IV SA/Wr 316/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi była czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) polegająca na wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego obywatelce Ukrainy od stycznia 2023 r. Skarżąca, która przybyła do Polski w związku z konfliktem zbrojnym, otrzymała świadczenie wychowawcze w listopadzie 2022 r. na okres do maja 2023 r. ZUS wstrzymał wypłatę, opierając się na danych z rejestru Straży Granicznej, które sugerowały wyjazd skarżącej z Polski. Skarżąca konsekwentnie zaprzeczała wyjazdowi i przedstawiała dowody potwierdzające jej legalny pobyt i zamieszkanie w Polsce. Sąd administracyjny uznał, że ZUS, wstrzymując wypłatę świadczenia, naruszył przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd podkreślił, że ZUS powinien był wdrożyć procedurę wyjaśniającą, wezwać skarżącą do złożenia wyjaśnień i rozważyć przedstawione przez nią dowody, zamiast polegać wyłącznie na automatycznej weryfikacji danych z rejestrów. Sąd stwierdził bezskuteczność czynności ZUS, wskazując, że ocena legalności następuje na dzień wniesienia skargi, a późniejsze wypłacenie świadczenia przez ZUS potwierdziło zasadność stanowiska skarżącej. Sąd podkreślił również dopuszczalność drogi sądowej w przypadku zaskarżenia czynności materialno-technicznej, jaką było wstrzymanie wypłaty świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaProcedury weryfikacji świadczeń dla obywateli Ukrainy, obowiązki organów w zakresie postępowania wyjaśniającego, dopuszczalność zaskarżenia czynności materialno-technicznych.
Dotyczy specyficznej sytuacji obywateli Ukrainy i świadczeń wychowawczych, ale zasady proceduralne mogą mieć szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy czynność ZUS polegająca na wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego obywatelowi Ukrainy, oparta na danych z rejestru Straży Granicznej, jest zgodna z prawem, jeśli organ nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, czynność ta jest bezskuteczna, ponieważ ZUS naruszył przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz Kodeksu postępowania administracyjnego, nie przeprowadzając procedury wyjaśniającej i nie uwzględniając wyjaśnień strony.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ZUS powinien był wezwać skarżącą do złożenia wyjaśnień i rozważyć przedstawione dowody, zamiast polegać wyłącznie na automatycznej weryfikacji danych z rejestrów. Wstrzymanie wypłaty bez przeprowadzenia procedury wyjaśniającej narusza prawa strony.
Czy wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego przez ZUS jest czynnością podlegającą kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego jest czynnością materialno-techniczną, która nie przybiera formy decyzji administracyjnej, ale podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że czynności materialno-techniczne, które dotyczą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa i nie są decyzją lub postanowieniem, podlegają kontroli sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.
Przepisy (27)
Główne
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 26 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 2 § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 11 § ust. 2
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 26 § ust. 3a
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 26 § ust. 3g
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 26 § ust. 3c
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 26 § ust. 3h
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 26 § ust. 3i
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
p.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 3 § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy art. 4 § ust. 1
Ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa
ustawa zmieniająca
Ustawa z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 53 § § 1 zdanie drugie
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.p.w.d. art. 13a § ust. 4
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.p.p.w.d. art. 23
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
u.e.l. art. 8 § pkt 24a lit. a
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
u.e.l. art. 15
Ustawa z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności
Argumenty
Skuteczne argumenty
ZUS naruszył przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy oraz k.p.a. poprzez wstrzymanie wypłaty świadczenia bez przeprowadzenia procedury wyjaśniającej. • Skarżąca nie wyjeżdżała z Polski i spełniała warunki do otrzymania świadczenia. • Czynność wstrzymania wypłaty jest czynnością materialno-techniczną podlegającą kontroli sądu administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Argumentacja ZUS oparta na automatycznej weryfikacji danych z rejestru Straży Granicznej bez uwzględnienia wyjaśnień strony.
Godne uwagi sformułowania
kontrola legalności czynności wstrzymania świadczenia wychowawczego w sprawie prowadzi do wniosku, że jest ona bezskuteczna. • Wstrzymanie wypłaty świadczenia wychowawczego następuje w drodze czynności materialno-technicznej, co ma uzasadnienie w przyjętej przez Państwo Polskie formule pomocy obywatelom Ukrainy przybyłym w związku z wojną uzasadnionej celem i sprawnością tej pomocy. • ZUS miał obowiązek wyjaśnić okoliczności podawane przez skarżącą - w ramach procedury administracyjnej i dostępnych instrumentów procesowych - czego niewątpliwie nie uczynił.
Skład orzekający
Tomasz Świetlikowski
przewodniczący
Anetta Makowska-Hrycyk
sprawozdawca
Katarzyna Radom
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Procedury weryfikacji świadczeń dla obywateli Ukrainy, obowiązki organów w zakresie postępowania wyjaśniającego, dopuszczalność zaskarżenia czynności materialno-technicznych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji obywateli Ukrainy i świadczeń wychowawczych, ale zasady proceduralne mogą mieć szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie procedur przez organy administracji, nawet w przypadku automatycznych systemów weryfikacji, oraz jak sądy administracyjne chronią prawa obywateli.
“ZUS wstrzymał świadczenie? Sąd uznał czynność za bezskuteczną z powodu błędów proceduralnych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.