IV SA/Wr 283/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił akt Komendanta Policji odmawiający zwrotu kosztów dojazdu policjantce, wskazując na brak prawidłowego uzasadnienia i naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa.
Policjantka złożyła wnioski o zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby, które zostały odrzucone przez Komendanta Policji. Skarżąca argumentowała, że odległość między miejscem zamieszkania a służby nie przekracza dwóch godzin, a ustawa nie wymaga szczegółowego dokumentowania kosztów. Komendant odmówił zwrotu, powołując się na protokół pokontrolny i opinię prawną, które miały wykazać nienależne pobieranie świadczenia. WSA we Wrocławiu uchylił zaskarżony akt, stwierdzając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak prawidłowego uzasadnienia i naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa.
Przedmiotem skargi była odmowa zwrotu kosztów dojazdu policjantce z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby. Skarżąca złożyła wnioski o zwrot kosztów za okres maj-listopad 2023 r., argumentując, że czas dojazdu nie przekracza dwóch godzin, a ustawa o Policji nie nakłada obowiązku szczegółowego dokumentowania tych kosztów. Komendant Policji odmówił zwrotu, opierając się na protokole pokontrolnym wskazującym na nienależne pobieranie świadczenia oraz na bliżej nieokreśloną opinię prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżony akt, uznając, że został on wydany z naruszeniem prawa. Sąd podkreślił, że sprawa zwrotu kosztów dojazdu nie wymaga formy decyzji administracyjnej, jednakże wszelkie władcze rozstrzygnięcia muszą być uzasadnione i zgodne z prawem. W ocenie Sądu, Komendant nie wykazał, że rozkłady jazdy, na które powoływał się protokół pokontrolny z poprzedniego okresu, były aktualne dla okresu objętego wnioskiem. Ponadto, Komendant nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się co do treści protokołu i opinii prawnej, co narusza zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa. Sąd uchylił akt, wskazując na konieczność ponownego rozpatrzenia wniosku z uwzględnieniem oceny prawnej Sądu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, odmowa taka jest niezgodna z prawem, ponieważ narusza zasady postępowania administracyjnego, w tym obowiązek prawidłowego uzasadnienia i zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Komendant Policji nie wykazał, iż dowody (protokół pokontrolny, opinia prawna) stanowiące podstawę odmowy zwrotu kosztów dojazdu były aktualne i prawidłowo zastosowane do okresu objętego wnioskiem. Brak umożliwienia stronie wypowiedzenia się co do tych dowodów narusza konstytucyjne zasady praworządności i ochrony zaufania do państwa.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (15)
Główne
u. Policji art. 93 § 1
Ustawa o Policji
u. Policji art. 88 § 4
Ustawa o Policji
Definicja 'miejscowości pobliskiej' jako miejscowości, z której czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem środkami publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z rozkładem jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin.
Pomocnicze
u. Policji art. 93 § 2
Ustawa o Policji
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przez brak powołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia.
k.p.a. art. 107 § 3
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego.
k.p.a. art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Zarzut naruszenia przez przeprowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do organów władzy.
P.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 106 § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 146 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada legalizmu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w tym brak powołania podstawy prawnej i brak uzasadnienia faktycznego oraz prawnego. Naruszenie zasady ochrony zaufania obywatela do państwa przez przeprowadzenie postępowania w sposób dowolny. Brak zastosowania przepisów art. 93 ust. 1 ustawy o Policji przez bezpodstawne przyjęcie, że policjantce nie przysługuje zwrot kosztów dojazdu. Komendant nie wykazał, że dowody (protokół pokontrolny) z poprzedniego okresu są aktualne dla okresu objętego wnioskiem. Komendant nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się co do treści protokołu pokontrolnego i opinii prawnej.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Komendanta oparta na protokole pokontrolnym i opinii prawnej, wskazująca na nienależne pobieranie świadczenia. Stanowisko Komendanta, że miejscowość D. nie jest miejscowością pobliską w rozumieniu art. 88 ust. 4 ustawy o Policji, a kryterium decydującym jest czas dojazdu skorelowany ze służbą.
Godne uwagi sformułowania
akt Komendanta Miejskiego Policji w Wałbrzychu (...) w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby uchyla zaskarżony akt. czas przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem, z uwzględnieniem przesiadek, przekraczał dwie godziny. brak prawidłowego uzasadnienia aktu/czynności z zakresu administracji publicznej, stanowiącego jego integralną część, nie pozwala zarówno adresatowi tej czynności, jak i Sądowi na poznanie motywów, jakimi kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie. podejmowanie wobec jednostki negatywnych rozstrzygnięć bez umożliwienia jej wpływu na dokonanie ustaleń faktycznych w sposób jaskrawy narusza naczelną zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa.
Skład orzekający
Andrzej Nikiforów
przewodniczący sprawozdawca
Anetta Makowska-Hrycyk
członek
Daria Gawlak-Nowakowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie aktów administracyjnych, zasada ochrony zaufania obywatela do państwa, obowiązek udostępniania dowodów stronom postępowania, interpretacja przepisów dotyczących zwrotu kosztów dojazdu dla funkcjonariuszy."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji policjantów i zwrotu kosztów dojazdu, ale zasady proceduralne mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praw policjantów i interpretacji przepisów dotyczących zwrotu kosztów dojazdu, co jest istotne dla funkcjonariuszy. Dodatkowo, podkreśla ważne zasady postępowania administracyjnego, takie jak prawo do uzasadnienia i ochrona zaufania do państwa, co czyni ją interesującą również dla szerszego grona prawników.
“Policjantka walczy o zwrot kosztów dojazdu – sąd uchyla odmowę Komendanta z powodu błędów proceduralnych.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 283/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2025-01-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-06-12 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Andrzej Nikiforów /przewodniczący sprawozdawca/ Anetta Makowska-Hrycyk Daria Gawlak-Nowakowska Symbol z opisem 6192 Funkcjonariusze Policji Hasła tematyczne Policja Skarżony organ Komendant Policji Treść wyniku *Uchylono zaskarżony akt Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 360 art. 88 ust. 4, art. 93 ust. 1 Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji - tj. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia Anetta Makowska-Hrycyk, Protokolant: Michał Janusz, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 stycznia 2025 r. sprawy ze skargi M. L. na akt Komendanta Miejskiego Policji w Wałbrzychu z dnia 26 marca 2024 r. nr F-0910-1.55637/2024 TK w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby uchyla zaskarżony akt. Uzasadnienie Przedmiotem skargi M. L. (dalej: skarżąca) jest akt Komendanta Miejskiego Policji w Wałbrzychu (dalej: Komendant) uzewnętrzniony w piśmie z 26 marca 2024 r. w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby. Z przekazanych akt administracyjnych sprawy wynika m.in., że skarżąca w dniu 17 listopada 2023 r. złożyła 6 wniosków o zwrot kosztów poniesionych w związku z dojazdem do miejsca pełnienia służby za kolejne miesiące maj-wrzesień i listopad 2023 r. na trasie D. – W. Pisma zawierały rozliczenie kosztów (z uwzględnieniem obowiązujących cen biletów jednorazowych oraz cen biletów miesięcznych) a także oświadczenie skarżącej, że czas przejazdu w obie strony wraz z przesiadkami nie przekracza łącznie 2 godzin. Następnie, skarżąca pismem z 9 lutego 2024 r. ponownie zwróciła się do Komendanta o zwrot kosztów poniesionych w związku z dojazdem do miejsca pełnienia służby nawiązując do sześciu poprzednich wniosków z 17 listopada 2023 r. za miesiące maj-wrzesień i listopad 2023 r. Wskazała przy tym, że ww. wnioski zostały złożone w oparciu o art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. Z 2020 r. poz. 360, ze zm.) oraz zgodę Komendanta wyrażoną w odpowiedzi na jej wniosek z dnia 10 stycznia 2023 r. w zakresie zwrotu kosztów poniesionych w związku z dojazdem do miejsca pełnienia służby. Ponadto skarżąca wskazała, że podczas jej urlopu złożone wnioski zostały zwrócone do Wydziału Dochodzeniowo-Śledczego z odrębną adnotacją na dołączonej kartce – z tzw. notesu samoprzylepnego – z informacją, że mój czas dojazdu przekracza 2 godziny, co jest oczywistą nieprawdą, gdyż odległość między miejscem zamieszkania a miejscem pełnienia służby wynosi [...] kilometrów. Jednocześnie – jak argumentowała - art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji nie nakłada na policjanta obowiązku udokumentowania kosztów związanych z dojazdem z miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby, ani wykazania, że dojeżdża do pracy środkami publicznego transportu zbiorowego. W zaskarżonym akcie z 26 marca 2024 r. Komendant stwierdził, że w związku z ujęciem wniosków skarżącej o zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby w protokole pokontrolnym Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu, jako osoby pobierającej świadczenie nienależne, uzyskano opinię prawną w tym zakresie. Z treści tego dokumentu wynika, iż kolejne wnioski skarżącej o wypłatę wspomnianego świadczenia należy uznać za bezzasadne. W związku z powyższym Komendant uznał wniosek skarżącej o zwrot kosztów dojazdu jako nieuzasadniony i należność za okres od maja 2023 r. do listopada 2023 r. nie została naliczona. Strona wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na powyższy akt zarzucając naruszenie: 1) przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 107 § 1 pkt 4 w zw. z art. 104 § 1 § 2 kpa przez brak powołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania zwrotu kosztów dojazdu a także art. 107 § 1 pkt 6 kpa i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 104 § 1 § 2 kpa przez brak uzasadnienia faktycznego i prawnego rozstrzygnięcia odmawiającego przyznania zwrotu kosztów dojazdu oraz art. 8 § 1 i 2 kpa przez przeprowadzenie postępowania w taki sposób, że skarżąca utraciła zaufanie do organów władzy publicznej, a decyzja stanowi nieuprawniony wyłom od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym; 2) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest brak zastosowania przepisów art. 93 ust. 1 ustawy o Policji wyrażające się bezpodstawnym przyjęciem, że skarżącej jako policjantce zajmującej lokal mieszkalny w D. czyli miejscowości pobliskiej W. jako miejsca pełnienia służby nie przysługuje zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia tam służby w wysokości udokumentowanych cen biletów za przejazd koleją lub autobusem. Mając na uwadze przedstawione wyżej zarzuty skarżąca wniosła o "uchylenie decyzji w całości" i zobowiązanie Komendanta do wydania w określonym terminie decyzji rozstrzygającej o wypłaceniu na jej rzecz wnioskowanej kwoty tytułem zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby w okresie od maja 2023 r. do listopada 2023 r. Motywując swoją skargę podkreśliła, że nie domaga się kosztów wyższych niż wynikające z cen biletów za przejazd autobusem lub koleją między D., a W. Jak argumentowała między tymi dwoma miejscowościami odległość wynosi [...] kilometry (droga [...]),a jej pokonanie przy normalnym natężeniu ruchu zajmuje 22 minuty lub [...] kilometry (drogi: [...] i [...]) - jej pokonanie zajmuje wówczas 24 minuty. W ocenie skarżącej jest to więc odległość możliwa do pokonania w czasie nieprzekraczającym w obie strony dwóch godzin. Podkreśliła, że oznaczyła rzetelnie swoje miejsce zamieszkania, miejsce pełnienia służby, przewoźników a także ceny biletów wskazanych przewoźników. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że stan faktyczny sprawy opisany jest wyczerpująco w protokole pokontrolnym Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu. Stwierdzono w nim, że skarżąca nienależnie pobierała świadczenie w postaci zwrotu kosztów dojazdu. Z kolei fakt, że miejscowość D. nie jest miejscowością pobliską w rozumieniu art. 88 ust. 4 ustawy o Policji w żadnym stopniu nie uległ zmianie na dzień złożenia wniosku z dnia 8 lutego 2024 r., dlatego też Komendant aktem z dnia 26 marca 2024 r. odmówił zwrotu kosztów dojazdu. Przy tym nawiązując do zarzutów merytorycznych skarżącej Komendant stwierdził, że o tym, czy dana miejscowość jest miejscowością pobliską nie decyduje kryterium odległości, ale kryterium czasu dojazdu i powrotu środkami komunikacji publicznej. Przy czym nie chodzi o jakiekolwiek połączenie tymi środkami, ale o połączenia skorelowane ze służbą. Nie ulega zaś wątpliwościom, że skarżąca nie wykazała połączeń skorelowanych z grafikiem służby. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Sądy administracyjne, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności wymienionych w tym przepisie. Taki też charakter ma niewątpliwie zaskarżony akt, który stanowi odpowiedź Komendanta na wniosek skarżącej w kwestii przysługiwania uprawnienia wynikającego z przepisów prawa. Podstawę prawną zaskarżonej czynności stanowił przepis art. 93 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjantowi, który zajmuje lokal mieszkalny w miejscowości pobliskiej miejsca pełnienia służby, przysługuje zwrot kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby w wysokości ceny biletów za przejazd koleją lub autobusem. Zwrot tych kosztów nie przysługuje w roku kalendarzowym, w którym wykupiono uprawnienia do bezpłatnych przejazdów państwowymi środkami komunikacji, na podstawie odrębnych przepisów (art. 93 ust. 2 ustawy o Policji). Kluczową kwestią dla stwierdzenia istnienia - przewidzianego w art. 93 ust. 1 ustawy o Policji - uprawnienia policjanta do zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby jest ustalenie, czy miejscowość, w której policjant mieszka stanowi miejscowość pobliską miejscu pełnienia przez niego służby. Na użytek regulacji, jaką stanowi ustawa o Policji, ustawodawca w art. 88 ust. 4 tej ustawy zawarł definicję ustawową pojęcia "miejscowości pobliskiej" Przepis ten, podobnie jak cytowany wyżej przepis art. 93 ust. 1 ustawy o Policji, zostały umieszczone w tym samym rozdziale ustawy (Rozdział 8 "Mieszkania funkcjonariuszy Policji"), co uzasadnia odwołanie się do definicji pojęcia "miejscowości pobliskiej" przy wykładni art. 93 ust. 1 ustawy o Policji posługującego się tym samym pojęciem. Wypada zatem przytoczyć brzmienie art. 88 ust. 4 ustawy o Policji, zgodnie z którym "miejscowością pobliską" jest miejscowość, z której czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem środkami publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z rozkładem jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca zamieszkania do stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca pełnienia służby bez uwzględnienia czasu dojazdu do i od stacji (przystanku) w obrębie miejscowości, z której policjant dojeżdża, oraz miejscowości, w której wykonuje obowiązki służbowe. Pojęcie "miejscowość pobliska" w cytowanym przepisie zostało zdefiniowane w sposób precyzyjny, niepozostawiający wątpliwości co do przyjętego przez ustawodawcę znaczenia tego określenia i poprzestanie na wykładni językowej jest w tym wypadku wystarczające, zaś próby wyjaśnienia omawianego pojęcia w inny sposób niż wynikający z definicji ustawowej nie mogą być zaakceptowane (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 14 marca 2024 r., IV SA/Wr 386/23, publ. CBOSA). Dalej wypada zwrócić uwagę, że sprawa zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy o Policji nie podlega rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej. Powyższe wynika wprost z art. 97 ust. 5 ustawy o Policji, ponieważ w przepisie tym ustawodawca nie przewidział formy decyzji administracyjnej do załatwiania spraw, o których mowa w art. 93 ust. 1 ustawy o Policji (zob. np. wyrok WSA w Poznaniu z 11 grudnia 2019 r., IV SA/Po 748/19, publ. CBOSA). Powyższe oznacza, że w przypadku wszelkich władczych rozstrzygnięć (aktów lub czynności) w przedmiocie zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby jako do spraw niebędących sprawami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 kpa nie znajdą zastosowania przepisy ogólnej procedury administracyjnej, w tym przepisy powołane w rozpatrywanej skardze. Niemniej zdaniem Sądu nie oznacza to, że sama skarga jest niezasadna. Przede wszystkim należy przypomnieć, że sąd administracyjny w ramach swojej kognicji nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dalej, sądowa kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia organu obejmuje badanie zarówno poprawności interpretacji i zastosowania norm prawnych, jak i poprawności przeprowadzonych czynności procesowych oraz dokonanej przez organ oceny zebranego materiału dowodowego. Sąd administracyjny nie dokonuje bowiem własnych ustaleń w sprawie, ale poddaje ocenie poprawność ustaleń poczynionych przez organ. Przy tym refleksja ta ma charakter generalny i odnosi się nie tylko do kontroli stypizowanych aktów indywidualnych podejmowanych w określonych procedurach administracyjnych (decyzji i postanowień), ale także aktów lub czynności o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Założenie to znajduje swoje odzwierciedlenie w przepisach postępowania sądowadministracyjnego. Zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a. Sąd wyrokuje na podstawie akt sprawy. Z kolei jego kompetencja do przeprowadzenia postępowania dowodowego ma charakter wyjątkowy i podlega zacieśniającej wykładni (art. 106 § 3 p.p.s.a.). Wszelkie działania organów władzy publicznej, w tym także oczywiście akty i czynności Komendanta regulowane prawem (na podstawie art. 93 ust. 1 oraz art. 88 ust. 4 ustawy o Policji) nie mogą mieć cech dowolności lub arbitralności. Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Oczywiste jest natomiast, że aby norma prawa materialnego mogła być prawidłowo zastosowana, muszą zostać ustalone wszystkie okoliczności objęte hipotezą lub dyspozycją przepisu. W tym celu Komendant dokonuje wykładni przepisu i ustala zakres koniecznego postępowania wyjaśniającego oraz sposób jego udokumentowania. Wszystko to służy zagwarantowaniu, aby akty i czynności realizowały naczelną (konstytucyjną) zasadę praworządności oraz zostały podejmowane z zachowaniem niezbędnego obiektywizmu. Według Sądu, ocena legalności zaskarżonego aktu Komendanta winna więc nastąpić z uwzględnieniem zasad Konstytucji RP, na czele z zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji) i zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji) oraz z wyprowadzanymi z tej pierwszej, zasadami szczegółowymi w tym zwłaszcza zasadą ochrony zaufania obywatela do państwa. Zasady te w powiązaniu z normami i standardami jakim powinny odpowiadać działania organu administracji publicznej o charakterze władczym pozwalają sądowi uznać, że każda forma załatwienia sprawy indywidualnej wymaga od organu szczegółowego uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia. W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że prawo strony do bezstronnego i sprawiedliwego rozpatrzenia jej sprawy w rozsądnym terminie obejmuje w szczególności obowiązek administracji uzasadniania swoich decyzji. Standardy "dobrej administracji" szerzej reguluje Europejski Kodeks Dobrej Praktyki Administracyjnej (dalej: EKDPA), przyjęty przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. W akcie tym eksponuje się obowiązek należytego uzasadniania przez organy administracji swych rozstrzygnięć. Z art. 18 ust. 1 EKDPA wynika, że w odniesieniu do każdej wydanej przez instytucję decyzji, która może mieć negatywny wpływ na prawa lub interesy jednostki, należy podać powody, na których opiera się wydana decyzja; w tym celu należy jednoznacznie podać istotne fakty i podstawę prawną podjętej decyzji. Zgodnie zaś z art. 18 ust. 2 EKDPA urzędnik odstępuje od wydania decyzji, które opierałyby się na niewystarczających lub niepewnych podstawach i które nie zawierałyby indywidualnej argumentacji (tekst EKDPA cyt. za: J. Świątkiewicz, Europejski Kodeks Dobrej Administracji, Warszawa, marzec 2007 r., s. 34). Jak wskazuje się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, wprawdzie przywołane postanowienia odnoszą się wprost do urzędników i innych funkcjonariuszy unijnych (zob. art. 2 ust. 4 lit. b EKDPA), to w istocie wyznaczają pewne ogólne zasady (standardy), których winny przestrzegać organy administracji publicznej każdego demokratycznego państwa prawnego (zob. min. wyrok WSA w Poznaniu z 7 lipca 2020 r., IV SA/Po 209/20, publ. CBOSA). Zasadnym jest zatem stwierdzenie, że brak prawidłowego uzasadnienia aktu/czynności z zakresu administracji publicznej, stanowiącego jego integralną część, nie pozwala zarówno adresatowi tej czynności, jak i Sądowi na poznanie motywów, jakimi kierował się organ podejmując takie, a nie inne rozstrzygnięcie (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z 10 maja 2023 r., IV SA/Wr 741/22, publ. CBOSA). Z drugiej strony należy uwypuklić, że także z akt administracyjnych muszą wynikać motywy zaskarżonego aktu lub czynności, tak aby sąd miał podstawę do dokonania oceny jego legalności. A zatem, jeżeli motywy aktu lub czynności odnoszą się do ustalonych przez organ okoliczności lub treści określonych dokumentów, to muszą znaleźć pełne odzwierciedlenie w treści przekazanych akt. Należy wreszcie dostrzec, że podjęcie aktu lub czynności uzewnętrzniającej odmowę przyznania jednostce uprawnienia (np. odmowy kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby) powinno nastąpić przy zapewnieniu jej czynnego udziału. Oznacza to, że jednostka ma prawo do zapoznania się z dokumentami z których wynikają ustalenia prowadzące do podjęcia negatywnego aktu lub czynność organu. Uprawnienie to należy wywieść z powołanych wcześniej konstytucyjnych zasad: państwa prawnego i legalizmu. Należy dostrzec, że podejmowanie wobec jednostki negatywnych rozstrzygnięć bez umożliwienia jej wpływu na dokonanie ustaleń faktycznych w sposób jaskrawy narusza naczelną zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa. Przenosząc powyższe wzorce na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że zaskarżony akt Komendanta został podjęty z naruszeniem prawa. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania Komendant w piśmie z 26 marca 2024 r. poinformował skarżącą, że jej wniosek o zwrot kosztów dojazdu za okres od maja do listopada 2023 r. jest nieuzasadniony. Przy tym takie rozstrzygnięcie zostało podjęte z powołaniem się na ustalenia protokołu pokontrolnego Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji we Wrocławiu oraz bliżej niesprecyzowanej "opinii prawnej". Sąd w tym miejscu zauważa, że w przekazanych aktach administracyjnych istotnie znajduje się dokument z 20 grudnia 2023 r. "Wystąpienie pokontrolne z kontroli przeprowadzonej w trybie zwykłym w zakresie zasadności i prawidłowości wypłaty zwrotu kosztów dojazdu do miejsca pełnienia służby". Jak wynika z treści dokumentu (str. 2) kontrolą objęto okres od 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. Dalej przedmiotem analizy poddano m.in. trasę przejazdu "[...] – [...] – [...]" w związku ze świadczeniem które otrzymała Skarżąca. Na tej podstawie przyjęto, że "W ocenie zespołu kontrolnego ww. funkcjonariusz przedmiotowe świadczenie otrzymywał niezależnie, gdyż czas przejazdu z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby i z powrotem, z uwzględnieniem przesiadek, przekraczał dwie godziny. Powyższe wynika ze szczegółowej analizy rozkładów jazdy" (str. 48). Sąd wskazuje, że powyższy dokument może mieć znaczenie dowodowe dla sprawy, niemniej nie można mu przypisać charakteru wyłącznego. Trzeba dostrzec, że zawarte w nim konkluzje dotyczą okresu od 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r. Tymczasem poddany kontroli Sądu akt odnosi się do wniosku skarżącej obejmującego okres późniejszy, tj. od maja 2023 r. do listopada 2023 r. Jeżeli konkluzje wspomnianego wystąpienia pokontrolnego miałyby mieć istotne znaczenie dla sprawy wymagałoby to uprzedniego ustalenia przez Komendanta, że powołane w nim rozkłady jazdy obowiązywały w niezmienionym kształcie także w okresie, za który skarżąca domagała się zwrotu kosztów dojazdu. Tymczasem dowodu na dokonanie takich ustaleń Komendant nie przedstawił. A zatem stwierdzenie w odpowiedzi na skargę, że D. nie jest miejscowością pobliską w rozumieniu art. 88 ust. 4 ustawy o Policji, oraz że stan ten w żadnym stopniu nie uległ zmianie na dzień złożenia wniosku ma charakter nieweryfikowalny. Komendant nie przekazał także "opinii prawnej", z której wynika, iż kolejne wnioski skarżącej o wypłatę wspomnianego świadczenia należy uznać za bezzasadne (zob. zaskarżony akt z 26 marca 2024 r.). Dalej wymaga zaakcentowania, nawiązując do wcześniejszych stwierdzeń, że skoro Komendant zakwestionował rzetelność wniosków skarżącej (które poprzednio były załatwiane pozytywnie) to powinien wezwać wnioskodawczynię do ustosunkowania się względem ujawnionych wątpliwości. Tymczasem brak w aktach dowodu, że została ona poinformowana zarówno o treści wspomnianego wystąpienia pokontrolnego jak i opinii prawnej. Sąd stoi na stanowisku, że takie działanie Komendanta wprost godziło we wspomnianą już zasadę ochrony zaufania obywatela do państwa. Brak zachowania przedstawionych powyżej wymogów wynikających z konieczności stosowania art. 2 i art. 7 Konstytucji RP, przemawiał więc za koniecznością uchylenia zaskarżonego aktu. Bez poczynienia ustaleń w powyższym zakresie i przedstawienia stosownej argumentacji zaskarżony akt został dokonany z naruszeniem art. 93 ust. 1 oraz art. 88 ust. 4 ustawy o Policji. Z kolei podjęcie rozstrzygnięcia in merito przez Sąd byłoby przedwczesne. Dlatego Sąd, na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Jednocześnie należy wskazać, że wspomniane braki czynności procesowych poprzedzających wydanie zaskarżonego aktu wykluczają wydania orzeczenia na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a., tj. uznania uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Przy ponownym podejmowaniu czynności w przedmiocie wniosku o zwrot kosztów dojazdu z miejsca zamieszkania do miejsca pełnienia służby Komendant uwzględni powyższą ocenę prawną.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI