IV SA/WR 247/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-10-14
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek powodziowyklęska żywiołowaszkody powodzioweniezbędne potrzeby bytowegospodarstwo domowemiejsce zamieszkaniawłaściciel nieruchomości

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku powodziowego, uznając, że skarżąca nie spełniła przesłanki prowadzenia gospodarstwa domowego w zalanej nieruchomości, gdyż jej centrum życiowe znajdowało się gdzie indziej.

Skarżąca wniosła o przyznanie zasiłku powodziowego po zalaniu jej domu we wrześniu 2024 r. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, argumentując, że skarżąca nie prowadziła gospodarstwa domowego w zalanej nieruchomości w dniu powodzi, a jej centrum życiowe znajdowało się w innym miejscu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów i podkreślając, że zasiłek ma na celu zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, które w tym przypadku były już zaspokojone.

Przedmiotem sprawy była skarga Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Burmistrza o odmowie przyznania zasiłku powodziowego. Skarżąca wniosła o zasiłek po tym, jak jej dom w Ś. został zalany podczas powodzi we wrześniu 2024 r. Organy administracji odmówiły przyznania zasiłku, ponieważ skarżąca, mimo że była właścicielką zalanej nieruchomości, oświadczyła, że jej stałym miejscem zamieszkania i centrum życiowym jest W., gdzie prowadziła gospodarstwo domowe w dniu powodzi. Zgodnie z przepisami ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz zasadami udzielania pomocy finansowej, zasiłek celowy na pomoc doraźną przysługuje osobom prowadzącym gospodarstwo domowe w budynku dotkniętym powodzią w dniu jej wystąpienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że skarżąca nie spełniła tej kluczowej przesłanki. Sąd podkreślił, że zasiłek powodziowy ma na celu zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, a w przypadku skarżącej potrzeby te były zaspokojone w miejscu jej stałego zamieszkania. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów postępowania ani prawa materialnego przez organy administracji.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, osoba taka nie jest uprawniona do zasiłku powodziowego, jeśli jej centrum życiowe i gospodarstwo domowe znajdowały się w innym miejscu, a jej niezbędne potrzeby bytowe były zaspokojone.

Uzasadnienie

Zasiłek powodziowy ma na celu zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych poszkodowanych. Kluczowym warunkiem jest prowadzenie gospodarstwa domowego w zalanej nieruchomości w dniu wystąpienia powodzi, co oznacza, że miejsce to stanowiło centrum życiowe wnioskodawcy.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (13)

Główne

ustawa powodziowa art. 5 § 1

Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi

Zasiłek powodziowy może być przyznany rodzinie lub osobie samotnie gospodarującej, poszkodowanej w wyniku powodzi, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Kluczowe jest prowadzenie gospodarstwa domowego w dniu wystąpienia powodzi w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym na terenie dotkniętym powodzią.

rozporządzenie art. 3

Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r.

Pomocnicze

u.p.s. art. 6 § 14

Ustawa o pomocy społecznej

Definicja rodziny jako osób spokrewnionych lub niespokrewnionych pozostających w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujących i gospodarujących.

u.p.s. art. 6 § 9

Ustawa o pomocy społecznej

Definicja osoby samotnie gospodarującej jako osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe.

u.p.s. art. 39 § 2

Ustawa o pomocy społecznej

Przykładowy katalog niezbędnych potrzeb bytowych, obejmujący m.in. koszty zakupu żywności, leków, odzieży, drobnych remontów.

k.c. art. 25

Kodeks cywilny

k.p.a. art. 6

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § 2

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarżąca nie spełniła przesłanki prowadzenia gospodarstwa domowego w zalanej nieruchomości w dniu powodzi, ponieważ jej centrum życiowe znajdowało się w innym miejscu. Niezbędne potrzeby bytowe skarżącej były zaspokojone w miejscu jej stałego zamieszkania.

Odrzucone argumenty

Skarżąca spełnia wymogi przyznania zasiłku powodziowego, ponieważ została poszkodowana w wyniku powodzi. Skarżąca okresowo mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe w obu budynkach (zalanej nieruchomości i miejscu stałego zamieszkania). Przepisy nie wymagają, aby miejsce wystąpienia powodzi było miejscem zamieszkania osoby ubiegającej się o zasiłek.

Godne uwagi sformułowania

niezbędna potrzeba bytowa centrum życiowe prowadzenie gospodarstwa domowego w dniu wystąpienia powodzi pomoc państwa nie stanowi rekompensaty, odszkodowania czy zadośćuczynienia

Skład orzekający

Anetta Makowska-Hrycyk

przewodniczący sprawozdawca

Daria Gawlak-Nowakowska

sędzia

Gabriel Węgrzyn

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja warunków przyznania zasiłku powodziowego, zwłaszcza wymogu prowadzenia gospodarstwa domowego w zalanej nieruchomości i pojęcia niezbędnej potrzeby bytowej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powodzi i przepisów ustawy powodziowej; interpretacja pojęcia 'centrum życiowego' i 'gospodarstwa domowego' może być stosowana analogicznie w innych sprawach dotyczących pomocy społecznej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu pomocy po klęskach żywiołowych i precyzyjnej interpretacji przepisów, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem administracyjnym i socjalnym.

Czy zasiłek powodziowy należy się właścicielowi zalanej nieruchomości, jeśli tam nie mieszkał?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 247/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-10-14
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-05-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Anetta Makowska-Hrycyk /przewodniczący sprawozdawca/
Daria Gawlak-Nowakowska
Gabriel Węgrzyn
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 654
art. 4 ust. 1
Ustawa z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 14 października 2025 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 17 stycznia 2025 r. nr SKO 4101/518/2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku powodziowego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi Z. K. (dalej: skarżąca) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 17 stycznia 2025 r. nr SKO 4101/518/2024 utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Radków (dalej: Burmistrz, organ pierwszej instancji) z dnia 31 października 2024 r. nr OPS/291000/2024/10/002097 o odmowie przyznania zasiłku powodziowego.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżąca w dniu 9 października 2024 r. złożyła wniosek o przyznanie powodziowego , o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 645; dalej: ustawa powodziowa). We wniosku tym wskazała, że mieszka i jest zameldowana pod adresem we W. "ul. [...]". Oświadczyła, że dom położony w Ś. [...] został zalany w podczas powodzi w dniach 15-16 września 2024 r. na wysokość 30-45 cm. Zniszczeniu uległy pm.in. odłogi, meble, ściany, urządzenia agd (pralka, lodówka). Oświadczyła, że jej miejscem zamieszkania i zameldowania jest W., "ul. [...]". Oświadczenia z wniosku zostały złożone z pouczeniem o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (pkt 5 wniosku).
Decyzją z dnia 31 października 2024 r. - wydaną m.in. na podstawie art. 5 ustawy powodziowej w zw. z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r. oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz.U. z 2024 r., poz. 1859 i 1371; dalej: "rozporządzenie") – odmówił przyznania zasiłku powodziowego. Ustalił w oparciu o wniosek i pisemne oświadczenie skarżącej z 9 października 2024 r., że w wyniku powodzi, która wystąpiła we wrześniu 2024 r. zalaniu uległ budynek jednorodzinny położony w Ś. nr [...], którego skarżąca jest właścicielką. Ustalił – w oparciu o oświadczenie skarżącej z 9 października 2024 r. - że skarżąca zamieszkuje we W. przy "ul. [...]" nr [...] i w dniu wystąpienia powodzi tam prowadziła gospodarstwo domowe. Powołując się na protokół z dnia 20 września 2024 r. Komisji ds. szacowania szkód – powołanej zarządzeniem wewnętrznym nr 13/2022 Burmistrza Miasta i Gminy Radków z dnia 1 sierpnia 2022 r. w sprawie powołania komisji ds. szacowania strat w mieniu komunalnym oraz budynkach mieszkalnych wywołanych klęskami żywiołowymi zmienionym zarządzeniem nr 28/2024 z dnia 16 września 2024 r. - wskazał, że w budynku skarżącej zalane zostały m.in. ściany, podłogi oraz meble, a woda osiągnęła poziom ok. [...] cm, przy czym budynek nie jest zamieszkały. Na podstawie tych ustaleń Burmistrz stwierdził, że skarżąca zamieszkuje we W., gdzie mieści się jej centrum życiowe, stale przebywa i gospodaruje. Odwołując się do treści Części I ust. 7 zatwierdzonych przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 18 października 2024 r. "Zasad udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa z części 85 – Budżety wojewodów, dział 852 – Pomoc społeczna, rozdział 85278 – Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r." (dalej: Zasady, Zasady udzielania pomocy finansowej) wskazał, ze zasiłek celowy na pomoc doraźną przyznawany jest rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym prowadzącym w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub w lokalu mieszkalnym na terenie obszaru dotkniętego powodzią. Następnie odwołując się do przepisów art. 5 ust. 1 ustawy powodziowej i art. 25 Kodeksu cywilnego organ pierwszej instancji stwierdził, że pomoc państwa do przyznania zasiłku powodziowego wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek: wystąpienia powodzi i prowadzenia w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwa domowego w lokalu mieszkalnym na terenie dotkniętym powodzią. Ocenił, że ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje, że skarżąca warunku tego nie spełniła, wobec czego brak jest podstaw do udzielenia ww. zasiłku.
W odwołaniu skarżąca zarzuciła niezastosowanie przez organ pierwszej instancji przepisu art. 5 ustawy powodziowej wz. z § 3 rozporządzenia argumentując, że skarżąca spełnia wymogi przewidziane ww. przepisem, tj. została poszkodowana w wyniku powodzi, ponieważ zalaniu uległ budynek, w tym wyposażenie i meble, w którym skarżący zamieszkuje. Kwestionowała też , ze do przyznania zasiłku powodziowego niezbędne jest, aby miejsce wystąpienia powodzi było miejscem zamieszkania osoby ubiegającej się o zasiłek. Zarzuciła ponadto dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego i ustalenie, że skarżąca nie prowadziła gospodarstwa domowego w zalanym budynku, podczas gdy skarżąca mieszka okresowo zarówno we W. jak i w Ś., co oznacza, że w obu miejscach prowadzi gospodarstwo domowe.
Zaskarżona decyzją (z 17 stycznia 2025 r.) SKO utrzymało w mocy decyzję Burmistrza. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał treść art. 5 ust. 1 ustawy powodziowej. Wyjaśnił, że zasiłek powodziowy nie jest przeznaczony dla wszystkich osób, które w jakikolwiek sposób ucierpiały na skutek powodzi, a ponadto nie służy zaspokojeniu wszelkich ich potrzeb, a wyłącznie niezbędnych potrzeb bytowych, a więc takich, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia i zdrowia. Wskazał, że zasiłek powodziowy nie przysługuje każdemu, kto jest właścicielem nieruchomości dotkniętej klęską żywiołową, ale tym osobom i rodzinom, które zamieszkują w domach lub lokalach mieszkalnych, które uległy zniszczeniu bądź uszkodzeniu i które to osoby przez to zdarzenie znalazły się w szczególnie trudnej sytuacji życiowej, gdyż utraciły możliwość zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, której nie są w stanie same przezwyciężyć przy wykorzystaniu własnych zasobów i możliwości. Powołując się na oświadczenie skarżącej z 9 października 2024 r. o zamieszkiwaniu na stałe we W. organ odwoławczy w rezultacie stwierdził, że skarżąca ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w innym budynku niż ten, który uległ uszkodzeniu w wyniku klęski żywiołowej. Wskazał ponadto, że pomoc w postaci zasiłku powodziowego nie stanowi rekompensaty, odszkodowania czy zadośćuczynienia ze strony państwa, lecz ma służyć obywatelom w najcięższych sytuacjach życiowych, gdy ich podstawowe potrzeby egzystencjalne nie mogą być przez nie zaspokojone we własnym zakresie. Ocenił, ze w przypadku skarżącej – na podstawie zebranego materiału dowodowego – miejscem stałego zamieszkania jest W., zatem nie ma potrzeby badania kwestii prowadzenia przez skarżącą gospodarstwa domowego w dwóch miejscach. W sprawie nie została bowiem spełniona podstawowa przesłanka do udzielenia pomocy, tj. wystąpienie niezbędnej potrzeby bytowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżąca wniosła o uchylenie decyzji SKO w całości oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw wg norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 6 i art. 7 w zw. z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) poprzez
Dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego i ustalenie, ze u skarżącej nie było potrzeby zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, bowiem ma zaspokojoną pomoc mieszkaniową w innym miejscu. Zarzuciła też naruszenie prawa materialnego, tj. art. 5 ustawy powodziowej w zw. z § 3 rozporządzenia poprzez jego niezastosowanie podczas gdy skarżąca spełnia wymogi przewidziane ww. przepisem do jego przyznania. W uzasadnieniu skargi W., jak i w Ś., co oznacza, że w obu miejscach prowadzi gospodarstwo domowe; 3) art. 6 i 7 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP poprzez przyjęcie przez organ, że do przyznania zasiłku celowego wskazanego w art. 40 ust. 2 u.p.s. niezbędne jest, aby miejsce wystąpienia powodzi było miejscem zamieszkania osoby ubiegającej się o zasiłek, podczas kiedy żaden przepis ustawy nie stawia takiego wymogu. W uzasadnieniu skargi uargumentowała jej wnioski i zarzuty.
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy stanowił przede wszystkim przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi (Dz.U. z 2024 r., poz. 645; dalej: ustawa powodziowa).
W sprawie jest bezsporne, że skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku powodziowego wz. ze skutkami powodzi we wrześniu 2024 r, która uszkodziła budynek położony w Ś. nr [...] stanowiący własność skarżącej. Poza sporem pozostaje ustalenie, że skarżąca mieszka i w dniu powodzi przebywała we W. przy "ul. [...]".
Bezspornie ponadto nieruchomość w Ś. jest położona na terenie objętym stanem klęski żywiołowej w gminie R., powiat kłodzki, co wynika z § 2 pkt 1) lit. a) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 września 2024 r. w sprawie wykazu gmin, w których są stosowane szczególne rozwiązania związane z usuwaniem skutków powodzi z września 2024 r., oraz rozwiązań stosowanych na ich terenie (Dz.U. z 2024 r., poz. 1859 ze zm.).
Zagadnieniem spornym w sprawie jest spełnienie przez skarżącą przesłanek do przyznania zasiłku powodziowego, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy powodziowej.
Zgodnie z art. 5 ustawy powodziowej rodzina lub osoba samotnie gospodarująca, w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901, 1693, 1938 i 2760), poszkodowana w wyniku wystąpienia powodzi, w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może otrzymać jednorazowy zasiłek powodziowy w kwocie do 2 tys. zł, zwany dalej "zasiłkiem" (ust. 1). Zasiłek jest przyznawany niezależnie od dochodów rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, i nie podlega zwrotowi, z zastrzeżeniem ust. 7 (ust. 2). Zasiłek jest przyznawany na wniosek rodziny lub osoby samotnie gospodarującej, w rozumieniu ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, złożony w terminie określonym w przepisach wydanych na podstawie art. 1 ust. 2 do wójta (burmistrza, prezydenta miasta) gminy, na terenie której wnioskodawca poniósł szkodę w wyniku powodzi, albo gminy sąsiadującej, na terenie której przebywa w wyniku przeprowadzenia ewakuacji albo konieczności opuszczenia zagrożonego miejsca zamieszkania (ust. 3). Decyzję o przyznaniu zasiłku wydaje wójt (burmistrz, prezydent miasta), o którym mowa w ust. 3, niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 2 dni od dnia wpłynięcia wniosku do organu (ust. 4). Do wniosku, o którym mowa w ust. 3, wnioskodawca dołącza oświadczenie, że w wyniku powodzi doznał szkody majątkowej wraz z określeniem jej wartości, nie ubiegał się o zasiłek na terenie innej gminy oraz że wyraża zgodę na weryfikację danych zawartych we wniosku. Oświadczenie jest składane pod rygorem poniesienia odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywych zeznań (ust. 5).
Zgodnie z Zasadami udzielania pomocy finansowej pomoc jest udzielana w formie pomocy doraźnej, na którą składa się m.in. zasiłek powodziowy przyznawany na podstawie art. 5 ust. 1 i ust. 3 ustawy powodziowej (Część I ust. 1 pkt 1 lit. b). Zasiłek celowy na pomoc doraźną przyznawany jest rodzinom i osobom samotnie gospodarującym prowadzącym w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym na terenie obszaru dotkniętego powodzią (Część I ust. 7). Zasiłek powodziowy pokrywany jest budżetów wojewodów oraz z rezerwy celowej (Część IV i V). Zasady udzielania pomocy finansowej wiążą organy administracyjne na podstawie art. 110 ust. 2 w zw. z art. 18 u.p.s. i są przez nie stosowane przy udzielaniu tej pomocy w związku ze skutkami powodzi we wrześniu 2024 r. w celu dochowania zasady równego traktowania poszkodowanych (art. 32 Konstytucji RP, art. 3 u.p.s., art. 2 ustawy z dnia z dnia 16 września 2011 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi - Dz.U. z 2024 r., poz. 645 ze zm.- dalej: "ustawa powodziowa"), a także z uwagi na obowiązek właściwego wydatkowania środków publicznych pochodzących z budżetu państwa oraz ze środków unijnych, dyscypliny budżetowej i należytego zarządzania finansami publicznymi (por. art. 44 ustawy o finansach publicznych, Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady UE 2025/1525 z dnia 9 lipca 2025 r. w sprawie uruchomienia Funduszu Solidarności Unii Europejskiej w celu udzielenia pomocy Austrii, Polsce, Czechom, Słowacji i Mołdawii w związku z powodziami, które miały miejsce we wrześniu 2024 r. oraz Bośni i Hercegowinie w związku z powodziami, które miały miejsce w październiku 2024 r. – Dz.U. UE L 2025/1525 z 23 lipca 2025 r.).
Organ pierwszej instancji uwzględnił Zasady finansowania pomocy publicznej w decyzji z 31 października 2024 r., natomiast organ odwoławczy nie wypowiedział się w tym zakresie, co należy jednak traktować jako wadę niewpływającą na wynik sprawy.
Wedle organu odwoławczego zasiłek powodziowy nie przysługuje skarżącej, ponieważ niezbędne potrzeby bytowe ma zaspokojone z uwagi na zamieszkiwanie w innym domu, tj. we W. przy "ul. [...]", w którym jest też zameldowana.
Zdaniem skarżącej, ustalenia w sprawie są nieprawidłowe, ponieważ skarżąca spełnia wymogi przyznania zasiłku powodziowego, okresowo mieszka w jednym i w drugim budynku, a w obu prowadzi gospodarstwo domowe.
Ustalenia w sprawie organy oparły na dowodzie z wniosku skarżącej o zasiłek powodziowy oraz oświadczenia pisemnego skarżącej z dnia 9 października 2024 r., które potwierdzają, że skarżąca jest właścicielką domu zalanego i uszkodzonego podczas powodzi (Ś. nr [...]) oraz że mieszka na stałe we W. pod adresem "ul.[...]".
W sprawie poddanej kontroli sądowej konieczne jest więc zweryfikowanie warunków przyznania zasiłku powodziowego wedle regulacji art. 5 ustawy powodziowej.
Kierując się treścią tego przepisu prawo do tego zasiłku wymaga spełnienia łącznie następujących warunków:
1) uprawnionymi do zasiłku jest rodzina, czyli osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (art. 6 pkt 14 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, Dz. U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.; dalej: u.p.s.) oraz osoba samotnie gospodarująca, czyli osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 9 u.p.s.);
2) rodzina lub osoba samotnie gospodarująca zostali poszkodowani w wyniku powodzi, czyli na skutek powodzi doznali szkód majątkowych lub utracili, chociażby czasowo, możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości lub lokalu (art. 2 ustawy powodziowej);
3) ww. szkoda wystąpiła na terenie objętym stanem klęski żywiołowej, w gminie wskazanej w przepisach wydanych na podstawie art. 1 ust. 2 ustawy powodziowej;
4) celem przyznania zasiłku jest zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej.
Przez odesłanie do przepisów ustawy o pomocy społecznej w art. 5 ust. 1 ustawy powodziowej nie może być wątpliwości, że jednorazowy zasiłek powodziowy jest zasiłkiem celowym, a ponadto wyjaśnienie "niezbędnej potrzeby bytowej" winno być dokonywane z uwzględnieniem dorobku orzeczniczego odnoszącego się do tego pojęcia, które nie zostało zdefiniowane w przepisach u.p.s. W art. 39 ust. 2 u.p.s. wskazuje przykładowy katalog tego rodzaju potrzeb (koszty zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia, wyrobów medycznych, leczenia, ogrzewania, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, kosztów pogrzebu). Niezbędna potrzeba bytowa to taka potrzeba, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować - potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym; taka, która jest niezbędna do normalnej egzystencji osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku, w warunkach odpowiadających godności człowieka; taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życie lub zdrowie (wyrok NSA w z 18 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 1067/19 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi przy tym wątpliwości, że do niezbędnych potrzeb bytowych należy zapewnienie "dachu nad głową".
Zasady udzielania pomocy finansowej doprecyzowują warunki przyznania pomocy, w tym jednorazowego zasiłku powodziowego. Nie zmieniają jednak w żaden sposób kryteriów przyznania tego zasiłku. Trzeba mieć na uwadze, że ustawodawca użył w treści art. 5 ust. 1 wyrażenia "może". Ma to związek z możliwościami budżetowymi państwa i oznacza, że nawet jeśli uprawniona osoba spełni wymogi stawiane przepisem art. 5 ust. 1 ustawy powodziowej, to nie uzyska tej pomocy w sytuacji, gdy wyczerpie się zasób środków publicznych przeznaczonych na ten cel pomocowy.
Sąd w składzie orzekającym nie ma wątpliwości, że przyjęte w Zasadach udzielania pomocy finansowej wskazanie co do prowadzenia gospodarstwa domowego w dniu wystąpienia powodzi w budynku dotkniętym powodzią mieści się w kryteriach przyznania zasiłku powodziowego z art. 5 ust. 1. Ustawy powodziowej. Wskazywany cel zasiłku nie może bowiem oznaczać finansowania ze środków publicznych potrzeby bytowej, która jest zaspokojona. Prowadzenie gospodarstwa domowego wiąże się z centrum interesów życiowych. Jak wynika z oświadczenia skarżącej z 9 października 2024 r., skarżąca w dniu powodzi nie mieszkała w Ś. nr [...] i wobec tego nie prowadziła tam gospodarstwa domowego w tym czasie.
Skoro skarżąca oświadczyła w trybie art. 5 ust. 5 ustawy powodziowej, że mieszka we W., zatem słusznie przyjęły organy, że niezbędne potrzeby bytowe skarżąca ma zaspokojone mimo, że na skutek powodzi doznała szkód majątkowych i utraciła czasowo możliwość korzystania z posiadanej nieruchomości.
Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa wskazanych w skardze.
Postepowanie w sprawie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami określonymi w art. 6 i art. 80 k.p.a. Nie doszło też do naruszenia przepisu art. 5 ustawy powodziowej w związku z § 3 rozporządzenia, ponieważ ustalony stan faktyczny w sprawie nie podlegał subsumcji pod tę normę prawną, skutkiem czego skarżącej nie przysługuje jednorazowy zasiłek powodziowy.
Z tych względów Sąd oddalił skarge w całości na podstawie art. 151 p.p.s.a
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI