IV SA/Wr 281/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2005-10-25
NSAinneŚredniawsa
zasiłek przedemerytalnyprawo pracyubezpieczenia społecznestaż pracyokresy składkoweokresy nieskładkoweustawa o zatrudnieniupostępowanie administracyjneprawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające prawa do zasiłku przedemerytalnego z powodu błędnego ustalenia stażu pracy i nieuwzględnienia zmian w przepisach dotyczących wliczania okresu pobierania zasiłków.

Skarżąca L. Z. domagała się przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego, jednak organy administracji odmówiły, uznając, że nie spełnia ona wymogów stażowych, w tym nie wliczała okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych i chorobowego. Sąd administracyjny uchylił decyzje obu instancji, wskazując na naruszenie przepisów proceduralnych, w szczególności błędne ustalenie stanu faktycznego i nieuwzględnienie istotnych zmian w przepisach dotyczących wliczania okresów zasiłkowych oraz konieczność ustalenia, czy okresy zasiłku chorobowego powinny być wliczone do pracy w szczególnych warunkach.

Sprawa dotyczyła skargi L. Z. na decyzję Wojewody odmawiającą przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego. Skarżąca udokumentowała łączny okres zatrudnienia, jednak organy administracji uznały, że nie spełnia ona wymogów stażowych, w szczególności nie wliczały okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz kwestionowały możliwość wliczenia okresu zasiłku chorobowego do pracy w szczególnych warunkach. Sąd administracyjny, analizując przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz przepisy proceduralne, stwierdził, że organy obu instancji błędnie ustaliły stan faktyczny. Kluczowe było nieuwzględnienie zmian w przepisach, które od 1 stycznia 2001 r. pozwalały na wliczanie okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych do stażu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego. Ponadto, sąd wskazał na konieczność dokładnego ustalenia, czy okresy pobierania zasiłku chorobowego w czasie zatrudnienia w szczególnych warunkach powinny być wliczone, odwołując się do uchwały Sądu Najwyższego. W związku z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 3), sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych podlega wliczeniu do stażu pracy wymaganego do uzyskania prawa do zasiłku przedemerytalnego, zgodnie ze zmianami w przepisach wprowadzonymi od 1 stycznia 2001 r.

Uzasadnienie

Sąd wskazał, że nowelizacja ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu z dnia 22.06.2001 r. (Dz. U. Nr 89 poz. 973) zmieniła art. 37l, wprowadzając możliwość zaliczania okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych do stażu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna uwzględnienia skargi w przypadku naruszenia prawa.

Ustawa z dnia 22.06.2001r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu art. 37l § 1

Zmiana w art. 37l, zastępująca 'nie zalicza się okresu' wyrazami 'zalicza się okres', z mocą od 1.01.2001 r.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy.

k.p.a. art. 77 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek prawidłowego ustalenia przesłanek warunkujących nabycie prawa.

k.p.a. art. 107 § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego

Wymogi dotyczące uzasadnienia faktycznego decyzji.

p.p.s.a. art. 152

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Obowiązek orzeczenia o wykonalności zaskarżonego aktu.

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądu administracyjnego - kontrola działalności administracji publicznej.

p.u.s.a. art. 1 § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Kontrola zgodności z prawem działalności administracji.

Ustawa z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw

Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze art. 4 § 1 pkt 3

Definicja pracy w szczególnych warunkach.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 18 § 1 pkt 1c

Podstawa prawna przyznania wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewłaściwe ustalenie stażu pracy przez organy administracji. Nieuwzględnienie zmian w przepisach dotyczących wliczania okresu pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Konieczność wliczenia okresu zasiłku chorobowego do pracy w szczególnych warunkach.

Godne uwagi sformułowania

Organ związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego), z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wadliwie przyjęto, iż nie podlega wliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego okres aktualnie pobieranego zasiłku. Zgodnie bowiem z przyjętą linią orzeczniczą do okresu pracy w szczególnych warunkach (...) wlicza się okresy zasiłku chorobowego w czasie trwania tego stosunku pracy (...)

Skład orzekający

Tadeusz Kuczyński

przewodniczący

Marcin Miemiec

członek

Alojzy Wyszkowski

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wliczania okresów zasiłkowych do stażu pracy przy ubieganiu się o zasiłek przedemerytalny oraz wliczania okresu zasiłku chorobowego do pracy w szczególnych warunkach."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu prawnego i faktycznego, z uwzględnieniem zmian przepisów w określonym czasie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak istotne są zmiany w przepisach prawa i jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu faktycznego przez organy administracji. Jest to przykład typowej, ale ważnej dla obywateli sprawy dotyczącej świadczeń socjalnych.

Sąd: Zasiłek dla bezrobotnych liczy się do emerytury! Kluczowe zmiany w przepisach.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 281/04 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2005-10-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/
Marcin Miemiec
Tadeusz Kuczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6332 Należności  przedemerytalne
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2000 nr 98 poz 1071
art. 7, 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r.- Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym : Przewodniczący : Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie : Sędzia WSA Marcin Miemiec Asesor WSA Alojzy Wyszkowski /sprawozdawca/ Protokolant: Krzysztof Caliński po rozpoznaniu w dniu 19 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Wojewody D. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, II. nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji, III. przyznaje adw. J. I. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych od Skarbu Państwa – WSA we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu sądowym.
Uzasadnienie
Pani L. Z. dokonała rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. w dniu [...]r., nabywając prawo do zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...]r. udokumentowała łączny okres zatrudnienia [...] lat i [...] dni. Prawo do zasiłku utraciła z dniem [...]r., kiedy to upłynął maksymalny okres jego pobierania. Starosta L. decyzją z dnia [...]r. orzekł o utracie przez Panią L. Z. statusu osoby bezrobotnej w związku z przyznaniem jej gwarantowanego zasiłku okresowego od [...] r.
W dniu [...] r. Pani L. Z. wystąpiła z wnioskiem o zaliczenie jej okresu pobierania zasiłku chorobowego do prac wykonywanych w szczególnych warunkach i przyznanie jej prawa do zasiłku przedemerytalnego. Wobec wniosku strony oraz analizy akt, organ I instancji pismem z dnia [...]r. wyjaśnił, że przez utratę z dniem [...]r. statusu osoby bezrobotnej strona nie podlega przepisom ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu.
Nie zgadzając się z takim rozstrzygnięciem sprawy, strona pismem z dnia [...]r. wystąpiła o rozpatrzenie jej sprawy poprzez wydanie decyzji.
Starosta L. decyzją z dnia [...]r. nr [...] odmówił wnioskodawczyni przyznania prawa do zasiłku przedemerytalnego w uzasadnieniu podał, że w dniu rejestracji udokumentowała łączny okres zatrudnienia [...] lat i [...] dni, prawo do zasiłku utraciła z dniem [...]r., kiedy to upłynął maksymalny okres jego pobierania i od [...]r. pobiera gwarantowany zasiłek okresowy. Podano dalej, że art. 37j ust. 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu określał, że "zasiłek przedemerytalny przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku oraz posiadającej okres uprawniający do emerytury, w pkt 2 tego przepisu posiada okres uprawniający do zasiłku wynoszący 25 lat dla kobiet w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz to, że w dniu złożenia wniosku nie była osobą zarejestrowaną jako osoba bezrobotna.
Od powyższej decyzji L. Z. złożyła odwołanie wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy podając, że udokumentowała w dniu rejestracji [...] lata pracy w tym [...] lat w warunkach szkodliwych, od których odliczono zasiłek chorobowy stąd zostało [...] lat [...] miesiące [...] dni i przez rok pobierała zasiłek dla bezrobotnych do [...]r., a od [...]r. przyznano gwarantowany zasiłek okresowy.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji uzasadniając, że po rozpoznaniu odwołania i przeprowadzonej analizie akt sprawy przyczyną skutkującą utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji były następujące fakty:
1. od dnia [...]r. zainteresowana nie figuruje w ewidencji osób bezrobotnych. Tym samym zarówno w okresie od [...] - [...]r jak też w dniu złożenia pisma tj. [...]r. oraz [...]r. strona nie podlegała przepisom wynikającym z ustawy o zatrudnianiu i przeciwdziałaniu bezrobociu w szczególności nie można było oprzeć spornego rozstrzygnięcia o treść art. 3 ustawy z dnia [...]r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz ustawy o systemie oświaty,
2. do dnia [...]r., na podstawie przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, zainteresowana nie spełniała warunków do nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego z uwagi na zbyt niski staż pracy - art. 37j ust. l i 2 ustawy. W szczególności w dniu rejestracji, czyli [...]r. bezrobotna legitymowała się okresem uprawniającym do zasiłku w wymiarze [...] lat i [...] dni Poprzez wprowadzanie kolejnych zmian w przepisach cyt. wyżej ustawy do końca 2000 r. do okresu uprawniającego do zasiłku zaliczano okres aktualnie pobieranego zasiłku, natomiast od [...]r. aktualnie pobierany zasiłek przestał być wliczany. Tym samym w okresie pobierania zasiłku tj. od [...]r. do [...]r. można było doliczyć wyłącznie okres zasiłkowy przypadający miedzy [...]r. a [...]r. co łącznie dawałoby staż w wymiarze [...] lat [...] miesięcy i [...] dni.
Pani Z. w dniu [...]utraciła status bezrobotnego, natomiast nowelizacją ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu obowiązującą od dnia 12.09.2001r. do 31.12.2001r. okres aktualnie pobieranego zasiłku ponownie podlegał wliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku dla osób, które pozostawały w ewidencji Powiatowego Urzędu Pracy. Jak wcześniej wskazano, Pani Z. od [...]r. jest klientką Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej pobierającą gwarantowany zasiłek okresowy. Zatem od tego dnia nie podlega rozstrzygnięciom prawnym wg przepisów ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobocia
Pani L. Z. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu wskazując, iż nie rozumie zmian zachodzących w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, faktu, iż, nie doliczy się jej całego okresu pobierania zasiłku oraz tego, iż PUP nie doliczył jej okresu zasiłku chorobowego zaistniałego podczas zatrudnienia w szczególnych warunkach. Dalej skarżąca podała, że nie była pouczana o zmianach ustawy i warunkach z niej wynikających, raz proponuje się jej dokonanie rejestracji w PUP innym razem odwrotnie, teraz urząd radzi aby od [...]r. zarejestrowała się jako poszukująca pracy a od [...]r. jako bezrobotna. Poza powyższym skarżąca podała, że bez wątpienia zasiłek przedemerytalny jest dla niej korzystniejszy niż 3 letni zasiłek gwarantowany.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje ustalenia faktyczne i prawne zawarte w zaskarżonej decyzji
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołany przepis uzasadnia rozpatrywanie niniejszej skargi przez tutejszy Wojewódzki Sąd Administracyjny.
Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz. U. nr 153, poz. 1269/, sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Według art. 1 § 2 powołanej ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Określone w art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) podstawy prawne uwzględnienia skargi ograniczone zostały do naruszenia prawa, a zatem kontrolując decyzję administracyjną sąd bada zgodność z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Ustalając stan faktyczny w sprawie organ związany jest zasadami ogólnymi przyjętymi w kodeksie postępowania administracyjnego (art. 7 kodeksu postępowania administracyjnego), z której wynika obowiązek szczególnie starannego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W tym celu obowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego). Art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego nakłada na organ administracyjny obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Realizacja zasady ogólnej prawdy obiektywnej musi znaleźć odbicie w uzasadnieniu faktycznym decyzji. Zgodnie z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego "Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. (...).
W sprawie będącej przedmiotem zaskarżonej decyzji zostały naruszone przepisy prawa procesowego. Nie zostały w niej bowiem prawidłowo ustalone przesłanki warunkujące nabycie prawa do zasiłku przedemerytalnego (art. 80 kodeksu postępowania administracyjnego), co w uzasadnieniu decyzji winno znaleźć odzwierciedlenie przez przedstawienie zebranego pełnego materiału dowodowego i jego oceny dla ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego.
Skarga jest zasadna. Organ I jak i II instancji błędnie ustaliły istniejące w niniejszej sprawie podstawy ubiegania się o prawo do zasiłku przedemerytalnego.
Wadliwie przyjęto, iż nie podlega wliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku przedemerytalnego okres aktualnie pobieranego zasiłku. Istotnie zachodziły w niniejszym stanie prawnym przywołane zmiany, jednakże organ nie uwzględnił, że ustawą z dnia 22.06.2001r. o zmianie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz. U. z 2001 r. Nr 89 poz. 973/ art. 1 pkt 37 wprowadził zmiany w art. 37l w ust. 1 - wyrazy "nie zalicza się okresu" zastępuje się wyrazami "zalicza się okres" z mocą obowiązującą od dnia 1.01.2001 r., stąd niezasadnie wyeliminowano skarżącej okres pobierania zasiłku od [...] do [...]r. W tej sytuacji pozostaje otwarta kwestia okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych wobec podnoszonego przez skarżącą zarzutu niezaliczenia do niego okresów pobierania zasiłku chorobowego. W materiałach zebranych w sprawie brak danych co do czasookresu pobierania tych zasiłków, stąd organ winien poczynić w tym zakresie niezbędne ustalenia. Zgodnie bowiem z przyjętą linią orzeczniczą do okresu pracy w szczególnych warunkach, o jakich mowa w § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), wlicza się okresy zasiłku chorobowego w czasie trwania tego stosunku pracy, przypadające po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) - teza uchwały SN z dnia 27.11.2003 r. III UZP 10/03.
W tym stanie rzeczy, skoro zostały naruszone przepisy kodeksu postępowania administracyjnego tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3, a naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § l pkt l lit. c powołanej ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd orzekł jak w sentencji.
Zgodnie z art. 152 - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny jest zobowiązany orzec w jakim zakresie zaskarżony akt może być wykonany przed uprawomocnieniem się wyroku. Jednakże w tym przedmiocie nie zachodziła potrzeba orzekania, gdyż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie § 18 ust. 1 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz. U. z 2002 r. Nr 163 poz. 1348 ze zm./ przyznaje adw. J. I. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych od Skarbu Państwa – WSA we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu sądowym.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI