IV SA/WR 244/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale przyznała je od późniejszego terminu.
Skarżący J. F. zaskarżył decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale jednocześnie odmówiła przyznania tego świadczenia za okres od czerwca do października 2021 r., kiedy pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis wykluczający przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w okresie pobierania innego świadczenia opiekuńczego, mimo że skarżący chciał wybrać korzystniejsze świadczenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał skargę J. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ale orzekając co do istoty sprawy, odmówiła przyznania tego świadczenia za okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 października 2021 r. z powodu pobierania w tym czasie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżący zarzucił naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, domagając się przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku. Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy, który wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeśli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Sąd podkreślił, że mimo prawa do wyboru korzystniejszego świadczenia (art. 27 ust. 5 ustawy), skarżący nie złożył oświadczenia o bezwarunkowej rezygnacji z pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, a decyzja przyznająca świadczenie pielęgnacyjne została wydana po wygaśnięciu okresu, na który przyznano zasiłek. W związku z tym, organ odwoławczy nie miał podstaw prawnych do uchylenia z mocą wsteczną decyzji o zasiłku ani do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym pobierano inne świadczenie. Sąd oddalił skargę, uznając, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepis wykluczający przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w okresie pobierania innego świadczenia opiekuńczego, nawet jeśli skarżący chciał wybrać korzystniejsze świadczenie, a nie złożył oświadczenia o rezygnacji z pobierania zasiłku.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.ś.r. art. 17 § ust. 1, ust. 3, ust. 5 pkt 1 lit. b
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
u.ś.r. art. 24 § ust. 2
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
Pomocnicze
u.ś.r. art. 27 § ust. 5
Ustawa o świadczeniach rodzinnych
k.p.a. art. 138 § § 1 pkt 2
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 9
Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 155
Kodeks postępowania administracyjnego
Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej art. 3
k.r.o.
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
p.u.s.a. art. 1
Ustawa - Prawo o ustroju sądów administracyjnych
p.p.s.a. art. 134
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądamiami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 58 § pkt 6
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykluczając przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Skarżący nie złożył oświadczenia o bezwarunkowej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, co uniemożliwiło przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za okres, w którym pobierał zasiłek. Organ odwoławczy nie miał podstaw prawnych do uchylenia z mocą wsteczną decyzji o specjalnym zasiłku opiekuńczym, która wygasła.
Odrzucone argumenty
Skarżący argumentował, że powinien otrzymać świadczenie pielęgnacyjne od daty złożenia wniosku (1 czerwca 2021 r.), powołując się na art. 24 ust. 2 ustawy i prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia. Skarżący twierdził, że organ pominął art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, który przewiduje prawo wyboru korzystniejszego świadczenia. Skarżący zarzucił organowi naruszenie zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 9 k.p.a.).
Godne uwagi sformułowania
"nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego na okres, na który został przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy lub na okres, w którym realizowana była decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy." "nie można zaakceptować literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkującej odmową przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na uzyskanie przez niego prawa do zasiłku dla opiekuna, bez szerszego spojrzenia na system zmian w przepisach o świadczeniach rodzinnych w kontekście reguł dobrej legislacji i przestrzegania zasady z art. 2 Konstytucji RP" "nie zachodzi więc konieczność uprzedniej rezygnacji z przyznanego i pobieranego świadczenia przed wydaniem rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia wybranego przez uprawnionego." "nie można przyznać świadczenia pielęgnacyjnego za czas, w którym skarżący pobrał inne, konkurencyjne świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego."
Skład orzekający
Katarzyna Radom
przewodniczący
Bogumiła Kalinowska
sprawozdawca
Ewa Kamieniecka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zbiegu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz warunków przyznawania tych świadczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku złożenia oświadczenia o rezygnacji z pobierania zasiłku opiekuńczego przed przyznaniem świadczenia pielęgnacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa dotyczy ważnego społecznie tematu świadczeń opiekuńczych i ich zbiegu, co jest istotne dla wielu osób. Wyjaśnia praktyczne aspekty ubiegania się o świadczenia i potencjalne pułapki proceduralne.
“Świadczenie pielęgnacyjne czy zasiłek opiekuńczy? Kiedy można wybrać korzystniejsze świadczenie i jakie są pułapki proceduralne?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 244/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2022-10-05 orzeczenie nieprawomocne Data wpływu 2022-04-28 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/ Ewa Kamieniecka Katarzyna Radom /przewodniczący/ Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Sygn. powiązane I OSK 101/23 - Wyrok NSA z 2024-02-22 Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Oddalono skargę w całości Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 111 art. 17 ust. 1, ust. 3, ust. 5 pkt 1 lit. b Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędziowie: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca) Sędzia WSA Ewa Kamieniecka po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2022 r. sprawy ze skargi J F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę w całości. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej – J. F. – od decyzji Wójta Gminy P. z dnia 6 grudnia 2021 r. (nr ...), odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ab initio Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 17 ust. 1, 3 i 5 oraz art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.; zwanej dalej "ustawą" lub "u.ś.r.") - uchyliło decyzję organu pierwszej instancji w całości i - orzekając co do istoty sprawy: 1) odmówiło przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem, na okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 31 października 2021 r., 2) przyznało na czas nieokreślony skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaniem opieki nad ojcem w wysokości: a) 1971,00 zł miesięcznie - na okres od dnia 1 listopada 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r., b) 2119,00 zł miesięcznie - od dnia 1 stycznia 2022 r. Rozpoznając odwołanie skarżącego Samorządowe Kolegium Odwoławcze przytoczyło brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy, według którego świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ odwoławczy wskazał, że ojciec skarżącego jest wdowcem, a jego rodzice nie żyją. Ojciec strony jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, gdyż orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 13 maja 2020 r. został zaliczony na stałe do osób niepełnosprawnych o znacznym stopniu niepełnosprawności (ustalony stopnień niepełnosprawności datuje się od dnia 30 stycznia 2017 r.). Jak dalej wywodzono, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego kompensuje opiekunowi w części potencjalnie utracony dochód z pracy zarobkowej. Zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego (art. 17 ust. 6 ustawy). Jedną z okoliczności warunkujących przyznanie i posiadanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest sprawowanie opieki nad osobą, o której mowa w art. 17 ust. 1 in fine ustawy. Strona sprawuje opiekę w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy nad ojcem. Opieka ta wyklucza podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez stronę co w szczególności potwierdza kwestionariusz rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 30 czerwca 2021 r. oraz oświadczenie strony skarżącej z dnia 23 listopada 2021 r. Organ gminy, decyzją z dnia 29 grudnia 2020 r. (nr[...] ), przyznał skarżącemu specjalny zasiłek opiekuńczy na okres od dnia 1 listopada 2020 r. do dnia 31 października 2021 r., które to świadczenie jest (także) udzielane, z uwagi na niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Organ gminy uznał już zatem, że opieka sprawowana przez skarżącego nad ojcem wyklucza podjęcie przez nią zatrudniania łub innej pracy zarobkowej, a w zaskarżonej decyzji nie wykazał, aby stan faktyczny w tym zakresie się zmienił (zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje ku temu żadnych podstaw). Zdaniem organu drugiej instancji przyznania świadczenia pielęgnacyjnego nie uniemożliwia art. 17 ust. 1b ustawy, gdyż Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z dnia 21 października 2014 r. (sygn. akt K 38/13) orzekł, że art. 17 ust. 1b ustawy w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Na tle orzecznictwa sądów administracyjnych w związku z cytowanym wyrokiem Trybunału, w stosunku do opiekunów osób wymagających opieki, których niepełnosprawność powstała później, kryterium momentu powstania niepełnosprawności, jako uniemożliwiające uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego, utraciło przymiot konstytucyjności, a skoro tak - w odniesieniu do tych osób oceny spełnienia przesłanek niezbędnych dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy dokonywać z pominięciem tego kryterium. Przywołując w dalszej części pełne brzmienie art. 17 ust. 5 ustawy, między innymi jego punkt 1 lit. b), zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego lub prawo do zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, w świetle zebranego materiału dowodowego, w ocenie organu drugiej instancji brak jest podstaw do stwierdzenia, iż w sprawie od dnia 1 listopada 2021 r. zachodzi któraś z przesłanek wskazanych w art. 17 ust. 5 ustawy. Organ gminy nie wskazał, aby którakolwiek z regulacji art. 17 ust. 5 ustawy stanowiła przeszkodę do przyznania w analizowanym przypadku wnioskowanego świadczenia. Za okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 31 października 2021 r. należało jednak odmówić przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż w tym czasie skarżący pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy. W przypadku bowiem przyznania danej osobie specjalnego zasiłku opiekuńczego nie można przyznać jej świadczenia pielęgnacyjnego dopóki nie zrezygnuje ona bezwarunkowo z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w tym z pobierania tego świadczenia (jeśli dana osoba pobiera świadczenie, nie można uznać że z niego zrezygnowała, gdyż w języku potocznym "zrezygnować" oznacza "dobrowolnie pozbawić się czegoś"). Nie można więc przyznać świadczenia pielęgnacyjnego na okres, na który został przyznany specjalny zasiłek opiekuńczy lub na okres, w którym realizowana była decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy. W kontekście treści wniosku strony z dnia 18 czerwca 2021 r. SKO wyjaśniło, że decyzja z dnia 29 grudnia 2020 r. (nr[...] ) wygasła z dniem 31 października 2021 r., dlatego nie ma podstaw prawnych do jej uchylenia z dniem wydania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, tj. z dniem 1 lutego 2022 roku. Na opisaną decyzję ostateczną - w części dotyczącej punktu 1, to jest braku orzeczenia o wyrównaniu świadczenia pielęgnacyjnego od dnia złożenia wniosku w zakresie sprawowanej opieki nad niepełnosprawnym ojcem – skarżący wywiódł skargę zarzucając naruszenie prawa materialnego mającego istotny wpływ na wydanie przedmiotowej decyzji poprzez niezastosowanie normy prawnej wyrażonej w art. 24 ust. 2 ustawy, co spowodowało nie przyznanie skarżącemu świadczenia począwszy od dnia w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami tj. od dnia 1 czerwca 2021 r. Mając na uwadze powyższy zarzut strona skarżąca wniosła o rozpoznanie niniejszej sprawy w trybie uproszczonym oraz o uchylenie zaskarżonej decyzji w zaskarżonym zakresie, a także o zasądzenie od organu zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jak argumentowano na poparcie skargi, Kolegium przyznając świadczenie pielęgnacyjne skarżącemu uczyniło to z pominięciem normy prawnej wyrażonej w art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którą prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Nie budzi przy tym wątpliwości że prawidłowo wypełniony wniosek wpłynął do organu w dniu 18 czerwca 2021 r. Tak więc z pewnością należy uznać, że skarżącemu przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 czerwca 2021 r., a nie jak wskazał organ - od dnia 1 listopada 2021 r. Nie można zgodzić się ze stanowiskiem Kolegium, że fakt pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego, oraz niezłożenie wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego bezwarunkowego oświadczenia o rezygnacji z jego pobierania, uzasadnia odmowę przyznania świadczenia od daty złożenia wniosku. Wskazać należy, że skarżący składając taki wniosek w chwili jego złożenia, pozbawiłby się środków pieniężnych niezbędnych dla własnego utrzymania. Dokonując wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1 lit.b ustawy o świadczeniach rodzinnych, w myśl którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli opiekun osoby niepełnosprawnej ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, organ pominął przy tym regułę z art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, z której wynika, że przy zbiegu uprawnień do świadczeń uregulowanych w powołanej ustawie skarżącemu przysługuje prawo do wyboru korzystniejszego świadczenia. Nie do przyjęcia jest sytuacja, w której osoba spełniająca warunki do uzyskania jednocześnie kilku różnych świadczeń z pomocy społecznej, otrzymuje świadczenie mniej korzystne, nie będąc uprzednio pouczona o prawie wyboru jednego z nich. Takie postępowanie organów narusza nie tylko wyżej powołaną normę ustawy o świadczeniach rodzinnych, ale również podstawowe zasady postępowania administracyjnego wyrażone w normach art. 7, 8 i 9 k.p.a. Ponadto zgodnie z orzecznictwem nie można zaakceptować literalnej wykładni art. 17 ust. 5 pkt 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, skutkującej odmową przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na uzyskanie przez niego prawa do zasiłku dla opiekuna, bez szerszego spojrzenia na system zmian w przepisach o świadczeniach rodzinnych w kontekście reguł dobrej legislacji i przestrzegania zasady z art. 2 Konstytucji RP, który stanowi, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawa, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Zaznaczyć przy tym należy, że w literaturze przedmiotu i w orzecznictwie sądowym, postuluje się przeprowadzenie kompleksowej wykładni tekstu prawnego - dokonanie wykładni językowej wraz z wykładnią systemową, funkcjonalną, nawet jeżeli rezultat wykładni językowej jest jednoznaczny (por. uzasadnienia uchwał siedmiu sędziów NSA: z dnia 10 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 8/09 oraz 14 marca 2013 r., sygn. akt II FPS 8/10; W. Jakimowicz, Wykładnia w prawie administracyjnym, Kraków 2006, s. 551-555). Oczywiste zatem jest, że skarżący korzystał z tej formy pomocy, bowiem dotychczasowe regulacje prawne uniemożliwiły mu skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Nie jest to zatem kwestia jego wyboru, ale sytuacja wymuszona okolicznościami. Z treści oświadczenia złożonego przez skarżącego wynika jednoznacznie intencja skarżącego wyboru świadczenia pielęgnacyjnego jako korzystniejszego oraz świadomość konieczności zaprzestania pobierania świadczenia dotychczasowego. Jednakże organ nie wziął powyższego pod uwagę dokonując przedmiotowego rozstrzygnięcia. Ponadto prezentowany w orzecznictwie pogląd, że nie można w demokratycznym państwie prawa akceptować stanowiska, że "przymuszenie" obywatela do wystąpienia o świadczenie mniej korzystne, na skutek wydania przepisów niekonstytucyjnych, których negatywne skutki godzące w stabilność sytuacji prawnej zagwarantowanej ostateczną decyzją administracyjną nie zostały przez prawodawcę należycie wyeliminowane - jest sytuacją nieodwracalną tylko i wyłącznie z powodu zastosowania literalnej wykładni przepisów (wyroki w sprawach o sygn. akt: II SA/Bk 139/17, II SA/Łd 422/16 z dnia 23 sierpnia 2016 r.). Kontynuując wywody skargi zaznaczono, intencją skarżącego był wybór określonego świadczenia w sytuacji, w której spełnia on przesłanki uzyskania różnych świadczeń niepodlegających z mocy prawa kumulacji, z jednoczesną rezygnacją z otrzymywania konkurencyjnego lecz mniej korzystnego ekonomicznie świadczenia. Przepis art. 27 ust. 5 u.ś.r. przewiduje wyłącznie możliwość dokonania wyboru świadczenia i nie reguluje kwestii uchylenia decyzji przyznającej mniej korzystne świadczenie. Nie zachodzi więc konieczność uprzedniej rezygnacji z przyznanego i pobieranego świadczenia przed wydaniem rozstrzygnięcia o przyznaniu świadczenia wybranego przez uprawnionego. Skoro przepisy prawa umożliwiają stronie wybór świadczenia, to organ nie powinien czynić przeszkód w uzyskaniu przez nią świadczenia korzystniejszego, ale powinien przedsięwziąć takie czynności, aby strona mogła z tego prawa wyboru skorzystać, stosując rozwiązania proceduralne gwarantujące stronie przewidziane w art. 27 ust. 5 u.ś.r. prawo wyboru świadczenia (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2020 r., sygn. akt I OSK 2199/19). W odpowiedzi Kolegium wniosło o odrzucenie lub oddalenie skargi. Przechodząc do uzasadnienia wniosku o odrzucenie skargi organ podniósł, że rozstrzygnięcie zawarte w decyzji z dnia 1 lutego 2022 r. (...) jest niepodzielne. Decyzją tą nie załatwiono dwóch odrębnych spraw administracyjnych nadających się do rozstrzygnięcia oddzielnymi decyzjami, dlatego kwestionowanie wyłącznie punktu 1 rozstrzygnięcia tej decyzji jest niedopuszczalne. Przedmiotem postępowania administracyjnego zakończonego ostatecznie decyzją z dnia 1 lutego 2022 r. jest (jedna) sprawa administracyjna - przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z wniosku złożonego w dniu 22 czerwca 2021 r. (organy administracji nie decydowały o przyznaniu kilku uprawnień, a jednego na okres determinowany obowiązującymi przepisami prawa), a sposób jej załatwienia przez Kolegium warunkowały określone okoliczności faktyczne ustalone w ramach postępowania wyjaśniającego. Na poparcie tej tezy organ przywołał następujący pogląd NSA: "Rację ma [...] skarżące kasacyjnie SKO, że decyzja w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, wydawana na podstawie art. 17 u.ś.r., składa się z kilku nierozdzielnych elementów, jak np. data początkowa świadczenia, jego wysokość, okres, na jaki przyznaje się świadczenie. Wszystkie te elementy decyzji rozstrzygającej istotę sprawy są konsekwencją przyznania uprawnienia do otrzymania świadczenia. W tym kontekście, termin początkowy przyznania świadczenia nie może być uznany za orzeczenie częściowe w postępowaniu odwoławczym. [...] SKO nie może [,..] postanowić wyłącznie o początkowej dacie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego [...]. Nie sposób również przyjąć, że w niniejszej sprawie może być wydana przez organ odwoławczy decyzja częściowa. Orzeczenie takie zapaść by mogło tylko w sytuacji, gdyby sprawa była podzielna i można by z niej wyodrębnić części nadające się do względnie samodzielnego rozstrzygnięcia" (wyrok z dnia 20 października 2020 r., I OSK 1085/20). Według Kolegium skoro skarga została wniesiona od "części" niepodzielnej decyzji to jako taka jest niedopuszczalna. Wnosząc, z ostrożności procesowej, o oddalenie skargi organ zauważył, że skarżący podaniem z dnia 18 czerwca 2021 r., którego nie zmodyfikował do końca obowiązywania i realizacji decyzji z dnia 29 grudnia 2020 r. (nr....), o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, która wygasła z dniem 31 października 2021 r., zwrócił się do organu gminy o jej uchylenie z dniem wydania decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, a także pobrał świadczenie przyznane tą decyzją w okresie od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 31 października 2021 r. Decyzja o przyznaniu skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego została podjęta w dniu 1 lutego 2022 r., a tym samym niemożliwe jest uchylenie decyzji z dnia 29 grudnia 2020 r. (nr....) z tą datą. Przepisy prawa powszechnie obowiązującego, a w szczególności art. 155 k.p.a., nie uprawniają do uchylenia z mocą wsteczną wykonanej już decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego, z uwagi na - uzależnioną od zaistnienia zdarzenia przyszłego (w dniu złożenia żądania o uchylenie decyzji o przyznaniu specjalnego zasiłku opiekuńczego przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego miało taki charakter) - rezygnację z tego świadczenia. Niedopuszczalnym jest przyznanie - na okres od dnia 1 czerwca 2021 r. do dnia 31 października 2021 r. - świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości 1971,00 zł miesięcznie, gdyż wówczas w obrocie prawnym pozostawałyby dwie ostateczne decyzje przyznające świadczenia opiekuńcze: specjalny zasiłek opiekuńczy i świadczenie pielęgnacyjne, których przyznania na ten sam okres wyklucza art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy (nie ma podstaw prawnych do jakiegokolwiek rozliczania tych świadczeń i przyznawania czy wypłacania różnicy między nimi). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami oraz powołaną podstawą prawną , lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych . Dokonując w takich ramach kontroli zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, których rodzaj lub stopień uzasadniałyby wzruszenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 p.p.s.a. W ocenie Sądu poczynione przez organy ustalenia faktyczne są wystarczające dla wydania niewadliwego rozstrzygnięcia, a dokonana w sprawie wykładnia przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie jest prawidłowa. W ocenie Sądu nie zaistniały przesłanki do odrzucenia skargi jako niedopuszczalnej. Przesłanki niedopuszczalności skargi wynikają z unormowań art. 58 p.p.s.a., między z innymi w pkt 6) stanowiąc, że sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn (niż wymienione w pkt 1 do 5) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Generalnie ujmując niedopuszczalność skargi skutkująca odrzuceniem może zachodzić tylko w przypadkach, które dotyczą przeszkód natury formalnoprawnej do merytorycznego rozpoznania skargi, a więc nie wiążących się z kwestią zasadności skargi. Strona ma prawo do zaskarżenia decyzji ostatecznej nie tylko w całości, lecz także w części dotyczącej określonego zakresu jej rozstrzygnięcia – w takiej postaci w jakiej zostało ono sformułowane, a nawet dopuszcza się złożenie skargi na samo uzasadnienie decyzji. Oznacza to, że jeżeli zaskarżona decyzja w swej osnowie została skonstruowana w sposób złożony z kilku jednostek redakcyjnych (punktów) to strona ma uprawnienie do zaskarżenia również tylko jednego z nich, czyli w określonej części. Bez znaczenia dla dopuszczalności rozpoznania skargi pozostaje, czy zaskarżona decyzja administracyjna rozstrzyga w jednej czy w kilku odrębnych sprawach administracyjnych oraz czy rozstrzygnięcie w niej zawarte jest "niepodzielne", gdyż tego rodzaju zagadnienia podlegają kontroli merytorycznej Sądu podczas rozpoznawania skargi a nie w trakcie badania wstępnego dopuszczalności skargi. Konkludując powyższe, skarga podlegała rozpoznaniu co do jej zasadności, lecz w tej materii trzeba wskazać, że nie zasługiwała na uwzględnienie. Mocą zaskarżonej decyzji organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego i orzekając co do istoty sprawy aczkolwiek przyznał to świadczenie (w pkt 2), lecz na okres od dnia 1 listopada 2021 r. nie zaś od pierwszego dnia miesiąca, w którym wpłynął wniosek (odmawiając w pkt 1 przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego od 1 czerwca 2021 r. do 31 października 2021 r.), uznając, że w tym czasie skarżący miał przyznane odrębną decyzją - i pobrał – inne świadczenie w formie specjalnego zasiłku opiekuńczego a nie złożył oświadczenia o bezwarunkowej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w tym z pobierania tego świadczenia. Organ wskazał w tej mierze na art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) przywołanej wyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych, według którego świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli na osobę wymagającą opieki jest ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Trzeba podkreślić na tle lektury akt administracyjnych sprawy, że okoliczność, iż skarżący nie złożył oświadczenia o bezwarunkowej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego nie może być kwestionowana tak jak i ustalenie organu, że skarżący pobierał ten zasiłek od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. na podstawie funkcjonującej w obrocie prawnym odrębnej, ostatecznej decyzji organu pierwszej instancji (z 29 grudnia 2020 r. Nr...) przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy na ten zamknięty okres. Jak słusznie przyjął organ odwoławczy, z treści art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) wynika, iż wykluczone jest korzystanie w tym samym okresie z prawa do dwóch świadczeń jednocześnie. Jakkolwiek strona ma uprawnienie do wyboru korzystniejszego dla niej świadczenia z racji unormowania zawartego w art. 27 ust. 5 ustawy, lecz w stanie faktycznym sprawy – skoro nie złożyła oświadczenia o bezwarunkowej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i nie doszło w czerwcu 2021 r. do usunięcia z porządku prawnego ostatecznej decyzji przyznającej przez organ pierwszej instancji ten zasiłek do dnia 31 października 2021 r., zaś decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne (w drugiej instancji) podjęto później, to znaczy 1 lutego 2022 r., to organ odwoławczy w tejże dacie nie miał jakichkolwiek podstaw prawnych do uchylania z mocą wsteczną decyzji w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Po pierwsze – nie byłby do tego właściwy, albowiem decyzja ta została wydana w pierwszej instancji jako ostateczna wywołując skutki prawne a po drugie - już wygasła, gdyż przyznawała specjalny zasiłek opiekuńczy skarżącemu do dnia 31 października 2021 r. Okres pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego ustał przed wydaniem decyzji zaskarżonej w niniejszej sprawie, co oznacza, że nie było możliwe przez Kolegium przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego za czas, w którym skarżący pobrał inne, konkurencyjne świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. Na przeszkodzie do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 października 2021 r. - w dacie orzekania przez organ drugiej instancji - bezsprzecznie zatem stało spełnienie negatywnej przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W świetle poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który należy zaaprobować (wyrażonego np. w wyroku z 8 lutego 2022 r., I OSK 1029/21) - wypłata świadczenia pielęgnacyjnego w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy ustawową wysokością tego świadczenia i wysokością specjalnego zasiłku opiekuńczego pozostawałaby w sprzeczności z treścią art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Z tych względów Sąd nie podzielając zarzutów skargi oddalił ją na mocy art. 151 p.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI