IV SA/Wr 239/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje odmawiające przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując na naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej z powodu odmiennej oceny tej samej sytuacji faktycznej w porównaniu do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Skarżąca M. K. wnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem, jednak organy obu instancji odmówiły, uznając, że zakres opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez nią zatrudnienia. Sąd uchylił te decyzje, stwierdzając naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i równego traktowania, ponieważ wcześniej przyznano skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy na tę samą opiekę, mimo podobnych przesłanek. Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tej sprzeczności.
Sprawa dotyczyła skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję odmawiającą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad ojcem, osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Organy uznały, że choć ojciec skarżącej jest niepełnosprawny, zakres opieki sprawowanej przez córkę nie jest na tyle intensywny, aby uniemożliwiał jej podjęcie zatrudnienia, a czynności opiekuńcze nie wymagają całodobowej obecności. Skarżąca argumentowała, że ojciec potrzebuje stałej, całodobowej opieki ze względu na jego stan zdrowia po udarach i inne schorzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał skargę za zasadną. Sąd podkreślił, że organy administracji publicznej powinny działać w sposób budzący zaufanie i nie odstępować od utrwalonej praktyki bez uzasadnionej przyczyny. Kluczowym argumentem sądu było to, że skarżącej wcześniej przyznano specjalny zasiłek opiekuńczy na tę samą opiekę nad ojcem, co sugeruje, iż organ przyjmował spełnienie przesłanek do przyznania świadczenia. Ponieważ przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego są zbieżne, odmienna ocena tej samej sytuacji faktycznej stanowi naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i równego traktowania. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem tej sprzeczności lub wykazaniem zmiany stanu faktycznego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, odmienna ocena tej samej sytuacji faktycznej na gruncie prawa do różnych świadczeń, ale o zbieżnych przesłankach, stanowi naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i równego traktowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że skoro skarżącej przyznano wcześniej specjalny zasiłek opiekuńczy na tę samą opiekę nad ojcem, a przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego są tożsame, to odmienna ocena organów narusza zasady postępowania administracyjnego, w tym zasadę zaufania i równego traktowania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
uchylono_decyzję
Przepisy (10)
Główne
u.ś.r. art. 17 § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
k.p.a. art. 7
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 8
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 11
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 77
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
k.p.a. art. 107 § 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.ś.r. art. 16a § 1
Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
k.r.o.
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Argumenty
Skuteczne argumenty
Odmienna ocena tej samej sytuacji faktycznej przez organy przy rozpatrywaniu wniosków o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy narusza zasadę zaufania do władzy publicznej i równego traktowania. Przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego są zbieżne, co czyni odmienną ocenę prawną nieuzasadnioną.
Odrzucone argumenty
Zakres opieki sprawowanej przez skarżącą nie jest na tyle intensywny, aby uniemożliwiać jej podjęcie zatrudnienia. Czynności opiekuńcze nie wymagają całodobowej obecności opiekuna i nie wykluczają możliwości podjęcia pracy zarobkowej.
Godne uwagi sformułowania
organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym odmienna ocena prawna sytuacji strony skarżącej w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne w stosunku do oceny sformułowanej w postępowaniu o specjalny zasiłek opiekuńczy, przy zbieżnych przesłankach przyznania obu komentowanych świadczeń rodzinnych [...] stanowi naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej.
Skład orzekający
Bogumiła Kalinowska
przewodniczący sprawozdawca
Ewa Kamieniecka
sędzia
Marta Pająkiewicz-Kremis
asesor
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność spójnej oceny sytuacji faktycznej przez organy administracji przy rozpatrywaniu różnych świadczeń, gdy przesłanki są zbieżne, podkreślając znaczenie zasady zaufania do władzy publicznej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji porównania świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wymaga analizy konkretnych orzeczeń przyznających zasiłek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest spójne działanie organów administracji i jak naruszenie zasady zaufania może prowadzić do uchylenia decyzji. Jest to przykład praktycznego zastosowania fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego.
“Czy organ może oceniać tę samą opiekę inaczej dla różnych świadczeń? Sąd: Nie, to narusza zaufanie!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyIV SA/Wr 239/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu Data orzeczenia 2022-11-17 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-25 Sąd Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu Sędziowie Bogumiła Kalinowska /przewodniczący sprawozdawca/ Ewa Kamieniecka Marta Pająkiewicz-Kremis Symbol z opisem 6329 Inne o symbolu podstawowym 632 Hasła tematyczne Pomoc społeczna Skarżony organ Samorządowe Kolegium Odwoławcze Treść wyniku *Uchylono decyzję I i II instancji Powołane przepisy Dz.U. 2022 poz 2000 art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i 107 § 3 Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz.U. 2022 poz 329 art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka, Asesor WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. po rozpatrzeniu odwołania strony skarżącej – M. K., od decyzji z dnia [...]nr [...]wydanej przez działającego z upoważnienia Burmistrza P., Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w P., w sprawie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, wnioskowanego na ojca skarżącej –S. W. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2021 r., poz. 735, ze zm.) – utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Jak przytoczono w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, skarżąca w dniu 26 października 2021 r. złożyła w Ośrodku Pomocy Społecznej w P wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym ojcem (rocznik 1950). W wyniku rozpatrzenia tego wniosku opisaną wyżej decyzją z dnia 28 grudnia 2021 r. organ pierwszej instancji odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Motywując decyzję organ I instancji wskazał, że ojciec skarżącej jest osobą niepełnosprawną legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, co potwierdza orzeczenie z dnia 9 maja 2017 r. wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. Jak wynika z powyższego orzeczenia, ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 20 marca 2014 r., natomiast niepełnosprawność istnieje od 26 kwietnia 2006 r. Organ ten wskazał, że w związku ze złożonym wnioskiem, w dniu 19 listopada 2021 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania/sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Sporządzony został również protokół przesłuchania strony. Organ ustalił w toku wywiadu, że podopieczny jest wdowcem, zamieszkuje wspólnie ze skarżącą, która pomaga mu w codziennym funkcjonowaniu, sprawując opiekę nad ojcem całodobowo. Skarżąca mieszka z dwoma synami. Rodzina zamieszkuje w domu należącym do ojca wnioskodawczyni - korzystają oni z trzech pokoi, kuchni i łazienki, a w drugiej części domu, z osobnym wejściem, zamieszkuje niepełnosprawny, mając do dyspozycji pokój, kuchnię i łazienkę. Skarżąca ma brata, który zamieszkuje z nią, pracuje dorywczo, ale nie sprawuje opieki na ojcem, ponieważ opiekę sprawuje strona skarżąca. Organ wskazał, że niepełnosprawny jest po dwóch udarach (w 2013 r. drugi udar), ma afazję mowy, niedowład prawostronny, nadciśnienie. Czynności opiekuńcze, które wykonuje córka w ciągu dnia polegają na: ubieraniu, rozbieraniu, przygotowaniu i podawaniu leków, przygotowaniu posiłków, robieniu zakupów, utrzymaniu porządku, czynności higieniczne, wizyty lekarskie. Czynności, które ojciec może wykonać samodzielnie to przyjmowanie leków, przyjmowanie posiłków, samodzielne korzystanie z toalety. Zdaniem organu, nie jest to opieka wymagająca całodobowego zaangażowania opiekuna, a podopieczny nie jest osobą leżącą. Poza tym czynności związane z robieniem zakupów, załatwianiem spraw urzędowych są zwykłymi czynnościami dnia codziennego, wykonuje się je w każdym gospodarstwie domowym, w rodzinach, których członkowie są aktywni zawodowo. Organ dodał, że skarżąca nigdy nie pracowała. Jako osoba zarejestrowana w urzędzie pracy podejmowała prace społecznie użyteczne. Z treści wywiadu wynika, iż nie podejmuje zatrudnienia ze względu na stan ojca i konieczność opieki nad nim, jednak deklaruje, że w razie konieczności byłaby w stanie poszukiwać pracy. Organ stwierdził, że skarżąca w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 31 października 2021 r. pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy na ojca. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, analizując akta sprawy na skutek złożonego odwołania, wskazało w pierwszym rzędzie, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.; zwana dalej w skrócie "u.ś.r." lub "ustawą"). Świadczeniami rodzinnymi, w rozumieniu ustawy są m.in. świadczenia opiekuńcze, w tym świadczenie pielęgnacyjne (art. 2 pkt 2 u.ś.r.). Materialnoprawną podstawą przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest art. 17 ust. 1 u.ś.r., który stanowi, iż świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki łub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Na tym tle, akceptując w pełni ustalony w toku postępowania pierwszej instancji stan faktyczny sprawy, organ odwoławczy wyjaśnił, że ustawa o świadczeniach rodzinnych nie zawiera definicji sprawowania opieki. Opieka będąca przesłanką prawną do świadczenia pielęgnacyjnego powinna mieć jednak charakter szczególny, wymagający znacznego, stałego i niebudzącego wątpliwości zaangażowania, co powinno wynikać z okoliczności obiektywnych. Organy administracji, orzekające w sprawach świadczeń pielęgnacyjnych nie posiadają medycznej wiedzy specjalistycznej uprawniającej do kwestionowania orzeczeń innych organów orzekających w przedmiocie stopnia niepełnosprawności, jednak mają obowiązek dokonać oceny określonej przesłanki przyznania świadczenia w kontekście wszystkich okoliczności sprawy (art. 80 k.p.a.). Jak następnie zauważono - do akt sprawy została dołączona dokumentacja medyczna w postaci kart informacyjnych leczenia szpitalnego, z których wynika, że w 2006 r. rodzic skarżącej miał rozpoznany udar niedokrwienny mózgu, a w 2013 r. rozpoznano u niego niedowład połowiczny prawostronny i afazję mieszaną po udarze niedokrwiennym mózgu (dnia 8 marca 2013 r.), guz prawego płata potylicznego (oponiak), nadciśnienie tętnicze, miażdżycę uogólnioną, zespół psychoorganiczny. Z karty leczenia szpitalnego Oddziału Rehabilitacji [...] z dnia 8 czerwca 2013 r. wynika, że po zastosowanym leczeniu pacjent porusza się samodzielnie, utrzymuje się afazja mieszana (...). Pacjenta wypisano pod opiekę córki z zaleceniem przyjmowania leków pod kontrolą lekarza. Do akt sprawy dołączone zostały terminarze planowanych zabiegów rehabilitacyjnych, opinie psychologiczne, zaświadczenie lekarza neurologa z 5 października 2021 r., z której wynika, że rozpoznano spastyczne porażenie połowiczne. Lekarz wskazał, że pacjent leczony jest w poradni od 2008 r. Obecny stan zdrowia powoduje niesamodzielność w funkcjonowaniu codziennym jak i pełnieniu ról społecznych. Nie rokuje poprawy. Dnia 25 października 2021 r. lekarz chorób wewnętrznych wydał zaświadczenie, z którego wynika, że pacjent pozostaje pod opieką POZ Poradni Neurologicznej z rozpoznaniem nadciśnienia tętniczego, nadto stwierdzono stan po udarze mózgu, utrwalony niedowład kk. prawej i afazję, ograniczoną samodzielność i samoobsługę oraz, że pacjent wymaga opieki osoby drugiej. W dniu 19 listopada 2021 r. została przesłuchana skarżąca, która zeznała, że pomaga ojcu w takich czynnościach jak: - ubieranie i rozbieranie (30 minut) - przygotowania posiłków (2 godziny) - podawanie leków (3 razy dziennie) - zakupy (w miarę potrzeby) - czynności higieniczne (30 minut dziennie) - wizyty lekarskie (umawianie i dojazd - 2 razy w miesiącu); - utrzymywanie porządku 2 godziny w tygodniu. Strona zeznała, że jej ojciec jest samodzielny w przyjmowaniu leków, posiłków, samodzielnie korzysta z toalety. Źródło przytoczonych wyżej informacji organ odwoławczy ocenił jako bezpośrednie. Zdaniem Kolegium, prawidłowo przyjął organ I instancji, że mimo posiadania przez ojca skarżącej orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, to zakres sprawowanej przez nią opieki nie wyklucza podjęcia zatrudnienia. Opieka nie wymaga bowiem całodobowej obecności strony, co także wykazała sama wnioskodawczyni. Czynności takie jak pomoc w ubieraniu, podanie lekarstw, przygotowanie posiłków, sprzątanie, zakupy, wizyty lekarskie nie wymagają, w ocenie Kolegium, całodobowej bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności strony. Niektóre z tych czynności nie muszą być też wykonywane codziennie (zakupy, wizyty lekarskie, sprzątanie etc.). Ojciec nie jest osobą leżącą. Jest samodzielny w spożywaniu posiłków, samodzielny w korzystaniu z toalety. Jedyne wymaga pomocy i nadzoru w wykonywaniu niektórych czynności. Zakres samodzielności podopiecznego nie wyklucza podjęcia przez skarżącą zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy, tym bardziej, że wspólnie z osobą niepełnosprawną zamieszkuje także jej syn, na którym także ciąży obowiązek alimentacyjny wobec niepełnoprawnego. Z oświadczenia złożonego przez skarżącą wynika, że jej brat podejmuje prace dorywcze. Jest to niestandardowa forma zatrudnienia i w rozumieniu potocznym oznacza pracę na czas określony, zazwyczaj krótki okres, która nie ma charakteru powtarzalnego. Tak więc taki charakter pracy umożliwia, w ocenie Kolegium, takie zorganizowanie opieki nad niepełnosprawnym ojcem, która nie wiąże się z koniecznością niepodejmowania zatrudnienia przez wnioskodawczynię. Organ odwoławczy dalej podkreślił, że świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobom, które nawet w niepełnym wymiarze nie mogą w jakikolwiek sposób zarobkować z uwagi na intensywność sprawowanej opieki i zależność egzystencji osoby niepełnosprawnej od obecności opiekuna. Nie spełnia wymogu opieki, o której mowa w art. 17 ust. 1 u.ś.r., codzienne, ale wyłącznie przez część doby, świadczenie pomocy w prowadzeniu i utrzymaniu w należytym stanie gospodarstwa domowego. Zakres opieki świadczonej ojcu podany przez skarżącą, zdaniem Kolegium, nie spełnia wymagania z art. 17 ust. 1 u.ś.r., bowiem niektóre z czynności takich jak, np. przygotowanie posiłków, leków, ubieranie może wykonywać przed pracą, natomiast pozostałe czynności jak np. robienie zakupów, wyjście do lekarza (umawianie i dojazd), utrzymywanie porządku w domu - są to czynności, które wykonywane są w każdym gospodarstwie domowym również przez osoby pracujące, a więc nie są czynnościami opiekuńczymi. Te ostatnie bowiem są czynnościami wymuszonymi przez rozległy zakres niepełnosprawności danej osoby a nie wiążą się z zapewnieniem pomocy w prowadzeniu gospodarstwa domowego. Czym innym są czynności opiekuńcze (warunkujące prawo do świadczenia pielęgnacyjnego), a czym innym pomoc świadczona przez część doby. Podobnie, "stałość" opieki warunkującej świadczenie pielęgnacyjne musi być tego rodzaju, że ma być nieprzerwana i dlatego wykluczająca nawet częściowe zarobkowanie. Nie spełnia tego warunku codzienna pomoc a nie opieka. Z punktu widzenia doświadczenia życiowego, czynności opiekuńcze opisane przez stronę, nie oznaczają, że wnioskodawczyni nie jest w stanie podjąć jakiegokolwiek zarobkowania choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Kolegium nie kwestionuje osobistego zaangażowania strony w opiekę nad ojcem, nie jest to jednak opieka o charakterze niezbędnym, wykluczającym jakąkolwiek aktywność zawodową. To zaś oznacza, że aktualnie, obiektywnie nie istnieje powód usprawiedliwiający oświadczenie skarżącej o braku możliwości podejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad ojcem. Organ odwoławczy zauważył nadto, że wprawdzie - jak wynika z decyzji organu pierwszej instancji - skarżąca posiadała uprawnienie do specjalnego zasiłku opiekuńczego w okresie od 2015 r. do 2021 r. , jednakże aktualnie nie można przyjąć automatyzmu, że kryteria wskazane w art. 17 ust. 1 u.r.ś., nie będą weryfikowane w sytuacji wystąpienia z wnioskiem dotyczącym świadczenia pielęgnacyjnego. Organy administracji publicznej rozstrzygają sprawy na podstawie stanu prawnego i stanu faktycznego istniejącego w dacie wydania decyzji. Kolegium podzieliło argumentację organu pierwszej instancji, że nie zachodzi związek przyczynowo - skutkowy pomiędzy niepodejmowaniem przez stronę zatrudnienia a wykonywaną przez nią opieką. Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem sprawy decyzją ostateczną, strona skarżąca wywiodła skargę podnosząc, że ojciec potrzebuje stałej opieki całodobowej - 24 godziny na dobę. Nie potrafi sobie sam naszykować leków, nie wie jaki jest dzień, nie mówi. Zapomina się w różnych czynnościach np. przy wyłączaniu / włączaniu wody czy elektryczności lub butli gazowej, nie potrafi rozpalić w piecu, nie odczyta godziny na zegarku, nie podpisze się, nie powie jak się nazywa, nie potrafi przeczytać żadnej gazety, nie zna liter, ma prawą rękę zaciśniętą, nic nie może zrobić. Nie potrafi załatwić żadnej sprawy w urzędach. Nie jest samodzielny, nawet sam do sklepu nie pójdzie bo nic nie mówi i nie jest w stanie się porozumieć. Nie jeździ sam samochodem czy autobusem i bez pomocy skarżącej sobie nie poradzi. Od czasu drugiego udaru w 2013 r. przyjmuje stale leki przygotowywane i podawane przez skarżącą, generalnie potrzebuje stałej opieki. Skarżąca podkreśliła, że jest opiekunem prawnym ojca, bardzo dobrze się nim opiekuje, dba o jego bezpieczeństwo, wkłada w tę opiekę swą pracę i całe serce, wspiera duchowo i emocjonalnie i nie może z powodu tych licznych obowiązków iść do pracy. Jest samotną matką wychowującą dwóch synów (lat 16 i 9). Młodszego syna skarżąca musi odprowadzać do autobusu szkolnego. W odpowiedzi organ podtrzymując dotychczasową argumentację wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Na wstępie przypomnieć należy, że kognicja sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie do badania legalności zaskarżonych aktów administracyjnych, rozumianej jako zgodność z przepisami prawa materialnego i procesowego, o czym stanowi przepis art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2021, poz. 137 ze zm.). Uchylenie natomiast decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd, następuje w przypadku istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy, co wynika z art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2022 r., poz.329 ze zm.; zwanej dalej "p.p.s.a."). Zatem negatywna ocena zaskarżonych do sądu administracyjnego decyzji, pod kątem zgodności z prawem powoduje konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego i ponowne rozpatrzenie sprawy przez właściwe organy z uwzględnieniem wytycznych zawartych w uzasadnieniu wydanego w sprawie wyroku. Rozstrzygając daną sprawę, sąd administracyjny nie jest związany wyartykułowanymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych danej sprawy, o czym stanowi art.134 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego o utrzymaniu w mocy decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., zwanej dalej: "u.ś.r."), obowiązujące na dzień wydania zaskarżonej decyzji, a w szczególności art. 17 u.ś.r. Według art. 17 ust. 1 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Organ przyjął, że niespełniona została przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" przez skarżącą w związku ze sprawowaną opieką nad rodzicem a nadto rozmiar opieki nie uniemożliwia skarżącej podejmowanie zatrudnienia lub pracy zarobkowej. Rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć jednak na uwadze, iż z okoliczności sprawy, tzn. z twierdzeń organów, wynika, iż skarżącej decyzją organu przyznano na okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 października 2021 r. specjalny zasiłek opiekuńczy z tytułu opieki nad ojcem. Aczkolwiek do akt sprawy nie załączono przedmiotowej decyzji i jej nie opisano, to z takiego rodzaju rozstrzygnięcia wnosić należy, że organ jednak przyjmował, że skarżąca do dnia 31 października 2021 r. (a zatem w chwili złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne w niniejszej sprawie) spełniała przesłanki do przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z przedmiotową opieką. W omawianej zatem materii wypada podkreślić, że stosownie do art. 16a ust. 1 u.ś.r. specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 2086 i 2089) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, jeżeli: 1) nie podejmują zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub 2) rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej - w celu sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Nie sposób nie zauważyć, iż brzmienie cytowanego przepisu jest zbieżne co do zasady z treścią normatywną art. 17 ust. 1 u.ś.r., a tym samym uprawniona jest konkluzja, iż zarówno w przypadku świadczenia pielęgnacyjnego jak i specjalnego zasiłku opiekuńczego przesłanką ich przyznania jest rezygnacja lub nie podejmowanie zatrudnienia celem sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Wobec powyższego, skoro kwestia rezygnacji czy też nie podejmowania zatrudnienia przez skarżącą celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym rodzicem została oceniona przez organ pozytywnie w kontekście spełniania przesłanek z art. 16a u.ś.r., to trzeba zauważyć, że przesłanki "rezygnacji z zatrudnienia" i "sprawowania opieki" są tożsame z przesłanką z art. 17 ust. 1 u.ś.r. Inaczej ujmując - w przypadku obu świadczeń przesłanką ich przyznania jest rezygnacja z zatrudnienia pozostająca w związku z koniecznością stałej i długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną. Tymczasem organ (pierwszej instancji) dla celów przyznania stronie skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego uznawał, że wymagane ustawowo przesłanki w tej materii zostały spełnione a już w rozpatrywanej sprawie, w ocenie organów obu instancji, nie zostały one spełnione dla potrzeb ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Odmienna ocena prawna sytuacji strony skarżącej w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne w stosunku do oceny sformułowanej w postępowaniu o specjalny zasiłek opiekuńczy, przy zbieżnych przesłankach przyznania obu komentowanych świadczeń rodzinnych i żądania przez skarżącą przyznania korzystniejszego świadczenia, stanowi naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej. Z brzmienia art. 8 § 1 k.p.a. wynika, że organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Poza tym organy administracji publicznej bez uzasadnionej przyczyny nie odstępują od utrwalonej praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym (art. 8 § 2 k.p.a.). Organy nie zawarły uzasadnienia w zakresie odmiennej oceny tych samych okoliczności faktycznych na tle prawa wprawdzie do różnych świadczeń, ale o zbieżnych przesłankach ich przyznawania, co w konsekwencji uzasadnia zarzut naruszenia przez organ wynikającej z art. 11 k.p.a. zasady przekonywania i powiązanego z tą regułą normy art. 107 § 3 k.p.a. Organy nie wyjaśniły bowiem przyczyn zaistniałej sprzeczności. W obrocie prawnym nie powinno dochodzić do przypadku funkcjonowania indywidualnych aktów administracyjnych, które na gruncie tych samych okoliczności faktycznych sprawy i przy istnieniu tożsamych przesłanek materialnoprawnych rozbieżnie kształtują sytuację prawną strony postępowania. Powinnością organu będzie ponowne zbadanie stanu faktycznego sprawy i jego ocena w kontekście spełnienia przesłanek ustawowych do przyznania świadczenia i przy wydaniu ewentualnej decyzji odmownej konieczne będzie wykazanie jakie przyczyny uzasadniają odmienną ocenę stanu faktycznego w niniejszej sprawie w stosunku do sprawy dotyczącej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego lub wykazanie, iż w okresie między przyznaniem specjalnego zasiłku opiekuńczego a rozpoznaniem (ponownym) wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zmienił się stan faktyczny sprawy. W prezentowanym świetle Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI