IV SA/Wr 3/25

IV SA/Wr 3/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-07-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów
Daria Gawlak-Nowakowska /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 1993
art. 30 ust. 2
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (spr.) Sędzia WSA Andrzej Nikiforów Protokolant: Referent Małgorzata Balowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 9 lipca 2025 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 28 października 2024 r., nr SKO/ZA-425/18/2024 w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 28 października 2024 r., nr SKO/ZA - 425/18/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy), po rozpatrzeniu odwołania M. C. (dalej: Strona, Skarżący, Wnioskodawca) od decyzji wydanej przez działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Legnicy Zastępcy Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Legnicy (dalej: organ I instancji) z dnia 2 września 2024 r. w sprawie odmowy umorzenia należności wobec Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Legnicy z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na rzecz B. C. w wysokości 5.533,50 zł, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Pismem, które wpłynęło do MOPS w Legnicy dnia 18 lipca 2024 r., Skarżący zwrócił się o umorzenie wszystkich należności z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami. Wniosek uzasadnił tym, że od 2008 r. choruje na schizofrenię paranoidalną, a od 2010 r. posiada orzeczenie o niepełnosprawności. Jedynym dochodem jest zasiłek z MOPS-u. Bardzo często przebywa na leczeniu w szpitalach [...]. Obecnie jest na leczeniu w szpitalu [...] w R., od dnia 24 września 2023 r. Nie ma żadnego majątku, ani nawet żadnego miejsca pobyt do zamieszkania. W trakcie przesłuchania w dniu 12 sierpnia 2024 r. Skarżący doprecyzował, że ubiega się o umorzenie należności wobec Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego i zaliczki alimentacyjnej na rzecz B. C.
W toku sprawy ustalono, że należność tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na rzecz B. C. na dzień 2 września 2024 r. wynosi 5533,50 zł, natomiast z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz ww. wynosi 18960,00 zł plus ustawowe odsetki za opóźnienie. Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, iż komornik sądowy nadal prowadzi egzekucję alimentów bieżących i zaległych na rzecz B. C. i zadłużenie Skarżącego wobec ww. wierzyciela nadal rośnie.
Wskazaną na wstępie decyzją z dnia 2 września 2024 r., nr DR.531.83.4.2024.AS.ZA organ I instancji działając na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 1993, dalej: u.p.o.u.a.) w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej: k.p.a.) odmówił Stronie umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej.
Organ I instancji podkreślił, że zaliczka alimentacyjna wypłacana była na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Natomiast z treści art. 47 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że ww. ustawa straciła moc. Z tego względu wniosek Strony jest rozpoznany na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. zgodnie z którym, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami, w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Ustawodawca nie wskazał jednak jaka sytuacja dochodowa i rodzinna osób wymienionych w ww. przepisie kwalifikuje do umorzenia należności. Oznacza to w praktyce, że decyzja o umorzeniu należności wraz z odsetkami dłużnika alimentacyjnego podejmowana jest w ramach uznania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia należności wraz z odsetkami z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej ma charakter uznaniowy i jest uzależnione od stwierdzenia przez organ właściwy przesłanki występowania okoliczności opartych na kryterium dochodowym i rodzinnym. Warunkiem wydania niewadliwej decyzji będzie jednak szczegółowe zbadanie stanu faktycznego sprawy pod kątem występowania tychże przesłanek. Decyzja o umorzeniu należności wraz z odsetkami dłużnika alimentacyjnego podejmowana jest wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego, o ile stan taki jest efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu. Przy rozpatrywaniu spraw dotyczących umorzenia należności wraz z odsetkami z tytułu wypłaconych świadczeń z zaliczki alimentacyjnej organ bierze pod uwagę w szczególności aktualną sytuację dochodową rodziny. Uwzględniana jest również sytuacja zdrowotna członków rodziny i ponoszone wydatki związane z leczeniem oraz możliwości uzyskiwania dochodów przez wnioskodawcę i członków rodziny.
Następnie wskazał, że z protokołu przesłuchania Strony sporządzonego dnia 12 sierpnia 2024 r. przez pracownika socjalnego ds. Pacjentów przy Klinicznym Szpitalu P. w R. wynika, że Strona posiada wykształcenie zawodowe - monter instalacji sanitarnych. Skarżący nie podał ile wynosi jego staż pracy. Wnioskodawca podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem dochodu Wnioskodawcy jest zasiłek stały wypłacany przez MOPS w Legnicy, w kwocie 1000,00 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie ponosi żadnych kosztów utrzymania, ponieważ od 24 września 2023 r. do nadal przebywa na leczeniu w Klinicznym Szpitalu P. w R. Skarżący wskazał, że nie podejmował żadnych działań w celu spłaty powstałego zadłużenia wobec MOPS w Legnicy. Podał również, że nie ma innych stałych obciążeń finansowych np. kredytu czy pożyczki. Ma problemy zdrowotne, gdyż choruje na schizofrenię paranoidalną. Posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wydane na okres do dnia 31 lipca 2025 r.
W toku sprawy ustalono, iż Skarżący zgodnie z ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Legnicy z dnia 7 kwietnia 2004 r., sygn. akt IIIRC 75/04 został zobowiązany do alimentacji na rzecz B. C. w kwocie po 200,00 zł miesięcznie. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt III RC 556/07 wysokość zasądzonych alimentów na rzecz B. C. została podwyższona do kwoty po 300,00 zł miesięcznie. Następnie ugodą z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt III Rc 483/13 zawartą przed Sądem Rejonowym w Legnicy wysokość zasądzonych alimentów na rzecz B. C. została podwyższona do kwoty po 420,00 zł miesięcznie.
Organ I instancji zauważył, że Skarżący - jak podał - nie występował do sądu o obniżenie alimentów, więc miał świadomość wzrostu zadłużenia i powinien się liczyć z koniecznością spłaty należności. Natomiast pozytywne orzeczenie sądu w sprawie obniżenia kwoty zobowiązania alimentacyjnego mogłoby korzystnie wpłynąć na sytuację finansową zainteresowanego oraz jego ewentualne przyszłe należności. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że Skarżący nie wywiązywał się na bieżąco z obowiązku alimentacyjnego praktycznie od momentu zasądzenia alimentów, tj. od 2004 r.
Zaliczka alimentacyjna była wypłacana na rzecz B. C. od maja 2006 r. do września 2008 r. Następnie od października 2008 r. do września 2014 r. wypłacane były świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Do dnia dzisiejszego do MOPS w Legnicy nie wpłynęła żadna wpłata od Skarżącego na poczet zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Organ I instancji podkreślił, że powstanie zadłużenia z tytułu wypłaconych świadczeń z zaliczki alimentacyjnej (również innych wypłacanych świadczeń związanych z alimentami) i obowiązek jego uregulowania jest następstwem wieloletniego nie wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego ustalonego wyrokiem sądu wobec dziecka, które nie było w stanie utrzymać się samodzielnie.
Organ I instancji wskazał, że w chwili obecnej Wnioskodawca ma problemy zdrowotne i orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności. Z orzeczenia wynika, iż Wnioskodawca może podjąć pracę w warunkach chronionych. Zauważył, iż Strona nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Posiadany stopień niepełnosprawności oraz wskazania zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności nie wyłączają go zatem z możliwości wykonywania pracy, ograniczają jedynie rodzaj pracy, którą może wykonywać, nie eliminują go natomiast z życia zawodowego w ogóle. Nic zatem nie stoi na przeszkodzie by Skarżący w przyszłości, po opuszczeniu szpitala, podjął pracę odpowiadającą jego możliwościom. Dodatkowo zaznaczył organ I instancji, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ma charakter czasowy, bowiem zostało wydane na czas określony, co oznacza, że w najbliższym czasie Strona dzięki systematycznemu leczeniu może poprawić swój stan zdrowia.
Organ I instancji podkreślił, że alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy też edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą, podlegającą konstytucyjnej ochronie ze strony Państwa. Konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na Państwo obowiązek wspierania osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji. Nie można również zapominać o charakterze zobowiązań alimentacyjnych, które zgodnie z postanowieniami art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci mają charakter obligatoryjny. Ponieważ Strona nie wywiązuje się ze swojego obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka, jest ono uprawnione do świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Organ I instancji wskazał, że w toku sprawy ustalono, że Strona jest osobą w wieku produkcyjnym, mimo choroby może zatem podjąć zatrudnienie w warunkach chronionych. Strona nie ma przeciwwskazań i powinna podjąć starania w celu poprawy swojej sytuacji materialnej. Obecnie jedynym stałym dochodem Strony jest zasiłek stały z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Legnicy w wysokości 1000,00 zł miesięcznie. Istotnie dochód w takiej kwocie nie pozwala na spłatę istniejącego całego zadłużenia, lecz umożliwia pokrycie chociaż części powstałego zadłużenia. Organ I instancji podkreślił, że Skarżący przebywając w szpitalu ma zagwarantowane bezpłatne świadczenia zdrowotne, leki i artykuły sanitarne. Zatem Strona ma zapewnione środki utrzymania i zabezpieczone niezbędne potrzeby bytowe. Dodał również, że fakt przebywania na leczeniu w szpitalu nie zwalnia Wnioskodawcy z obowiązku alimentacyjnego, który ciąży bezwzględnie na każdym z rodziców. Jednak sam fakt braku środków na spłatę nie oznacza niejako automatycznie, że musi dojść do umorzenia zadłużenia. Właśnie tym bardziej Strona powinna podjąć starania, aby funkcjonować w społeczeństwie, jako aktywny jego członek, a nie jedynie, jako osoba, która żąda ciągłego wsparcia ze strony innych. Wnioskodawca utrzymuje się z zasiłku stałego z pomocy społecznej, który nie podlega zajęciu komorniczemu, więc Strona nie pozostaje bez środków do życia.
Organ I instancji zwrócił uwagę, że trudna sytuacja finansowa jest cechą większości zobowiązanych, za których świadczenia wypłaca fundusz alimentacyjny. Zastosowanie umorzenia należności, jak również innej ulgi jaką może być odroczenie terminu spłaty należności, rozłożenie tych należności na raty możliwe będzie wówczas, gdy sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika będzie "szczególna" i to szczególna na tle innych osób zobowiązanych do alimentów, za których świadczenia wypłacane były lub nadal są wypłacane z funduszu alimentacyjnego, a nie wszystkich osób i ich rodzin. Zdaniem organu I instancji sytuacja taka nie zachodzi, gdyż z protokołu przesłuchania wynika, że pomimo dużych problemów finansowych Strona nie pozostaje bez środków do życia. Strona pobiera zasiłek stały z MOPS w Legnicy.
Organ I instancja podkreślił, że instytucja umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest swoistą ulgą, która może być zastosowana w stosunku do dłużnika. Decyzje o umorzeniu należności podejmowane są w szczególnie uzasadnionych przypadkach związanych z sytuacją zdrowotną lub rodzinną dłużnika np. w sytuacji kiedy dłużnik został całkowicie bez środków do życia lub nie może liczyć na pomoc najbliższych osób. Powinny być one nadzwyczajne (wyjątkowe), niezależne od dłużnika. W ich następstwie sytuacja dłużnika ulega pogorszeniu, tak że nie jest on w stanie spłacać należności i nie ma perspektyw na jej zmianę. Zdaniem organu I instancji sytuacja dochodowa i rodzinna nie kwalifikuje do przychylenia się do wniosku Strony, tj. umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
Z materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że Wnioskodawca posiada obecnie źródło dochodu (zasiłek stały) oraz nie jest całkowicie niezdolny do pracy, jest w wieku produkcyjnym, a orzeczenie o stopniu niepełnosprawności ma charakter czasowy. Wskazane przez Skarżącego okoliczności nie czynią jego sytuacji jako wyjątkowej oraz nie mogą stawiać go w sytuacji uprzywilejowanej w stosunku do innych dłużników. Dodatkowo podejmując decyzję o odmowie umorzenia należności uwzględniono nie tylko sytuację i interes Strony, ale interes społeczny, zakładając, że umorzenie ww. należności byłoby nieuzasadnionym przerzuceniem na wszystkich podatników obowiązku utrzymania dziecka strony. Takie działanie koliduje także z ustawą o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, która opiera się na założeniu, że wspieranie osób, które znajdują się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżoną decyzją z dnia 28 października 2024 r., po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
SKO w pierwszej kolejności wskazało, że w realiach sprawy, przedmiotem wniosku Skarżącego z dnia 18 lipca 2024 r. było umorzenie "wszystkich długów z Funduszu Alimentacyjnego łącznie z odsetkami". Wniosek ten choć nie jest precyzyjny i nie dawał jednoznacznej odpowiedzi na pytanie, według jakich kryteriów i na jakiej podstawie prawnej Skarżący domaga się umorzenia, jak to określił "wszystkich długów", to podczas przesłuchania jakie miało miejsce dnia 12 sierpnia 2024 r. nie kwestionował, że sprawa dotyczy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zaliczki alimentacyjnej wpłacanych na rzecz B. C. (vide: protokół przesłuchania Strony). SKO podkreśliło, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, zgodnie z którym wniosek strony wiąże organ co do treści żądania, natomiast podstawy prawne podejmowanej decyzji administracyjnej ustalane są przez ten organ na podstawie własnej oceny. W rozpatrywanej sprawie, pracownik organu I instancji ustalił telefonicznie z pracownikiem Kancelarii Komorniczej komornika G. W., że alimenty zaległe i bieżące nie były zawieszane ani umarzane. Okoliczność ta nie jest także kwestionowana przez Stronę w złożonym odwołaniu. Prawidłowo więc organ I instancji uznał, że wniosek Strony powinien być rozpoznany w trybie przepisu art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. zgodnie z którym, organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
SKO wskazało, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przepis art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. pod pojęciem "z funduszu alimentacyjnego" nakazuje rozumieć również należności powstałe pod rządami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), czyli z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych. Brak prokonstytucyjnej wykładni art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. spowodowałby bowiem nieuzasadnione pozbawienie dłużników alimentacyjnych, których należności powstały w związku z wypłatą zaliczek alimentacyjnych, możliwości ubiegania się o umorzenie powstałych należności z uwagi na sytuację życiową i dochodową dłużnika, w sytuacji, w której pozostali dłużnicy alimentacyjni (których należności powstały pod rządami ustawy 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów) nadal taką możliwość posiadają (por. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2011 r., sygn. I OSK 1095/11; wyrok WSA w Łodzi z września 2023 r., sygn. II SA/Łd 290/23; wyrok WSA w Łodzi z 31 marca 2021 r. sygn. II SA/Łd 482/20; wyrok WSA w Białymstoku z 9 czerwca 2020 r. sygn.. II SA/Bk 158/20, CBOSA).
Jak ustalono na dzień 2 września 2024 r. na rzecz B. C. wypłacono zaliczkę alimentacyjną w łącznej wysokości 5.533,50 zł.
SKO stwierdziło, że decyzja w zakresie umorzenia zadłużenia powstałego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego pozostaje w sferze tzw. uznania administracyjnego i jest odstępstwem od ogólnej zasady, że osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna, ma obowiązek zwrócić świadczenia wypłacone uprawnionemu do alimentów. Umorzenie takich należności dopuszczalne jest wyjątkowo i tylko wtedy, gdy zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji dochodowej i rodzinnej zobowiązanego. W omawianym zakresie należy oceniać obiektywną możliwość spłaty zadłużenia, uwzględniając przy tym okoliczności jego powstania, a także biorąc pod uwagę zdarzenia zaistniałe po ustaleniu zobowiązania, które z przyczyn niezależnych od dłużnika alimentacyjnego uniemożliwiałyby mu zwrócenie długu.
W rozpatrywanej sprawie, na podstawie akt sprawy ustalono, że Skarżący zgodnie z ugodą zawartą przed Sądem Rejonowym w Legnicy z dnia 7 kwietnia 2004r., sygn. akt IIIRC 75/04 zobowiązał do alimentacji na rzecz B. C. w kwocie po 200,00 zł miesięcznie. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Legnicy z dnia 29 października 2007 r., sygn. akt III RC 556/07 wysokość zasądzonych alimentów na rzecz B. C. została podwyższona do kwoty po 300,00 zł miesięcznie. Następnie ugodą z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt III Rc 483/13 zawartą przed Sądem Rejonowym w Legnicy wysokość zasądzonych alimentów na rzecz B. C. została podwyższona do kwoty po 420,00 zł miesięcznie. Z protokołu przesłuchania Skarżącego (ur. 3 lutego 1983 r.) wynika, że prowadzi on jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ma wykształcenie zawodowe - monter instalacji sanitarnych. Utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie 1.000,00 zł miesięcznie. Nie pracuje, nie jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy (jako powód braku zarejestrowania w PUP podał hospitalizację), nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada nieruchomości i ruchomości, nie posiada zasobów (pieniężnych/przedmiotów wartościowych). Nie ponosi kosztów utrzymania, ponieważ przebywa w Klinicznym Szpitalu P. Nie posiada też innych obciążeń (np. kredyty/pożyczki). Podał, że stale korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, tj. zasiłku stałego. Nie posiada własnego lokalu mieszkalnego jak również nie wynajmuje takiego lokalu. Dodał, że od około 2007 r. ma ustalony obowiązek alimentacyjny w kwocie 420,00 zł. Nie podjął żadnych działań w celu spłaty zadłużenia (obecnie przebywa w szpitalu). Do protokołu przesłuchania zostało dołączone orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane dnia 28 lipca 2023 r., nr 16637 na czas określony, tj. do dnia 31 lipca 2025 r. Wynika z niego, że Skarżący został zaliczony do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego. Przyczyna niepełnosprawności oznaczona symbolem 02-P (choroby psychiczne). Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 stycznia 2010 r. Według tego orzeczenia, Skarżący ma wskazania do zatrudnienia w warunkach pracy chronionej.
SKO podkreśliło, że umorzenie należności ma charakter wyjątkowy, i powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego obowiązku alimentacyjnego. Świadczenia alimentacyjne wypłacane są "w zastępstwie" osoby zobowiązanej, która ze względu na aktualnie trudną sytuację życiową nie jest w stanie podołać ciążącemu na niej obowiązkowi alimentacyjnemu. Jednak pomoc państwa w opisanym zakresie zmierza przede wszystkim do ochrony dóbr osób uprawnionych do alimentacji tak aby, poprzez brak środków z tytułu alimentów, nie zostały pozbawione podstawowego zabezpieczenia materialnego. Pomoc ta nie zmierza do zwolnienia osoby zobowiązanej z obowiązku alimentacyjnego wobec osób uprawnionych, który to obowiązek wynika z przepisów prawa. Zobowiązania alimentacyjne rodziców względem dzieci, które wynikają z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, mają charakter obligatoryjny i zwolnić się z nich można tylko w szczególnie wyjątkowych sytuacjach.
Następnie SKO wskazało, że choroba Skarżącego (schizofrenia paranoidalna), pobyt w szpitalu - niewątpliwie ogranicza możliwości zarobkowe, które uwzględniane są przy ustalaniu wysokości alimentów. Niemniej jednak Skarżący może poprawić własną sytuację finansową poprzez wystąpienie do sądu powszechnego o obniżenie zasądzonych od niego na rzecz dziecka alimentów. Jak wynika z akt sprawy alimenty na rzecz dziecka ulegały podwyższeniu w formie ugody, co oznacza, że mimo posiadanego od 2010 r. umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, Skarżący w 2013 r. zgodził się i zobowiązał podwyższyć alimenty na rzecz małoletniego z kwoty po 300,00 zł miesięcznie do kwoty po 420,00 zł miesięcznie. W ocenie SKO może to świadczyć o tym, że Skarżący odmiennie postrzega swoją sytuację, bądź jego działanie zmierza do uzyskania wyższych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Również stopień orzeczonej niepełnosprawności nie eliminuje Skarżącego z rynku pracy i został orzeczony czasowo, tj. do dnia 31 lipca 2025 r. Zatem, mając na uwadze wiek Skarżącego, wskazania w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności co do możliwości podjęcia przez niego aktywności zawodowej (praca w warunkach chronionych), możliwa jest przynajmniej częściowa spłata powstałego zadłużenia. Skarżący, jak sam wskazał, nigdy nie realizował zobowiązań wobec Funduszu, i nie podjął żadnych starań celem zmniejszenia zadłużenia poprzez choćby złożenie pozwu o zmniejszenie alimentów a wręcz przeciwnie, alimenty ulegały podwyższeniu w formie ugody co oznacza, że strony tej ugody same dochodziły do porozumienia w kwestii ich wysokości.
SKO podkreśliło, że dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. Co do zasady, każdy więc dłużnik alimentacyjny, wobec którego okazała się bezskuteczna egzekucja, nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo zatem uzyskiwanie niskich dochodów, bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych. Zła sytuacja jest bowiem cechą większości zobowiązanych, za których Fundusz Alimentacyjny wypłacał należności i umarzanie należności z tej tylko przyczyny czyniłoby praktycznie martwą normę prawną statuującą obowiązek zwrotu organowi równowartości wypłaconych z funduszu świadczeń alimentacyjnych. Zaliczka alimentacyjna na rzecz B. C. były wypłacane od maja 2006 r. do września 2008 r. Mimo to, do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Legnicy nie wpłynęła żadna wpłata od Skarżącego na poczet zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej.
SKO uznało, że organ I instancji poczynił ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.). Przede wszystkim słusznie organ I instancji uznał, że instytucja umorzenia przedmiotowych należności jest wyjątkowa, co oznacza, że w sytuacji osoby występującej o podjęcie takiej decyzji muszą wystąpić szczególne okoliczności. Obowiązek alimentacyjny zgodnie z art. 128 i 133 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tekst jedn.: Dz. U z 2023 r., poz. 2809, ze zm., dalej: k.r.o.), w przypadku rodziców w stosunku do ich dzieci ma bowiem charakter obligatoryjny. System zabezpieczenia społecznego nie ma zaś na celu zwolnienia w całości rodzica z ponoszenia kosztów utrzymania dzieci. Pogląd ten pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą pomocniczości, wyrażoną w preambule Konstytucji RP, stosownie do której Państwo ma wspierać, a nie zastępować w alimentacji osoby do tego zobowiązane (por. rozważania w pkt 4.2 wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 czerwca 2008 r., sygn. akt P 18/06).
W ocenie SKO nie jest zatem uzasadnionym, aby pochopnie przerzucać obowiązek alimentacyjny na ogół podatników, tym bardziej, że celem zabezpieczenia społecznego jest zapewnienie bytu dzieciom rodziców, którzy nie są w stanie samodzielnie regulować należności na ich rzecz. Nie jest to pomoc bezzwrotna, a ustanowiona w interesie uprawnionych do pobierania świadczeń alimentacyjnych, dlatego uzasadnionym jest, że organ będzie oczekiwał uregulowania wypłaconych uprawnionym świadczeń alimentacyjnych od zobowiązanego z tytułu alimentów.
Kolegium podkreśliło, że wyjątkowość instytucji zwolnienia z obowiązku alimentacyjnego oznacza również konieczność interpretowania przepisów ją regulujących w sposób ścisły, a nie rozszerzający. Umorzenie powinno mieć miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa zobowiązanego lub jego rodziny nie pozwala mu na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Stan taki powinien być jednak efektem czynników obiektywnych, na które zobowiązany nie ma wpływu, gdyż tylko takie przesłanki mogą uzasadniać umorzenie jakichkolwiek należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego.
SKO stwierdziło, że w kontekście powyższej argumentacji i okoliczności, nie jest uzasadnione umorzenie ciążących na Skarżącym należności z tytułu wypłaconej na rzecz jego dziecka zaliczki alimentacyjnej. Obowiązkiem Strony jest stałe podejmowanie działań zmierzających do poprawy tej sytuacji, a tym samym pozwalających na wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku zwrotu należności wypłaconej zaliczki alimentacyjnej.
Dodatkowo wskazało, że w świetle dyspozycji art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., ewentualne zastosowanie jednej z wymienionych w tym przepisie form złagodzenia (bądź zniesienia) należności obciążających dłużnika alimentacyjnego uzależnione jest od jego wniosku. Wniosek Skarżącego dotyczył umorzenia "wszystkich jego długów z Funduszu Alimentacyjnego wraz z odsetkami". Organ będąc związany tym wnioskiem nie mógł zatem rozważać zastosowania innych możliwości przewidzianych w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. Orzeczenie powyższe nie stoi zatem na przeszkodzie do złożenia kolejnego wniosku o zastosowanie tego typu ulgi. Ponadto SKO wskazało, iż w orzecznictwie podnosi się, że zamieszczenie w przepisie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. wymienionych możliwości poprawy sytuacji dłużnika alimentacyjnego równoznaczne jest z tym, że stosowane one winny być w określony sposób, a mianowicie począwszy od środka wywołującego najmniejszy skutek aż po środek wywołujący skutek największy. Z tego też powodu dłużnik alimentacyjny ma do wykorzystania w pierwszej kolejności przysługującą mu możliwość odroczenia terminu spłaty występującego zadłużenia lub rozłożyć tę spłatę na raty, a dopiero w ostateczności uzasadnione jest wystąpienie o umorzenie występującej należności.
Uwzględniając powyższe, w ocenie Kolegium, organ I instancji należycie zbadał i ocenił sytuację Skarżącego, a wyprowadzone wnioski nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Wydanie zaskarżonej decyzji poprzedzone zostało zebraniem materiału dowodowego i jego analizą, przeprowadzoną z poszanowaniem obowiązujących zasad postępowania, wynikających bezpośrednio z art. 7, art. 77 § 1, art. 107 § 3 k.p.a.
Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu domagając się umorzenia należności z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych z funduszu alimentacyjnego. Skarżący wskazał, że ostatnio 14 miesięcy był w szpitalu [...] – choruje na schizofrenię paranoidalną. Nie ma żadnych środków, tylko zasiłek z MOPS-u Legnica. Ponadto ze względu na chorobę (choruje od 2008 r.) nie potrafi sobie sam poradzić w tej sprawie i wnosi o ustanowienie adwokata w ramach pomocy prawnej.
Kolegium w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Pismem procesowym z dnia 24 kwietnia 2025 r. ustanowiony dla Skarżącego z urzędu pełnomocnik podtrzymał skargę i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu, wskazując, że koszty te nie zostały opłacone (k: 21 - 23 akt sprawy sądowej).
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.)
Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, według powyższych kryteriów wykazała, że akty te nie naruszają prawa w stopniu nakazującym usunięcie ich z obiegu prawnego.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Użycie przez ustawodawcę sformułowania "może" wskazuje więc, że decyzje organów administracji w tym przedmiocie mają charakter decyzji uznaniowych. W ramach uznania administracyjnego organ może zatem, ale nie musi wydać decyzji zgodnej z wnioskiem. Zwrócić przy tym należy uwagę, że w przypadku decyzji uznaniowych kontrola sądowa ograniczona jest do zbadania, czy w toku podejmowania decyzji organ administracji nie przekroczył granic swobodnego uznania, a więc czy zgodnie z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. dokonano ustalenia stanu faktycznego, a dokonana ocena tych ustaleń znajduje oparcie w materiale dowodowym i uzasadnieniu decyzji sporządzonym zgodnie z art. 107 k.p.a.
Analiza zgromadzonego materiału dowodowego dostarcza podstaw do stwierdzenia, że organy w pełni zachowały opisane wyżej wymogi dotyczące postępowania w tego rodzaju sprawie.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, co nie jest sporne w sprawie, że zaległość Skarżącego z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na rzecz osoby uprawnionej wynosi 5533,50 zł. Skarżący posiada również zaległość z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego, która na dzień 2 września 2024 r. wynosi 18960,00 zł plus ustawowe odsetki za opóźnienie w wysokości 22609,76 zł. Komornik sądowy nadal prowadzi egzekucję alimentów bieżących i zaległych, zadłużenie Skarżącego wobec wierzyciela nadal rośnie.
Organy ustaliły, że Skarżący (ur. 3 lutego 1983 r.) prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Ma wykształcenie zawodowe - monter instalacji sanitarnych. Utrzymuje się z zasiłku stałego w kwocie 1.000,00 zł miesięcznie. Nie pracuje, nie jest zarejestrowany w PUP jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy (jako powód braku zarejestrowania w PUP podał hospitalizację), nie prowadzi działalności gospodarczej, nie posiada nieruchomości i ruchomości, nie posiada zasobów (pieniężnych/przedmiotów wartościowych). Nie posiada innych obciążeń (np. kredyty/pożyczki). Stale korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, tj. zasiłku stałego. Nie posiada własnego lokalu mieszkalnego jak również nie wynajmuje takiego lokalu. Od 2004 r. ma ustalony obowiązek alimentacyjny, który od 2007 r. wynosi po 420,00 zł miesięcznie. Posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane dnia 28 lipca 2023 r. na czas określony, tj. do dnia 31 lipca 2025 r. Wynika z niego, że Skarżący został zaliczony do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego. Przyczyna niepełnosprawności oznaczona symbolem 02-P (choroby psychiczne). Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 stycznia 2010 r. Według tego orzeczenia, Skarżący ma wskazania do zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innych osób.
Biorąc pod uwagę tak ustalony stan faktyczny, w ocenie Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie, dysponowały pełnym materiałem dowodowym pozwalającym na ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organy orzekające w sprawie w sposób dokładny i nie budzący wątpliwości przeanalizowały sytuację Skarżącego oraz wydały trafne rozstrzygnięcia. Organy rozważyły w sposób wnikliwy i wyczerpujący wszystkie przesłanki warunkujące zastosowanie wnioskowanej przez Skarżącego ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej, a w uzasadnieniach wydanych przez siebie decyzji przedstawiły wyczerpującą analizę powyższych kwestii, formułując jednocześnie wypływające z tej analizy wnioski.
Zauważenia wymaga, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym dokonując wykładni użytego w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. sformułowania "uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną" dłużnika alimentacyjnego należy mieć na względzie definicję dłużnika alimentacyjnego zawartą art. 2 pkt 3 tej ustawy. Według tego przepisu dłużnik alimentacyjny to osoba zobowiązana do alimentów na podstawie tytułu wykonawczego, przeciwko której egzekucja okazała się bezskuteczna. A to oznacza, że co do zasady każdy dłużnik alimentacyjny wobec którego okazała się bezskuteczna egzekucja nie uzyskuje dochodów wystarczających na pokrycie zasądzonych przez sąd alimentów. Samo uzyskiwanie niskich dochodów bądź też nieuzyskiwanie dochodów nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną - na tle innych dłużników alimentacyjnych. Sytuacja dochodowa dłużnika w postępowaniu dotyczącym umorzenia wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego powinna być analizowana przy uwzględnieniu faktu, że dłużnik alimentacyjny co do zasady jest osobą borykającą się z trudnościami finansowymi. Zatem sytuacja rodzinna i dochodowa dłużnika musi go wyróżniać spośród innych dłużników alimentacyjnych. Może mieć to miejsce tylko wówczas, gdy sytuacja dochodowa lub rodzinna nie pozwala dłużnikowi na wywiązanie się z obowiązku alimentacyjnego. Rzecz jednak w tym, że stan taki powinien być efektem wpływu czynników obiektywnych, nagłych niemożliwych do przewidzenia, na które zobowiązany nie ma żadnego wpływu – czego w sprawie nie wykazano. Poza tym, sytuacja dochodowa, o której jest mowa w art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. jest pojęciem szerszym, niż pojęcie dochodu i przy jej ocenie należy mieć na uwadze nie tylko sam dochód aktualnie uzyskiwany, lecz również ten możliwy do uzyskania w bliżej określonej przyszłości.
Przepis art. 30 ust. 2 ustawy powinien być interpretowany w sposób ścisły, a nie rozszerzający (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 października 2017 r., sygn. akt I OSK 3474/15, z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt I OSK 278/18, z dnia 21 lipca 2020 r., sygn. akt I OSK 3074/19 oraz z dnia 6 października 2020 r., sygn. akt I OSK 2391/19; CBOSA). Istotnym jest, że trudna sytuacja materialna i życiowa rodziców nie zwalnia ich od obowiązku świadczenia na potrzeby dzieci. Rodzice są obowiązani dzielić się z dziećmi nawet bardzo niskimi dochodami. Zobowiązania o charakterze alimentacyjnym mają zatem charakter obligatoryjny. Należy bowiem podkreślić, że zobowiązany ponosi pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zwrot należności jest zasadą, a instytucja umorzenia, rozłożenia na raty albo odroczenia terminu płatności odstępstwem, wyjątkiem od ogólnej zasady obowiązku zwrotu należności i może mieć miejsce w sytuacjach szczególnych, nadzwyczajnych. Za taka wyjątkową, nadzwyczajną sytuację nie może być natomiast uznana sytuacja, będąca efektem działań podmiotu zobowiązanego do alimentacji (zob. wyroki NSA z dnia: 6 grudnia 2022 r., sygn. akt I OSK 1096/20, 1 grudnia 2022r., sygn. akt I OSK 1363/22, 16 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 718/22, CBOIS).
Fakt wypłaty zaliczki alimentacyjnej na rzecz osoby małoletniej nie zwalnia zobowiązanego z obowiązku alimentacji własnego dziecka. Każde natomiast umorzenie zadłużenia alimentacyjnego, odroczenie czy rozłożenie na raty powoduje przerzucenie na wszystkich członków społeczeństwa kosztów utrzymania dzieci dłużników alimentacyjnych. Nie można także tracić z pola widzenia, że wysokość alimentów ustalona zostaje prawomocnym wyrokiem sądu powszechnego w oparciu o przesłanki określone przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 2809), w tym zarobkowe i majątkowe możliwości zobowiązanego (art. 135 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego), które to przesłanki badane są przez sąd również w przypadku zatwierdzenia ugody alimentacyjnej. W przypadku pogorszenia możliwości zarobkowych lub majątkowych zobowiązany ma możliwość domagania się zmiany ustalonej wysokości świadczeń alimentacyjnych. Zobowiązany do alimentów ponosi zatem pełną odpowiedzialność za zaistniałe zaległości powstałe z tytułu wypłaconych przez państwo zastępczo na rzecz jego dzieci alimentów i spoczywa na nim obowiązek pełnego zaangażowania i podjęcia starań w kierunku spłaty tych zaległości wraz z odsetkami. Zaliczka alimentacyjna jest czasowo udostępniania wierzycielowi i nie jest świadczeniem bezzwrotnym. Istotą systemu publicznego wsparcia jest to, że zwrot kwoty świadczenia następuje nie od osoby, która świadczenie pobrała, ale od dłużnika, którego dług względem osoby uprawnionej został zaspokojony przez państwo.
Wobec tego należy stwierdzić, że istotą systemu publicznego wsparcia jest to, że zwrot kwoty świadczenia następuje nie od osoby, która świadczenie pobrała, ale od dłużnika, którego dług względem osoby uprawnionej został zaspokojony przez państwo. Regres ten jest jednym z elementów systemu dyscyplinującego dłużników alimentacyjnych do uregulowania swoich zobowiązań i w ten sposób nawiązuje do treści preambuły ustawy alimentacyjnej o zwiększaniu odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji. Ustawodawca przyjął założenie, że to osoby, które założyły rodzinę, obowiązane są w pierwszej kolejności zapewnić środki utrzymania członkom tej rodziny, a w szczególności dzieciom, które w tej rodzinie się wychowują. W sprawach publicznych świadczeń alimentacyjnych dopiero wykazanie, że trudna sytuacja materialna i społeczna wywołana brakiem realizacji obowiązku alimentacyjnego nie wynika z wyboru osoby zainteresowanej pomocą, uzasadnia pomoc państwa. Państwo nie przejmuje zatem ciążącego na osobach zobowiązanych do alimentacji obowiązku, lecz wykonuje swoją powinność pomocy osobom ubogim (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23.11.2010 r. K 5/10, OTK-A 2010/9/106).
Sytuacja Skarżącego choć niewątpliwie trudna to jednak nie może być podstawą do zastosowania najdalej idącej ulgi w postaci całkowitego umorzenia należności tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. Za powstałą sytuację odpowiada sam Skarżący. Truizmem jest to, że posiadanie dzieci wiąże się z obowiązkiem ponoszenia związanych z tym kosztów i nie może być tak, że w sytuacji nieuzasadnionej koszty te ponosić będą wszyscy za wyjątkiem ojca dziecka. Analiza sprawy wskazuje na to, że z obowiązku tego Skarżący dobrowolnie się nie wywiązywał, wyręczało go państwo które ma w związku z tym względem Skarżącego wierzytelność. Nieuzasadniona jest ocena Skarżącego, że spełnia wszystkie przesłanki do wydania decyzji pozytywnej. Skarżący posiada źródło utrzymania, otrzymuje zasiłek stały w wysokości 1.000,00 zł, a zatem ma zapewnione minimum egzystencji. Niska wysokość dochodu Skarżącego wyróżnia go na tle całego społeczeństwa, to jednak na tle dłużników alimentacyjnych, którzy często nie posiadają żadnych dochodów, nie ma charakteru szczególnego. Szczególny charakter sytuacji Skarżącego odnosić trzeba bowiem do ogółu dłużników alimentacyjnych, a nie do ogółu społeczeństwa. Natomiast zwrotność wypłacanych świadczeń stanowi podstawową zasadę pomocy państwa w tej dziedzinie i nie może być postrzegana jako dodatkowa uciążliwość, czy kara, ale jako zwrot świadczenia, które zostało wypłacone na rzecz osoby uprawnionej przez organ właściwy wierzyciela, wskutek niedopełnienia obowiązku alimentacji.
Podkreślić należy, że zaległości Skarżącego to wynik świadomych działań Skarżącego. Powstanie zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej (również innych wypłacanych świadczeń związanych z alimentami) i obowiązek jej uregulowania jest następstwem wieloletniego nie wywiązywania się przez Skarżącego z obowiązku alimentacyjnego ustalonego wyrokiem sądu, jak też ugodą alimentacyjną wobec dziecka, które nie było w stanie utrzymać się samodzielnie. Skarżący praktycznie od momentu zasądzenia alimentów, tj. od 2004 r. nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego. Skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności, które obiektywnie uniemożliwiały mu terminowe regulowanie należności w całym tym okresie, nie wykazywał też żadnej dobrej woli świadczącej o tym, że chciałaby te należności uregulować. Skarżący nie występował także do sądu o obniżenie wysokości alimentów, gdzie pozytywne orzeczenie sądu w sprawie obniżenia kwoty zobowiązania alimentacyjnego mogłoby korzystnie wpłynąć na sytuację finansową Skarżącego oraz jego ewentualne przyszłe należności.
Tymczasem w myśl art. 133 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Trudna sytuacja materialna rodziców nie zwalnia ich z obowiązku świadczenia na rzecz dzieci. Ciężar utrzymania dzieci nie spoczywa bowiem na ogóle podatników, lecz na rodzicach, którzy w pierwszej kolejności obciążeni są obowiązkiem alimentacyjnym względem swoich dzieci. Alimenty służą realizacji ochrony dobra dziecka, poprzez zapewnienie środków na jego godziwe utrzymanie, wychowywanie czy edukację. Dobro dziecka jest wartością najwyższą i podlega konstytucyjnej ochronie ze strony państwa (art. 72 Konstytucji RP). Choroba Skarżącego (schizofrenia paranoidalna) oraz pobyt w szpitalu - niewątpliwie ograniczają możliwości zarobkowe Skarżącego Jednakże choroba Skarżącego nie zwalniała go z obowiązku alimentacyjnego wobec dziecka, jak też nie zwalniała i nie zwalnia ze spłaty powstałego zadłużenia. Skarżący posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane na czas określony, tj. do dnia 31 lipca 2025 r. Wynika z niego, że Skarżący został zaliczony do stopnia niepełnosprawności umiarkowanego. Przyczyna niepełnosprawności oznaczona symbolem 02-P (choroby psychiczne). Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 28 stycznia 2010 r. Według tego orzeczenia Skarżący ma wskazania do zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, nie wymaga stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innych osób. Zatem Skarżący nie jest wyłączony z rynku pracy, jest w wieku produkcyjnym, ograniczeniem jest rodzaj pracy, którą może wykonywać. Skarżący nie podjął jednak żadnych działań w celu poprawy swojej sytuacji finansowej, gdyż nie wszedł na rynek pracy, nie zarejestrował się w PUP jako osoba poszukująca pracy.
Skoro Skarżący sam przyczynił się do zaistniałej w jego życiu sytuacji, trudno sprzeciwić się stanowisku organów, że jego sytuacja nie jest szczególna i wyjątkowa, co uzasadniałoby umorzenie wnioskowanego zadłużenia. Skarżący nie wykazał bowiem, że powstanie zadłużenia z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na rzecz jego dziecka było usprawiedliwione okolicznościami od niego niezależnymi.
Podsumowując stwierdzić należy, że organy obydwu instancji prawidłowo ustaliły i oceniły stan faktyczny sprawy, czemu w sposób wyczerpujący dały wyraz w uzasadnieniach wydanych decyzji. Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa procesowego czy też naruszenia przepisu prawa materialnego.
Orzeczona odmowa umorzenia jest w realiach kontrolowanej sprawy w pełni uzasadniona. Organom nie można zatem postawić skutecznego zarzutu naruszenia granic uznania administracyjnego, co mogłoby uzasadniać uwzględnienie skargi.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.
Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy - a takowy został złożony w piśmie procesowym z dnia 24 kwietnia 2025 r. - zostanie rozpoznany w odrębnym postanowieniu przez referendarza sądowego (art. 258 § 2 pkt 8 u.p.p.s.a.) a stosowne postanowienie zostanie pełnomocnikowi doręczone.