IV SA/WR 316/20

IV SA/Wr 316/20 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2020-11-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-07-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Ewa Kamieniecka
Ireneusz Dukiel /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1073/21 - Wyrok NSA z 2023-07-20
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 111
art.17 ust.5 pkt 1 lit. b) i pkt 5 oraz art.17 b ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), sędzia WSA Ewa Kamieniecka, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 listopada 2020 r. sprawy ze skargi I. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] ([...]) Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania skarżącej I. S. od, wydanej z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy S., decyzji Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. z dnia [...] (nr [...]), odmawiającej przyznania na wniosek złożony dnia 1 lipca 2019 r. - świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 ust. 1 i 3 oraz art, 24 ust 2 i 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111 z późn. zm.; zwanej dalej "ustawą") - uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i - orzekając co do istoty sprawy – przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem:
1) na okres od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r., w wysokości 1583,00 zł miesięcznie,
2) na okres od dnia 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 sierpnia 2020 r., w wysokości 1830,00 zł miesięcznie.
Skarżąca, podaniem, które wpłynęło do Kolegium w dniu 19 maja 2020 r., wniosła o uzupełnienie tej decyzji co do rozstrzygnięcia, poprzez wpisanie do sentencji tej decyzji rozstrzygnięcia dotyczącego "odmowy" przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem - za okres czterech wcześniejszych miesięcy, czyli od dnia 1 lipca 2020 r. do dnia 31 października 2019 r.;
Kolegium, po rozpatrzeniu żądania, postanowiło uwzględnić żądanie skarżącej i uzupełnić decyzję z dnia [...]. ([...]), aby nie było wątpliwości zarówno co do okresu, na który przyznano skarżącej świadczenie pielęgnacyjne, jak i co do okresu, na który odmówiono przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] ([...]) wyjaśniono bowiem, że świadczenie pielęgnacyjne może być stronie przyznane jedynie od dnia 1 listopada 2019 r., choć rzeczywiście expressis verbis nie znalazło to odzwierciedlania w rozstrzygnięciu tej decyzji. Wobec tego postanowieniem z dnia [...] ([...]), uzupełniło w trybie art. 111 § 1b k.p.a. decyzję co do rozstrzygnięcia w ten sposób, iż zwrot "uchyla zaskarżoną decyzję w całości i - orzekając co do istoty sprawy - przyznaje I. S. świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem – Z. S.: 1) na okres od dnia 1 listopada 2019 r. do dnia 31 grudnia 2019 r., w wysokości 1583,00 zł miesięcznie, 2) na okres od dnia 1 stycznia 2020 r, do dnia 31 sierpnia 2020 r., w wysokości 1830,00 zł miesięcznie" kończy przecinkiem zamiast kropką i dodaje do niego zwrot "oraz odmawia przyznania I. S. świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem – Z. S. na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r."
Wskazano w orzeczeniu, m.in., że organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] ([...]), przyznał skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, w związku z opieką nad ojcem na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. Decyzja ta została w całości wykonana.
Według art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:
1) matce albo ojcu,
2) opiekunowi faktycznemu dziecka,
3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Ustalono, że ojciec skarżącej jest osobą niepełnosprawną w znacznym stopniu i legitymuje się stosownym orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] (nr [...]), wydanym do dnia 31 sierpnia 2020 r. (na wniosek z dnia 12 czerwca 2017 r.). Opieka ta wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą. Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Na skarżącej ciąży zatem obowiązek alimentacyjny względem ojca. Skarżąca sprawuje nad swym ojcem opiekę w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Według jednak art. 17 ust. 5 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę: a) ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno- rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym,
b) ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
2) osoba wymagająca opieki:
a) pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności,
b) została umieszczona w rodzinie zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej spokrewnionej, rodzinnym domu dziecka albo, w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę, w tym w specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym, z wyjątkiem podmiotu wykonującego działalność leczniczą, i korzysta w niej z całodobowej opieki przez więcej niż 5 dni w tygodniu;
3) na osobę wymagającą opieki inna osoba ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury;
4) na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów;
5) na osobę wymagającą opieki inna osoba jest uprawniona za granicą do świadczenia na pokrycie wydatków związanych z opieką, chyba że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego lub dwustronne umowy o zabezpieczeniu społecznym stanowią inaczej.
Dalej organ zauważył, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 ustawy). Prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W przypadku wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności na czas określony prawo do zasiłku pielęgnacyjnego lub świadczenia pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca w którym upływa termin ważności orzeczenia, (art. 24 ust. 4 ustawy).
W tych okolicznościach - biorąc pod uwagę art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i pkt 5 oraz art. 24 ust. 2 ustawy - Kolegium uznało, że świadczenie pielęgnacyjne nie może być przyznane skarżącej na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. W tym bowiem okresie przysługiwało skarżącej uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zwroty zawarte w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i pkt 5 ustawy: "ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego" i "jest ustalone [...] prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego" wskazują moment, w którym przepisy te mają zastosowanie, tj. jest wówczas, gdy w obrocie prawnym pozostaje ostateczna decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego. W przypadku przyznania danej osobie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie można przyznać jej na ten sam okres świadczenia pielęgnacyjnego. Przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. naruszałoby rażąco art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i pkt 5 ustawy.
Dodatkowo wskazano, że skarżąca (świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia), w dniu 27 maja 2020 r., złożyła oświadczenie, iż nie prowadzi gospodarstwa rolnego "dopiero" od dnia 1 listopada 2019 r. Stosownie zaś do art. 17b ust. 1 ustawy, w przypadku, gdy o świadczenie pielęgnacyjne ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio: 1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego; 2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. byłoby również sprzeczne z art. 17b ust. 1 ustawy.
W skardze na opisaną decyzją uzupełnioną omówionym postanowieniem – w części dotyczącej nieprzyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 października 2019 r., skarżąca wniosła o zmianę tej decyzji w zaskarżonej części i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za sporny okres, ewentualnie uchylenie decyzji w tej części albo o stwierdzenie wydania decyzji w zaskarżonej części z naruszeniem prawa.
Wydanej decyzji w zaskarżonej części zarzuciła :
- błędną wykładnię art 17 ust. 5 pkt 1 lit b i pkt 5 oraz art.17 b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegającą na pominięciu celów ustawy oraz brzmienie przepisu art. 27 ust. 5 ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez skarżącego zasiłku dla opiekuna przyznanego w oparciu o przepisy ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za ten sam czas, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania zasiłku dla opiekuna ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku skarżącej o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w okresie pobierania zasiłku;
- niezastosowanie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust 5 pkt 1 lit. b i pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przez to nieuwzględnienie, że w razie zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i zasiłku dla opiekuna osoba uprawniona ma prawo wyboru jednego ze świadczeń, co wynika z treści art. 27 ust. 5;
- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 8, art. 9 , art. 77 par. 1, art. 7 w zw. z art. 80 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, przyjmując, iż sam fakt pobierania zasiłku dla opiekuna przez skarżącego skutkuje brakiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za czas pobierania zasiłku i zwalnia organy rozstrzygające w sprawie z podejmowania działań zmierzających do wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, pozwalającego na wydanie rozstrzygnięcia z uwzględnieniem słusznego interesu strony oraz poprzez pominięcie kwestii złożenia przed organami obydwu instancji oświadczenia dotyczącego zrzeczenia się prawa do zasiłku dla opiekuna, co powinno skutkować uznaniem, że zostały spełnione przesłanki do przyznania świadczenia na podstawie art. 27 ust. 5 w zw. z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz błędne ustalenie, że przed 1 listopada 2019 r. skarżąca prowadziła gospodarstwo rolne i opłacała składki KRUS, gdy tymczasem skarżąca miała opłacane składki ZUS w związku z pobieranym specjalnym zasiłkiem opiekuńczym, którego fakt pobierania wynika z akt sprawy.
Odwołując się do treści wywodów SKO, z których wynika, iż organ odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 lipca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. z uwagi na fakt pobierania w tym czasie przez skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz dodatkowo w związku ze złożonym oświadczeniem skarżącej, iż nie prowadzi gospodarstwa rolnego "dopiero" od dnia 1 listopada 2019 r. - nie godząc się z tymi ustaleniami i wykładnią przepisów skarżąca podniosła, że nie prowadziła gospodarstwa rolnego przed dniem 1 listopada 2019 r. Pracowała bowiem w firmie do końca czerwca 2019 r., a potem miała przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy i były za skarżącą opłacane składki ZUS do 31 października 2019 r. Skarżąca składała oświadczenia w dacie wniosku o specjalny zasiłek opiekuńczy o nieprowadzeniu działalności gospodarczej. Słowo "dopiero" w oświadczeniu z dnia 27 maja 2020 r. jest przejęzyczeniem i z jednego słowa nie może wyprowadzać wniosków o prowadzeniu gospodarstwa rolnego, skoro pozostałe dokumenty temu przeczą.
Posiłkując się tezami z orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego w wyroku z dnia 5 października 2018 r. (sygn. I OSK 2763/17) podkreśliła, że w sytuacji zbiegu po stronie tego samego podmiotu uprawień do obydwu tych świadczeń znajduje zastosowanie przepis art 27 ust 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czyli fakt posiadania przez skarżącego uprawnienia do zasiłku dla opiekuna nie startowi przeszkody do ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na fakt pobierania w tym okresie zasiłku opiekuńczego i w sytuacji, gdy skarżąca złożyła oświadczenie o gotowości zrzeczenia się zasiłku w sytuacji przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest nieuzasadniona.
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na sporny okres byłoby sprzeczne z:
1) art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i pkt 5 ustawy, ponieważ organ pierwszej instancji przyznał skarżącej na okres od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. specjalny zasiłek opiekuńczy i wypłacił jej to świadczenie. Niedopuszczalnym jest zatem przyznanie i wypłacenie za ten sam okres zarówno specjalnego zasiłku opiekuńczego, jak i świadczenia pielęgnacyjnego;
2) art. 17b ust. 1 ustawy, gdyż zgodnie z oświadczeniem skarżącej - złożonym w warunkach świadomości odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia - nie prowadzi ona gospodarstwa rolnego "dopiero" od dnia 1 listopada 2019 r., a tym samym w okresie od dnia 1 lipca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. prowadziła gospodarstwo rolne. W kontekście treści skargi organ podkreślił, że stosownie do art. 17b ust. 2 ustawy, zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.", a nie za pomocą innych dowodów. Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W razie stwierdzenia braku naruszeń prawa a wobec tego nieuwzględnienia skargi – sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a).
Rozpoznając skargę w ramach kryteriów określonych powyższymi przepisami, Sąd uznał, że jest ona niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają bowiem prawa procesowego ani materialnego, zaś organy orzekające dokonały trafnej wykładni norm prawa znajdujących zastosowanie w sprawie .
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej, ostatecznej w administracyjnym toku instancji, decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm. - dalej jako: "ustawa" lub "u.ś.r."). Przedmiotową decyzją, w rozpoznaniu wniosku z 1 lipca 2019 r., zaskarżoną decyzją przyznano skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od 1 listopada 2019 r., natomiast odmówiono za okres od 1 lipca 2019 r. do 31 października 2019 r.
Zgodnie z 17 ust.1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje między innymi (pkt 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Według jednak ustępu 5 art. 17 - świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli (pkt 1b) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów. Z kolei przepis art. 27 ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego, lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Brzmienie przepisu art. 27 ust. 5 in fine wyklucza jednoczesne ustalenie prawa i tym samym równoległe pobieranie przez wnioskodawcę wymienionych tamże świadczeń rodzinnych łącznie, chociaż ustawodawca w rzeczy samej daje wnioskodawcy możliwość wyboru świadczenia. Wszakże w realiach niniejszej sprawy zważyć trzeba, że na przeszkodzie żądaniu strony skarżącej stoi okoliczność, że w obrocie prawnym funkcjonowała w spornym okresie, tzn. od 1 lipca 2019 r. do dnia 31 października 2019 r. ostateczna decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] (nr [...]) o ustaleniu dla skarżącej - z tytułu bezsprzecznej i niezakwestionowanej opieki nad niepełnosprawnym ojcem - prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego na okres od 1 lipca 2019 r. do 31 października 2019 r. i zasiłek ten został stronie skarżącej w całości wypłacony za ten okres. Decyzja ta zatem nie tylko nie została wyeliminowana z porządku prawnego wskutek czego na dzień orzekania wywierała skutki prawne, ale i podlegała przez ten czas wykonaniu. Abstrahując od powyższego, gdyby nawet przyjąć odmiennie, to znaczy - że sam fakt złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego stanowił na tle brzmienia art. 27 ust. 5 in fine wyraz woli strony skarżącej wyboru tego świadczenia w miejsce pobieranego zasiłku, pomijając już względy procesowe z tym związane (wdrożenia stosownego trybu usunięcia z obrotu decyzji ostatecznej przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy, konieczności kompensaty kwot obu świadczeń etc.), to i tak zadośćuczynić żądaniu skarżącej nie można z powodu ustalenia przez organy, że strona skarżąca prowadziła gospodarstwo rolne (ojca) w tym spornym okresie. Świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem przyznawane w celu rekompensaty opiekunom utraconego zarobku (dochodów) z tytułu konieczności sprawowania opieki. Dotyczy to również rolników, gdyż przepis art. 17b stanowi, że (ust.1) w przypadku, gdy o świadczenia, o których mowa w art. 16a i art. 17 ubiegają się rolnicy, małżonkowie rolników bądź domownicy, świadczenia te przysługują odpowiednio:
1) rolnikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego;
2) małżonkom rolników lub domownikom w przypadku zaprzestania prowadzenia przez nich gospodarstwa rolnego albo wykonywania przez nich pracy w gospodarstwie rolnym.
Podług przepisu ustępu 2 zaś komentowanego artykułu - zaprzestanie prowadzenia gospodarstwa rolnego lub zaprzestanie wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym, o których mowa w ust. 1, potwierdza się stosownym oświadczeniem złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. Składający oświadczenie jest obowiązany do zawarcia w nim klauzuli następującej treści: "Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia." Klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.
W tym kontekście Sąd nie podzielił zapatrywania skargi jakoby organ naruszając normy procesowe (art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) poczynił wadliwe ustalenia okoliczności faktycznych. Twierdzenia skargi w tej materii nie wytrzymują konfrontacji z lekturą akt administracyjnych sprawy. W toku postępowania skarżąca najpierw załączyła do wniosku, 1 lipca 2019 r., oświadczenie, że zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego od dnia 30 kwietnia 2016 r. i załączyła świadectwo pracy dokumentujące jej zatrudnienie w ramach stosunku pracy w wymiarze etatu 1/1 w okresie od 1 sierpnia 2018 r. do 30 czerwca 2019 r., lecz również oświadczenie opatrzone datą 1 lipca 2019 r. pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, że od dnia 1 lipca 2019 r. zaprzestała prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz że nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUS. Następnie, złożyła kolejne oświadczenie z 27 kwietnia 2020 roku, w którym stwierdziła, że obecnie nie podejmuje zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej, zrezygnowała także z pracy w gospodarstwie rolnym, które wydzierżawia w celu sprawowania opieki nad ojcem. Podała również, że składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz emerytalno-rentowe odprowadza w KRUS od listopada 2019 r. do chwili obecnej. Po wezwaniu skarżącej w dniu 28 kwietnia 2020 r. przez organ do złożenia wyjaśnień dotyczących przesłanek z art. 17b ust.1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. "złożonego oświadczenia o okresie, w którym zaprzestano prowadzenia gospodarstwa rolnego a odprowadzanymi składkami na ubezpieczenie zdrowotne oraz emerytalno-rentowe w KRUS na podstawie prowadzonego gospodarstwa rolnego" - skarżąca świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia w dniu 27 maja 2020 r. złożyła ostateczne oświadczenie, z którego treści ewidentnie wynika, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego od 1 listopada 2019 r. Załączyła też umowę dzierżawy wraz z aneksem – ale opatrzone datą 1 listopada 2019 r., z której wynika, że umowa o wydzierżawieniu przez skarżącą gruntu została zawarta na okres 5 lat od daty jej podpisania, czyli od 1 listopada 2019 r.
Podważanie własnych oświadczeń złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej (art. 233 kodeksu karnego) na etapie skargi jest bezskuteczne. Strona skarżąca nie może się na potrzeby kontrolowanego postępowania uchylać się od skutków prawnych złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej oświadczenia twierdząc, że doszło do "przejęzyczenia". Notabene, fakt formalnego (legalnego) zaprzestania prowadzenia gospodarstwa rolnego z dniem 1 listopada 2019 r. znajduje również potwierdzenie w znajdującej się w aktach administracyjnych decyzji z 20 maja 2020 r. Prezesa KRUS stwierdzającego ustanie z dniem 1 listopada 2019 r. ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego dla skarżącej. Prezes KRUS wydał również w tej samej dacie decyzję stwierdzającą nadpłatę należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników za czwarty kwartał 2019 r., gdyż składka została opłacona za ten okres w pełnej wysokości. Z decyzji tych wyprowadzić należy zatem konstatację, że skarżąca składki te opłacała nie tylko za okres przypadający przed 1 listopada 2019 roku, ale nawet i po tej dacie, nie kwestionując tego obowiązku.
W prezentowanym świetle organ zasadnie więc przyjął, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na sporny okres od 1 lipca 2019 r. do 31 października 2019r. byłoby sprzeczne z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) i pkt 5 ustawy, a w szczególności z art. 17b ust. 1 ustawy.
W tym stanie rzeczy Sąd skargę oddalił w całości na mocy art. 151 p.p.s.a.