IV SA/Wr 289/07

IV SA/Wr 289/07 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-07-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-06-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Lidia Serwiniowska
Mirosława Rozbicka-Ostrowska /przewodniczący/
Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Sygn. powiązane
I OSK 1758/07 - Wyrok NSA z 2008-10-24
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2006 nr 139 poz 992
art. 17 ust. 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - tekst jednolity.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński /sprawozdawca/, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska, Protokolant Robert Hubacz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 25 lipca 2007r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla decyzję I i II instancji.
Uzasadnienie
Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] r., nr [...] , po rozpatrzeniu odwołania B. J. od decyzji Nr [...] działającego z upoważnienia Burmistrza Miasta D. , Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w D. z dnia [...] r. w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego art. 3 pkt 10, art. 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych /Dz.U. z 2006r. Nr 139, poz. 992 ze zm./, art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy /Dz.U. Nr 99, poz. 101 ze zm./ utrzymano w mocy decyzję organu I instancji.
W motywach tego rozstrzygnięcia wskazano, że zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. odmówiono przyznania B. J. świadczenia pielęgnacyjnego na syna Ł. J. na okres od [...] r. do dnia [...] r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji stwierdził, że w ww. okresie skarżąca nie spełniała przesłanek wymienionych w ustawie o świadczeniach rodzinnych uzasadniających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Od decyzji tej odwołała się B. J. i podała, że Ośrodek Szkolno Wychowawczy, w którym uczy się jej syn nie zapewnia opieki przez 5 pełnych dni w tygodniu. Dodała, że w przepisach nie ma wzmianki, że osoba bezrobotna nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego. Zarzuciła uchybienie terminu wydania decyzji.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze zważyło, co następuje:
Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu I instancji z zastrzeżeniem rozwiązania przyjętego w art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy nie może zatem ograniczyć się tylko do kontroli decyzji organu I instancji, a obowiązany jest ponownie rozstrzygnąć sprawę.
W dniu [...] r. B. J. złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Jej syn Ł. J. wyrokiem Sądu Rejonowego w Ś. z dnia [...] r. sygn.akt. [...] został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności ustalono, że stopień niepełnosprawności datuje się od [...] r., orzeczenie ma charakter trwały. W orzeczeniu stwierdzono, że dziecko wymaga specjalistycznego szkolenia, istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Skarżąca nie pracuje jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. od dnia [...] r. jako osoba bezrobotna. Od dnia [...] r. skarżąca nie posiada prawa do zasiłku dla bezrobotnych.
Zgodnie z treścią art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Z powyższego wynika, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne należy spełnić następujące przesłanki:
1. matka lub ojciec dziecka albo opiekun faktyczny dziecka nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem,
2. dziecko legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna prawnego dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy bezrobotny to między innymi osoba niezatrudniona i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nie uczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu tej szkoły lub w szkole wyższej w systemie wieczorowym, zaocznym lub eksternistycznym, zarejestrowana we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Z powyższego przepisu wynika, że jeżeli ktoś jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna we właściwym powiatowym urzędzie pracy, to zgodnie z ww. przepisem deklaruje stałą gotowość do podjęcia pracy czyli szuka pracy. Zdaniem Kolegium Odwoławczego pozostawanie w stałej gotowości do podjęcia pracy oznacza, że osoba bezrobotna poszukuje pracy ponieważ jednym z zadań realizowanych przez powiatowe urzędy pracy jest pośrednictwo w znalezieniu pracy. Z powyższego względu nie można uznać, że osoba zarejestrowana w powiatowym urzędzie pracy jako osoba bezrobotna jednocześnie jest osobą, która rezygnuje z zatrudnienia czyli nie chce podjąć pracy.
W ocenie Kolegium rezygnacja z zatrudnienia, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oznacza całkowitą rezygnację z zatrudnienia i poszukiwania pracy w celu sprawowania opieki nad dzieckiem.
Ponieważ skarżąca jest osobą bezrobotną od [...] r. zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. , a więc jest osobą poszukującą pracy, nie można uznać, że w tym okresie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem. Dlatego też należy uznać, że skarżąca nie spełnia jednej z koniecznych przesłanek do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ponieważ nie można jej uznać za osobę, która rezygnowała z zatrudnienia.
Natomiast rozważenia wymaga czy została spełniona druga przesłanka, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W przepisie tym ustawodawca wyłączył prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku umieszczenia dziecka w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
Z pisma Dyrektora Ośrodka Szkolno Wychowawczego we W. z dnia [...] r. wynika, że placówka ta zapewnia całodobową opiekę od poniedziałku do piątku do godziny szesnastej. Rodzice mają możliwość przywiezienia dziecka w niedzielą od godz. dwunastej, jednak w tym dniu placówka nie zapewnia wyżywienia oraz nie zapewnia pełnej opieki lekarskiej. Chore dziecko rodzice powinni odebrać z palcówki i leczyć w domu. Rodzice zapewniają również opiekę we wszystkie dni wolne oraz ferie i wakacje.
Z powyższego wynika, że Ośrodek Szkolno Wychowawczy we W. nie zapewnia całodobowej opieki przez co najmniej 5 dni w tygodniu czyli przez co najmniej 120 godzin. Całodobowa opieka powinna obejmować zapewnienie wyżywienia, oraz pełnego zorganizowanego nadzoru nad podopiecznymi. Tymczasem Ośrodek ten zapewnia całodobową opiekę przez okres krótszy niż 120 godzin bo od poniedziałku do piątku do godz. 16. Natomiast fakt, iż dziecko może przebywać w Ośrodku od godz. 12, bez zapewnienia wyżywienia i pełnej opieki lekarskiej przemawia za uznaniem, iż w tym okresie ww. Ośrodek nie zapewnia swoim wychowankom opieki. Z tych względów Ośrodka Szkolno Wychowawczego im. M. G. we W. nie można uznać za placówkę zapewniająca opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu.
Z powyższego wynika, że B. J. nie spełnia wszystkich koniecznych przesłanek do przyznania Jej świadczenia pielęgnacyjnego ponieważ nie spełnia przesłanki, , o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, tj. nie zrezygnowała z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad dzieckiem ponieważ jest zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. jako osoba bezrobotna co oznacza, że poszukuje pracy i deklaruje gotowość do podjęcia pracy.
To, że w ustawie o świadczeniach rodzinnych, tak jak podnosi w odwołaniu skarżąca nie mówi się bezpośrednio, iż świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie bezrobotnej, nie oznacza, że do ustalenia statusu danej osoby nie mają zastosowania tak jak w omawianym przypadku inne przepisy, tj. art. 17 ust. 1 ww. ustawy w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Z przepisów tych wynika, że osoba zarejestrowana w urzędzie pracy czyli poszukująca pracy, a więc nie rezygnująca z zatrudnienia, nie spełnia przesłanek do otrzymania wnioskowanego świadczenia.
Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia na okres od [...] r. do dnia [...] r. z uwzględnieniem treści art. 3 pkt 10, art. 17 ust.4 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Organowi I instancji wbrew twierdzeniu skarżącej nie można zarzucić przewlekłości postępowania ponieważ od dnia wpływu do Ośrodka Pomocy Społecznej w D. prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 października 2006r. sygn.akt. IV SA/Wr 336/06 ( 8 luty 2007r.) do wydania decyzji ( [...] r.) minęło 5 dni. Tak więc organ I instancji załatwił sprawę bez zbędnej zwłoki, zgodnie z art. 35 kodeksu postępowania administracyjnego.
W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję B. J. zakwestionowała zawarte w niej rozstrzygnięcie zarzucając przy tym naruszenie terminu wydania decyzji.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, powtarzając swoją wcześniejszą argumentacje. Wykazano przy tym, że wbrew zarzutowi skargi, decyzja odwoławcza została podjęta w ustawowym terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
W ocenie Sądu skarga jest zasadna, zarówno bowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowią postanowienia ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst. jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.).
Przepis art. 17 ust. 1 ustawy stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad dzieckiem przysługuje matce lub ojcu dziecka albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
W postępowaniu administracyjnym wprawdzie ustalono, że zachodzą przesłanki pozytywne przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego a mianowicie syn strony legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenia tego jednak nie przyznano z uwagi na to, że zdaniem organu zaszła równocześnie przesłanka negatywna. Organ administracji uznał, że skoro skarżąca jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w D. , to tym samym w myśl art. 2 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 99, poz. 1011 ze zm.) jest osobą zdolną i gotową do podjęcia pracy. Wobec czego nie jest osobą rezygnującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad chorym synem.
Interpretacja przyjęta przez organy jest nieprawidłowa, albowiem w nieuprawniony sposób rozszerza wyczerpująco wskazany katalog przesłanek negatywnych pozbawiających uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z unormowaniem art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych /w brzmieniu w dacie wydawania decyzji ostatecznej/ świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują jeżeli:
1) osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty socjalnej, zasiłku stałego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego;
2) osoba wymagająca opieki:
a) pozostaje w związku małżeńskim;
b) została umieszczona w rodzinie zastępczej albo w związku z koniecznością kształcenia, rewalidacji lub rehabilitacji, w placówce zapewniającej całodobową opiekę przez co najmniej 5 dni w tygodniu z wyjątkiem zakładów opieki zdrowotnej;
3) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do wcześniejszej emerytury na to dziecko;
4) osoba w rodzinie ma ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, albo do świadczenia pielęgnacyjnego na to lub na inne dziecko w rodzinie.
Wśród wskazanych przesłanek ustawowych przesądzających o pozbawieniu wnioskodawcy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie wymienia się zdarzenia, jakim jest rejestracja w powiatowym urzędzie pracy w charakterze osoby bezrobotnej. Przepis art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dzięki wykładni językowej pozwala jednoznacznie skonstruować obowiązującą normę prawną, zatem nieuprawnione jest doszukiwanie się intencji ustawodawcy i kreowanie na tej podstawie norm wykraczających poza literalne brzmienie przepisu.
Przeciwko argumentacji przyjętej przez organy administracji przemawia wprost uregulowanie art. 2 ust. 1 pkt 2 "j" powołanej wcześniej ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, bezrobotny oznacza osobę, która – przy spełnieniu innych warunków – nie pobiera na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, świadczenia pielęgnacyjnego lub dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania. Powyższe unormowanie stanowi bezpośrednie wsparcie dla twierdzenia, iż ocena spełnienia bądź nie przesłanek nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego powinna odbywać się wyłącznie na gruncie terminów i pojęć ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych. Brzmienie art. 17 ust. 5 tej ustawy nie stwarza podstaw do przyjęcia, że osoba pozostająca w ewidencji bezrobotnych nie może być traktowana na równi z osobą rezygnującą z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad dzieckiem niepełnosprawnym. Przyznanie takiej osobie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego rodzi natomiast skutki w sferze stosunków zatrudnienia i bezrobocia stanowiąc podstawę do wszczęcia przez organ zatrudnienia postępowania w przedmiocie pozbawienia jej statusu bezrobotnego wobec niespełnienia warunków przewidzianych w art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Nie znalazł natomiast potwierdzenia zarzut skargi o przekroczeniu przez organ odwoławczy ustawowego terminu wydania decyzji.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał słuszności argumentacji organu administracji i stanął na stanowisku, że decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) orzekł jak w sentencji.