IV SA/WR 312/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-11-27
NSAAdministracyjneWysokawsa
pomoc społecznadom pomocy społecznejopłata za pobytrenta rodzinnawyrównaniedochódwsteczne rozliczenieprawo administracyjnedecyzja administracyjna

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę w sprawie ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, uznając, że jednorazowe wyrównanie renty rodzinnej powinno być uwzględnione wstecznie za okres, za który zostało przyznane.

Sprawa dotyczyła ustalenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej dla osoby, która otrzymała jednorazowe wyrównanie policyjnej renty rodzinnej za okres wsteczny. Skarżąca kwestionowała uwzględnienie tego dochodu wstecznie, argumentując, że powinno ono działać tylko na przyszłość. Sąd administracyjny uznał jednak, że zgodnie z ustawą o pomocy społecznej, jednorazowy dochód należny za dany okres powinien być uwzględniony w dochodzie przez okres, za który został uzyskany, co potwierdza prawidłowość decyzji organów administracji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej. Spór dotyczył sposobu rozliczenia jednorazowego wyrównania policyjnej renty rodzinnej, które skarżąca otrzymała za okres od października 2017 r. do czerwca 2023 r. Organ administracji uznał, że wyrównanie to, wypłacone w czerwcu 2023 r., powinno być uwzględnione wstecznie w dochodzie skarżącej od marca 2019 r. do czerwca 2023 r., zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, co skutkowało zmianą decyzji ustalającej opłatę za pobyt. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że dochód jednorazowy powinien być uwzględniany jedynie na przyszłość. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 8 ust. 3, 11 i 12 oraz art. 106 ust. 5, uznał, że wykładnia organów jest prawidłowa. Sąd podkreślił, że dochód jednorazowy należny za dany okres powinien być uwzględniany przez okres, za który został uzyskany, nawet jeśli został wypłacony później. Sąd odwołał się do orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, które potwierdza, że decyzje zmieniające mogą działać wstecz, jeśli wynika to ze zmiany sytuacji faktycznej lub prawnej strony. W związku z tym, sąd oddalił skargę jako bezzasadną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, jednorazowe wyrównanie świadczenia okresowego za okres wsteczny powinno być uwzględnione w dochodzie strony od daty wstecznej, za którą świadczenie przysługiwało.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej, dochód jednorazowo uzyskany za dany okres uwzględnia się w dochodzie przez okres, za który został uzyskany. Analiza przepisów i orzecznictwa wskazuje, że zmiana sytuacji dochodowej, nawet jeśli nastąpiła przed wydaniem decyzji, może skutkować zmianą opłaty wstecz.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (36)

Główne

u.p.s. art. 8 § ust. 12

Ustawa o pomocy społecznej

Dochód uzyskany jednorazowo za dany okres uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód.

u.p.s. art. 8 § ust. 12

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

W przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód.

Pomocnicze

u.p.s. art. 8 § ust. 3

Ustawa o pomocy społecznej

Definicja dochodu jako sumy miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub z miesiąca złożenia wniosku, pomniejszoną o obciążenia podatkowe, składki na ubezpieczenie zdrowotne i społeczne oraz alimenty.

u.p.s. art. 8 § ust. 11

Ustawa o pomocy społecznej

Rozliczenie dochodu jednorazowego przekraczającego określone kryteria dochodowe na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca jego wypłaty.

u.p.s. art. 61 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o pomocy społecznej

Obowiązek ponoszenia opłat za pobyt w domu pomocy społecznej przez mieszkańca.

u.p.s. art. 106 § ust. 5

Ustawa o pomocy społecznej

Podstawa do zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej na niekorzyść strony w przypadku zmiany przepisów prawa lub sytuacji dochodowej/osobistej strony.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do oddalenia skargi przez sąd administracyjny.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 8

Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów Państwa.

Konstytucja PR art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej.

Konstytucja PR art. 3 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada, że pomoc społeczna stanowi element polityki społecznej państwa.

Konstytucja PR art. 31 § ust. 3

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Ograniczenie praw i wolności tylko w ustawie i tylko w uzasadnionym zakresie.

Konstytucja PR art. 32 § ust. 1 i ust. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada równości wobec prawa i zakaz dyskryminacji.

Konstytucja PR art. 42

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Odpowiedzialność karna tylko na podstawie ustawy.

Konstytucja PR art. 45 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki.

Konstytucja PR art. 95 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasady funkcjonowania Sejmu.

Konstytucja PR art. 96 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasady pracy Sejmu.

Konstytucja PR art. 104

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakres działania Rady Państwa.

Konstytucja PR art. 106

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakres działania Rady Państwa.

Konstytucja PR art. 109 § ust. 1

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakres działania Rady Państwa.

Konstytucja PR art. 119

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakres działania Rady Państwa.

Konstytucja PR art. 120

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zakres działania Rady Państwa.

EKPC art. 6

Europejska Karta Praw Człowieka

Prawo do rzetelnego procesu sądowego.

EKPC art. 8

Europejska Karta Praw Człowieka

Prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego.

EKPC art. 14

Europejska Karta Praw Człowieka

Zakaz dyskryminacji.

u.p.s. art. 8 § ust. 3

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Definicja dochodu.

u.p.s. art. 61 § ust. 1 pkt 1

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Obowiązek ponoszenia opłaty za pobyt w DPS.

u.p.s. art. 106 § ust. 5

Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej

Podstawa do zmiany decyzji administracyjnej.

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyjaśnienia stanu faktycznego.

k.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania materiału dowodowego.

k.p.a. art. 8

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Zasada zaufania do organów Państwa.

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a i lit. c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uchylenia decyzji.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Jednorazowe wyrównanie renty rodzinnej za okres wsteczny powinno być uwzględnione w dochodzie strony od daty wstecznej, za którą świadczenie przysługiwało, zgodnie z art. 8 ust. 12 u.p.s. Zmiana sytuacji dochodowej strony, nawet jeśli nastąpiła przed wydaniem decyzji zmieniającej, może skutkować wstecznym ustaleniem opłaty za pobyt w DPS.

Odrzucone argumenty

Jednorazowy dochód powinien być uwzględniany wyłącznie na przyszłość, a nie wstecznie. Naruszenie przepisów k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego. Naruszenie przepisów Konstytucji RP i EKPC.

Godne uwagi sformułowania

Dochód uzyskany jednorazowo za dany okres uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Zmiana decyzji administracyjnej może wywołać skutek prawny od tych dat, w których następowały kolejne zmiany sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej do uiszczania opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Konstytutywność czy deklaratoryjność decyzji nie przesądza o skutkach z niej wynikających.

Skład orzekający

Marta Pająkiewicz-Kremis

przewodniczący

Aneta Brzezińska

członek

Katarzyna Radom

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie wstecznej opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w przypadku jednorazowego wyrównania świadczeń okresowych."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej interpretacji art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej w kontekście jednorazowych dochodów za okres wsteczny.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego aspektu pomocy społecznej – jak rozliczać jednorazowe dochody wsteczne przy ustalaniu opłat. Jest to istotne dla wielu osób korzystających z domów pomocy społecznej i ich rodzin.

Czy jednorazowe wyrównanie renty można rozliczyć wstecz? Sąd wyjaśnia zasady ustalania opłat za dom pomocy społecznej.

Sektor

opieka_zdrowotna_i_spoleczna

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 312/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-11-27
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-06-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Aneta Brzezińska
Katarzyna Radom /sprawozdawca/
Marta Pająkiewicz-Kremis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 8 ust.12
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca) Protokolant: Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału IV Krzysztof Erbel po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi B. K. reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowego M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2025 r. nr SKO.4514.19.2025 w przedmiocie zmiany decyzji ustalającej opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu utrzymało w mocy decyzję z dnia 25 stycznia 2025 r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Wrocławia zmieniającą decyzję z dnia 18 marca 2019 r. i ustalającą B. K. opłatę za pobyt w Powiatowym Domu Pomocy Społecznej dla osób niepełnosprawnych intelektualnie O. filia w J. we wskazanej w ww. orzeczeniu wysokości za opisane tam okresy.
Jak wynikało z akt sprawy opisaną decyzją organu I instancji, wspartą na art. 8 ust. 12 w zw. z art. 61 oraz art. 106 ust. 3b ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.), organ zmienił swoją ostateczną decyzję ustalającą Skarżącej wysokość opląty za pobyt w Domu Pomocy Społecznej (dalej: DPS) w okresie od 6 marca 2019 r. Powodem wydania tego orzeczenia była zmiana sytuacji dochodowej Skarżącej wywołana otrzymaniem wyrównania policyjnej renty rodzinnej za okres od dnia 1 października 2017 r. do 30 czerwca 2023 r. (tj. za 69 miesięcy) w łącznej kwocie 212.057,33 zł. Organ I instancji wskazał, że wyrównanie wypłacone Skarżącej w czerwcu 2023 r., podzielone na 69 miesięcy (po 3.073,29 zł) zostało rozliczone w dochodzie Skarżącej od lutego 2019 r. do czerwca 2023 r. w związku z art. 8 ust. 3 u.p.s. W decyzji organu I instancji przedstawiono dochody Skarżącej we wskazanym okresie, z uwzględnieniem przyjętej miesięcznej kwoty wyrównania. Ustalenia te zostały dokonane na podstawie zaświadczeń Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA z dnia 2 kwietnia 2024 r. i 29 października 2024 r. Na tej podstawie ustalono wysokość opłaty obciążającej Skarżącą w związku z pobytem w DPS. Organ I instancji wskazał także na akty prawne regulujące wysokość średniego kosztu utrzymania w placówce.
Od tej decyzji Skarżąca wywiodła odwołanie wnioskując o jej zmianę i ustalenie, że uzyskany przez nią jednorazowy dochód powinien być uwzględniony w opłatach za pobyt w DPS wyłącznie na przyszłość, tj. od dnia uzyskania ostateczności decyzji zmieniającej. Zarzucała naruszenie art. 8 ust. 12 u.p.s. wskazując na brak podstaw do przyjmowania wstecznego działania prawa, uzyskany przez Stronę jednorazowy dochód może w jej opinii działać wyłącznie na przyszłość. Podniosła także brak wykonania przez organ I instancji zaleceń opisanych w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 8 lipca 2024 r., w szczególności w zakresie braku ustaleń w przedmiocie średniego kosztu pobytu mieszkańca w DPS.
Rozpoznając sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu (dalej: SKO) nie znalazło podstaw do jej uchylenia, czy zmiany. Na wstępie wskazano, że obecne rozstrzygnięcie organu I instancji jest czwartym wydanym w tej sprawie, ostatnie zostało uchylone decyzją z dnia 8 lipca 2024 r. Dalej organ wskazał na przepisy art. 60 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 61 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 106 ust. 3b i ust. 5 u.p.s. wyjaśniając, że ocena sytuacji dochodowej strony winna być dokonywana z uwzględnieniem wszystkich wpływów pieniężnych bez względu na tytuł i źródło ich otrzymania po pomniejszeniu o należny podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne, alimenty, z pominięciem należności wskazanych w art. 8 ust. 4 u.p.s. Przy czym zmiana na ta musi przekraczać 10% kryterium dochodowego, dochód ten może mieć charakter jednorazowy lub okresowy (za dany okres, otrzymany jednorazowo) i różne są zasady ich rozliczenia. Dochód otrzymany jednorazowo za pewien okres wpływa na sytuację beneficjenta bez względu na wysokość tego dochodu i jest uwzględniany w dochodzie w okresie, za który go wypłacono. Zgodnie z orzecznictwem jest to świadczenie okresowe wypłacane jednorazowo za minione miesiące i nadal zachowuje okresowy charakter. W konsekwencji zmiana decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w DPS może wywoływać skutek wcześniejszy niż data wydania decyzji zmieniającej czy data uzyskania dochodu, zatem zmiana sytuacji dochodowej pensjonariusza DPS winna być uwzględniana od momentu jej wystąpienia, z uwzględnieniem art. 8 ust. 11 i ust. 12 u.p.s. Tym samym wyrównanie świadczenia rentowego stanowi dochód wypłacony za dany okres i podlega rozliczeniu na zasadach wskazanych w art. 8 ust. 12 u.p.s., tj. w analizowanej sprawie od dnia 6 marca 2029 r. do dnia 30 czerwca 2023 r. Organ odwoławczy wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji uzupełnił materiał dowodowy pozwalający na ustalenie sytuacji dochodowej Skarżącej dotyczący dochodu uzyskiwanego od 2019 r. do 2024 r. Jakkolwiek nie przedstawiono matematycznego sposobu wyliczenia ustalonej opłaty za poszczególne okresy i nie wskazano średniego kosztu utrzymania mieszkańca w DPS w latach 2019 i 2025 r. to podano akty prawa miejscowego umożliwiające pozyskanie tych danych. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podał wysokość tych kosztów oraz wysokość ponoszonych opłat (str 5 i 6 zaskarżonej decyzji). Końcowo organ wskazał na błędne obliczenia za marzec i luty 2022r., które z uwagi na korzystny wymiar dla Skarżącej nie mogą być przez organ odwoławczy skorygowane.
W skardze Strona zastępowana przez pełnomocnika zarzucała naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: k.p.a.), poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie jej w sposób sprzeczny z interesem społecznym i słusznym interesem strony i art. 8 k.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Zarzucała również naruszenie prawa materialnego, art. 8 ust. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej: u.p.s.) – poprzez jego niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że uzyskany przez Skarżącą jednorazowy dochód w postaci wyrównania jej wstecz, poczynając od dnia 1 października 2017 r. policyjnej renty rodzinnej (wskutek prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt III Aua 57/12) należy uwzględnić w okresie za który uzyskano ten dochód, podczas gdy prawo nie działa wstecz, i uzyskany przez skarżącą dochód może być uwzględniony wyłącznie na przyszłość w opłatach za jej pobyt w DPS w B., zgodnie z literalnym brzmieniem ww. przepisu, tzn. "przez okres" (tj. ilość tych miesięcy), za który uzyskano ten dochód, a nie "za ten okres" (czyli wstecz za miesiące, za które został uzyskany dochód jak to błędnie organ zinterpretował i tę wadliwą wykładnię przepisu zastosował w zaskarżonej decyzji); wskazywała także na naruszenie art. 2, art. 7, art. 10, art. 30, art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 61 ust. 1 i ust. 2, art. 67 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3, art. 42 oraz art. 45 ust. 1, art. 95 ust. 1, art. 96 ust. 1, art. 104, art. 106, art. 109 ust. 1, art. 119 i art. 120 Konstytucji PR, a także art. 6, art. 8 i art. 14 Europejskiej Karty Praw Człowieka – co powoduje oczywistą niezgodność zaskarżonej decyzji z powołanymi przepisami.
Strona wnioskowała o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją orzeczenia organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu rozwijając zarzuty Strona wskazała, że przedstawiony przez nią pogląd wykluczający wsteczne rozliczenie świadczeń ma umocowanie w powołanym w skardze orzecznictwie sądów administracyjnych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a.
Z przywołanych przepisów wynika że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w opisanych granicach Sąd stwierdza, że nie narusza ona przepisów prawa tak procesowego jak i materialnego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Spór w rozpoznanej sprawie odnosi się w istocie do wykładni przepisu art. 8 ust.12 u.p.s. i rozliczenia dochodu uzyskanego przez Skarżącą z tytułu wyrównania policyjnej renty rodzinnej. W opinii organu uzyskana kwota winna być rozliczona jako świadczenie okresowe za czas na jaki przysługiwało, co skutkuje koniecznością zmiany decyzji ustalającej Skarżącej opłatę za pobyt w DPS od dnia 6 marca 2019 r. Z taką wykładnią nie zgadza się Skarżąca, powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych wywodzi, że rozliczenie uzyskanego dochodu winno nastąpić "na przyszłość", nie wstecznie.
Rozpoznając tak nakreślony spór odnotowania wymaga, że w sprawie nie jest sporny fakt przebywania Skarżącej od dnia 6 marca 2019 r. w DPS w O. filia w J. Z tego tytułu Skarżąca, stosownie do art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s. została obciążona obowiązkiem ponoszenia opłat. Obowiązek te został wyartykułowany w decyzji z dnia 18 marca 2019 r. ustalającej Stronie wysokość należnych opłat od dnia 6 marca 2019 r. W związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 kwietnia 2023 r. sygn. akt III Aua 57/12 Skarżąca uzyskała w czerwcu 2023 r. uzyskała dochód z tytułu wyrównania policyjnej renty rodzinnej za okres od dnia 1 października 2017 r. do dnia 30 czerwca 2023r. Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji z dnia 25 stycznia 2025 r. zmieniające powołaną na wstępie decyzję z 18 marca 2019 r. ustalającą wysokość opłat ponoszonych przez Stronę z tytułu pobytu w DPS za okres od 6 marca 2019 r. do dnia 1 kwietnia 2024 r. i nadal w związku uzyskanym dochodem za objęty decyzją okres.
W opinii Sądu podjęte przez organ rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.s. obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w kolejności mieszkaniec domu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka. Zgodnie z ust. 2 pkt 1 ww. zapisu opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wnoszą mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu, a w przypadku osób małoletnich przedstawiciel ustawowy z dochodów dziecka, nie więcej niż 70% tego dochodu. Definicję dochodu zawiera art. 8 ust. 3 u.p.s. stwierdzając, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych i koszty uzyskania przychodu; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Dalsze wyłączenia odnoszące się do kwot dochodu ujęto w art. 8 ust. 4 u.p.s.
Analiza treści ww. zapisów wskazuje, że otrzymane przez Stronę wyrównanie z tytułu policyjnej renty rodzinnej wchodzi w zakres dochodu, o którym mowa w art. 8 ust. 3 u.p.s., a zatem ma wpływ na ustalenie wysokości świadczeń. Rację ma organ, że winien być on rozliczony zgodnie z art. 8 ust. 12 u.p.s. za okres, za który świadczenie to przysługiwało a więc liczony od dnia 6 marca 2019 r. do dnia 30 czerwca 2023 r.
Zgodnie z art. 8 ust. 12 u.p.s. w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. W opinii Sądu z powołanego przepisu wprost wynika sposób rozliczenia dochodu uzyskanego jednorazowo za dany okres, winien być on rozliczany przez okres, za który uzyskano dochód, czyli w tym przypadku od 6 marca 2019r. Przywołane przez Stronę w treści skargi orzeczenia dowodzą, że stanowisko judykatury nie jest w tym względzie jednolite, na co także zawracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 1552/24 (orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Jednakże literalne brzmienie spornego w sprawie przepisu jak i wykładnia systemowa wewnętrzna przekonują, że sposób rozumienia tego przepisu przez organ jest w sprawie prawidłowy. Ponownie sięgając do argumentacji powołanego orzeczenia trzeba wskazać, że w ustawie o pomocy społecznej w zakresie rozliczania dochodu uzyskanego jednorazowo oprócz uregulowania z art. 8 ust. 12, przewidziane zostało uregulowanie z art. 8 ust. 11 u.p.s.a W świetle tego ostatniego przepisu, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony.
Porównując brzmienie przepisu art. 8 ust. 11 u.p.s. z brzmieniem art. 8 ust. 12 u.p.s. stwierdzić należy, że w pierwszym z analizowanych przepisów ustawodawca wprost wskazał, że kwotę uzyskanego miesiąca rozlicza się poczynając od miesiąca w którym został on uzyskany. Analogicznego zapisu brak jest w art. 8 ust. 12 u.p.s. W konsekwencji Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko, zgodnie z którym dochód wypłacony po upływie okresu, którego dotyczy, dolicza się do dochodu za minione miesiące. Kwotę tego dochodu należy więc uwzględnić w odpowiednich częściach w dochodzie osoby wnioskującej o przyznanie świadczenia (lub rodziny) w miesiącach, za które świadczenie zostało przyznane (por. stanowisko wyrażone w wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2071/16, z dnia 19 maja 2017 r. sygn. akt I OSK 484/17 i przywołane w nich orzecznictwo, orzeczenia dostępne w CBOSA).
Nadto na takie rozumienie powyższego przepisu wskazuje również doktryna (por. Komentarz I. Sierpowska (w:) Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023, art. 8) wyjaśniająca, że "przepis art. 8 ust. 12 u.p.s. uznać należy za lex specialis w stosunku do art. 8 ust. 11 analizowanej ustawy. Jeżeli zatem nastąpiła wypłata dochodu jednorazowego, który pięciokrotnie przekracza kryterium dochodowe, organ w pierwszej kolejności musi ustalić, czy ma do czynienia z dochodem za dany okres. Jeśli tak, rozlicza go w tym okresie, zwykle wstecz. Jeśli nie jest to dochód należny za określony czas, wówczas jest rozkładany na dwanaście równych części, poczynając od miesiąca jego wypłaty w przód. Powyższe zasady rozliczania dochodu (wstecz i w przód) są dość powszechnie akceptowane w orzecznictwie (I OSK 1050/15, II SA/Łd 322/10), niemniej można się spotkać również ze stanowiskiem odmiennym (IV SA/Gl 45/16)."
Zgodnie z art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Przepis ten daje podstawę do do ustalenia wyższej opłaty za pobyt Skarżącej w DPS za okresy poprzedzające wydanie decyzji w razie zmiany sytuacji dochodowej osoby przebywającej w domu pomocy społecznej. Jakkolwiek wydana na wskazanej podstawie prawnej decyzja zmieniająca orzeczenie ustalające opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej ma charakter konstytutywny, to nie uchyla to możliwości zmiany opłat przed datą jej wydania. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie, a Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela pogląd wyrażony w powołanym już orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2025 r. sygn. akt I OSK 1552/24. Zgodnie z przyjętą tam tezą deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza o skutkach z niej wynikających. W doktrynie i judykaturze dominuje pogląd, że kwestia jaki skutek - ex tunc, czy ex nunc ma określone orzeczenie, wynika nie z samego podziału orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy też od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem danego stanu faktycznego. Akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W konsekwencji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną, a o temporalnej skuteczności decyzji nie przesądza jej deklaratoryjność lub konstytutywność. Norma zawarta w art. 106 ust. 5 u.p.s. wyraźnie wiąże konieczność ingerencji w treść ukształtowanego stosunku prawnego z zajściem określonego stanu prawnego lub faktycznego, w tym w szczególności ze zmianą sytuacji dochodowej strony. Nie można zatem zgodzić się z taką wykładnią art. 106 ust. 5 u.p.s., która moment zmian sytuacji prawnej i faktycznej wskazanej w owym przepisie uznawałaby za prawnie indyferentny. Pomijanie powyższych elementów dyspozycji owego przepisu kłóciłoby się z wyrażoną w art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 3 u.p.s. generalną zasadą, że pomoc społeczna, stanowiąc element polityki społecznej państwa, winna być stosowana wyłącznie w czasie i zakresie, w którym strona spełnia warunki jej przyznania. Zmiany sytuacji prawnej lub faktycznej mające wpływ na istnienie lub rozmiar owej pomocy winny być zatem uwzględnione od momentu ich wystąpienia. Tym samym trafne jest stanowisko, iż zmiana decyzji ustalającej odpłatność za pobyt w domu pomocy społecznej winna wywołać skutek prawny od tych dat, w których następowały kolejne zmiany sytuacji dochodowej osoby zobowiązanej do uiszczania opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej. Okoliczność, że owe zmiany miały miejsce przed datą wydania decyzji w trybie art. 106 ust. 5 u.p.s., pozostaje bez znaczenia dla oceny legalności decyzji zmieniającej.
Poprawnie organ także wskazał na art. 106 ust. 3b u.p.s. zgodnie z jego brzmieniem zmiana dochodu osoby samotnie gospodarującej lub rodziny w okresie pobierania świadczenia pieniężnego nie wpływa na wysokość świadczenia pieniężnego, jeżeli kwota zmiany nie przekroczyła 10% odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. W sprawie nie jest sporne, że wartość zmiany dochodu przekroczyła wskazaną w powołanej normie granicę.
Zatem w realiach rozpoznawanej sprawy organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy ustawy o pomocy społecznej, w szczególności art. 8 ust. 3, ust. 12 oraz art. 106 ust. 5 tej ustawy, co nakazuje oddalenie zgłoszonych w skardze zarzutów. Podobnie jak uwag podnoszących naruszenie przepisów prawa procesowego- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Zebrany w sprawie materiał nie budzi zastrzeżeń, Strona poza ogólnym powołaniem się na ww. przepisy nie wskazała zresztą na czym miałby polegać błędy organu w tym zakresie. Zaskarżona decyzja sanuje niedostatki orzeczenia organu I instancji w zakresie wskazania i wyliczenia kosztów pobytu Skarżącej w DPS. Nie sposób również podzielić zarzutów naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konstytucji i Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Poza ich przywołaniem Strona nie wskazuje na czym konkretnie miałby polegać niezgodność zaskarżonej decyzji w przywołanymi regulacjami odnoszącymi się do zasady demokratycznego państwa prawnego i praworządności, podziału władz, przyrodzonej godności, równości i zakazu dyskryminacji, prawa dostępu do informacji publicznej, do zabezpieczenia społecznego, prawa do obrony i domniemania niewinności, prawa do sądu oraz odwołując się do organizacji i działania sejmu. Ta sama uwag dotyczy zarzutów naruszenia wskazanych w skardze przepisów Konwencji Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności dotyczących prawa do rzetelnego procesu sądowego, poszanowania życia prywatnego i rodzinnego i zakazu dyskryminacji.
Uznając, że zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza przepisów prawa procesowego i materialnego Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI