata na wolne stanowisko urzędnicze. Za odpowiednie wykształcenie, organ uznał natomiast ukończenie Politechniki "B" na kierunku [...] w zakresie [...] oraz uzyskanie tytułu inżyniera.
W aktach sprawy brak potwierdzenia, że w czasie naboru sprawdzono w jakikolwiek sposób, że kierunek skarżącego nie jest kierunkiem ekonomicznym oraz że takim kierunkiem jest kierunek wyłonionej kandydatki, w sytuacji gdy oba te kierunki mogły budzić wątpliwości co do spełnienia określonych kryteriów organu. W przypadku skarżącego, organ dopiero w listopadzie, w przededniu wysłania skargi do Sądu dołączył informację -wydruk z internetu, dla kandydatów na kierunek studiów ukończony przez skarżącego, na którym oparł odpowiedź na skargę (z którego nie wynika, że nie jest to kierunek ekonomiczny), z kolei, w przypadku osoby wybranej na stanowisko, dopiero po rozpoznaniu skargi kasacyjnej przez NSA, zwrócił się do Kierownika Dziekanatu Politechniki "B" o potwierdzenie czy kierunek wybranej kandydatki jest kierunkiem ekonomicznym.
Już takie postępowanie należy ocenić jako oczywiście spóźnione i rażąco naruszające zasadę konkurencji. Nie chodzi bowiem o to, żeby organ na użytek sprawy dopasował wykazane przez kandydata wykształcenie do postawionego w ogłoszeniu kryterium już po zakończeniu naboru, ale żeby jednakowe zasady oceny stosował wobec wszystkich kandydatów przed jego zakończeniem.
Z przeprowadzonego naboru sporządzono bardzo lakoniczny protokół, który zdaniem Sądu, nie daje jasnej i przejrzystej odpowiedzi na pytanie o zastosowane metody i techniki naboru. Podsumowując, wobec rażącego naruszenia zasady otwartości i konkurencyjności naboru, które mogło mieć istotny wpływ na jego wynik, organ dopuścił się naruszenia art. 11 u.p.s., co stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia przez Sąd bezskuteczności zaskarżonej czynności. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu rekrutacyjnym organ będzie działał z poszanowaniem prawa i wskazanych zasad.
Wobec powyższego Sąd, działając na podstawie art. art. 146 § 1 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.