IV SA/WR 258/25

IV SA/Wr 258/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-10-23
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-16
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów
Aneta Brzezińska
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6143 Sprawy kandydatów na studia i studentów
Hasła tematyczne
Szkolnictwo wyższe
Skarżony organ
Rektor Uniwersytetu/Politechniki/Akademii
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 742
art. 75 ust. 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska Sędzia WSA Andrzej Nikiforów po rozpoznaniu w dniu 23 października 2025 r. w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. M. na decyzję Rektora Politechniki Wrocławskiej z dnia 5 marca 2025 r. nr PRK24/031/2025 w przedmiocie odmowy wznowienia studiów I. uchyla w całości zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Rektora Politechniki Wrocławskiej z dnia 8 stycznia 2025 r. nr W10/594/1/ST/2025; II. zasądza od Rektora Politechniki Wrocławskiej na rzecz K. M. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn.
Ostateczną decyzją z 8 maja 2023 r. Rektor Politechniki Wrocławskiej (dalej: Rektor, organ) skreślił K. M. (dalej: wnioskodawca, autor wniosku, strona, skarżący) z listy studentów Wydziału M. (studia stacjonarne, [...] stopnia, [...], kierunek T., [...] rok/[...] etap) z powodu braku postępów w nauce.
W dniu 4 lipca 2024 r. ww. zawnioskował o wznowienie studiów w trybie
i terminie określonym w § 34 ust. 1 Regulaminu studiów.
Decyzją z 8 stycznia 2025 r. Rektor odmówił wnioskodawcy wznowienia studiów. W sentencji decyzji powołał art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo
o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2023 r., poz. 742 ze zm. - dalej: ustawa), § 34 ust. 3, 6 i 7 Regulaminu studiów (uchwała Senatu Politechniki Wrocławskiej z dnia 21 kwietnia 2022 r.) i art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm. - dalej: K.p.a.). Dowodził, że zgodnie z § 34 ust. 6 pkt 2 lit. a) Regulaminu, osobie uprzednio skreślonej z listy studentów, z zastrzeżeniem § 37 ust. 9, można odmówić wznowienia studiów, jeżeli od rozpoczęcia studiów przez studenta na danym kierunku studiów, poziomie, profilu
i formie studiów minęło 6 lat, gdy są to studia pierwszego stopnia. Uznał, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy należało postanowić jw. W podaniu o ponowne rozpatrzenie sprawy, wnioskodawca poprosił o wyrażenie zgody na wznowienie studiów i umożliwienie mu ich ukończenia. Uzasadniał, że zmiana Regulaminu studiów, polegająca na skróceniu okresu, którego upływ od daty rozpoczęcia studiów uniemożliwia wznowienie studiów, z ośmiu do sześciu lat, jest dla niego krzywdząca i pogarsza jego sytuację prawną. Uznał, że zmiana ta godzi
w zasadę ochrony praw nabytych przez "spowodowanie pogorszenia sytuacji prawnej". Po ponownym rozpoznaniu sprawy - decyzją z 5 marca 2025 r. - Rektor utrzymał w mocy wydaną przez siebie pierwotnie decyzję. W jej podstawie prawnej powołał art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w zw. z art. 23 ust. 4 i art. 75 ust. 1 ustawy w zw. z § 34 ust. 1 ust. 3 i ust. 6 pkt 7 lit. a) Regulaminu studiów (uchwała Senatu Politechniki Wrocławskiej
z 2024 r.). Rektor nie znalazł podstaw do uchylenia decyzji mimo dostrzeżonych w niej uchybień.
Rektor zaznaczył, że z niespornych między stronami okoliczności faktycznych sprawy (znajdujących odzwierciedlenie w teczce osobowej byłego studenta) wynika, że od daty rozpoczęcia studiów przez autora wniosku, tj. od 1 października 2016 r., do daty skutecznego złożenia wniosku, tj. od 4 lipca 2024 r., minęło ponad 6 lat.
Dalej Rektor wskazał, że w sprawie materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy oraz § 34 ust. 3 i ust. 6 pkt 7 lit. a) - obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji - Regulaminu studiów (w brzmieniu przyjętym uchwałą Senatu Politechniki Wrocławskiej z dnia 22 kwietnia 2024 r.), obowiązującego od 1 października 2024 r. Zauważył, że - wbrew błędnie powołanym w podstawie prawnej pierwotnie wydanej przez niego decyzji przepisom Regulaminu studiów z 2022 r. - w sprawie nie znajduje zastosowania stan prawny obowiązujący w dacie złożenia wniosku o wznowienie studiów. Stwierdził, że w przypadku braku przepisów intertemporalnych,
a takich nie ma w ww. Regulaminie, organ powinien uwzględnić stan prawny istniejący w dniu wydania decyzji, tj. aktualnie obowiązujący Regulamin. W przeciwnym razie
- zdaniem Rektora - doszłoby do nieakceptowanej z punktu widzenia obowiązywania zasady praworządności sytuacji, kiedy organ orzeka na podstawie nieobowiązujących już przepisów prawa. Nadto z art. 6 K.p.a. ("organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa") wynika dla organów administracji nakaz stosowania prawa obowiązującego w dniu orzekania, a nie w chwili złożenia wniosku.
Organ podniósł, że prawidłowo powołany w podstawie prawne niniejszej decyzji przepis § 34 ust. 6 pkt 7 lit. a) Regulaminu studiów z 2024 r. stanowi, że osobie uprzednio skreślonej z listy studentów odmawia się wznowienia studiów, jeżeli od rozpoczęcia studiów przez studenta na danym kierunku, poziomie, profilu i formie studiów minęło 6 lat, gdy są to studia pierwszego stopnia. Zważył, iż błędnie powołany przepis poprzednio obowiązującego Regulaminu (§ 34 ust. 6 pkt 2 lit. a) traktował, że osobie uprzednio skreślonej z listy studentów można odmówić wznowienia studiów, jeżeli od rozpoczęcia studiów przez studenta na danym kierunku, poziomie, profilu
i formie studiów minęło 6 lat, gdy są to studia pierwszego stopnia. Według Rektora, opisane uchybienie formalne - wobec jednoznacznych i niezmiennych okoliczności sprawy - pozostaje bez wpływu na treść podjętego w sprawie rozstrzygnięcia.
Oceniając zarzut naruszenia praw słusznie nabytych, Rektor stwierdził, że jest on niezasadny. Podkreślił, że przepis art. 75 ust. 1 ustawy stanowi wyraźnie, iż organizację studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Stosownie zaś do treści art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy, do zadań senatu należy uchwalanie regulaminu studiów.
Rektor dowodził, iż ustawa nie reguluje kwestii wznawiania studiów i że intencją ustawodawcy było pozostawienie możliwości wznawiania studiów w uzasadnionych przypadkach gdy regulamin studiów określi warunki tego wznowienia. Wskazał, że odmowa wznowienia studiów następuje w drodze decyzji administracyjnej (§ 34 ust. 3 Regulaminu studiów), zaś osobie uprzednio skreślonej z listy studentów odmawia się wznowienia studiów jeżeli od rozpoczęcia studiów przez studenta na danym kierunku, poziomie, profilu i formie studiów minęło 6 lat, gdy są to studia pierwszego stopnia (§ 34 ust. 6 pkt 7 lit. a/ Regulaminu studiów). Zauważył, że w przypadku wnioskodawcy od rozpoczęcia studiów w dniu 1 października 2016 r. upłynęło 8 lat, co nakazywało wydać decyzję odmawiającą wznowienia studiów.
W skardze - skarżąc decyzję Rektora w całości - skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i przepisów prawa materialnego, w szczególności:
1. art. 8 § 1, art. 11 w zw. art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 K.p.a. (w zw. z art. 78 Konstytucji RP), przez działanie organów administracji z naruszeniem zasady zaufania do organów państwa i zasady wyjaśniania zasadności przesłanek, którymi kierowały się organy, jak
i nienależyte sporządzenie uzasadnienia obu decyzji; także poprzez zmianę podstawy prawnej orzekania przez organ drugiej instancji, rozpatrywanie sprawy i wydanie decyzji odmownej w zakresie wznowienia studiów w oparciu o stan prawny nieobowiązujący
w dniu nabycia uprawnień przez studenta, pominięcie okoliczności, że przez cały okres studiów i w dniu skreślenia z listy studentów obowiązywał okres 8-letni w zakresie uprawnienia do wznowienia studiów, a wprowadzenie okresu 6-letniego w 2023 r. miało miejsce już po nabyciu tego uprawnienia;
2. art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., poprzez:
a) dowolną ocenę materiału dowodowego, przekroczenie granic swobodnej oceny, sprzeczne z prawdą obiektywną i obowiązkiem zbierania materiału dowodowego wyjaśnianie okoliczności sprawy, wydanie decyzji z pominięciem słusznego interesu strony a przez to dowolnej, prowadzenie postępowania przez organ pierwszej instancji tak długo, aby wydać orzeczenie w nowym stanie prawnym skutkującym skróceniem okresu w ciągu którego - po rozpoczęciu studiów - można wystąpić o ich wznowienie;
b) tendencyjne ustalenie stanu faktycznego, uznanie - przy ocenie prawnej wniosku - że to nowy Regulamin studiów miał zastosowanie w sprawie a nie Regulamin wcześniejszy pozwalający na wznowienie studiów w okresie 8 lat nie zaś 6 lat;
3. art 7a K.p.a., przez jego niezastosowanie, pomimo że w zaistniałej sytuacji, zarówno co do stanu faktycznego, jak i prawnego, występują uzasadnione wątpliwości prawne
w zakresie zastosowania przepisów nowego Regulaminu i pominięcie - w ocenie stanu faktycznego sprawy i treści norm prawnych - wątpliwości prawnych i rozstrzygnięcie ich na niekorzyść strony, bowiem - zdaniem strony - uzyskała ona prawa nabyte w postaci możliwości wznowienia studiów z uwagi na fakt, że wniosek swój złożyła przed upływem 8 lat od rozpoczęcia studiów;
4. art. 10 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie polegające na tym, że przed wydaniem decyzji przez organ drugiej instancji nie zastosowano normy umożliwiającej stronie udział w postępowaniu i nie dano jej możliwości zapoznania się z całokształtem materiału dowodowego, co powoduje, że decyzja została wydana z naruszeniem prawa.
5. art. 23 ust. 4 i art. 75 ust. 1 ustawy w zw. z § 34 ust. 3, 6 i 7 Regulaminu studiów
z 2024 r., który obowiązywał dopiero od 1.10.2024 r. w zw. z § 34 ust. 1 ust. 3 i ust. 6 pkt 7 lit a) Regulaminu studiów z 2022 r., poprzez rozpoznanie wniosku:
- w sposób dowolny, z przekroczeniem terminu przewidzianego w K.p.a., bez zbadania wszystkich okoliczności sprawy i bez wyjaśnienia wątpliwości w zakresie dopuszczenia do wznowienia studiów, przez co decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego stała się decyzją dowolną;
- bez uwzględnienia prawa nabytego do wznowienia studiów, jakie uzyskano w maju 2023 r., na skutek skreślenia w tej dacie z listy studentów, albowiem to fakt skreślenia jest i był podstawą do uzyskania takiego zakresu uprawnień do wznowienia studiów, jaki istniał w maju 2023 r., kiedy obowiązywał Regulamin Studiów z 2022 r., przez co strona została pozbawiona prawa do wznowienia studiów gdyż w trakcie załatwiania jej wniosku wchodził w życie nowy Regulamin studiów, ograniczający uprawnienia do wznowienia studiów poprzez skrócenie do 6 lat okresu na złożenia wniosku.
Skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Uzasadnił swoje stanowisko.
W odpowiedzi na skargę, Rektor wnioskował o jej oddalenie w całości.
Skarżący złożył dwa pisma procesowe, w których podtrzymał stanowisko skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Skarga okazała się uzasadniona.
Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny
i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd uznał, że wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego
w tej decyzji.
Sąd stwierdza, że skoro skarżący wnioskował o wznowienie studiów w dniu 4 lipca 2024 r., to aktem prawnym, w kontekście którego winien być oceniany jego wniosek, jest akt obowiązujący w tejże dacie, tj. Regulamin studiów na Politechnice Wrocławskiej - uchwała Senatu Politechniki Wrocławskiej z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr 421/33/2020-2024 (dalej: Regulamin studiów z 2023 r.), który wszedł w życie
1 października 2023 r. i obowiązywał do 30 września 2024 r. W przywołanej bowiem dacie istniało po stronie skarżącego prawo do oceny jego wniosku wedle przesłanek wznowieniowych obowiązujących w tej dacie.
Tym samym Sąd nie podziela poglądu Rektora, iż do wniosku skarżącego należy stosować przepisy materialne dotyczące wznowienia studiów obowiązujące w chwili podejmowania rozstrzygnięcia.
Inną kwestią pozostaje natomiast procesowa (kompetencyjna) podstawa prawna do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie wznowienia studiów, która powinna istnieć w dacie podejmowania tego rozstrzygnięcia. Podstawę tę stanowił § 34 ust. 3 Regulaminu studiów z 2024 r., obowiązującego od 1 października 2024 r. Obawy organu odnośnie działania bez podstawy prawnej (na podstawie nieobowiązujących przepisów) są tym samym nieuzasadnione.
Zdaniem Sądu, nieuprawnione jest też stanowisko skarżącego, że jego wniosek winien być załatwiony w oparciu o Regulamin studiów z 2022 r. W ocenie Sądu, nie można tutaj mówić o prawach słusznie nabytych, tj. że do sytuacji skarżącego ma zastosowanie Regulamin studiów obowiązujący w dacie skreślenia go z listy studentów. Dostrzec trzeba, że ustawa nie reguluje kwestii wznawiania studiów. Przepis art. 75 ust. 1 ustawy przewiduje natomiast wyraźnie, że organizację studiów oraz związane
z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów. Stosownie do treści art. 28 ust. 1 pkt 2 ustawy, do zadań senatu należy uchwalanie regulaminu studiów.
Z powyższego wynika, że możliwości wznawiania studiów ustawodawca pozostawił
w gestii władz uczelni wyższych. To zatem regulamin studiów określa warunki tego wznowienia. Postanowienia regulaminu studiów wiążą organy uczelni przy wydawaniu rozstrzygnięć w indywidualnych sprawach. Skoro w Regulaminie studiów z 2023 r. (obowiązującym w dacie złożenia przez skarżącego wniosku o wznowienie studiów) nie postanowiono, że w procedurze wznowieniowej mają zastosowanie przepisy regulaminu studiów obowiązujące w chwili utraty statusu studenta, to do wniosku takiego należy stosować regulamin obowiązujący w dniu wystąpienia z wnioskiem. Przepis § 34 ust. 6 pkt 2 lit. a) Regulaminu studiów z 2023 r. normuje, że osobie uprzednio skreślonej z listy studentów można (podkreślenie Sądu) odmówić wznowienia studiów, jeżeli od rozpoczęcia studiów przez studenta na danym kierunku, poziomie, profilu i formie studiów minęło 6 lat, gdy są to studia pierwszego stopnia. Treść powołanego przepisu stanowi, że odmowa wznowienia następuje w ramach tzw. uznania administracyjnego (organ może lecz nie musi odmówić wznowienia). Wprowadzenie takiej formuły oznacza, że normodawca uczelniany oparł się na uznaniowości, a ta nie może być dowolna, arbitralna. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale jednocześnie nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania. Wybór rozstrzygnięcia winno poprzedzić ustalenie i rozważenie istotnych dla sprawy okoliczności, czemu należy dać wyraz
w uzasadnieniu rozstrzygnięcia. Odmowa wyrażenia zgody na wznowienie studiów winna tym samym, zgodnie
z ogólnie obowiązującymi standardami, zostać należycie uzasadniona. Sam fakt upływu okresu 6 lat nie jest bowiem wystarczający dla odmowy, gdyż w takiej sytuacji można również wyrazić zgodę na kontynuację studiów. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącego o wznowienie studiów, Rektor winien zastosować postanowienia Regulaminu studiów z 2023 r., tj. obowiązujące w dacie złożenia wniosku. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, o czym była już mowa wcześniej, że instytucja prawna wznowienia (reaktywacji) studiów ma charakter pozaustawowy. Jej istnienie, jak i przesłanki zastosowania, zależą wyłącznie od przepisów prawa wewnętrznego obowiązujących w danej uczelni, będącej jednostką autonomiczną. W konsekwencji, rozstrzygnięcie w przedmiocie wznowienia studiów nie stanowi decyzji administracyjnej w rozumieniu art. 1 pkt 1 K.p.a., gdyż nie jest ono wydawane
w oparciu o przepisy prawa powszechnie obowiązującego. Zatem zaskarżony akt i akt go poprzedzający nie jest decyzją administracyjną. Tym samym Kodeks postępowania administracyjnego nie tworzy podstawy ich wydania ani gwarancji procesowych dla ich adresatów. Powyższe nie oznacza jednak, że skarga na tego rodzaju rozstrzygnięcie jest niedopuszczalna. Stanowi ono bowiem akt, który podlega kognicji sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), jako podejmowany w ramach władczych kompetencji uprawnionego organu, w indywidualnej sprawie i dotyczy prawa gwarantowanego przez uczelnię, o ile spełnione są warunki wynikające z przepisów prawa wewnętrznego. W ponownie prowadzonym postępowaniu Rektor winien również uwzględnić stanowisko Sądu odnośnie wydania właściwego rozstrzygnięcia co do jego formy. Uznając, że w sprawie naruszono przepisy prawa procesowego i materialnego
w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd postanowił zgodnie z art. 200 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Zasądzona od organu na rzecz skarżącego kwota kosztów odpowiada wartości wpisu sądowego, jaki uiścił on inicjując postępowanie sądowe w sprawie.