IV SA/Wr 245/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2022-12-15
NSAAdministracyjneŚredniawsa
ochrona zabytkówgminna ewidencja zabytkówkarty adresoweWojewódzki Konserwator ZabytkówWójt Gminywłaściciele nieruchomościpostępowanie administracyjnekontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę właścicieli nieruchomości na włączenie ich budynków do gminnej ewidencji zabytków, uznając prawidłowość procedury i współpracę z konserwatorem zabytków.

Skarżący, właściciele nieruchomości, kwestionowali włączenie ich budynków do gminnej ewidencji zabytków, zarzucając naruszenie procedury zawiadomienia oraz brak spełnienia przesłanek uznania obiektów za zabytki. Wójt Gminy argumentował, że wszystkie wymagane zawiadomienia zostały doręczone, a wpis nastąpił w porozumieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Sąd uznał, że procedura została przeprowadzona prawidłowo, a obiekty spełniają przesłanki do uznania ich za zabytki, co potwierdził konserwator.

Sprawa dotyczyła skargi właścicieli nieruchomości (B.K. i K.K.) na czynność Wójta Gminy W. polegającą na włączeniu kart adresowych ich budynków do gminnej ewidencji zabytków. Skarżący zarzucali naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dotyczących zawiadomienia właścicieli oraz ustawy o ochronie zabytków, twierdząc, że obiekty nie spełniają przesłanek do uznania ich za zabytki. Kwestionowali również kompletność danych w kartach adresowych i brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez organ. Wójt Gminy odpierał zarzuty, wskazując na publikację obwieszczeń w BIP oraz indywidualne doręczenia zawiadomień. Podkreślił, że wpis do ewidencji nastąpił w porozumieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków, który zaopiniował i zatwierdził karty adresowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd uznał, że Wójt Gminy prawidłowo wypełnił obowiązki proceduralne dotyczące zawiadomienia właścicieli. Stwierdził również, że włączenie obiektów do gminnej ewidencji nastąpiło zgodnie z prawem, ponieważ karty adresowe zostały zatwierdzone przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który potwierdził wartość historyczną budynków i układu zagrody. Sąd podkreślił, że ocena wartości zabytkowych należy do kompetencji służb konserwatorskich, a Wójt Gminy nie jest organem uprawnionym do samodzielnej weryfikacji tych ustaleń. W związku z tym, zarzuty dotyczące naruszenia przepisów k.p.a. i braku spełnienia przesłanek uznania za zabytki uznał za nieuzasadnione.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Nie, Wójt Gminy prawidłowo wypełnił obowiązki proceduralne, doręczając zawiadomienia o zamiarze włączenia i o faktycznym włączeniu kart adresowych, a także publikując stosowne obwieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że skarżący otrzymali zarówno zawiadomienie o zamiarze włączenia karty adresowej, jak i o faktycznym włączeniu, a także że obwieszczenia zostały opublikowane w BIP.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (6)

Główne

u.o.z. art. 3 § pkt 2 i pkt 12

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Określenie, co stanowi zabytek nieruchomy oraz historyczny układ urbanistyczny lub ruralistyczny.

u.o.z. art. 22 § ust. 5 pkt 3

Ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami

Podstawa do ujęcia w gminnej ewidencji zabytków nieruchomych innych zabytków wyznaczonych przez wójta w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

rozp. MKiDN art. 18 § ust. 2

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem

Procedura włączania do gminnej ewidencji kart adresowych zabytków nieruchomych innych niż wpisane do rejestru lub znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji, wymagająca porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków.

Pomocnicze

rozp. MKiDN art. 18b § ust. 1

Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem

Obowiązek zawiadomienia właściciela o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji.

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Zastosowanie przepisów k.p.a. w kontekście włączenia do gminnej ewidencji zabytków.

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zastosowanie przepisów k.p.a. w kontekście włączenia do gminnej ewidencji zabytków.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Prawidłowe wypełnienie obowiązków proceduralnych przez Wójta Gminy w zakresie zawiadomienia właścicieli i publikacji obwieszczeń. Włączenie obiektów do gminnej ewidencji zabytków nastąpiło w porozumieniu i po zatwierdzeniu przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, który potwierdził wartość zabytkową obiektów. Ocena wartości zabytkowych należy do kompetencji służb konserwatorskich, a Wójt Gminy nie jest organem uprawnionym do samodzielnej weryfikacji tych ustaleń. Do czynności włączenia do gminnej ewidencji zabytków (innych niż wpisane do rejestru lub w wojewódzkiej ewidencji) nie stosuje się wprost przepisów k.p.a. dotyczących postępowania dowodowego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie § 18b ust. 1 rozporządzenia przez brak zawiadomienia skarżących jako właścicieli nieruchomości. Naruszenie art. 3 pkt 2 i 12 w zw. z art. 22 ust. 2 ustawy oraz § 14 ust. 1 rozporządzenia przez uznanie nieruchomości za zabytki, mimo niespełnienia przesłanek. Naruszenie § 18 ust. 1 rozporządzenia przez brak sprawdzenia wyczerpującego charakteru danych w kartach adresowych. Naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i zebrania materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Wójt Gminy nie jest organem uprawnionym do weryfikacji ustaleń dokonanych w tym zakresie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Włączenie zabytku do ewidencji zabytków nie jest poprzedzone przeprowadzeniem postępowania uregulowanego w k.p.a.

Skład orzekający

Ewa Kamieniecka

sprawozdawca

Ireneusz Dukiel

przewodniczący

Mirosława Rozbicka-Ostrowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Procedura włączania obiektów do gminnej ewidencji zabytków, rola konserwatora zabytków w tym procesie, stosowanie przepisów k.p.a. w sprawach dotyczących ewidencji zabytków."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej procedury włączania do gminnej ewidencji zabytków innych niż te wpisane do rejestru lub wojewódzkiej ewidencji.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa jest interesująca dla prawników zajmujących się prawem ochrony zabytków i nieruchomości, ze względu na szczegółowe omówienie procedury administracyjnej i roli konserwatora.

Właściciele przegrywają sprawę o wpis zabytków do gminnej ewidencji – sąd potwierdza rolę konserwatora.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 245/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-12-15
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka /sprawozdawca/
Ireneusz Dukiel /przewodniczący/
Mirosława Rozbicka-Ostrowska
Symbol z opisem
6361 Rejestr  zabytków
Hasła tematyczne
Zabytki
Skarżony organ
Wójt Gminy
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 710
art. 3 pkt 2 i pkt 12 w zw. z art. 22 ust. 5 pkt 3
Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
Dz.U. 2021 poz 56
§ 18 ust. 2
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej,  wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem (t.  j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Przewodniczący: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, , w składzie następującym: po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi B.K. i K. K. na czynność Wójta Gminy W. z dnia 2 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie włączenia kart adresowych do gminnej ewidencji zabytków oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Wójt Gminy W. obwieszczeniem z dnia 17 grudnia 2021 r. nr [...] zawiadomił o zamiarze włączenia kart adresowych zabytków do gminnej ewidencji zabytków. Załącznik do obwieszczenia stanowił wykaz kart adresowych zabytków, stanowisk archeologicznych oraz obszarów intensywnego osadnictwa pradziejowego, średniowiecznego i nowożytnego oraz karty adresowe zabytków – stanowiska archeologiczne.
Natomiast zawiadomieniem z dnia 17 grudnia 2021 r. nr [...] Wójt Gminy W. poinformował właścicieli nieruchomości o zamiarze włączenia do gminnej ewidencji zabytków karty adresowej zabytku położonego na terenie gruntu stanowiącego własność danego właściciela. W załączeniu przesłano projekt karty adresowej zabytku nieruchomego i poinformowano, że wersja obowiązująca karty adresowej zostanie przesłana po przyjęciu jej zarządzeniem Wójta Gminy. Zawiadomienie to zostało doręczone B. K. i K. K. w dniu 10 stycznia 2022 r. (potwierdzenia odbioru w aktach administracyjnych sprawy).
Następnie obwieszczeniem z dnia 2 marca 2022 r. nr [...] Wójt Gminy zawiadomił o przyjęciu zarządzeniem Wójta Gminy nr [...] z dnia 2 marca 2022 r. Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy W.
Ponadto zawiadomieniem z dnia 2 marca 2022 r. nr [...] Wójt Gminy zawiadomił poszczególnych właścicieli nieruchomości o włączeniu karty adresowej zabytku, położonego na terenie gruntu stanowiącego własność danego właściciela do Gminnej Ewidencji Zabytków, przyjętej zarządzeniem Wójta Gminy nr [...] w dniu 2 marca 2022 r. W załączeniu przesłano kartę adresową zabytku nieruchomego, ujętą w Gminnej Ewidencji Zabytków. Zawiadomienie to zostało doręczone B. K. i K. K. w dniu 30 marca 2022 r. (potwierdzenia odbioru w aktach administracyjnych sprawy).
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na czynność Wójta Gminy w przedmiocie włączenia kart adresowych zabytków (budynku mieszkalnego w zagrodzie, budynku gospodarczego 1 w zagrodzie i budynku gospodarczego 2 w zagrodzie, posadowionych w S., przy ul. [...]) do gminnej ewidencji zabytków skarżący wnieśli o stwierdzenie bezskuteczności tej czynności, zarzucając naruszenie:
1. § 18b ust. 1 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem przez brak zawiadomienia skarżących jako właścicieli nieruchomości o włączeniu kart adresowych zabytków do gminnej ewidencji zabytków, ani w drodze indywidualnego zawiadomienia, ani w drodze obwieszczenia w Biuletynie Informacji Publicznej Gminy;
2. art. 3 pkt 2 i pkt 12 w związku z art. 22 ust. 2 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w związku z § 14 ust. 1 rozporządzenia przez uznanie nieruchomości za zabytki nieruchome – historyczne układy urbanistyczne lub ruralistyczne i włączenie kart adresowych do gminnej ewidencji zabytków, podczas gdy nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające dokonanie tej czynności materialnotechnicznej, w szczególności wskazane obiekty nie cechują się wartościami historycznymi, artystycznymi lub naukowymi, jak również nie stanowią historycznego układu urbanistycznego lub ruralistycznego;
3. § 18 ust. 1 rozporządzenia w związku z § 17 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia przez brak sprawdzenia przez organ, czy dane zawarte w kartach adresowych są wyczerpujące i zgodne ze stanem faktycznym, podczas gdy w kartach adresowych obiektów nie zostały w ogóle wypełnione rubryki "Formy ochrony"; w rubrykach "Historia, opis i wartości" opisano jedynie lakonicznie wygląd obiektów, bez wskazania ich wartości pozwalających na ustalenie przesłanki uznania obiektów za zabytki; w rubrykach "Stan zachowania i postulaty dotyczące konserwacji" wskazano, równie lakonicznie, na wymagane zachowanie historycznej bryły budynków oraz kształtu otworów, co wskazuje na brak zawarcia w nich wyczerpujących danych, a co za tym idzie danych, których zgodność ze stanem faktycznym organ mógłby ocenić;
4. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy na wskutek zaniechania wyczerpującego zebrania materiału dowodowego przez brak wskazania, które fakty organ uznał za udowodnione i brak wykazania jakichkolwiek przesłanek, którymi organ kierował się wpisując obiekty do gminnej ewidencji zabytków.
W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o oddalenie skargi. Organ wskazał, że zarówno obwieszczenia z dnia 17 grudnia 2021 r., jak i z dnia 2 marca 2022 r. zostały opublikowane w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Gminy. Natomiast zawiadomienia z dnia 17 grudnia 2021 r. i z dnia 2 marca 2022 r. zostały doręczone skarżącym odpowiednio w dniu 10 stycznia 2022 r. i w dniu 30 marca 2022 r. ponadto e-mail pełnomocnika skarżących z dnia 9 lutego 2022 r. został wysłany na niewłaściwy adres mailowy i nie dotarł do organu.
Organ wyjaśnił również, że organ gminy nie ma podstaw do badania cech obiektu, podlegającego wpisowi w kontekście przesłanek uznania go za zabytek, co pozwala przyjąć, że działanie organu gminy oparte jest na swoistym automatyzmie. Opisy obiektów zostały wprowadzone do GEZ na podstawie zbioru danych i informacji uzyskanych od Wojewódzkiego D. Konserwatora Zabytków po przeprowadzeniu wizji lokalnej przez podmiot opracowujący GEZ. Na zlecenie organu gminy czynności te wykonywały osoby posiadające stosowne wykształcenie, doświadczenie zawodowe oraz wiedzę ekspercką, w oparciu o które przygotowały karty adresowe zabytków wchodzących w skład gminnej ewidencji zgodnie z rozporządzeniem. Poza tym do postępowania w sprawie prowadzenia gminnej ewidencji zabytków nie stosuje się co do zasady wprost ani odpowiednio przepisów kodeksu postępowania administracyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.
Stosownie natomiast do art. 146 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 wskazanej ustawy, uchyla ten akt albo stwierdza bezskuteczność czynności. Powyższe następuje w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności Sąd zwraca uwagę, że czynność Wójta Gminy w przedmiocie włączenia kart adresowych zabytków do gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r., poz. 710 ze zm.) w związku z § 18b ust. 2 rozporządzenia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 20211 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niegodnie z prawem (Dz. U. z 2021 r., poz. 56), jako działanie jednostronne będące elementem władczych działań administracji publicznej, podobnie jak włączenie karty ewidencyjnej zabytku do wojewódzkiej ewidencji zabytków, kwalifikowane jest jako czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (zob. postanowienie z Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2021 r. II OZ 218/21, podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2021 r., VII SA/Wa 1766/19). Poza tym skarżący posiadają interes prawny do wniesienia skargi jako właściciele zabytków.
W odniesieniu do stanu normatywnego należy wskazać na treść art. 22 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami – wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy. Zgodnie z art. 22 ust. 5 tej ustawy w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków.
Stosownie do § 18 ust. 1 rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 26 maja 2011 r. w sprawie prowadzenia rejestru zabytków, krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków oraz krajowego wykazu zabytków skradzionych lub wywiezionych za granicę niezgodnie z prawem – wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru zabytków lub znajdującego się w wojewódzkiej ewidencji zabytków do gminnej ewidencji zabytków po zweryfikowaniu, że dane zawarte w karcie adresowej są wyczerpujące i zgodne z danymi zawartymi odpowiednio w decyzji o wpisie zabytku do rejestru lub w karcie ewidencyjnej zabytku. Natomiast stosownie do § 18 ust. 2 w przypadku zabytku nieruchomego innego niż zabytki określone w ust. 1 wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową tego zabytku do gminnej ewidencji zabytków po osiągnięciu porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków co do zasadności ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków oraz najpilniejszych postulatów konserwatorskich.
Należy też zauważyć, że zgodnie z § 18b ust. 1 rozporządzenia o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków, o włączeniu tej karty, o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku, o zamiarze wyłączenia karty adresowej zabytku z gminnej ewidencji zabytków lub o wyłączeniu tej karty wójt (burmistrz, prezydent miasta) zawiadamia niezwłocznie właściciela lub posiadacza zabytku albo nieruchomości, która przestała być zabytkiem. Natomiast zgodnie z § 18b ust. 3 rozporządzenia zawiadomienie o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku, o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku albo o zamiarze wyłączenia karty adresowej zabytku z gminnej ewidencji zabytków umieszcza się na stronie podmiotowej Biuletynu Informacji Publicznej do czasu zamieszczenia informacji odpowiednio o włączeniu karty adresowej zabytku, o włączeniu nowej karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków albo o wyłączeniu karty adresowej zabytku z gminnej ewidencji zabytków.
W myśl § 18 ust. 4 rozporządzenia Wójt (burmistrz, prezydent miasta) o zamiarze włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków, o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku albo o zamiarze wyłączenia karty adresowej zabytku z gminnej ewidencji zabytków zawiadamia właściciela lub posiadacza zabytku albo nieruchomości lub rzeczy ruchomej, która przestała być zabytkiem, na co najmniej 14 dni przed planowanym terminem włączenia karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków albo wyłączenia tej karty z gminnej ewidencji zabytków. Natomiast stosownie do § 18 ust. 5 rozporządzenia do zawiadomienia o włączeniu karty adresowej zabytku do gminnej ewidencji zabytków lub o sporządzeniu nowej karty adresowej zabytku dołącza się odpowiednio potwierdzoną kopię karty adresowej zabytku albo nowej karty adresowej zabytku.
W niniejszej sprawie Wójt Gminy prawidłowo wypełnił ciążące na nim na podstawie § 18b rozporządzenia obowiązki. Mianowicie, w dniu 10 stycznia 2022 r. doręczono skarżącym zawiadomienie Wójta Gminy z dnia 17 grudnia 2021 r. nr [...] o zamiarze włączenia do gminnej ewidencji zabytków karty adresowej zabytku położonego na terenie gruntu stanowiącego własność skarżących. W załączeniu przesłano projekt karty adresowej zabytku nieruchomego. Natomiast w dniu 30 marca 2022 r. doręczono skarżącym zawiadomienie Wójta Gminy z dnia 2 marca 2022 r. nr [...] o włączeniu karty adresowej zabytku, położonego na terenie gruntu stanowiącego własność skarżących do Gminnej Ewidencji Zabytków, przyjętej zarządzeniem Wójta Gminy nr [...] w dniu 2 marca 2022 r. W załączeniu przesłano kartę adresową zabytku nieruchomego, ujętą w Gminnej Ewidencji Zabytków. Ponadto w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej Gminy zamieszczono zarówno obwieszczeniem z dnia 17 grudnia 2021 r. nr [...] o zamiarze włączenia kart adresowych zabytków do gminnej ewidencji zabytków wraz z załącznikiem - wykaz kart adresowych zabytków, jak i obwieszczenie z dnia 2 marca 2022 r. nr [...] o przyjęciu zarządzeniem Wójta Gminy nr [...] z dnia 2 marca 2022 r. Gminnej Ewidencji Zabytków Gminy W. Załącznik numer 1 do zarządzenia stanowi Gminna Ewidencja Zabytków – m. in. wykaz zabytków architektury.
Nieuzasadniony jest więc zarzut naruszenia § 18b ust. 1 rozporządzenia.
Należy zauważyć, że włączenie kart adresowych nieruchomości stanowiących własność skarżących do gminnej ewidencji zabytków nastąpiło w porozumieniu i we współpracy z D. Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków. Spis zabytków został przygotowany na bazie spisu Wojewódzkiej Ewidencji Zabytków, a podmiot działający na podstawie umowy z Gminą i dokonujący wizji poszczególnych obiektów, przekazał do zaopiniowania Wojewódzkiemu Konserwatorowi Zabytków sporządzone projekty kart adresowych zabytków (pismo z dnia 12 kwietnia 2021 r.). Wojewódzki Konserwator Zabytków pozytywnie zaopiniował przedłożone mu karty adresowe zabytków (pismo z dnia 13 grudnia 2021 r.). Jednocześnie Wojewódzki Konserwator Zabytków wskazał, które karty adresowe nie podlegają włączeniu do ewidencji. Następnie przy piśmie z dnia 4 lutego 2022 r. przekazano Gminie karty adresowe zabytków, zatwierdzone przez Zastępcę Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Sąd zwraca uwagę na ścisły związek działań organu wykonawczego gminy z działaniami wojewódzkiego konserwatora zabytków. Zgodnie bowiem z art. 22 ust. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w gminnej ewidencji zabytków powinny być ujęte: 1) zabytki nieruchome wpisane do rejestru; 2) inne zabytki nieruchome znajdujące się w wojewódzkiej ewidencji zabytków; 3) inne zabytki nieruchome wyznaczone przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Natomiast stosownie do § 18 ust. 2 rozporządzenia w przypadku zabytku nieruchomego innego niż zabytki określone w ust. 1 wójt (burmistrz, prezydent miasta) włącza kartę adresową tego zabytku do gminnej ewidencji zabytków po osiągnięciu porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków co do zasadności ujęcia tego zabytku w gminnej ewidencji zabytków oraz najpilniejszych postulatów konserwatorskich.
Załączone do akt administracyjnych sprawy, karty adresowe 3 budynków stanowiących własność skarżących oraz karta adresowa zagrody zostały zatwierdzone przez Zastępcę D. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W rubryce nr 2 wskazano czas powstania zabytków (przełom XIX/XX wieku i początek XX). W rubryce nr 8 Historia, opis i wartości oraz w rubryce nr 9 Stan zachowania i postulaty dotyczące konserwacji zwrócono uwagę na zachowaną historyczną bryłę budynków, pierwotny kształt otworów zamkniętych łukiem odcinkowym, detale architektoniczne w postaci gzymsów, otwór wjazdowy zamknięty łukiem odcinkowym, zachowany układ budynków wokół prostokątnego podwórza. Dane te wskazują na wartość historyczną poszczególnych budynków i historyczny układ zagrody (rozmieszczenie w układzie historycznych podziałów). Spełnione zatem zostały przesłanki uznania budynków za zabytki nieruchome (art. 3 pkt 1 i 2 ustawy) oraz zagrody za historyczny układ ruralistyczny (art. 3 pkt 12 ustawy). Włączenie kart adresowych zabytków do gminnej ewidencji zabytków nastąpiło po osiągnięciu porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków co do zasadności ujęcia zabytków w gminnej ewidencji zabytków oraz najpilniejszych postulatów konserwatorskich.
Włączenie kart adresowych zabytków nastąpiło zatem zgodnie z art. 3 pkt 2 i pkt 12 w związku z art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy oraz § 18 ust. 2 rozporządzenia. Włączenie obiektów do gminnej ewidencji zabytków, zostało bowiem poprzedzone dokonaniem czynności, które stanowiły potwierdzenie istnienia wartości zabytkowych tych obiektów.
Należy zwrócić uwagę, że oceny w zakresie wartości obiektów dokonują służby konserwatorskie wojewódzkiego konserwatora zabytków. Organy ochrony zabytków posiadają bowiem szczególne uprawnienia w zakresie badania wartości artystycznych, historycznych lub zabytkowych obiektów podlegających wpisowi do rejestru zabytków. Są to organy posiadające szczególne uprawnienia w zakresie ustalania cech obiektów podlegających różnym formom ochrony przewidzianej w ustawie. Podejmowane w tej kwestii działania pozostają zatem w zakresie właściwości organu ochrony zabytków. Wobec tego do gminnej ewidencji nie można włączyć obiektów, których nie zaaprobował i nie zaakceptował wojewódzki konserwator zabytków.
Nie zasługiwały zatem na uwzględnienie twierdzenia zawarte w skardze, według których Wójt Gminy powinien poczynić własne ustalenia, w tym dokonać oceny walorów architektonicznych i historycznych budynków. Wójt Gminy nie jest też organem uprawnionym do weryfikacji ustaleń dokonanych w tym zakresie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków.
Nieuzasadniony jest również zarzut naruszenia § 18 ust. 2 w związku z § 17 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia przez niewypełnienie rubryki nr 6 Formy ochrony. Stosownie do art. 7 ustawy formami ochrony zabytków są m. in. wpis do rejestru zabytków oraz ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Jak wyjaśnił organ, powyższe formy ochrony nie dotyczą obiektów stanowiących własność skarżących, zatem zasadnie rubryka nr 6 nie została wypełniona.
Należy też zauważyć, że w przypadku zabytków, o których mowa w art. 22 ust. 5 pkt 3 ustawy warunkiem wpisu do gminnej ewidencji zabytków jest osiągnięcie porozumienia z wojewódzkim konserwatorem zabytków co do zasadności ujęcia zabytku w gminnej ewidencji zabytków. Włączenie zabytku do ewidencji zabytków nie jest zatem poprzedzone przeprowadzeniem postępowania uregulowanego w k.p.a. i w związku z tym, nie znajdują w tym zakresie zastosowania przepisy art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a.
Skoro zatem włączenie kart adresowych zabytków nastąpiło na bazie wojewódzkiej ewidencji zabytków, po zaopiniowaniu i zatwierdzeniu tych kart przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, to nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia wniesionej w sprawie skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł o jej oddaleniu w całości.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI