IV SA/WR 249/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem skargi było uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego J. H. na córkę S. H. na okres świadczeniowy 2024/2025. Skarżący powoływał się na prawomocne postanowienie sądu rodzinnego z 2018 r., które powierzyło mu wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, argumentując, że zgodnie z art. 26 KC, miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce zamieszkania rodzica z powierzoną władzą. Sąd administracyjny oddalił skargę, wskazując, że dla przyznania świadczenia wychowawczego kluczowe jest faktyczne wspólne zamieszkiwanie i sprawowanie opieki nad dzieckiem oraz zaspokajanie jego potrzeb życiowych, co potwierdził przeprowadzony wywiad środowiskowy. Sąd podkreślił, że celem świadczenia jest dobro dziecka i pokrycie jego bieżących wydatków, a nie nagradzanie sytuacji prawnej rodzica, który faktycznie nie sprawuje opieki od lat. W ocenie sądu, ustalenia faktyczne dotyczące braku faktycznej opieki i wspólnego zamieszkiwania przeważają nad prawnym ustaleniem miejsca zamieszkania dziecka.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie priorytetu faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem nad prawnym miejscem zamieszkania przy przyznawaniu świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia wychowawczego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu rodzicielskiego i braku faktycznej opieki ze strony jednego z rodziców, mimo posiadania władzy rodzicielskiej.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dla przyznania świadczenia wychowawczego kluczowe jest prawne miejsce zamieszkania dziecka ustalone przez sąd rodzinny, czy faktyczne wspólne zamieszkiwanie i sprawowanie opieki nad dzieckiem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Dla przyznania świadczenia wychowawczego kluczowe jest faktyczne wspólne zamieszkiwanie i sprawowanie opieki nad dzieckiem oraz zaspokajanie jego potrzeb życiowych, a nie tylko prawne miejsce zamieszkania ustalone przez sąd rodzinny.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny podkreślił, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka i opieką nad nim. W związku z tym, istotne są przesłanki faktyczne, takie jak wspólne zamieszkiwanie i sprawowanie faktycznej opieki, które pozwalają na zaspokojenie potrzeb dziecka. Prawne ustalenie miejsca zamieszkania dziecka, w sytuacji gdy rodzic faktycznie nie sprawuje opieki, nie jest wystarczające do przyznania świadczenia.
Czy organ administracji publicznej lub sąd administracyjny powinien rozstrzygać spór między rodzicami o to, kto ma rację w kwestii opieki nad dzieckiem, czy też skupić się na ustaleniu faktycznego stanu rzeczy w kontekście przepisów o świadczeniach rodzinnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rola organów administracji i sądów administracyjnych w sprawach o świadczenia rodzinne polega na ocenie, kto faktycznie opiekuje się dzieckiem i w związku z tą opieką powinien otrzymać świadczenie, kierując się przede wszystkim dobrem małoletniej, a nie na rozstrzyganiu sporów między rodzicami.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że przedmiotem postępowania administracyjnego i sądowego w sprawie świadczenia wychowawczego jest ustalenie, kto faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem i spełnia warunki do otrzymania świadczenia, a nie rozstrzyganie o prawach rodzicielskich czy sporach między rodzicami. Celem jest zapewnienie środków na potrzeby dziecka.
Przepisy (9)
Główne
u.p.w.d. art. 4 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.
u.p.w.d. art. 4 § 2
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
Świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca.
Pomocnicze
u.p.w.d. art. 22
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
W przypadku zbiegu prawa rodziców do świadczenia, wypłaca się temu, kto faktycznie sprawuje opiekę, a jeśli równocześnie, to temu, kto pierwszy złożył wniosek. Organ może zlecić wywiad środowiskowy w celu ustalenia osoby sprawującej opiekę.
u.p.w.d. art. 27 § 1
Ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci
ZUS może zmienić lub uchylić prawo do świadczenia, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia.
k.c. art. 26 § 1
Kodeks cywilny
Miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.
p.u.s.a. art. 3 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.
p.u.s.a. art. 134 § 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd oddala skargę, jeżeli brak jest podstaw do uwzględnienia jej w całości lub w części.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktyczne sprawowanie opieki nad dzieckiem i wspólne z nim zamieszkiwanie jest kluczowe dla przyznania świadczenia wychowawczego. • Cel świadczenia wychowawczego to zaspokojenie bieżących potrzeb dziecka, a nie nagradzanie sytuacji prawnej rodzica, który nie sprawuje faktycznej opieki.
Odrzucone argumenty
Prawne miejsce zamieszkania dziecka, ustalone przez sąd rodzinny, powinno decydować o prawie do świadczenia wychowawczego, nawet jeśli rodzic faktycznie nie sprawuje opieki. • Uchylenie świadczenia wychowawczego w sytuacji, gdy dziecko zostało "uprowadzone" przez matkę, stanowi przyzwolenie na ignorowanie orzeczeń sądu rodzinnego.
Godne uwagi sformułowania
nie jest to "nagradzanie" napiętnowanego zachowania matki • nie jest to "legalizacja" zachowania matki dziecka • nie tyle tzw. prawne miejsce zamieszkania dziecka (wskazane w orzeczeniu sądowym – tak jak oczekiwał skarżący), co faktyczne miejsce jego zamieszkiwania • nie ma faktycznych możliwości "opieki nad nim i zaspokojenia jego potrzeb życiowych"
Skład orzekający
Andrzej Nikiforów
przewodniczący sprawozdawca
Aneta Brzezińska
sędzia
Ewa Kamieniecka
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie priorytetu faktycznego sprawowania opieki nad dzieckiem nad prawnym miejscem zamieszkania przy przyznawaniu świadczeń rodzinnych, w tym świadczenia wychowawczego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji konfliktu rodzicielskiego i braku faktycznej opieki ze strony jednego z rodziców, mimo posiadania władzy rodzicielskiej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa porusza ważny społecznie temat świadczeń rodzinnych i konfliktu rodzicielskiego, pokazując, jak sąd administracyjny interpretuje przepisy w kontekście faktycznych relacji rodzinnych.
“Czy prawo do świadczenia wychowawczego zależy od faktycznej opieki, czy od orzeczenia sądu?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.