IV SA/Wr 282/06

IV SA/Wr 282/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2007-01-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Lidia Serwiniowska /sprawozdawca/
Tadeusz Kuczyński
Wanda Wiatkowska-Ilków /przewodniczący/
Symbol z opisem
6192 Funkcjonariusze Policji
Hasła tematyczne
Policja
Skarżony organ
Komendant Policji
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 7 poz 58
art. 135 j ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji.- tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wanda Wiatkowska-Ilków, Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński, Sędzia WSA Lidia Serwiniowska /spraw./, Protokolant Aleksandra Rygielska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 31 stycznia 2007r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany uchyla decyzję I i II instancji
Uzasadnienie
Orzeczeniem z dnia [...] r. Komendant Miejskiej Policji we W. , na podstawie art. 135 j ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6.04.1990r. o Policji /Dz.U. z 2002r. Nr 7 poz. 58 z póź. zm./ uznał obwinionego podinsp. W. J. za to, że:
w okresie od [...] r. do [...] r. we W. jako Z. K. K. Policji W. K. będąc odpowiedzialnym za pracę wykonywaną przez Sekcję Dochodzeniowo-Śledczą, poprzez nieskutecznie sprawowany nadzór ( i bez jego udokumentowania ) nad pracą Naczelnika Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej podinsp. E. P. i jego Zastępcy podinsp. K. D. doprowadził do:
- zaistnienia szeregu poważnych nieprawidłowości w zakresie ewidencjonowania, sposobu postępowania i przechowywania dowodów rzeczowych w tym między innymi: dysponowanie kluczami i dostęp do magazynu dowodów rzeczowych przez osoby nieupoważnione za wiedzą i zgodą Naczelnika Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej, nieliczne przypadki zbyt późnego sporządzania postanowień o uznaniu za dowody rzeczowe i zbyt późna ich rejestracja, pięć przypadków braku wydania postanowień o uznaniu za dowody rzeczowe (na 28 skontrolowanych postępowań), brak protokołów z inwentaryzacji dowodów rzeczowych sporządzonych w [...] r., nieprawidłową organizację sposobu ewidencjonowania i postępowania z dowodami rzeczowymi na terenie jednostki, niezgodny z przepisami Wytycznych [...] KGP z dnia [...] r. i Zarządzeniem nr [...] KGP z dnia [...] r. sposób przechowywania dowodów rzeczowych, niewłaściwy sposób zorganizowania i przenoszenia dowodów rzeczowych do budynku PP w K. w [...] r. oraz sposób nadzorowania czynności w tym zakresie, niepodjęcie udokumentowanych starań w zakresie rozwiązania problemu związanego z prawidłowym przechowywaniem dowodów rzeczowych (a przede wszystkim broni i amunicji), niezgodne z dyspozycją Zarządzenia nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. z dnia [...] r. przeprowadzenie inwentaryzacji dowodów rzeczowych w latach [...] , [...] (ograniczenie się jedynie do zapisów z Księgi dowodów rzeczowych),
- nieprawidłowości związanych z usytuowaniem i zabezpieczeniem pomieszczeń magazynu dowodów rzeczowych,
- nieudolnie prowadzonej inwentaryzacji dowodów rzeczowych w [...] r., skutkuje przedłużającym się okresem jej trwania, niedotrzymywanie kolejnych terminów nakreślonych w Programie inwentaryzacji dowodów rzeczowych oraz niebraniem czynnego udziału wszystkich członków komisji inwentaryzacyjnej wymienionych w kolejnych Zarządzeniach wydanych w tym zakresie przez Komendanta Komisariatu Policji,
- niewłaściwej realizacji czynności związanych z pismem Sądu Rejonowego [...] Wydział Karny dla W. Ś. z dnia [...] r. i pismami adwokata M. oraz nieudzielenia na nie odpowiedzi bez zbędnej zwłoki,
- nieskutecznego i nieudokumentowanego nadzoru sprawowanego przez Naczelnika Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej i jego Zastępcę
tj. o czyn z art. 132 ust. 2 Ustawy z dnia 06.04.1990r. o Policji (Dz.U.z 2002r. Nr 7 poz. 58 z późniejszymi zmianami) w zw. z Regulaminem KP W. K. za winnego popełnienia czynów opisanych w punktach 1-6 w części wstępnej orzeczenia i za to wymierzył na podstawie art. 134 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz.U. z 2002, Nr 7, poz. 58 z póź. zm.) karę nagany.
W motywach uzasadnienia wskazano, iż "podstawą faktyczną wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec podinsp. W. J. był protokół z kontroli doraźnej w zakresie sposobu przechowywania i ewidencjonowania dowodów rzeczowych w KP W. K. oraz sposobu sprawowania nadzoru funkcjonalnego i instancyjnego w badanym zakresie skierowany do Komendanta Miejskiego Policji we W. przez Inspektorat Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] r.
W dokumencie opisano stwierdzone uchybienia w organizacji sposobu ewidencjonowania i postępowania z dowodami rzeczowymi w komisariacie.
Zespół kontrolny I WKP wskazał osoby winne opisanych nieprawidłowości tj. komendanta KP W. K. -mł. inp. A. G. , w zakresie braku należytego nadzoru nad tematyką dowodów rzeczowych realizowanych przez jednostkę, zastępcę Komendanta Komisariatu - podinsp. W. J. i naczelnika Sekcji Dochodzeniowo -Śledczej-podinsp. E. P. i w zakresie obowiązków których znajduje się organizacja pracy i nadzór w zakresie dowodów rzeczowych, detektywa Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej komisariatu - st. sierż. M. P. - odpowiedzialnego za ewidencjonowanie, przechowywanie i postępowanie z dowodami rzeczowymi w KP W. K.
Ponadto Komendant Miejski Policji we W. odwołał z funkcji komendanta komisariatu i z-cę k-ta komisariatu - mł. insp. A. G. i podinsp. W. J. , natomiast podinsp. E. P. zwolnił ze służby w związku z nabyciem uprawnień emerytalnych.
W postępowaniu zebrano materiał dowodowy w postaci wyjaśnień obwinionego, zeznań świadków, protokołu z kontroli doraźnej I KWP oraz dokumentacji opracowanej w KP K. , a dotyczącej tematyki dowodów rzeczowych.
W toku postępowania dyscyplinarnego podinsp. W. J. nie przyznał się do popełnienia zarzucanych czynów i skorzystał z prawa do składania wyjaśnień. W ich toku wyliczył zadania, jakie zrealizował w zakresie sprawowanego nadzoru nad pionem dochodzeniowo-śledczym w czasie gdy był Z-cą komendanta komisariatu t.j. od [...] r. do [...] r. I tak w [...] r. dokonał lustracji pomieszczeń, gdzie były przechowywane dowody rzeczowe, przy czym na posterunku w K. tylko od zewnątrz, bowiem nie było przy tym obecnego depozytariusza. Nie miał zastrzeżeń do st. sierż. P. , któremu powierzono te obowiązki, jednakże stwierdzone nieprawidłowości polegające m.in. na braku przywieszek, polecił usunąć. Realizując zadania nadzorcze zauważył, że pracownicy sekcji dochodzeniowo-śledczej posiadają elementarne braki w zakresie prowadzenia postępowań przygotowawczych, wobec czego osobiście przeprowadził szkolenie ze wszystkimi referatami. Ponadto opracował procedury postępowania policjanta przyjmującego zgłoszenie o przestępstwie ze zgromadzonymi materiałami, z osobą zatrzymaną oraz dyżurnego komisariatu z zabezpieczonymi przedmiotami. Obwiniony wyjaśnił, że przedłużająca się inwentaryzacja i niedostosowanie pomieszczeń depozytowych do wymogów Zarządzenia [...] wyniknęły z następujących przyczyn: konieczności zarchiwizowania [...] tys. akt kontrolnych na polecenie K-ta Miejskiego Policji w [...] r. , nieuczestniczeniem w pracach komisji wszystkich jej członków, zwłaszcza asp. sztab. C. , absencji chorobowej, urlopowej i szkoleniowej pracowników Sekcji Dochodzeniowo Śledczej (co uniemożliwiło wyznaczenie ich do pomocy) oraz niezrealizowanie przez służby logistyczne KMP zleconych w pomieszczeniach prac remontowo adaptacyjnych w magazynach dowodów rzeczowych.
Powyższej argumentacji obwinionego, mającej wskazywać, że nie naruszył dyscypliny służbowej, a przedstawione zarzuty są bezpodstawne przeczy zgromadzony w niniejszym postępowaniu materiał dowodowy. Podinsp. J. był zastępcą komendanta komisariatu i do jego obowiązków należało organizowanie i nadzorowanie pracy policjantów podległego pionu. Do realizacji tych zadań obowiązujące przepisy o Policji wyposażyły go zarówno w środki dyscyplinujące i motywacyjne, jakie mógł stosować wobec podległych pracowników. Nieegzekwowanie właściwego wykonawstwa doprowadziło do fatalnego stanu zagadnienia depozytowego stwierdzonego w kontroli doraźnej I KWP.
W efekcie w [...] r. w KP W. K. nie przeprowadzono inwentaryzacji dowodów rzeczowych, czego podinsp. J. winien był dopilnować nadzorując i to zagadnienie. A jak wyjaśnił w [...] r. stwierdził, że postępy prac depozytariusza st. sierż. P. są mierne. Nie podjął jednak żadnych kroków dyscyplinujących. Nie uczynił tego również, gdy Sekcja Dochodzeniowo Śledcza KMP dokonała czynności nadzorczych w [...] r. , wykazując wiele nieprawidłowości w tym przedmiocie. Jak zeznał świadek, st. sierż. P. nikt z przełożonych nie rozmawiał z nim na temat zmian w sposobie pracy, a naczelnik sekcji polecił aby "robił ja k dotychczas". Natomiast podinsp. J. , jak podał świadek, tylko raz lustrował pomieszczenia depozytowe, natomiast nigdy nie przeglądał prowadzonej dokumentacji.. Jak ustalono , w [...] r. w komisariacie powołano 3 komisje inwentaryzacyjne, jednakże żadna z nich w zakreślonym terminie nie dokończyła spisów. Obwiniony, nadzorując to zagadnienie, nie podjął wobec członków komisji i przewodniczącego żadnych kroków dyscyplinujących w celu wyegzekwowania zadań. Przeciwnie, akceptował ten stan, pozwalając na wyznaczenie kolejnych terminów zakończenia spisów, nie sugerując zmian w składzie komisji, które zasadniczo nie ulegały zmianie. Argumentacja obwinionego, ze podjecie takich działań było niemożliwe z uwagi na absencję pracowników Sekcji Dochodzeniowo Śledczej nie zasługuje na uwzględnienie i stanowi przyjętą linię obrony. Zgromadzony materiał dowodowy, pozwolił odmiennie ocenić tę sytuację. Z dokumentacji przedłożonej przez zespół prezydialny komisariatu wynika, że nieobecność w pracy funkcjonariuszy sekcji Dochodzeniowo Śledczej z powodu zwolnień lekarskich, urlopów i uczestnictwa w szkoleniach nie były niczym wyjątkowym i nie wybiegały poza zwyczajowo i "normalnie" funkcjonującą komórkę organizacyjną, w której pracownicy chorują i korzystają z urlopów wypoczynkowych. Podinsp. J. nieudolnie kierował podległym pionem skoro od [...] r. do [...] r. inwentaryzacji nie zakończono i to jest niewątpliwym obrazem braku skuteczności i efektywności nadzoru sprawowanego przez obwinionego. Powoływanie się przez podinsp. J. na zaistniałą konieczność archiwizowania [...] tys. akt kontrolnych jest także ucieczką od odpowiedzialności za zarzucany czyn. Co prawda wyznaczono do tych prac [...] funkcjonariuszy (w sumie przewinęło się [...] ), którzy realizowali to zadanie na dwie zmiany, ale trwały one tylko od [...] . do [...] r. i je zakończono.
Podobnie jak i w sprawie złego stanu technicznego pomieszczeń depozytowych obwinia pion logistyczny KMP, podczas gdy w sprawie remontów i zmian technicznych podinsp. J. zlecił opracowanie tylko [...] pism, w odstępie niemal rocznym, nie monitując szybkiego ich rozpoczęcia i zakończenia. Ponadto akceptował usytuowanie magazynu w posterunku w K. , który nie był dozorowany przez 24 godziny na dobę, co było niezgodne z Zarządzeniem [...] . Co prawda nie brał fizycznie udziału w przenoszeniu dowodów także w [...] r i w [...] r , ale do jego obowiązków należało podjecie działań przeciwdziałających tym nieprawidłowościom.
Potwierdził się także zarzut, że podinsp. J. nie sprawował należytego nadzoru nad zagadnieniem dowodów rzeczowych w postaci broni i amunicji oraz środków pieniężnych, Za powyższym przemawia zarówno protokół z kontroli doraźnej I KWP, a w którym wyliczono w jakich sprawach pieniądze były przechowywane w szafie naczelnika ( !), jak i relacji asp. sztab. N. , który samodzielnie zorganizował i prowadził ( w wielu przypadkach nieprawidłowo) depozyt broni, nie będąc kontrolowanym przez przełożonych. Nie znalazł natomiast uzasadnienia zarzut, że obwiniony akceptował dostęp do magazynów rzeczowych przez osoby nieupoważnione, Z zeznań świadka wynika bowiem, że taki stan istniał w [...] r., tj. kiedy obwiniony nie był z-cą komendanta komisariatu.
W niniejszym postępowaniu obwiniony starał się wykazać, że właściwie sprawował nadzór, czego przejawem było opracowanie przez niego Programu naprawczego na początku [...] r. . W pierwszej wersji nie został zaakceptowany przez KMP, poprawionej wpłynął do komisariatu -[...] r. Faktu opracowania tego dokumentu nie sposób zakwestionować. Jednakże dla bytu zarzucanego czynu działanie to należy uznać za pozorne, będące "deską ratunku" wobec informacji o mającej się rozpocząć kontroli Komendy Wojewódzkiej. Ponadto ustalono , że w KP K. codziennie odbywały się narady kierownictwa ze średnim aktywem kierowniczym, na których omawiano bieżące sprawy i problemy do rozwiązania. Nawet jeżeli sygnalizowano sprawę spisów ( co potwierdziły zeznania podinsp.W. ), nie poszły za tym żadne decyzje organizacyjne i dyscyplinujące ze strony nadzorującego to zagadnienie podisnp. J. , które uzdrowiłyby tę fatalną sytuację Podinsp. J. nie przyznał się także do braku właściwej reakcji na pismo mec. M. w sprawie dowodów P. i korespondencję Sądu rejonowego dla W. Ś. - [...] Wydziału Karnego dot. firmy "A", wyjaśniając, ze zadekretowano te dokumenty na Sekcję Dochodzeniowo Śledczą, a podinsp. P. poinformował go o ich załatwieniu. Takiemu stanowisku przeczy zgromadzony w niniejszym postępowaniu materiał dowodowy. Bowiem mec. M. pomimo monitów wielokrotnie odpowiedzi nie udzielono. Podinsp. J. nie podejmował działań zlecających wyjaśnienie sprawy zaginionych przedmiotów P. ( postępowanie przeprowadzono dopiero po wpłynięciu skargi mec. M. do Sekcji Inspekcji KMP) Natomiast na pismo Sadu Rejonowego udzielono co prawda odpowiedzi, przesyłając dowód rzeczowy w postaci kasety, ale nie stanowiło to prawidłowego załatwienia korespondencji i polecenia Sądu. Bowiem jak ustalono, dowodami rzeczowymi w sprawie firmy "A" były tajże komputery, książki specjalistyczne, klucze rejestrowe i programy, których nie przekazano, bowiem "zaginęły. Obwiniony nie zlecił przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego zmierzającego do ustalenia okoliczności ich zniknięcia, nie zlecił także ich poszukiwania w magazynach. Zadanie to wykonał I KWP, skierował doniesienie do prokuratury.
Oceniając zebrany materiał dowodowy w niniejszej sprawie stwierdzić należy, ze w zachowaniu podinsp. W. J. można dopatrzyć się zaniechań w realizacji zadań służbowych polegających na braku skutecznego i efektywnego nadzoru nad praca pionu dochodzeniowo śledczego, które skutkowały negatywną oceną prowadzenia w komisariacie zagadnienia dowodów rzeczowych . Stwierdzony w protokole z kontroli doraźnej Inspektoratu KWP we W. , nadzór nad tym zagadnieniem pozostawał w zakresie obowiązków obwinionego, co wnikało z regulaminu organizacyjnego. Odnosząc się do obowiązującego stanu prawnego uznać należy, ze brak jest podstaw do przyjęcia ze w tych konkretnych przypadkach doszło do naruszenia dyscypliny ze strony podinsp. J. polegającej na umyślnym niedopełnieniu obowiązków. W niniejszym postępowaniu wykazano natomiast, że niedopełnienie obowiązków przez obwinionego polegało na zaniechaniu czynności, które winien był podejmować w celu prawidłowej realizacji zadań służbowych przez pion dochodzeniowo-śledczy. Wielokrotnie bowiem otrzymywał sygnały o nieprawidłowościach w tym zakresie- notatki służbowe Sekcji Dochodzeniowo Śledczej KMP i własne o oceny dot. pracy st. sierż. P. . Przez cały okres nadzorowania tego pionu nie wykazał żadnych skutecznych kroków zmierzających do zmiany tej sytuacji. Nie podejmował także działań dyscyplinarnych wobec depozytariusza pomimo tego, ze stwierdził, iż efekty jego pracy były mizerne. Praktycznie w czasie, kiedy był z-cą komendanta nie nastąpiła zmiana w sposobie prowadzenia gospodarki " depozytowej" (co zarzucano poprzedniemu z-cy komendanta - kom; P. , który m.in. z tego powodu został odwołany ze stanowiska), a wręcz przeciwnie, permanentnie utrzymywał się stan tych nieprawidłowości, bez żadnych perspektyw na rozwiązanie tego problemu. Ostatecznie bowiem za [...] r. inwentaryzacja nie została zakończona. Podinsp. J. wyliczył swoje zasługi majce spowodować uzdrowienie słabego poziomu pracy nadzorowanego przez siebie pionu, jaki po objęciu stanowiska zastał ( np. opracowanie procedur postępowania po przyjęciu przez dyżurnego przedmiotów stanowiących dowody rzeczowe, zorganizowanie szkoleń z pracownikami poszczególnych referatów, zobowiązanie kierowników do prowadzenia zestawień dochodzeń poszczególnych pracowników, napisanie pisma dot. wyposażenia pomieszczenia magazynowego, zorganizowanie od [...] do [...] r. archiwizacji akt kontrolnych, podjęcie poszukiwań nowego depozytariusza. Ponadto podjęte próby w sprawie uzdrowienia problemu depozytowego, poprzez powoływanie trzykrotnie w [...] r. komisji inwentaryzacyjnych, w efekcie okazały się działaniami pozornymi, bo prac tych jej członkowie, tak naprawdę nie realizowali. Obwiniony będąc przedstawicielem ścisłego kierownictwa, pomimo tego, iż posiadał środki służące dyscyplinowaniu, nie egzekwował ich wykonawstwa , doprowadzając do utrwalenia tej nieprawidłowej sytuacji.
Ustalenia niniejszego postępowania w kwestii sprawstwa i winy podinsp. J. poczynione zostały o wyjątkowo drobiazgowo przeprowadzone postępowanie dowodowe przy uwzględnieniu niemal wszystkich wniosków dowodowych obwinionego i stanowią wynik wszechstronnej i szczegółowej analizy całego materiału dowodowego. Ocena faktyczna i logiczna tego materiału stanowi wynik dokładnego rozważenia wszystkich okoliczności i nie wykracza poza dyrektywę swobodnej oceny dowodów. Dysponując tu obszernym materiałem za wiarygodne należy uznać zeznania świadków, natomiast wyjaśnienia obwinionego i składane wnioski dowodowe za przyjętą linie obrony, zmierzającą do uniknięcia odpowiedzialności i przenoszenia jej na inne osoby bez elementarnego zrozumienia, ze nie był szeregowym pracownikiem odpowiadającym wyłącznie za swój odcinek pracy, a osoba funkcyjną, której istotą obowiązków był nadzór nad podległym pionem.
Reasumując, niniejsze postępowanie wykazało, że podinsp. J. naruszył dyscyplinę i popełnił czyny zarzucane w postanowieniu o wszczęciu postępowania. W tym miejscu należy uznać, że wyciągnięcie wniosków dyscyplinarnych jest możliwe za okres [...] -[...] r. zgodnie z art. 135 ust. 4 ustawy o Policji.
Wymierzenie obwinionemu kary nagany, najniższej w katalogu kar dyscyplinarnych, będzie adekwatne do rodzaju zawinienia i uwzględniało okoliczności na korzyść, tj. nieumyślność popełnienia, braki lokalowe komisariatu, braki w sprzęcie kwaterunkowym oraz zrozumienie własnych błędów (oddanie się do dyspozycji Komendanta Miejskiego Policji we W. ) Na zaostrzenie wymiaru kary mają wpływ skutek przewinienia dyscyplinarnego, jakim jest istotne zakłócenie realizacji zadań komisariatu i naruszenie dobrego imienia służby (niewyjaśnienie kwestii zaginięcia dowodów rzeczowych firmy "A" ).
Biorąc powyższe pod uwagę, wniósł o wymierzenie kary nagany. Wymierzenie obwinionemu tej kary nie będzie nosić cech surowości, gdy zważy się, że nieprawidłowości w gospodarce dowodami rzeczowymi trwały przez dłuższy okres, a sygnalizowane wielokrotnie uchybienia nie były eliminowane, doprowadzając w skrajnych sytuacjach do zaginięcia dowodów rzeczowych."
W odwołaniu od powyższego orzeczenia skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Komendantowi Miejskiemu Policji we W. do ponownego rozpoznania. Zarzucił błędny w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że w roku [...] nie została w ogóle przeprowadzona inwentaryzacja dowodów rzeczowych w KP W. - K. , oraz że inwentaryzacja ta rozpoczęła się w [...] r. a nie w dniu [...] r., poprzez przyjęcie że Program inwentaryzacji depozytów w KP W. K. został opracowany jako "deska ratunku", gdy w rzeczywistości został sporządzony na polecenie Zastępcy Komendanta Miejskiego Policji we W. , a poprawiony i zatwierdzony do realizacji wpłynął do KP W. K. w dniu [...] r. a nie jak podano w orzeczeniu w dniu [...] r. Obwiniony zarzucił również obrazę przepisów postępowania poprzez przesłuchanie w charakterze świadka mł. insp. A. G. i sierż. szt. M. P. bez uprzedzenia ich o treści art. 183 kpk; zastąpienie notatkami dowodów z zeznań niektórych świadków, nieuzasadnione oddalenie wniosku o wyłączenie rzecznika dyscyplinarnego.
Komendant Wojewódzki Policji we W. orzeczeniem z dnia [...] r. Nr [...] na podstawie art. 135 m ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji /tj. Dz.U. z 2002, Nr 7, poz. 58 z póź. zm./ utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia podano, iż "zgodnie z art. 135 lit. 1 ust. 1 ustawy o Policji w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie sprawy następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym. Zadaniem organu odwoławczego jest zbadanie, czy postępowanie dyscyplinarne zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami, a w szczególności czy nie naruszono ustawowych praw obwinionego oraz czy rozstrzygnięcie co do winy i wymierzonej kary znajduje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym. Zebrany w pierwszej instancji w postępowaniu dyscyplinarnym materiał dowodowy w ocenie Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i nie zachodzi potrzeba jego uzupełnienia co skutkowałoby uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania, o co wnosił obwiniony. Stwierdzone natomiast uchybienia proceduralne, które wskazuje w odwołaniu podinsp. W. J. zdaniem organu odwoławczego nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia i nie naruszały jego ustawowego prawa do obrony.
Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia faktyczną podstawę wszczęcia postępowania dyscyplinarnego wobec podinsp. W. J. stanowił protokół z kontroli doraźnej w zakresie sposobu przechowywania i ewidencjonowania dowodów rzeczowych w KP W. K. oraz sposobu sprawowania nadzoru funkcjonalnego i instancyjnego w badanym zakresie skierowany do Komendanta Miejskiego Policji we W. w [...] roku (przez Inspektorat Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. . W protokole tym w sposób szczegółowy opisano stwierdzone uchybienia i wskazano osoby winne opisanych nieprawidłowości tj. Komendanta KP W. K. mł. insp. A. G. - w zakresie braku należytego nadzoru nad tematyką dowodów rzeczowych realizowanych przez jednostkę; Zastępcę Komendanta KP W. K. podinsp. W. J. i Naczelnika Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej podinsp. E. P. - w zakresie organizacji pracy Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej i nadzoru nad postępowaniem z dowodami rzeczowymi; detektywa Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej sierż. szt. M. P. - w zakresie ewidencjonowania, przechowywania i postępowania z dowodami rzeczowymi w KP W. K. .
Z treści zaskarżonego orzeczenia wynika również, że organ pierwszej instancji w zachowaniu podinsp. W. J. . które uznał za niewłaściwe, nie dopatrzył się umyślnego działania lecz nieumyślnego zaniechania realizacji zadań służbowych, o których mowa powyżej. W uzasadnieniu stwierdzono wprost, że "uznać należy, że brak jest podstaw do przyjęta, że w tych konkretnych przypadkach doszło do naruszenia dyscypliny ze strony podinsp. J. polegającej na umyślnym niedopełnieniu obowiązków... W niniejszym postępowaniu wykazano natomiast, ze niedopełnienie obowiązków przez obwinionego polegało na zaniechaniu czynności, które winien był podejmować w celu prawidłowej realizacji zadań służbowych przez pion dochodzeniowo-śledczy".
Podinsp. W. J. nie przyznał się do popełnienia zarzucanych mu przewinień i złożył obszerne wyjaśnienia, opisując między innymi działania, jakie podjął w zakresie nadzoru nad pionem dochodzeniowo-śledczym w okresie od [...] r. do [...] r.. a więc w czasie kiedy pełnił funkcję Zastępcy Komendanta Komisariatu Policji W. - K. .
Organ odwoławczy, podobnie jak organ I instancji, podjęte przez obwinionego działania, mające świadczyć o właściwym nadzorze nad problematyką dowodów rzeczowych uznał za nieskuteczne i tym samym nie uwzględnił argumentacji przytoczonej przez obwinionego. Negatywna ocena w tym zakresie została stwierdzona i szczegółowo opisana w protokole z kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Inspektorat KWP we W. . Nadzór nad tą tematyką pozostawał w Zakresie czynności, uprawnień i obowiązków podinsp. W. J. . Posiadając informację o nieprawidłowościach w tym zakresie, zarówno z Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej KMP we W. jak i z własnych spostrzeżeń, nie podjął skutecznych działań, mających na celu wyeliminowanie stwierdzonych uchybień. Pomimo dysponowania jako przełożony prawnymi środkami umożliwiającymi wyegzekwowanie od podwładnych właściwego postępowania z dowodami rzeczowymi, nie stosował ich, bądź stosował w sposób niewystarczający. Utrwaliło to zastane przez niego nieprawidłowości i nie doprowadziło do ich wyeliminowania w okresie sprawowania funkcji Zastępcy Komendanta KP W. - K. .
Biorąc powyższe pod uwagę, rozstrzygnięcie Komendanta Miejskiego Policji we W. w kwestii uznania obwinionego winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego, sprowadzającego się przede wszystkim do nieskutecznego sprawowania nadzoru nad podległymi mu funkcjonariuszami w części dotyczącej ewidencjonowania, przechowywania i postępowania z dowodami rzeczowymi, uznać należy za prawidłowe. Zdaniem organu odwoławczego wymierzona podinsp. W. J. kara dyscyplinarna nagany, najniższa w katalogu kar jest adekwatna do popełnionego przewinienia. Przy jej wymierzaniu uwzględnione zostały okoliczności przemawiające na jego korzyść i dotychczasowy przebieg służby.
W związku z powyższym postanowiono jak na wstępie."
W skardze powyższemu orzeczeniu skarżący zarzucił:
1) "obrazę art. 135j Ustawy o Policji poprzez utrzymanie w mocy orzeczenia Komendanta Miejskiego Policji we W. z dnia [...] r. sygn. [...] , które to orzeczenie nie spełnia wymogów formalnych decyzji z uwagi na sprzeczność pomiędzy częścią dyspozytywną orzeczenia a jego uzasadnieniem,
2) niesłuszne uznanie, iż zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy dał podstawy do stwierdzenia, że dokonano pełnych ustaleń faktycznych, z uwagi na błędy proceduralne wskazane w odwołaniu obwinionego, a także niesłuszne odrzucenie wniosków dowodowych, a w szczególności odmówienie obwinionemu prawa do udziału w przesłuchaniu świadków występujących w sprawie i zastąpienie zeznań świadków notatkami służbowymi, co powoduje obrazę przepisów postępowania dyscyplinarnego, a mianowicie jest sprzeczne z art. 135e ust. 1 Ustawy o Policji w zw. z art. 174 kpk,
3) naruszenie przez organ odwoławczy terminów wskazanych w art. 135n ust. 3 Ustawy o Policji i nie zastosowanie się do procedur określonych w art. 140 kpa w związku z art. 36 - 38 kpa."
Wobec wskazanego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Komendantowi Miejskiemu Policji we W. do ponownego rozpoznania.
Uzasadniając skargę podniósł co następuje:
"Z części wstępnej orzeczenia wynika, że obwinionemu zarzucono popełnienie z winy umyślnej przewinień dyscyplinarnych i uznano go winnym popełnienia tychże czynów, natomiast w uzasadnieniu orzeczenia wskazano wprost, że "odnosząc się do obowiązującego stanu prawnego (...) brak jest podstaw do przyjęcia, że w tych konkretnych przypadkach doszło do naruszenia dyscypliny ze strony podinsp. J. , polegającej na umyślnym niedopełnieniu obowiązków".
W dalszej części uzasadnienia, jako okoliczność przemawiającą na korzyść obwinionego wskazano między innymi "nieumyślność popełnienia" przewinień dyscyplinarnych.
Tym samym stwierdzić należy sprzeczność, pomiędzy częścią dyspozytywną orzeczenia a jego uzasadnieniem.
Fakt ten utrudnia skorzystanie z procesowego uprawnienia obwinionego do obrony albowiem trudno jest w sposób logiczny polemizować ze sprzecznymi ustaleniami faktycznymi, zawartymi w tym samym orzeczeniu, a mianowicie uznaniem konkretnych działań z jednej strony za umyślne, z drugiej zaś strony uznanie tych samych działań za nieumyślne.
Jednocześnie zapadłe orzeczenie nie spełnia warunków formalnych, określonych w art. 135j ust. 2 pkt. 6 Ustawy o Policji. Przepis ten wyraźnie wskazuje, iż oprócz uzasadnienia prawnego - orzeczenie ma zawierać uzasadnienie faktyczne. Z uwagi na to, że Ustawa o Policji nie precyzuje pojęcia "uzasadnienia faktycznego" przyjąć należy, że pojęcie to powinno być interpretowane w ten sam sposób, jak w obowiązujących procedurach prawnych (np. art. 107 kpa). Jednocześnie art. 135j ust. 1 cytowanej ustawy nakłada na organ, wydający decyzję w postępowaniu dyscyplinarnym obowiązek wydania orzeczenia na podstawie oceny zebranego w postępowaniu dyscyplinarnym materiału dowodowego.
Tym samym wykładnia wyżej wymienionych przepisów wyraźnie wskazuje, że w uzasadnieniu orzeczenia powinna zostać dokonana pełna ocena dowodów zebranych w sprawie, ze wskazaniem, którym konkretnie dowodom dano wiarę i dlaczego, którym zaś nie dano wiary, z uzasadnieniem takiego stanu rzeczy.
Nadto w samym zarzucie można dopatrzyć się braku wewnętrznej spójności. W części wstępnej zarzutu znajduje się informacja, iż zarzut obejmuje okres od [...] r. do [...] r. a w dalszej części jako nieprawidłowość wymienia się nieprawidłowe przeprowadzenie inwentaryzacji w roku [...] - obwiniony rozpoczął pracę w Komisariacie Policji W. - K. w dniu [...] r. a wcześniej pracował w innej jednostce policji. Nadto, w dalszej części zarzutu z jednej strony zarzuca się brak protokołów z inwentaryzacji dowodów rzeczowych sporządzonych w roku [...] , dalej stwierdza się, że ta inwentaryzacja została przeprowadzona nieprawidłowo co oczywiście zostało stwierdzone na podstawie protokołów, których brak zarzuca się obwinionemu, i jednocześnie protokół z inwentaryzacji zakończonej w dniu [...] r. stanowi załącznik nr [...] do protokołu z kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Inspektorat Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. , znak [...] .
Zaskarżone orzeczenie oprócz przytoczenia wyjaśnień obwinionego i różnego rodzaju stwierdzeń, sprowadzających się do odmówienia im wiary - nie zawiera wskazania praktycznie żadnych dowodów, które przeczyłyby wersji obwinionego.
I tak w uzasadnieniu, w odniesieniu do poszczególnych działań obwinionego, stwierdzono jedynie, że są to działania "pozorne, będące deską ratunku", a wyjaśnienia obwinionego i składane wnioski dowodowe uznano za przyjętą linię obrony "zmierzającą do uniknięcia odpowiedzialności i przenoszenia jej na inne osoby", której przeczyć miały wiarygodne zeznania świadków.
Jednakże w uzasadnieniu brak jest wskazania konkretnych świadków, których zeznania pozwoliły organowi procesowemu na poczynienie ustaleń faktycznych, pozwalających na przypisanie obwinionemu winy oraz wykazania, dlaczego akurat te zeznania świadków są bardziej wiarygodne niż wyjaśnienia obwinionego.
Sytuacja taka narusza prawo obwinionego do obrony, gdyż nie jest możliwe prowadzenie sensownej polemiki z oceną materiału dowodowego, przyjętą przez procesowy, z uwagi na jej brak.
W orzeczeniu uznano między innymi, iż zwracanie uwagi na archiwizację przeprowadzoną w [...] r. w Komisariacie Policji W. - K. jest uciekaniem obwinionego od odpowiedzialności. Trudno się z tym wnioskiem zgodzić, biorąc pod uwagę zakres tych działań.
Jednocześnie stwierdzić należy, że przy wydawaniu orzeczenia nie wzięto pod uwagę faktów znanych z urzędu.
W [...] r. na polecenie KMP we W. rozpoczęto odtajnianie akt operacyjnych. Wyznaczono do tego zadania trzy osoby. Następnie okazało się, iż była to błędna decyzja Komendy Miejskiej Policji we W. .
W [...] r. znaczną ilość postępowań przygotowawczych, prowadzonych w Komisariacie Policji W. - K. przekazano do dalszego prowadzenia do innych jednostek policji na terenie miasta W. w celu odciążenia Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej Komisariatu Policji W. -K. .
Na podstawie powyższego uprawniony jest wniosek, iż realna ocena możliwości "przerobowych" Sekcji Dochodzeniowo-Śledczej Komisariatu Policji W. - K. nie pozwalała w okresie objętym zarzutem na oderwanie od bieżącej pracy nadmiernej liczby funkcjonariuszy, bez uszczerbku dla prowadzenia postępowań przygotowawczych.
Bezspornym jest fakt, iż świadkowie mł. insp. A. G. i sierż. sztab. M. P. w innych postępowaniach dyscyplinarnych zostali obwinieni między innymi o niedopełnienie obowiązków służbowych w zakresie depozytów. Bezpośrednio z art. 135p ust. 1 Ustawy o Policji wypływał obowiązek uprzedzenia ich przed przesłuchaniem o treści art. 183 kpk. Brak takiego pouczenia mógł mieć wpływ na treść złożonych przez nich zeznań, a na te zeznania powołano się w uzasadnieniu orzeczenia. Odrębne zagadnienie stanowi lakoniczność tych zeznań.
Zeznania świadków kom. G. B. i asp. B. N. zastąpiono sporządzonymi przez nich notatkami.
Osobne zagadnienie to odrzucenie części wniosków, zawartych we wniosku dowodowym nr [...] (punkty [...] i [...] ) z dnia [...] r., a w szczególności wniosku o dopuszczenie obwinionego i jego obrońcy do udziału w przesłuchaniach świadków.
Rzecznik Dyscyplinarny stanął na stanowisku, iż ani obwiniony, ani jego obrońca nie mają do tego prawa (bez podania podstawy prawnej). Kwestia ta nie jest uregulowania w przepisach o postępowaniu dyscyplinarnym, a zatem powinny mieć w tym zakresie zastosowanie przepisy procedury karnej, to jest art. 315 kpk i art. 317 kpk.
Udział obwinionego i jego obrońcy mógł zapewnić poruszenie szerszej tematyki podczas przesłuchania świadków, a tym samym do zebrania kompletnego materiału dowodowego dającego podstawę do ustalenia stanu faktycznego.
Ponadto w prowadzonym przeciwko obwinionemu postępowaniu dyscyplinarnym Rzecznik Dyscyplinarny popełnił szereg uchybień proceduralnych, które szczegółowo opisane zostały w odwołaniu obwinionego ( k. [...] odwołania).
Organ II instancji zajął stanowisko, iż nie miały one wpływu na tok postępowania i stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy dał podstawy do rozstrzygnięć faktycznych. Nie sposób się z tym zgodzić, a zwłaszcza ze stwierdzeniem, iż obwiniony nie kwestionował ustaleń zawartych w protokole z kontroli doraźnej przeprowadzonej przez Inspektorat Komendanta Wojewódzkiego Policji we W. , znak [...] . Należy w tym miejscu podkreślić, iż obwiniony zaznajamiał się z tym dokumentem dwa razy, to jest [...] lub [...] r. oraz w dniu [...] r., kiedy to protokół ten podpisał. Po pierwszym zaznajomieniu się z tym dokumentem obwinionemu odmówiono prawa wniesienia zastrzeżeń do protokołu z uwagi na to, iż nie jest on kierownikiem kontrolowanej jednostki, a nadto upłynął termin wskazany na k. [...] tego protokołu.
Oczywistym jest fakt, iż jako przełożony odpowiadał za całokształt pracy podległych mu sekcji i poczuwał się do odpowiedzialności za efekty tych działań. Rzecznik Dyscyplinarny wielokrotnie podkreśla to, iż obwiniony nie przyznał się w toku postępowania dyscyplinarnego do popełnienia zarzucanych mu czynów. Jednocześnie w uzasadnieniu orzeczenia został uwolniony od niektórych zarzutów, a inne zostały zmienione. Z treści zarzutów jednoznacznie wynika, iż zarzuca mu się postępowanie umyślne, a w uzasadnieniu orzeczenia odstępuje się od przypisania mu umyślności w działaniu. W tej sytuacji nie mógł przyznać się do stawianych mu zarzutów w ich pierwotnej wersji, która w niezmienionej formie została utrzymana w toku całego postępowania.
Nic przecież nie stało na przeszkodzie aby w toku postępowania dyscyplinarnego zastosować procedurę przewidzianą w art. 135e ust. 10 Ustawy o Policji.
Niezależnie od powyższego należy zwrócić uwagę na to, że ostatni akapit uzasadnienia orzeczenia, nie odnosi się do wymierzonej obwinionemu kary, a jedynie postuluje jej wymierzenie - co stoi w oczywistej sprzeczności z treścią art. 135 j ust. 2 ustawy o Policji.
Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone z uchybieniem przepisom prawa procesowego i materialnego, a występujące w tekstach decyzji liczne błędy nie mogą być uznane za oczywiste błędy pisarskie."
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzkiej Policji wniósł o jej oddalenie z argumentacją przytoczoną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Jednocześnie stwierdzono, że uchybienia proceduralne, na które wskazuje skarżący nie miały wpływu na treść rozstrzygnięcia i nie naruszyły jego ustawowego prawa do obrony.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Kontrola obejmuje zatem materialną i formalną prawidłowość zaskarżonego aktu.
Według art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z póź. zm.) "Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną".
Skarżącemu zarzucono naruszenie dyscypliny służbowej w okresie od [...] r. do [...] r. Tymczasem w aktach sprawy brak stosownego dokumentu (zakresu czynności), z którego wynikałoby, że tego rodzaju obowiązki, których niewypełnienie doprowadziło do powyższych naruszeń, istotnie ciążyły na skarżącym.
W toku postępowania Sąd zwracając na to zasadniczą uwagę zobowiązał pełnomocnika Komendanta Wojewódzkiego Policji do przedstawienia zakresu czynności i obowiązków skarżącego Zastępcy Komendanta Komisariatu (por. postanowienie Sądu z 8 listopada 2005r.). W odpowiedzi wezwany wyjaśnił "W aktach osobowych ani w aktach znajdujących się w KP W. - K. nie znajduje się zakres czynności Z-cy Komendanta Komisariatu. Z informacji uzyskanych w Wydziale Kadr KWP we W. wynika, iż od [...] r. odstąpiono od sporządzania takich dokumentów.
Zakres obowiązków komendantów wojewódzkich, miejskich i powiatowych a także Komendantów Komisariatów Policji ich zastępców określają bowiem regulaminy tych jednostek organizacyjnych" (pismo z dnia 14 listopada 2002r.).
Regulamin Komisariatu Policji W. -K. z dnia 8 października 2002r. obowiązujący w chwili orzekania przez organy obu instancji stanowił w § 8 ust. 1, że Komisariatem kieruje Komendant przy pomocy swoich Zastępców, Naczelników i Kierowników Komórek organizacyjnych Komisariatu, Kierownika Posterunku oraz bezpośrednio podległych policjantów i pracowników.
Komendant Komisariatu określa zakres działania, uprawnień i odpowiedzialności Zastępców Komendanta oraz bezpośrednio podległych policjantów i pracowników (pkt 2). Komendant Komisariatu może upoważnić poszczególnych policjantów lub pracowników do wydania w jego imieniu decyzji w określonych sprawach. (pkt 3)
Komendant Komisariatu może wnioskować o powołanie zespołu lub komisji o charakterze stałym lub doraźnym, jak też osoby do realizacji zadań konsultacyjnych, doradczych lub opiniodawczych. (pkt 4)
Komendantowi Komisariatu podlegają Naczelnicy i Kierownicy niżej wymienionych komórek organizacyjnych
a) Sekcji ds. Nieletnich i Patologii,
b) Zespół ds. Prezydialnych. (pkt 5)
Przepis ten w pkt 2 stanowi w szczególności określenie zakresu działania. W § 9 pkt 1 tego regulaminu mowa jest natomiast, iż "Zastępca Komendanta Komisariatu ds operacyjno-dochodzeniowych, sprawuje nadzór nad następującymi komórkami organizacyjnymi:
a) Sekcja Kryminalna,
b) Sekcja dw. z przestępczością gospodarczą,
c) Sekcja Dochodzeniowo-Śledcza.
Jednakże ogólna redakcja tego przepisu nie daje podstawy do zarzucenia skarżącemu tak szczegółowo sprecyzowanych naruszeń.
Nie budzi przy tym najmniejszej wątpliwości, że konkretyzacja obowiązków służbowych w oparciu o § 8 pkt 2 wspomnianego aktu powinna nastąpić o czym przekonuje, iż od 13 czerwca 2005r. sprecyzowano w odrębnym zakresie czynności jakie obowiązki ciążą na skarżącym.
Zarzuty o jakich była mowa na wstępie dotyczą okresu wcześniejszego (od [...] r.). Można wprawdzie domniemywać, że skarżący jako odpowiedzialny za postępowania przygotowawcze zobowiązany był do przestrzegania reguł tymi postępowaniami rządzących, tym niemniej przypuszczenie to jakby mało konkretne, nie pozwala wnioskować w sposób jak czyniło zaskarżone orzeczenie.
Reasumując jeśli organ orzekający zarzuca skarżącemu niedopełnienie obowiązków służbowych powinien odnieść to do szczegółowego wzorca, w jakim obowiązki takie byłyby uregulowane. Skoro ich brak orzeczenia o ukaraniu nie mają stosownego oparcia.
Mając na uwadze dotąd powiedziane należało, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzec jak w sentencji wyroku.
Sąd nie orzekł w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia (art. 152 Prawo o postępowaniu /.../).
H.B. 22.02.2007r.