IV SA/Wr 227/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2024-04-16
NSAAdministracyjneŚredniawsa
Państwowa Straż Pożarnarównoważnik pieniężnybrak lokalu mieszkalnegonormy zaludnieniaoświadczenie mieszkanioweprawo do lokalusłużba stałanieruchomośćsprzedaż domu

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę strażaka PSP na decyzję odmawiającą przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, uznając, że sprzedany przez niego dom spełniał normy zaludnienia dla jego rodziny.

Strażak A.S. domagał się przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, argumentując, że sprzedany przez niego dom w miejscu pełnienia służby nie spełniał norm zaludnienia dla jego rodziny, w tym zamieszkującej z nim matki. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że zgodnie z oświadczeniem mieszkaniowym strażaka, w domu zamieszkiwały tylko 4 osoby (strażak, żona, dwoje dzieci), a powierzchnia domu odpowiadała przysługującym normom zaludnienia. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów, podkreślając, że strażak nie zgłosił zmiany stanu rodzinnego i sprzedany dom spełniał normy zaludnienia dla 4 osób.

Sprawa dotyczyła skargi strażaka A.S. na decyzję Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, utrzymującą w mocy decyzję odmawiającą przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Strażak argumentował, że sprzedany przez niego dom w miejscu pełnienia służby nie spełniał norm zaludnienia dla jego rodziny, w tym zamieszkującej z nim matki, co uzasadniałoby przyznanie równoważnika. Organy administracji dwukrotnie uchylały decyzje pierwszej instancji, nakazując ustalenie norm zaludnienia. Ostatecznie, po ponownym rozpatrzeniu, Komendant Miejski odmówił przyznania równoważnika, wskazując, że zgodnie z oświadczeniem mieszkaniowym z dnia 18 lutego 2021 r., w domu zamieszkiwały 4 osoby (strażak, żona, dwoje dzieci), a powierzchnia domu odpowiadała przysługującym normom zaludnienia. Strażak nie zgłosił organowi zmiany liczby osób zamieszkujących. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo ustaliły liczbę osób zamieszkujących w domu na podstawie oświadczenia mieszkaniowego i że sprzedany dom spełniał normy zaludnienia dla 4 osób. Sąd podkreślił, że równoważnik pieniężny ma charakter subsydiarny i przysługuje tylko w przypadku niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, a strażak sprzedał dom spełniający normy. Sąd odrzucił również zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 10 k.p.a., wskazując na możliwość czynnego udziału strony w postępowaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, strażakowi nie przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli sprzedał dom odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej.

Uzasadnienie

Równoważnik pieniężny jest świadczeniem subsydiarnym, mającym na celu wyrównanie braku realizacji ustawowego prawa do lokalu. Jeśli strażak sprzedał dom, który spełniał normy zaludnienia dla jego rodziny, oznacza to, że jego potrzeby mieszkaniowe były zaspokojone, a tym samym utracił prawo do równoważnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (16)

Główne

u.p.s.p. art. 78 § ust. 1

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

Strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego, jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny nie posiadają w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie przysługującego im tytułu prawnego.

u.p.s.p. art. 78 § ust. 2

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

Równoważnik pieniężny nie przysługuje, jeżeli strażak utracił ze swojej winy lub zrzekł się prawa do zajmowanego dotychczas lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie przysługującego mu tytułu prawnego, odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej.

u.p.s.p. art. 79 § ust. 2

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

Uprawnienie do równoważnika za remont albo za brak lokalu mieszkalnego ustala się na podstawie złożonego przez strażaka oświadczenia mieszkaniowego.

u.p.s.p. art. 79 § ust. 3

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

Strażak jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić, poprzez złożenie oświadczenia mieszkaniowego, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienie do otrzymania równoważnika za remont albo za brak lokalu mieszkalnego lub na wysokość równoważnika.

Pomocnicze

u.p.s.p. art. 74

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

Prawo strażaka mianowanego na stałe do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej.

u.p.s.p. art. 81

Ustawa o Państwowej Straży Pożarnej

Przesłanki negatywne przydziału strażakowi w drodze decyzji administracyjnej lokalu mieszkalnego, w tym posiadanie lokalu odpowiadającego normom zaludnienia.

k.p.a. art. 10

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 136

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 75

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107 § § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 140

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprzedany dom spełniał normy zaludnienia dla 4 osób (strażak, żona, dwoje dzieci). Strażak nie zgłosił zmiany liczby osób zamieszkujących poprzez złożenie stosownego oświadczenia mieszkaniowego. Równoważnik pieniężny jest świadczeniem subsydiarnym i pochodnym od prawa do lokalu.

Odrzucone argumenty

Dom w miejscu pełnienia służby nie spełniał norm zaludnienia dla rodziny strażaka wraz z matką. Niezłożenie korekty oświadczenia mieszkaniowego wynikało z niewiedzy. Organy naruszyły przepisy postępowania, w tym art. 10 k.p.a. przez brak zapewnienia czynnego udziału strony. Organy nie zebrały wyczerpująco materiału dowodowego.

Godne uwagi sformułowania

Równoważnik pieniężny ma charakter ekwiwalentu w związku z niezaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych w drodze decyzji administracyjnej z zasobów lokali mieszkalnych. Omawiany równoważnik pieniężny jest więc formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego, jednakże jest uprawnieniem pochodnym do prawa wynikającego z art. 74 ust. 1 ustawy. Strażak jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić, poprzez złożenie oświadczenia mieszkaniowego, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienie do otrzymania równoważnika.

Skład orzekający

Daria Gawlak-Nowakowska

przewodniczący

Ewa Kamieniecka

sprawozdawca

Katarzyna Radom

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego dla funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej, w szczególności w kontekście sprzedaży własnego lokalu i obowiązku zgłaszania zmian w oświadczeniu mieszkaniowym."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariuszy PSP i przepisów ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Interpretacja norm zaludnienia i obowiązku zgłaszania zmian jest kluczowa.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy praktycznego aspektu praw funkcjonariuszy służb mundurowych, a konkretnie prawa do świadczeń mieszkaniowych. Choć nie jest to przełomowe orzeczenie, pokazuje, jak ważne jest precyzyjne przestrzeganie procedur administracyjnych i formalnych wymogów.

Czy sprzedaż własnego domu pozbawia strażaka prawa do równoważnika za brak lokalu? Sąd wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 227/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2024-04-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący/
Ewa Kamieniecka /sprawozdawca/
Katarzyna Radom
Symbol z opisem
6212 Równoważnik za brak lokalu mieszkalnego i za remont lokalu mieszkalnego
Hasła tematyczne
Samorząd terytorialny
Skarżony organ
Komendant Państwowej Straży Pożarnej
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 1969
art. 78 ust. 1, ust. 2 pkt 1, art. 79 ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant: referent Ksawery Sobczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 6 marca 2023 r. nr WT.2231.14.2022 w przedmiocie odmowy przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu 25 marca 2022 r. ogniomistrz A. S. złożył do Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Wałbrzychu oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Wnioskodawca wskazał, że w lokalu mieszkalnym (domu) w miejscowości S. zamieszkuje od dnia 18 maja 2021 r. wspólnie z żoną i dwojgiem dzieci i nie posiada lokalu mieszkalnego, położonego w miejscu pełnienia służby bądź w miejscowości pobliskiej, a czas dojazdu do miejsca pełnienia służby wynosi 100 minut.
Do akt sprawy dołączono również oświadczenie mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za remont lokalu mieszkalnego z dnia 18 lutego 2021 r. (według stanu na dzień 1 stycznia 2021 r.), w którym wnioskodawca wskazał, że w lokalu mieszkalnym (domu) w W. zamieszkuje od dnia 5 września 2016 r. wspólnie z żoną i dwojgiem dzieci.
W pismach z dnia 12 kwietnia 2022 r. i 5 maja 2022 r. wnioskodawca wyjaśnił, że nieruchomość zlokalizowaną w W. o powierzchni użytkowej [...] m2 wraz z działką gruntu zbył w dniu 18 maja 2021 r. Natomiast w piśmie z dnia 24 października 2022 r. wnioskodawca wyjaśnił, że w domu tym były 4 pokoje o łącznej powierzchni użytkowej [...] m2.
Decyzje organu pierwszej instancji dwukrotnie zostały uchylone przez organ odwoławczy, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Mianowicie Dolnośląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej we Wrocławiu decyzją z dnia 30 września 2022 r. nr WT.2231.14.2022 uchylił w całości decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Wałbrzychu z dnia 7 czerwca 2022 r. nr MT.2241.10.2022.AR o odmowie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy nakazał ustalenie, czy dom mieszkalny położony w W. odpowiadał normom zaludnienia przysługującym strażakowi i jego rodzinie.
Następnie Dolnośląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej we Wrocławiu decyzją z dnia 30 listopada 2022 r. nr WT.2231.14.2022 uchylił w całości decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w Wałbrzychu z dnia 10 listopada 2022 r. nr MT.2231.16.2022.AR o odmowie przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Organ odwoławczy nakazał ustalenie, czy jaka ilość norm zaludnienia przysługiwała strażakowi, bowiem wnioskodawca w odwołaniu od decyzji wskazał, że w domu w W. zamieszkiwała z nim żona, dwójka dzieci i matka.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w Wałbrzychu decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r. nr MT.2231.1.2023.AR odmówił wnioskodawcy przyznania równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zgodnie z oświadczeniem mieszkaniowym z dnia 18 lutego 2021 r. strażak zamieszkiwał w domu położonym w W. z żoną i dwójką dzieci. Matka strażaka nie została ujęta w tym oświadczeniu. Strażakowi przysługiwały 4 normy zaludnienia, które dom w W. spełniał. Wobec powyższego argument strażaka o zbyt małej powierzchni mieszkalnej wspomnianej nieruchomości należy uznać za chybiony. Organ powołał się również na wyjaśnienia strony z dnia 24 października 2022 r., z których wynika, że matka strażaka nie zamieszkiwała i nie zamieszkuje z nim na stałe, a jedynie przebywała u niego od piątku do niedzieli. W konsekwencji, strażak mający zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, który sprzedał z własnej woli dom położony w miejscowości pełnienia służby, spełniający kryteria normy mieszkaniowej, utracił z własnej woli prawo do tego domu i tym samym nie spełnia przesłanek do przyznania mu równoważnika za brak lokalu mieszkalnego.
W odwołaniu wnioskodawca wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, zarzucając naruszenie art. 10 i art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. oraz naruszenie art. 78 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Wnioskodawca zauważył, że organ nie zbadał, kto na dzień zbycia nieruchomości zamieszkiwał i pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym. Według wnioskodawcy, w domu w W. zamieszkiwała z nim żona, dwójka dzieci i matka.
Dolnośląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej we Wrocławiu decyzją z dnia 6 marca 2023 r. nr WT.2231.14.2022 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy powołał się na oświadczenie mieszkaniowe strażaka z dnia 18 lutego 2021 r., z którego wynika, że w domu w W. strażak zamieszkiwał z żoną i dwójką dzieci. Strażak nie zawiadomił organu przez złożenie oświadczenia mieszkaniowego o zmianie liczby osób wspólnie z nim zamieszkujących. Skoro powierzchnia czterech pokoi wynosiła łącznie [...] m2, to lokal ten odpowiadał normom zaludnienia przysługującym strażakowi i jego rodzinie (4 osobom). Skoro strażak zbył prawo do zajmowanego lokalu mieszkalnego, zlokalizowanego w miejscu pełnienia służby, zaspokajającego jego potrzeby mieszkaniowe, to nie spełnia przesłanek do przyznania równoważnika za brak lokalu mieszkalnego.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 107 § 3 w związku z art. 140 k.p.a. przez brak ustosunkowania się do zarzutów odwołania, art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 k.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz art. 75 i art. 78 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej przez niewłaściwe ustalenie norm zaludnienia i błędną interpretację. W uzasadnieniu skargi strona wyjaśniła, że zwyczajowo w Komendzie strażacy w oświadczeniach mieszkaniowych wykazują tylko żonę i dzieci. Niezłożenie korekty oświadczenia mieszkaniowego wynika jedynie z niewiedzy skarżącego. Wszyscy bowiem wiedzieli, w jakiej sytuacji rodzinnej znajduje się skarżący i matka z uwagi na chorobę zamieszkała razem ze skarżącym i jego rodziną. Na potwierdzenie swoich słów skarżący załączył do skargi oświadczenie z dnia 11 marca 2023 r. podpisane przez 9 kolegów na okoliczność zamieszkiwania matki wspólnie z rodziną skarżącego. Poza tym w piśmie z dnia 24 października 2022 r. skierowanym do Komendanta Miejskiego skarżący wskazał, ze matka jest całkowicie niezdolna do pracy i pozostaje na utrzymaniu skarżącego. W efekcie organ nie zbadał, kto na dzień zbycia nieruchomości w W., tj. na dzień 18 maja 2021 r. zamieszkiwał i pozostawał we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym, co ma istotny wpływ na rozstrzygniecie sprawy. Według skarżącego dom w W. nie odpowiadał normom zaludnienia i skarżący wraz z rodziną nie mieli zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Sprzedany dom nie odpowiadał normom zaludnienia, właściwym dla 5 zamieszkujących w nim osób.
Ponadto skarżący zauważył, że organ odwoławczy nie odniósł się do zarzutu naruszenia przez organ pierwszej instancji art. 10 k.p.a. i niezapewnienie czynnego udziału strony w postępowaniu. Skarżący stwierdził, że gdyby miał możliwość zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i widziałby, że jedynym dowodem jest jego oświadczenie mieszkaniowe, to na pewno uzupełniłby dowody. Organ odwoławczy winien też stwierdzić naruszenie art. 35 3 w związku z art. 36 1 i 2 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga w rozpatrywanej sprawie nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (t. j.: Dz. U. z 2022 r. poz. 1969) strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje równoważnik pieniężny, zwany dalej "równoważnikiem za brak lokalu mieszkalnego", jeżeli on sam lub członkowie jego rodziny, o których mowa w art. 75, nie posiadają w miejscu pełnienia służby albo w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie przysługującego im tytułu prawnego oraz nie zachodzi przypadek określony w art. 82 ust. 5. Zamieszczenie tego przepisu w rozdziale ósmym tej ustawy, zatytułowanym "Mieszkania strażaków w służbie państwowej" wskazuje, że art. 78 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej pozostaje w ścisłym związku z art. 74 tej ustawy, który formułuje prawo strażaka mianowanego na stałe do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z odrębnych przepisów. Z tak określonym prawem do lokalu mieszkalnego wiążą się przewidziane w ustawie resortowe formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych strażaków. Należą do nich: przydział lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej (art. 74 ust. 1), prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego (art. 80 ust. 1) oraz prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego(art. 78 ust. 1).
Ustawodawca wskazał zatem, że realizacja prawa do lokalu mieszkalnego może nastąpić w dwojaki sposób, a mianowicie albo przez wydanie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego (w miejscowości, w której strażak stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej), albo przez przyznanie określonych w ustawie świadczeń pieniężnych. Prawo do lokalu mieszkalnego realizowane jest zatem przede wszystkim przez administracyjny przydział lokalu z zasobów mieszkaniowych Straży Pożarnej, a dopiero w dalszej kolejności przez świadczenia pieniężne. Omawiany równoważnik pieniężny jest więc formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego, jednakże jest uprawnieniem pochodnym do prawa wynikającego z art. 74 ust. 1 ustawy. Ma on zastępczy (subsydiarny) charakter w tym sensie, że dopiero, gdy w stosunku do strażaka nie zrealizowano uprawnienia podstawowego (jakim jest administracyjny przydział lokalu), należy mu przyznać i wypłacać określoną kwotę pieniężną. Równoważnik ten ma charakter ekwiwalentu w związku z niezaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych w drodze decyzji administracyjnej z zasobów lokali mieszkalnych, o których mowa w art. 76 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej. Skoro uprawnienie do otrzymania lokalu powiązane jest z przesłanką niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, to warunek ten istotny jest także przy ocenie subsydiarnego uprawnienia do równoważnika pieniężnego za brak lokalu. W konsekwencji należy przyjąć, że strażakowi nie przyznaje się równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu mieszkalnego, jeżeli nie przysługuje mu prawo do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego w drodze decyzji administracyjnej z uwagi na wystąpienie jednej z przesłanek negatywnych przewidzianych w art. 81 ust. 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.
Świadczenia takie jak: przydział lokalu mieszkalnego, prawo do równoważnika pieniężnego, prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego mają charakter kompensacyjny, służą wyrównaniu braku realizacji ustawowego prawa do lokalu mieszalnego i pełnią funkcję surogatu zasadniczego prawa do uzyskania lokalu mieszkalnego w naturze. Powyższe zastępcze uprawnienia mają charakter pochodny względem zasadniczego (bazowego) ustawowego prawa do lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. Uprawnienia te powstają zatem i trwają jedynie w takim zakresie, w jakim istnieje ustawowe uprawnienie do lokalu mieszkalnego strażaka w służbie stałej, który nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych. Konsekwencją pochodnego charakteru uprawnień do świadczeń zastępczych z art. 782 i art. 80 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej są ustawowe przesłanki negatywne przydziału strażakowi w drodze decyzji administracyjnej lokalu mieszkalnego - art. 81 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.
Pierwszoplanowym sposobem realizacji prawa strażaka do lokalu mieszkalnego jest przydzielenie odpowiedniego lokalu, a dopiero gdy przydziału takiego nie dokonano, strażakowi mianowanemu na stałe przysługuje jedno z kompensacyjnych świadczeń pieniężnych. Tylko w razie braku odpowiedniego lokalu strażakowi przysługuje wymienione w art. 78 ust. 1 prawo do równoważnika pieniężnego z tytułu braku lokalu. Jest ono dalszą formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego przewidzianego w art. 74 ustawy. Równoważnik pieniężny z tytułu braku lokalu jest świadczeniem zastępczym i pochodną świadczenia podstawowego. Tak więc zasadniczo przyjmuje się, że strażakowi nie przysługuje równoważnik pieniężny z tytułu braku lokalu mieszkalnego, jeżeli nie ma on prawa do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego określonego w art. 74 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej, w drodze decyzji administracyjnej, w szczególności gdy zachodzi jedna z przesłanek negatywnych określonych w art. 81 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej.
Taką negatywną przesłankę stanowi posiadanie przez strażaka lub jego małżonka, w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej albo domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno-pensjonatowego (art. 81 pkt 2 i pkt 3 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej). Jeżeli więc strażak jest uprawniony do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale, a takiego lokalu z zasobów mieszkaniowych Straży Pożarnej mu nie przydzielono, to można odmówić mu równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, tylko wówczas, gdy posiadane przez niego lub jego małżonka mieszkanie spełnia przysługujące mu normy zaludnienia.
W rozpatrywanej sprawie nie jest sporne, że skarżący w dniu 18 maja 2021 r. sprzedał dom mieszkalny położony w W., tj. w miejscu pełnienia służby przez strażaka. Sporne natomiast jest, czy powierzchnia mieszkalna tego domu odpowiadała przysługującym strażakowi normom zaludnienia.
Jest to istotne, ponieważ równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego nie przysługuje, jeżeli strażak utracił ze swojej winy lub zrzekł się prawa do zajmowanego dotychczas lokalu mieszkalnego lub domu na podstawie przysługującego mu tytułu prawnego (art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej). Jak już powyżej ujawniono chodzi tu o utratę lub zrzeczenie się prawa do zajmowanego dotychczas domu mieszkalnego, odpowiadającego co najmniej przysługującej strażakowi powierzchni mieszkalnej.
W ocenie Sądu organy prawidłowo ustaliły, że skarżącemu przysługiwały 4 normy zaludnienia, ponieważ w domu położonym w W. zamieszkiwały 4 osoby, tj. skarżący, jego żona i dwójka dzieci. Organy zasadnie oparły się na danych wynikających z oświadczenia mieszkaniowego strażaka z dnia 18 lutego 2021 r., złożonego według stanu na dzień 1 stycznia 2021 r., w którym wnioskodawca wskazał, że w lokalu mieszkalnym (domu) w W. zamieszkuje od dnia 5 września 2016 r. wspólnie z żoną i dwojgiem dzieci. Stosownie do art. 79 ust. 2 ustawy uprawnienie do równoważnika za remont albo za brak lokalu mieszkalnego ustala się na podstawie złożonego przez strażaka oświadczenia mieszkaniowego. Strażak jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić, poprzez złożenie oświadczenia mieszkaniowego, o każdej zmianie mającej wpływ na uprawnienie do otrzymania równoważnika za remont albo za brak lokalu mieszkalnego lub na wysokość równoważnika (art. 79 ust. 3 ustawy). Skarżący, pomimo twierdzenia odnośnie zamieszkiwania z nim również jego matki, nie zawiadomił organ o zmianie sytuacji mieszkaniowej przez złożenie stosownego oświadczenia mieszkaniowego. Wobec jednoznacznego brzmienia art. 79 ust. 2 i 3 ustawy bez znaczenia pozostaje, z jakich względów skarżący nie złożył korygującego oświadczenia mieszkaniowego, a wiec np. z niewiedzy o treści przepisów prawa.
Stosownie do art. 76 ust. 2 ustawy, przysługująca strażakowi norma zaludnienia lokalu mieszkalnego wynosi od 7 do 10 m2 powierzchni mieszkalnej, którą stanowi powierzchnia pokoi znajdujących się w lokalu mieszkalnym. Skoro powierzchnia pokoi w domu skarżącego wynosiła [...] m, a w domu zamieszkiwały 4 osoby, to lokal mieszkalny skarżącego odpowiadał przysługującym mu normom zaludnienia.
Należy też zauważyć, że również pozostały zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby w domu położonym w W. zamieszkiwała także matka skarżącego. Po raz pierwszy skarżący powołał się na zamieszkiwanie razem z nim również jego matki w odwołaniu z dnia 16 listopada 2022 r., tj. w odwołaniu od drugiej z kolei decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji w dniu 10 listopada 2022 r. W decyzji tej organ pierwszej instancji przyjął, że skarżącemu przysługują 4 normy zaludnienia. Jednakże we wcześniejszy swoich pismach, tj. w odwołaniu z dnia 21 czerwca 2022 r. oraz w piśmie z dnia 24 października 2022 r. skarżący wyjaśniając powody sprzedaży nieruchomości w W. podawał, że "co tydzień w piątek zabieram mamę do siebie i odwożę ją dopiero w niedzielę albo w poniedziałek. Bardzo często zdarza się, że mama przebywa u nas dłużej niż przez weekend". (...) "Muszę też brać pod uwagę, że w każdej chwili moja mama będzie musiała z nami zamieszkać na stałe, bowiem jej stan zdrowia się systematycznie pogarsza, a niestety w domu na S. nie miałbym możliwości dostosowania kolejnego pokoju, aby mogła tam zamieszkać". Dalej w piśmie z dnia 24 października 2022 r. skarżący podawał, że "gdybyśmy pozostali w nieruchomości przy "ulicy [...]" nie mielibyśmy zupełnie warunków, aby zapewnić im opiekę bez naruszania przestrzeni dzieci". Powyższe wyjaśnienia skarżącego dowodzą, że matka nie zamieszkiwała razem ze skarżącym w domu położonym w W.
Również z załączonych do skargi orzeczeń o stopniu niepełnosprawności matki skarżącego z dnia 9 stycznia 2017 r. i 15 lutego 2019 r. wynika, że matka skarżącego zamieszkiwała pod innym adresem niż skarżący (skarżący w domu w W. zamieszkiwał od 5 września 2016 r. do 18 maja 2021 r.). Zamieszkiwania matki skarżącego razem ze skarżącym i jego rodziną nie potwierdza także załączone do skargi oświadczenie kolegów ze zmiany z dnia 11 marca 2023 r., którzy poinformowani byli jedynie przez skarżącego o sytuacji jego matki. Poza tym oświadczenie to sprzeczne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Nieuzasadnione są zatem zarzuty naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 136 k.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz art. 75 i art. 78 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o Państwowej Straży Pożarnej przez niewłaściwe ustalenie norm zaludnienia i błędną interpretację tych przepisów.
Nie znajduje uzasadnienia również zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. przez niezapewnienie czynnego udziału strony w postępowaniu. Należy zauważyć, że w rozpatrywanej sprawie organy wydawały decyzje administracyjne trzykrotnie i na dwóch pierwszych etapach postępowania skarżący aktywnie brał udział w postępowania składając pisemne wyjaśnienia i dowody w sprawie. Przed wydaniem trzeciej z kolei decyzji z dnia 16 stycznia 2023 r. organ pierwszej instancji, podobnie jak na poprzednich etapach postępowania, wystosował do skarżącego w dniu 21 grudnia 2022 r. "zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego na wniosek", doręczone skarżącemu w dniu 29 grudnia 2022 r. W zawiadomieniu tym organ pouczył stronę o treści art. 10 § 1 oraz art. 73 k.p.a., w tym o możliwości zapoznania się z dokumentacją sprawy, złożenia wyjaśnień i zgłoszenia żądania przeprowadzenia dodatkowych dowodów. Skarżący nie skorzystał z powyższej możliwości i nie złożył dowodów na tym etapie postępowania. Poza tym w skardze nie wskazał, jakich dowodów nie mógł złożyć w organie. Istotnie organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji do zarzutu naruszenia art. 10 k.p.a., ale mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności pominięcie to pozostaje bez wpływu na wynik sprawy.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI