IV SA/Wr 253/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o utracie statusu osoby bezrobotnej, uznając, że jednodniowa umowa o świadczenie usług w ramach rekrutacji nie powinna skutkować pozbawieniem prawa do zasiłku.
Skarżąca E. D. została pozbawiona statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z powodu zawarcia jednodniowej umowy o świadczenie usług sprzątania w ramach procesu rekrutacyjnego. Organy administracji uznały to za podjęcie innej pracy zarobkowej. WSA we Wrocławiu uchylił obie decyzje, stwierdzając, że rygorystyczne stosowanie przepisów w tej sytuacji narusza zasadę proporcjonalności i że skarżąca mogła nie być świadoma skutków prawnych umowy zawartej w celu oceny jej kwalifikacji przez potencjalnego pracodawcę.
Sprawa dotyczyła decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku przez E. D., która zawarła jednodniową umowę o świadczenie usług sprzątania w ramach procesu rekrutacyjnego. Organy administracji uznały, że podjęcie takiej umowy skutkuje utratą statusu bezrobotnego. Skarżąca argumentowała, że umowa była jedynie elementem rekrutacji, miała na celu sprawdzenie jej umiejętności przez potencjalnego pracodawcę i nie miała świadomości jej konsekwencji prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę, uchylając decyzje organów obu instancji. Sąd uznał, że choć przepisy przewidują utratę statusu bezrobotnego w przypadku podjęcia innej pracy zarobkowej, to rygorystyczne zastosowanie tych przepisów w niniejszej sprawie narusza zasadę proporcjonalności. Podkreślono, że umowa była zawarta na krótki okres, w specyficznym kontekście rekrutacyjnym, a skarżąca mogła nie być świadoma jej skutków. Sąd wskazał, że celem ustawy jest wsparcie osób poszukujących pracy, a jednodniowe świadczenie usług nie powinno pozbawiać osoby możliwości uzyskania zatrudnienia i zabezpieczenia społecznego, zwłaszcza gdy nie wpłynęło znacząco na jej sytuację materialną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, w szczególnych okolicznościach sprawy, gdy umowa była elementem rekrutacji, miała na celu ocenę kwalifikacji i skarżąca mogła nie być świadoma skutków prawnych, rygorystyczne pozbawienie statusu bezrobotnego narusza zasadę proporcjonalności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć przepisy przewidują utratę statusu bezrobotnego w przypadku podjęcia innej pracy zarobkowej, to w tej konkretnej sytuacji, gdzie umowa była jednodniowa, incydentalna i zawarta w ramach procesu rekrutacyjnego, jej skutki prawne nie powinny prowadzić do pozbawienia statusu bezrobotnego z mocą wsteczną, ze względu na naruszenie zasady proporcjonalności i potencjalny brak świadomości skarżącej.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (20)
Główne
u.p.z. art. 2 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Definicja osoby bezrobotnej, która nie może wykonywać innej pracy zarobkowej.
u.p.z. art. 33 § ust. 4 pkt 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Podstawa do pozbawienia statusu bezrobotnego, gdy osoba nie spełnia warunków określonych w art. 2 ust. 1 pkt 2.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 8 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów państwa.
k.p.a. art. 77 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, jeśli uchylono decyzję organu drugiej instancji.
Pomocnicze
u.p.z. art. 2 § ust. 1 pkt 11
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Definicja 'innej pracy zarobkowej' jako wykonywania pracy lub świadczenia usług na podstawie umów cywilnoprawnych.
u.p.z. art. 74
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Obowiązek bezrobotnego zawiadomienia o podjęciu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
u.p.z. art. 9 § ust. 1 pkt 14 lit. a i b
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Przepisy dotyczące utraty statusu bezrobotnego w związku z podjęciem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
u.p.z. art. 9 § ust. 7
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
u.p.z. art. 10 § ust. 7 pkt 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
u.p.z. art. 2 § ust. 1 pkt 36
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
u.p.z. art. 2 § ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 i ust. 4c
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
u.p.z. art. 2 § ust. 1 pkt 2
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
u.p.z. art. 33 § ust. 4 pkt 1
Ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
k.p.a. art. 8 § § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Odebranie od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw.
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych.
k.p.a. art. 10 § § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu.
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada proporcjonalności przy ograniczaniu praw i wolności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Jednodniowa umowa o świadczenie usług w ramach rekrutacji nie powinna skutkować utratą statusu bezrobotnego. Skarżąca mogła nie być świadoma skutków prawnych zawartej umowy. Pozbawienie statusu bezrobotnego w tej sytuacji narusza zasadę proporcjonalności. Organy naruszyły przepisy postępowania administracyjnego.
Odrzucone argumenty
Podjęcie jakiejkolwiek pracy zarobkowej, w tym na podstawie umowy cywilnoprawnej, skutkuje utratą statusu bezrobotnego. Organ zatrudnienia jest zobowiązany do wydania decyzji o pozbawieniu statusu bezrobotnego z mocy ustawy.
Godne uwagi sformułowania
rygoryzm, jaki wynika z tych przepisów, nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie sytuacja w jakiej znalazła się skarżąca nie jest typowa nie można być jednocześnie uprawnionym do wynagrodzenia z tytułu umowy o świadczenie usług oraz do zasiłku dla bezrobotnych podjęcie pracy przez jeden dzień na podstawie umowy cywilnoprawnej nie oznaczało, że skarżąca nie pozostawała w gotowości do podjęcia stałego zatrudnienia sankcja pozbawienia jej za okres wsteczny statusu osoby bezrobotnej [...] jest nieadekwatna do celu
Skład orzekający
Tomasz Świetlikowski
przewodniczący sprawozdawca
Daria Gawlak-Nowakowska
sędzia
Anetta Makowska-Hrycyk
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących utraty statusu bezrobotnego w przypadku podejmowania krótkoterminowych prac zarobkowych w ramach procesów rekrutacyjnych, zasada proporcjonalności w prawie administracyjnym."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych, gdzie umowa była jednodniowa i stanowiła element rekrutacji. Może nie mieć zastosowania do dłuższych umów cywilnoprawnych lub sytuacji, gdy bezrobotny świadomie podejmuje pracę zarobkową.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak rygorystyczne przepisy mogą być stosowane w sposób nieproporcjonalny w specyficznych sytuacjach życiowych, co jest interesujące dla szerszego grona odbiorców.
“Jednodniowa umowa w ramach rekrutacji kosztowała ją status bezrobotnej. Sąd stanął w jej obronie.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 253/24 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2024-10-03 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2024-05-17 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Anetta Makowska-Hrycyk Daria Gawlak-Nowakowska Tomasz Świetlikowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6330 Status bezrobotnego Hasła tematyczne Bezrobocie Skarżony organ Wojewoda Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 735 art. 2 ust. 1 pkt 2 i 33 ust. 4 pkt 1 Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t. j.) Dz.U. 2023 poz 775 art. 7, 8 par. 1 i 77 par. 1 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.) Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Kiermacka po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 3 października 2024 r. sprawy ze skargi E. D. na decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia 26 marca 2024 r., nr ZP-P.8641.32.2024.AK w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Wrocławia z dnia 12 lutego 2024 r., nr SZ.6100.5217.2024.KM. Uzasadnienie Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Wydaną z upoważnienia Prezydenta Wrocławia (dalej: organ pierwszej instancji) decyzją uznano E. D. (dalej: strona, skarżąca) za osobę bezrobotną z dniem 26 czerwca 2023 r. i przyznano jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych od 26 czerwca 2023 r. do 24 czerwca 2024 r. W dniu 9 lutego 2024 r. organ pierwszej instancji - w wyniku pozyskania raportu ZUS-U1 - powziął informację o podleganiu przez stronę ubezpieczeniom społecznym od 19 stycznia 2024 r. z tytułu wykonywania innej pracy zarobkowej. Na tej podstawie, powołując się na art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 9 ust. 7, art. 10 ust. 7 pkt 1 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 36, art. 2 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 1 i ust. 4c ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2023 r., poz. 735 ze zm., dalej: ustawa o promocji zatrudnienia), wydał decyzję z 12 lutego 2024 r. o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 19 stycznia 2024 r. i nadał jej rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu wskazał, że z posiadanych dokumentów wynika, że strona podjęła inną pracę zarobkową, co zgodnie z ww. przepisami skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. Od powyższej decyzji strona złożyła odwołanie. Wojewoda Dolnośląski (dalej: Wojewoda) - po rozpatrzeniu sprawy w trybie instancyjnym - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W toku postępowania ustalono, że strona w dniu 19 stycznia 2024 r. zawarła umowę o świadczenie usług. Nie poinformowała przy tym organu pierwszej instancji ani o zawarciu umowy, ani o zamiarze wzięcia udziału w procesie rekrutacyjnym. Z treści umowy wynika, że od wynagrodzenia przewidzianego za jej wykonanie dokonane zostaną potrącenia, m. in. na poczet składek na ubezpieczenia społeczne. Wojewoda wskazał, że dla uzyskania czy posiadania statusu bezrobotnego konieczne jest niewykonywanie innej pracy zarobkowej, także w postaci świadczenia usług na podstawie umów cywilnoprawnych. Sam fakt podjęcia w czasie zarejestrowania w urzędzie pracy jakiejkolwiek pracy zarobkowej, bez względu na wysokość zarobku oraz okresu jej świadczenia, skutkuje utratą statusu osoby bezrobotnej. Nie jest dopuszczalne równoległe posiadanie statusu bezrobotnego oraz wykonywanie pracy zarobkowej i podleganie z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym. Jeżeli osoba bezrobotna aktywizuje swoją sytuację zawodową choćby na jeden dzień, to nie może zarazem pozostawać osobą o statusie bezrobotnego i korzystać z przywilejów dotyczących osób bezrobotnych, wynikających z przepisów prawa. Nie można być jednocześnie uprawnionym do wynagrodzenia z tytułu umowy o świadczenie usług oraz do zasiłku dla bezrobotnych. Z tych względów, wobec rozpoczęcia wykonywania przez stronę pracy zarobkowej od 19 stycznia 2024 r., Wojewoda stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo orzekł o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z tym dniem. Przy czym Wojewoda nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania i uznał, że materiał dowodowy zebrany w sprawie był wystarczający do wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia. W skardze na decyzję Wojewody skarżąca zarzuciła naruszenie: 1) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegające na błędnej wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i uznaniu, że wykonywanie przez nią usługi przez okres jednego dnia stanowi podstawę do pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej; 2) art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, polegające na pozbawieniu jej statusu osoby bezrobotnej i przyjęciu, że nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, w sytuacji, w której jest osobą pozostającą poza zatrudnieniem, nie wykonuje innej pracy zarobkowej, jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub danej służbie oraz spełnia wszystkie przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. a-m ustawy; 3) art. 7 i 77 § 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.) poprzez zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób niewyczerpujący, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego przyjęcia, że skarżąca utraciła status osoby bezrobotnej i prawo do zasiłku z dniem 19 stycznia 2024 r.; 4) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do strony; 5) art. 8 § 2 k.p.a. poprzez odejście od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym; 6) art. 9 k.p.a. poprzez niepoinformowanie o okolicznościach faktycznych i prawnych oraz nieukierunkowanie co do przepisów prawa znajdujących zastosowanie w sprawie; 7) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniosła, że w styczniu 2024 r. brała udział w procesie rekrutacyjnym, który obejmował dwa etapy – rozmowę kwalifikacyjną i pięciogodzinne próby praktyczne, podczas których pracodawca chciał ocenić umiejętności oraz kwalifikacje potencjalnego przyszłego pracownika. W celu przeprowadzenia drugiego etapu rekrutacji zawarła umowę o świadczenie usług sprzątania powierzchni biurowej. Umowę zawarto na czas określony jednego dnia (tj. 19 stycznia 2024 r.), zaś z tytułu świadczenia usług zlecający zobowiązał się do zapłaty wynagrodzenia w maksymalnej wysokości 138,50 zł brutto. Podczas rekrutacji nikt nie poinformował skarżącej o potencjalnych skutkach podpisania tej umowy, ani o odprowadzaniu z tego tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Celem umowy było umożliwienie skarżącej wzięcia udziału w drugim etapie rekrutacji i sprawdzenie jej umiejętności, a nie zatrudnienie. Umowa nie została zawarta w celu rozpoczęcia współpracy z pracodawcą, tylko dla przeprowadzenia praktycznego egzaminu, na podstawie którego miała zapaść decyzja o ewentualnym zatrudnieniu. Skarżącej nie udało się uzyskać dalszego zatrudnienia po dniu próbnym. W ocenie skarżącej uznanie, że wykonywanie umowy przez okres jednego dnia stanowi podstawę do utraty statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku, jest sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co potwierdza orzecznictwo sądowe. Skarżąca aktywnie poszukuje pracy i stara się uzyskać zatrudnienie, a karanie jej za wzięcie udziału w procesie rekrutacyjnym jest niecelowe. W skardze opisała również swoją sytuację życiową, wskazując że odebranie zasiłku doprowadzi ją na skraj nędzy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga okazała się uzasadniona. Po dokonaniu kontroli zaskarżonej decyzji, mając na uwadze stan faktyczny i prawny sprawy, sformułowane w skardze zarzuty i wspierające je argumenty, Sąd stwierdził, że wystąpiły podstawy do zakwestionowania stanowiska organu wyrażonego w tej decyzji. Materialnoprawną podstawę skarżonego orzeczenia stanowią przepisy ustawy o promocji zatrudnienia. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, ilekroć w ustawie jest mowa o bezrobotnym - oznacza to osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 1 i 2 lit. a-g oraz i-m oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 2 lit. ha, która bezpośrednio przed rejestracją jako bezrobotna była zatrudniona nieprzerwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres co najmniej 6 miesięcy, oraz osobę, o której mowa w art. 1 ust. 3 pkt 3, 4 i 4a, niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli jest osobą niepełnosprawną, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkołach dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły oraz uczącej się w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej, prowadzącej kształcenie w formie stacjonarnej lub zaocznej, lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, jeżeli spełnia pozostałe wymogi podane w tym przepisie. Z kolei "inna praca zarobkowa" oznacza wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło lub umowy o pomocy przy zbiorach w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników albo wykonywanie pracy w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych (art. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy). Zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 1 omawianej ustawy, starosta, z zastrzeżeniem art. 75 ust. 3, pozbawia statusu bezrobotnego bezrobotnego, który nie spełnia warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2. Przy czym jednym z obowiązków bezrobotnego jest zawiadomienie w ciągu 7 dni powiatowego urząd pracy o podjęciu zatrudnienia, innej pracy zarobkowej lub o złożeniu wniosku o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej oraz o zaistnieniu innych okoliczności powodujących utratę statusu bezrobotnego albo utratę prawa do zasiłku (art. 74 tej ustawy). Istota sporu w sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy wobec zawarcia i wykonania przez skarżącą umowy o świadczenie usług sprzątania powierzchni biurowej na okres jednego dnia (19 stycznia 2024 r.), za wynagrodzeniem w wysokości 138,50 zł brutto, od którego odprowadzone zostały składki na ubezpieczenie społeczne, organy prawidłowo orzekły o pozbawieniu skarżącej statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku od dnia 19 stycznia 2024 r. Uznając zasadność wniesionej skargi Sąd wziął pod uwagę, że o ile z powołanych przepisów wynika, iż podjęcie przez bezrobotnego w czasie posiadania statusu bezrobotnego innej pracy zarobkowej, w tym świadczenie usług na podstawie umowy cywilnoprawnej, skutkuje z mocy ustawy utratą statusu osoby bezrobotnej, a organ zatrudnienia jest zobowiązany do wydania z urzędu decyzji w przedmiocie pozbawienia statusu bezrobotnego, to jednak rygoryzm, jaki wynika z tych przepisów, nie może mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Sądowi orzekającemu w tej sprawie znane jest też orzecznictwo prezentujące rygorystyczne definiowanie pojęcia wykonywania pracy i okresu jej wykonywania, zgodnie z którym niezależnie od podstawy prawnej wykonywania pracy zarobkowej i okresu tej pracy, fakt wykonywania pracy uzasadnia pozbawienie statusu osoby bezrobotnej na czas nieokreślony (np. wyroki: NSA z 15 listopada 2018 r., I OSK 2233/18; WSA w Szczecinie z 16 czerwca 2016 r., II SA/Sz 66/16, dostępne - podobnie jak wszystkie powołane niżej orzeczenia sądów administracyjnych - w CBOSA). Niemniej, z uwagi na szczególne okoliczności badanej sprawy, pogląd ten nie zasługuje na aprobatę. Przypomnieć należy, że sytuacja w jakiej znalazła się skarżąca nie jest typowa. Jak wyjaśniła w odwołaniu i skardze, umowa o świadczenie usług sprzątania powierzchni biurowej przez okres jednego dnia - 19 stycznia 2024 r., której wykonanie stanowiło przesłankę pozbawienia jej statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, została przez nią zawarta w toku procesu rekrutacyjnego. Jej celem było umożliwienie potencjalnemu przyszłemu pracodawcy dokonania oceny jej umiejętności przed ewentualnym podjęciem współpracy. Zawarcie tej umowy było w istocie konieczne dla uzyskania realnej możliwości zatrudnienia, gdyż pracodawca, przeprowadzając tę praktyczną próbę, chciał sprawdzić jej kwalifikacje przed zatrudnieniem. W tych okolicznościach zasadne jest założenie, że nieudzielenie zgody na ten "egzamin" pozbawiłoby skarżącą szans na otrzymanie zatrudnienia i podjęcie aktywności zawodowej. Przy czym, podczas rekrutacji nikt nie poinformował skarżącej o skutkach podpisania tej umowy. Jednocześnie nie istnieją żadne racjonalne przesłanki, aby nie dać wiary skarżącej, że nie miała ona świadomości, że wzięcie udziału w tak zaplanowanej rekrutacji będzie równoznaczne z utratą statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że warunkiem zastosowania sankcji pozbawienia statusu bezrobotnego jest pouczenie o nałożonym obowiązku w sposób umożliwiający mu jego późniejsze wykonanie. Zatem bezrobotny może zostać pozbawiony statusu bezrobotnego tylko wówczas, jeżeli miał świadomość wystąpienia zdarzeń, które zgodnie z udzielonym mu uprzednio w sposób właściwy pouczeniem, skutkują utratą statusu bezrobotnego (zob. wyrok WSA w Bydgoszczy z 1 grudnia 2023 r., II SA/Bd 820/23). W okolicznościach niniejszej sprawy usprawiedliwione jest stanowisko, iż z uwagi na szczególne okoliczności faktyczne - zawarcie umowy na okres jednego dnia próbnego, na jednym z etapów rekrutacji, w celu sprawdzenia przydatności do pracy - skarżąca mogła być nieświadoma co do skutków prawnych zawartej umowy. Podkreślenia też wymaga, że przyczyną utraty statusu osoby bezrobotnej jest pozostawanie nie w jakimkolwiek stosunku cywilnoprawnym, ale tylko w takim, który koliduje z gotowością do podjęcia pracy. Ważnym elementem ustawowej definicji osoby bezrobotnej jest pozostawanie w pełnej i rzeczywistej gotowości do podjęcia zatrudnienia (por. wyroki: NSA z 14 grudnia 2017 r., I OSK 547/17; WSA w Olsztynie z 14 lipca 2016 r., II SA/Ol 661/16). Zdaniem Sądu, podjęcie pracy przez jeden dzień na podstawie umowy cywilnoprawnej nie oznaczało, że skarżąca nie pozostawała w gotowości do podjęcia stałego zatrudnienia. W szczególności, że było to jednorazowe, kilkugodzinne świadczenie usług w toku prowadzonego procesu rekrutacyjnego, mające na celu sprawdzenie kwalifikacji skarżącej przez potencjalnego pracodawcę, a więc wydarzenie z całą pewnością incydentalne. W ocenie Sądu, organy wydając zaskarżone decyzje w tej sprawie naruszyły zasadę proporcjonalności wynikającą z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP (także art. 8 § 1 k.p.a.), zgodnie z którym ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Niewątpliwie, status bezrobotnego nie zależy od uznania organów orzekających, gdyż treść art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudniania jest kategoryczna i żadne inne okoliczności, poza wymienionymi w ustawie, nie mogą mieć znaczenia przy określaniu tego statusu. Powyższe nie przekreśla jednak możliwości naruszenia zasady proporcjonalności przy pozbawianiu statusu bezrobotnego (zob. wyrok WSA w Olsztynie z 22 czerwca 2021 r., II SA/ Ol 276/21). Może to mieć miejsce w realiach konkretnej sprawy, kiedy ingerencja w sferę praw jednostki nie pozostaje w racjonalnej i właściwej proporcji do celów, których ochrona uzasadnia dokonane ograniczenie praw. Nie można bowiem pomijać, że celem ustawy o promocji zatrudnienia jest zwiększenie zatrudnienia i zahamowanie wzrostu bezrobocia, w tym rozwiązywanie problemów społecznych, zwłaszcza takich jak bezrobocie, ubóstwo i wykluczenie społeczne (zob. m.in. wyrok NSA z 25 lipca 2018 r., I OSK 1020/18). Istotą powołanego przepisu jest to, że zasiłek dla bezrobotnych ma zapewnić środki do życia w okresie przejściowym między utratą pracy, a znalezieniem nowej. Jeśli strona posiada stosowne środki z innych źródeł, to odpada uzasadnienie dla ich wypłacania ze środków publicznych. W sytuacji, gdy przychód jest jednorazowy, cel przyznania zasiłku dalej istnieje. Zastosowana wobec skarżącej sankcja, polegająca na pozbawieniu jej za okres wsteczny statusu bezrobotnej i prawa do zasiłku od 19 stycznia 2024 r., w sytuacji, w której tylko przez jeden dzień, incydentalnie, świadczyła usługi na podstawie umowy cywilnoprawnej, za maksymalnym wynagrodzeniem w kwocie 138,50 zł brutto, jest nieadekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Celem ustawodawcy było bowiem uznanie za bezrobotną osoby, która jest niezatrudniona i nie wykonuje innej pracy zarobkowej oraz jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia. Przypomnieć należy, że skarżąca po zakończeniu procesu rekrutacji ostatecznie nie podjęła zatrudnienia. Jednodniowa praca nie zmieniła na tyle materialnie jej położenia i jej pozycji społecznej, że powinna przestać być bezrobotną. Podzielić należy też pogląd zaprezentowany przez WSA w Gliwicach, który w wyroku z 28 kwietnia 2016 r., IV SA/Gl 809/15 stwierdził, że jedynie oczywisty stan zatrudnienia może spowodować to, że osoba bezrobotna przestała spełniać warunki do posiadania takiego statusu i o takiej oczywistości można mówić tylko i wyłącznie wtedy, gdy bezrobotny uzyskał stałe zatrudnienie, a nie zatrudnienie incydentalne. W tej sprawie organy zastosowały sankcję pozbawienia skarżącej statusu bezrobotnego z datą wsteczną nie biorąc pod uwagę żadnych innych okoliczności. Tymczasem organy powinny były rozważyć, czy z uwagi na słuszny interes strony w postępowaniu (skarżącej), nie należało orzec co najwyżej o utracie statusu bezrobotnej jedynie na okres jednego dnia (19 stycznia 2024 r.), w którym stwierdzono objęcie ubezpieczeniem społecznym. Nie stoi temu na przeszkodzie przepis art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia, który nie zabrania orzeczenia o pozbawieniu statusu bezrobotnego jedynie za okres, w którym nie spełniał on warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 tej ustawy (por. wyroki: NSA z 14 grudnia 2017 r., I OSK 547/17; WSA w Olsztynie z 11 sierpnia 2020 r., II SA/Ol 265/20; WSA w Bydgoszczy z 26 listopada 2019 r., II SA/Bd 650/19 i przywołane tam orzecznictwom, m. in. wyroki: WSA w Krakowie z 22 czerwca 2016 r., III SA/Kr 1429/15 i WSA w Szczecinie z 19 września 2013 r., II SA/Sz 668/13). Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że narusza zasadę proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) pozbawienie skarżącej za okres wsteczny statusu osoby bezrobotnej, a w dalszej konsekwencji prawa do zasiłku i prawa do zabezpieczenia społecznego, w sytuacji, gdy tylko przez kilka godzin wykonała ona usługę na podstawie umowy cywilnoprawnej, uzyskując niewielki dochód. Jest to bowiem sankcja nieadekwatna do celu, jaki powinien zostać osiągnięty w wyniku podjęcia decyzji na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że w sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7, art. 8 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, polegającego na błędnej wykładni art. 33 ust. 4 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia. Wskazane uchybienia prowadzą do konieczności uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zaś na podstawie art. 135 p.p.s.a. również decyzji ją poprzedzającej, o czym Sąd orzekł w sentencji wyroku. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią wyżej przedstawione rozważania Sądu. Ocenią materiał dowodowy zgodnie z przedstawionymi wskazaniami Sądu, a następnie - w oparciu o całość zgromadzonego w sprawie materiału i powołane przepisy prawa materialnego - rozstrzygną sprawę, a wyniki tego rozstrzygnięcia przedstawią w uzasadnieniu decyzji, spełniającym wymogi art. 107 § 3 k.p.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI