IV SA/Wr 291/16

IV SA/Wr 291/16 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2016-08-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-06-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
6411 Rozstrzygnięcia nadzorcze dotyczące gminy; skargi organów gminy na czynności nadzorcze
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 65/17 - Wyrok NSA z 2017-06-20
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2015 poz 1515
art. 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 15
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym - tekst jednolity
Dz.U. 2016 poz 195
art. 2, art. 10, art.53
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Sentencja
|Sygn. akt IV SA/Wr 291/16 | | , , [pic], , WYROK, , W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ, , , Dnia 31 sierpnia 2016 r., , , Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w składzie następującym:, Przewodniczący, , Sędzia NSA Henryk Ożóg, , Sędziowie, Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków (spr.), , , Protokolant, starszy asystent sędziego Krzysztof Caliński, , , po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2016 r., sprawy ze skargi Gminy Miejskiej Kamienna Góra, na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego, z dnia 26 kwietnia 2016 r. nr NK-N.4131.47.5.2016.MC, w przedmiocie stwierdzenia nieważności uchwały nr XIX/100/16 Rady Gminy Kamienna Góra z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie wyznaczenia, Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kamiennej Górze do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego, , oddala skargę w całości., , ,
Uzasadnienie
Rada Gminy w Kamiennej Górze w dniu 30 marca 2016 r. podjęła uchwałę Nr XIX/100/16 w sprawie wyznaczania Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kamiennej Górze do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego. Uchwała powyższa brzmi następująco:
Na podstawie art. 18 ust. 1 i ust. 2 pkt 15 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2015 r., poz. 1515 z późn. zmianami oraz art. 53 ust. 1 z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195) uchwala się co następuje:
§ 1. Wyznacza się Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Kamiennej Górze do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego.
§ 2. Wykonanie uchwały powierza się Wójtowi Gminy Kamienna Góra.
§ 3. Uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia.
Wojewoda Dolnośląski rozstrzygnięciem nadzorczym z dnia 26 kwietnia 2016 r. na podstawie art. 91 § 5 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2016 r., poz. 446) stwierdził nieważność opisanej wyżej uchwały.
Podał, że w toku badania legalności uchwały Wojewoda Dolnośląski stwierdził jej podjęcie z istotnym naruszeniem art. 53 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 2 i art. 2 pkt 11 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
Przywołał treść powołanych przepisów. Stwierdził, że z treści przepisu upoważniającego, tj. art. 53 ust. 1 ustawy wynika, że ustalając który organ gminy i województwa jest właściwy do wyznaczenia jednostki właściwej w sprawach świadczeń wychowawczych, należy się odwołać do treści przepisów art. 10 ust. 2 i art. 11 ust. 2 ustawy, które stosuje się wprost, nie odpowiednio. W świetle tych regulacji, oznacza to, że właściwym do wyznaczenia w danej gminie realizatora zadań z zakresu świadczeń wychowawczych jest odpowiednio wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Ustawodawca wskazuje wprost, że upoważnienie do realizacji zadań z zakresu świadczeń wychowawczych wydawane przez wójta, burmistrza lub prezydenta, czy też marszałka województwa, musi mieć formę pisemną. Natomiast od uznania organu właściwego zależy, czy udzieli on upoważnienia w formie zarządzenia, czy też przybierze ono postać zwykłego pisemnego upoważnienia. Wskazał również, że przepisy ustawy nie zabraniają aby wójt, burmistrz lub prezydent miasta, na podstawie art. 53 ust. 1 ustawy, wyznaczył daną istniejącą jednostkę organizacyjną jako realizatora tej ustawy oraz upoważnił kierownika lub pracowników właściwej jednostki do prowadzenia postępowań w sprawie świadczenia wychowawczego.
Według organu nadzoru, przepis art. 53 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci nie może być podstawą prawną do wydawania przez radę gminy uchwały, której przedmiotem jest wyznaczenie już istniejącej w danej gminie jednostki organizacyjnej do realizacji ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci - jest to bowiem wyłączna kompetencja organu właściwego, tj. wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
Zatem podejmując przedmiotową uchwałę Rada Gminy Kamienna Góra działała bez podstawy prawnej, co musi skutkować stwierdzeniem nieważności uchwały.
Wskazał, że uchwała rady gminy byłaby niezbędna jako pierwszy krok w procesie realizacji ustawy o pomocy państwa wychowaniu dzieci, tylko i wyłącznie w przypadku decyzji o utworzeniu w danej gminie nowej jednostki organizacyjnej do realizacji uchwały. Wówczas taka jednostka powoływana jest na mocy uchwały rady gminy, a następnie na podstawie art. 53 ust. 1 w związku z art. 10 i art. 2 pkt 11 ustawy, organ właściwy wyznacza pisemnie tę jednostkę do realizacji ustawy, a jej konkretnych pracowników do prowadzenia postępowań w sprawach o świadczenie wychowawcze oraz do wydawania w tych sprawach decyzji.
Podkreślił, że powyższe stanowisko organu nadzoru koresponduje ze stanowiskiem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wyrażonym w piśmie nr DSR-IV.820.82.2016.AW, w zakresie realizacji ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie nadzorcze złożyła Rada Gminy w Kamiennej Górze i zarzuciła:
1) istotne naruszenie art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 z 2016 r.) w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. poz. 446 z 2016 r.) poprzez przyjęcie, iż Rada Gminy Kamienna Góra nie jest właściwa do wyznaczenia lub utworzenia jednostki organizacyjnej właściwej do realizacji zadań z zakresu świadczenia rodzinnego mimo, iż kompetencje te przysługują wyłącznie temu organowi,
2) istotne naruszenie art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. poz. 446 z 2016 r.) poprzez przyjęcie, iż uchwała nr XIX/100/16 z dnia 30 marca 2016 roku Rady Gminy Kamienna Góra jest sprzeczna z prawem i na tej podstawie wniosła o:
3) uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego,
4) zasądzenie od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz Rady Gminy Kamienna Góra kosztów postępowania.
Uzasadniając skargę zarzuciła, że stanowisko Wojewody Dolnośląskiego nie jest właściwe.
Wskazała, iż ustawa z dnia 11 lutego 2016 roku o pomocy państwa w wychowaniu dzieci określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia. Określa zatem postępowanie w sprawach o świadczenie wychowawcze, wskazuje źródła finansowania oraz wskazuje podmioty odpowiedzialne za realizację.
Przepis art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym statuuje zasadę domniemania kompetencji rady gminy. Zgodnie z nim do właściwości rady gminy należą wszystkie sprawy pozostające w zakresie działania gminy, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zasada ta wyraża domniemanie kompetencji rady gminy. Jeśli zatem z przepisów ustawy o samorządzie gminnym lub innych ustaw literalnie nie wynika, który z organów gminy jest właściwy do załatwienia określonej sprawy, to należy przyjąć właściwość rady gminy. Inaczej mówiąc, w razie gdy przepis prawa przyznaje kompetencję organom gminy, przysługuje ona radzie gminy. Jeśli natomiast przepis ustawy powierza załatwienie sprawy innym organom, w tym organowi wykonawczemu gminy czy organom jednostek pomocniczych, to domniemanie kompetencji rady nie ma zastosowania. W tym ostatnim przypadku nie jest dopuszczalne podjęcie działania przez radę gminy na podstawie art. 18 ust. 1, gdyż prowadziłoby to do naruszenia przepisu wyznaczającego jej kompetencję, przyjęcie uchwały przez radę stanowiłoby wówczas działanie z naruszeniem prawa (wyrok NSA z 20 kwietnia 1999 r., II SA/Wr 364/98). Należy zwrócić uwagę, że z kompetencji rady gminy na rzecz wójta wyłączone zostały sprawy wymienione w art. 30 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym, wydawanie decyzji w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej (art. 39) oraz inne sprawy wskazane w przepisach szczególnych, w tym sprawy wskazane w ustawie o pomocy państwa w wychowaniu dzieci w zakresie przyznania kompetencji "organowi właściwemu" (art. 2 pkt 11, art. 10 ust. 1 i 2)
Ustawa o samorządzie gminnym w art. 18 ust. 1 określa ogólną kolizyjną normę kompetencyjną która wskazuje granice władztwa rady gminy i wójta.
Przepis art. 53 ust. 1 zd. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci stanowi, iż organy gminy i województwa do dnia wejścia w życie ustawy wyznaczą lub utworzą jednostki organizacyjne właściwe do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego. Natomiast zd. 2 tego przepisu stanowi, iż przepisy art. 10 ust. 2 i 3 i art. 11 ust. 2 stosuje się. Ustawodawca wyraźnie wskazał w zd. 1 radę gminy jako organ uprawniony do wyznaczenia lub utworzenia jednostki organizacyjnej. Zgodnie bowiem z art. 18 ust. 2 pkt 9 lit h ustawy o samorządzie gminnym kompetencje do tworzenia (utworzenia) przysługują wyłącznie radzie gminy. Skoro zatem ustawodawca w art. 53 ust. 1 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci temu samemu "organowi gminy" przyznał kompetencje do utworzenia i wyznaczenia jednostki organizacyjnej, to niezrozumiałe jest stanowisko Wojewody Dolnośląskiego, który wbrew zasadom wynikającym z art. 18 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, stoi na stanowisku, iż w zakresie "wyznaczenia" właściwy jest wójt gminy. Ustawa o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wyraźnie różnicuje kompetencje organów gminy wskazując na wójta gminy, o ile używa pojęcia "organ właściwy" oraz na radę gminy, o ile używa pojęcia "organ gminy".
Postanowienie zawarte w zd. 2, iż "Przepisy art. 10 ust. 2 i 3 i art. 11 ust. 2 stosuje się." ma charakter pomocniczy wobec zd. 1 w tym znaczeniu, iż o ile "organ gminy" wyznaczy lub utworzy jednostkę organizacyjną to "organ właściwy" postępując zgodnie z dyspozycją przepisu art. 10 jest uprawniony do prowadzenia postępowania oraz do upoważnienia swojego zastępcy, pracownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, a także innej osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy do prowadzenia postępowań, a także do wydawania w tych sprawach decyzji.
Na marginesie wskazał, iż Wojewoda Dolnośląski w uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołuje się na stanowisko Olgierda Podgórskiego, Dyrektora Departamentu Polityki Rodzinnej w Ministerstwie Rodziny, Pracy Polityki Społeczne, wyrażone w piśmie nr DSR-IV.820.82.2016.AW z dnia 2 marca 2016 roku, przyjmując je jako własne. Dokonana w tym piśmie wykładnia, z tego tytułu, iż nie została wydana przez konstytucyjnego Ministra lub też z jego upoważnienia, nie korzysta z przymiotu tzw. wykładni autentycznej i może być traktowana wyłącznie jako pogląd, który nie wiąże organów administracji rządowej.
Wojewoda Dolnośląski w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.
Zdaniem Wojewody Dolnośląskiego skarga nie jest uzasadniona. Organ nadzoru w pełni podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym.
Ustosunkowując się dodatkowo do podniesionych przez skarżącego zarzutów podał, że zgodnie z art. 58 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 53, który wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
Trzeba zatem zwrócić uwagę na ten przepis temporalny, w myśl bowiem wspomnianego art. 53 ustawy 1. organy gminy i województwa do dnia wejścia w życie ustawy wyznaczą lub utworzą jednostki organizacyjne właściwe do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego. Przepisy art. 10 ust. 2 i 3 i art. 11 ust. 2 stosuje się 2. Wojewoda, w terminie tygodnia od dnia wejścia w życie niniejszego przepisu, jest obowiązany przekazać organom gminy środki finansowe na wdrożenie ustawy. Przekazane środki finansowe pomniejszają koszty obsługi, o których mowa w art. 52. 3. Środki finansowe, o których mowa w ust. 2, wojewoda przekazuje w wysokości uzgodnionej z ministrem właściwym do spraw rodziny.
Mając zacytowany przepis na względzie zaakcentować należy, że trzeba go stosować w ścisłym powiązaniu z (wymienionymi przecież w jego treści) art. 10 ust. 2 i 3 i art. 11 ust. 2 ustawy. W myśl zaś dyspozycji art. 10 ust. 2 i 3 organ właściwy (którym jest zgodnie z art. 2 pkt 11 ustawy, wójt, burmistrz lub prezydent miasta) może, w formie pisemnej, upoważnić swojego zastępcę, pracownika urzędu albo kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, a także inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy do prowadzenia postępowań w sprawach o świadczenia wychowawcze, a także wydawania w tych sprawach decyzji.
Powyższe oznacza, że jedynym decydentem w kwestii tego jaki podmiot będzie wyznaczony do realizacji zadań z zakresu świadczeń wychowawczych będzie wyłącznie odpowiednio wójt, burmistrz lub prezydent miasta. To organ wykonawczy jednostki samorządu terytorialnego samodzielnie wyznacza jednostkę organizacyjną odpowiedzialną za realizację przepisów ww. ustawy. Ustawa jedynie wprost wymaga by upoważnienie wójta (burmistrza, prezydenta miasta) do realizacji zadań z zakresu świadczeń wychowawczych miało formę pisemną.
Już w wyroku z dnia 20 kwietnia 1999 r. NSA OZ we Wrocławiu (II SA/Wr 364/98, OwSS 1999, nr 3, poz. 84), stwierdził, że jeżeli przepis ustawy o samorządzie gminnym lub ustawy szczególnej stanowi inaczej, niedopuszczalne jest podjęcie działania przez radę gminy na podstawie art. 18 ust. 1 u.s.g. Prowadzi to bowiem do naruszenia przepisu wyznaczającego jej kompetencję.
Rola organu uchwałodawczego jednostki samorządu terytorialnego jest w tych sprawach ograniczona. Jak już wspomniano - to tylko, odpowiednio, wójt, burmistrz, prezydent miasta decydują jaka jednostka organizacyjna będzie zajmowała się wykonaniem przepisów ustawy. W tej sprawie nie istnieje podstawa prawna do wydawania uchwały rady gminy o wyznaczeniu jednostki właściwej do realizacji zadań w sprawach o świadczenia wychowawcze. W sytuacji gdy wójt, burmistrz, prezydent miasta uzna, że należy utworzyć nową jednostkę organizacyjną do realizacji celów ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci wtedy rada będzie musiała podjąć określone uchwały w sprawie powołania lub utworzenia gminnej jednostki organizacyjnej, wyposażenia jej w majątek, nadania statutu itp.
W tym kontekście podkreślić wypada, że nie są uzasadnione zarzuty Skarżącego utożsamiające kompetencje do utworzenia nowej jednostki organizacyjnej i wyznaczenia już istniejącej jednostki organizacyjnej do realizacji zadań z zakresu świadczenia wykonawczego. Wbrew argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi z treści art. 53 ust. 1 cyt. ustawy nie wynika bowiem, aby ustawodawca przyznał te dwie, różne kompetencje temu samemu "organowi gminy". W przepisie tym w sposób jednoznaczny mowa jest przecież o "organach gminy".
Nietrafne jest także stanowisko skarżącego, który podnosi, że ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci wyraźnie różnicuje kompetencje organów gminy wskazując na wójta gminy, o ile używa pojęcia "organ właściwy" oraz radę gminy, o ile używa pojęcia "organ gminy". Należy wobec tego zauważyć, że akurat np. pojęciem "organów gminy" ustawodawca posłużył się w cytowanym już wyżej art. 53 ust. 2, który przewiduje, że, że Wojewoda, w terminie tygodnia od dnia wejścia w życie niniejszego przepisu, jest obowiązany przekazać organom gminy środki finansowe na wdrożenie ustawy. Trudno jednakże zakładać - wbrew wywodom skarżącego - aby akurat w tym aspekcie ustawodawca miał na myśli radę gminy.
Odnośnie argumentacji skarżącego dotyczącej powołanego w rozstrzygnięciu nadzorczym stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wyjaśnił, że oczywiście przedmiotowe stanowisko nie ma charakteru wykładni autentycznej. Tym niemniej organ nadzoru zdecydował się na przywołanie przedmiotowego stanowiska Ministerstwa jako wspierającego i korespondującego ze szczegółowym uzasadnieniem rozstrzygnięcia nadzorczego w zakresie stwierdzonego działania Rady Gminy Kamienna Góra bez podstawy prawnej, co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności uchwały.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.
Uchwała Rady Gminy jest prawidłowa jeżeli jest zgodna z przepisami prawa, które zawierają upoważnienie do wydania takiego aktu oraz określają tryb postępowania prawodawczego. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 718 ze zm.) sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
Zgodnie z art. 91 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.) uchwały organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia takiego faktu jest uznanie, że doszło do istotnego naruszenia prawa. Według bowiem ust. 4 powołanego wyżej artykułu – w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały ograniczając się do wskazania, iż uchwałę (zarządzenie) wydano z naruszeniem prawa. Samorząd terytorialny jest elementem władzy wykonawczej i wykonuje część zadań należących do tej władzy (art. 163 Konstytucji). Konstytucja przyznaje jednostkom samorządu terytorialnego w zakresie przyznanych im uprawnień samodzielność podlegającą z mocy art. 165 Konstytucji ochronie sądowej.
Zgodnie z art. 171 Konstytucji działalność ta podlega nadzorowi wskazanych organów, z punktu widzenia legalności. Wynika to również z art. 86 ustawy o samorządzie gminnym. Działalność prowadzona przez organy samorządu terytorialnego opiera się na ustawach i musi się mieścić w granicach ustanowionych przez ustawy. Kwestia zgodności działania organów samorządu terytorialnego z prawem podlega nadzorowi organów administracji.
Art. 91 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym stanowi; "Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne, o nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90".
Przepis ten określa sposób wykonywania nadzoru oraz skutki prawne stwierdzenia nieważności uchwały, zatem obowiązek stwierdzenia nieważności uchwały należy do organu nadzoru. Z powyższego wynika, że każda uchwała rady gminy dotknięta istotnymi wadami prawnymi jest nieważna od dnia jej wydania.
Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Przedmiotem skargi jest rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego z dnia 26 kwietnia 2016 r., w którym stwierdził nieważność uchwały Nr XIX/100/16 Rady Gminy Kamienna Góra z dnia 30 czerwca 2016 r. w sprawie wyznaczenia Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Kamiennej Górze do realizacji zadań.
Według organu nadzoru Rada Gminy podejmując opisaną uchwałę naruszyła art. 53 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 2 i art. 2 pkt 11 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016 r., poz. 195) – dalej ustawa.
Powołane przepisy stanowią co następuje:
Art. 2 pkt 11. Ilekroć w ustawie jest mowa o: (pkt 11) organie właściwym oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie wychowawcze lub otrzymującej świadczenia wychowawcze.
Art. 10 ust. 1 i 2: Postępowanie w sprawie świadczenia wychowawczego prowadzi organ właściwy. (ust. 1). Organ właściwy może w formie pisemnej upoważnić swojego zastępcę, pracownika urzędu lub kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy, a także inną osobę na wniosek kierownika ośrodka pomocy społecznej lub innej jednostki organizacyjnej gminy do prowadzenia postępowań, w sprawach, o których mowa w ust. 1, a także do wydawania w tych sprawach decyzji.
Ust. 3. W przypadku gdy postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 1, prowadzone są w ośrodku pomocy społecznej, realizacja tych zadań nie może powodować nieprawidłowości w wykonywaniu zadań pomocy społecznej, a także nie może naruszać norm zatrudnienia pracowników socjalnych określonych w przepisach o pomocy społecznej.
Art. 53 ustawy (określony: Wyznaczenie lub utworzenie jednostek właściwych do realizacji zadań z zakresu świadczenia): Organy gminy i województwa do dnia wejścia w życie ustawy wyznaczą lub utworzą jednostki organizacyjne właściwe do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego. Przepis art. 10 ust. 2 i 3 i art. 11 ust. 2 stosuje się.
Art. 11 ust. 2 brzmi: Marszałek Województwa może w formie pisemnej upoważnić dyrektora, jego zastępcę lub innego pracownika regionalnego ośrodka polityki społecznej lub innego pracownika urzędu marszałkowskiego do załatwiania w jego imieniu spraw dotyczących realizacji świadczenia wychowawczego w ramach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także do wydawania w tych sprawach decyzji.
Przedmiotem "sporu" w niniejszej sprawie jest, czy Rada Gminy jako organ stanowiący i kontrolny w gminie (art. 15 usg) jest podmiotem uprawnionym na mocy ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci do wskazania ośrodka pomocy społecznej jako organu wykonującego powierzone ustawą zadania.
Organem wykonawczym gminy jest wójt (art. 26 ust. 1 usg).
Systematyka omawianej ustawy wskazuje, że rozróżnia ona dwa podmioty – organ gminy i organ właściwy.
Definicję organu właściwego zawiera art. 2 pkt 11 ustawy – wskazując, że oznacza to wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenia wychowawcze lub otrzymującej świadczenia wychowawcze.
Rozdział 3 tej ustawy – posiadający tytuł: Podmioty realizujące zadania w zakresie świadczenia wychowawczego – w art. 10 określa powierzone zadania organowi właściwemu stanowiąc w ust. 1, że jego zadaniem jest prowadzenie postępowania w sprawie świadczenia wychowawczego z możliwością upoważnienia wskazanych w ust. 2 podmiotów do prowadzenia postępowania w sprawach, o których mowa w ust. 1, a także do wydawania w tych sprawach decyzji.
Przepis powyższy zatem w sposób jednoznaczny opisał zadania wykonywane w tym przypadku przez wójta (organ wykonawczy gminy – organ właściwy wg ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci).
Zakres działania organu właściwego sprecyzowany w ustawie w ocenie Sądu pozwala na odkodowanie treści art. 53 ustawy posiadającego opis "Wyznaczenie lub utworzenie jednostek właściwych do realizacji zadań z zakresu świadczenia".
Z przepisu powyższego wynika, że zawiera on dwa różne stany faktyczne: 1) wyznaczenie, 2) lub utworzenie jednostki organizacyjnej do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego. Pierwsze zadanie wykonuje zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 organ właściwy, do utworzenia zaś jednostki organizacyjnej właściwym jest organ kontrolny i nadzorczy gminy.
Takie rozumienie powyższego przepisu upoważnia również część wstępna ust. 1, w której użyto w liczbie mnogiej określenia "organy gminy i województwa". Organami gminy jak już stwierdzono jest rada gminy i wójt.
Omawiany przepis zawiera kompetencję dla działania organu gminy jakim jest rada gminy. Kompetencją tą jest utworzenie jednostki organizacyjnej właściwej do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego.
Czynności organu w ust. 1 art. 53 zgodnie z jego brzmieniem powinny być podjęte do dnia wejścia w życie ustawy.
Ustawodawca zatem zobowiązał organy do podjęcia w gminie odpowiednich czynności, w zależności od potrzeb i istniejącej sytuacji – bądź wyznaczenia istniejącego organu do prowadzenia postępowania w omawianych sprawach lub utworzenia takiego organu.
Zgodnie z art. 29 ustawy o pomocy państwa w wychowaniu dzieci zadania wynikające z tej ustawy nie są zadaniami własnymi gminy a zadaniami z zakresu administracji rządowej.
Tym samym ewentualnie utworzenie jednostki organizacyjnej właściwej do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego może być wykonywane przez radę gminy na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 ustawy o samorządzie gminnym.
Sąd jednoznacznie podnosi, iż z treści powołanego art. 18 usg jak również orzecznictwa administracyjnego wynika, iż nie można domniemywać kompetencji Rady Gminy. Muszą one wynikać z art. 18, czyli dotyczyć spraw w nich wymienionych, bądź spraw zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy.
Jak wynika z przedstawionego wywodu rada gminy nie otrzymała na mocy powołanej ustawy kompetencji do wyznaczenia jednostki organizacyjnej właściwej do realizacji zadań z zakresu świadczenia wychowawczego.
Tym samym należy uznać, że Rada Gminy w Kamiennej Górze podjęła zakwestionowaną uchwałą bez podstawy prawnej.
W tych okolicznościach skargę nie można uznać za usprawiedliwioną, i tym samym należało ją oddalić.