IV SA/Wr 216/25

IV SA/Wr 216/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-30
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Kamieniecka /sprawozdawca/
Katarzyna Radom
Marta Pająkiewicz-Kremis /przewodniczący/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 127 par. 1, art. 129 par. 2, art. 134
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca) Sędzia WSA Katarzyna Radom po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 września 2025 r. sprawy ze skargi O. M. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 24 lutego 2025 r. nr 010070/680/1680976/2023 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
W dniu 18 lutego 2023 r. O. M. złożyła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o świadczenie wychowawcze 800+ na dziecko S. M., które jest obywatelem U. i przybyło z U. do Polski w związku z działaniami wojennymi po 23 lutego 2022 r. na formularzu SW-U na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin w informacji z dnia 2 marca 2023 r. nr 010070/680/1680976/20 poinformował wnioskodawczynię o przyznaniu świadczenia wychowawczego na córkę na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Natomiast w informacji z dnia 29 grudnia 2023 r. ZUS poinformował wnioskodawczynię, że od 1 stycznia 2024 r. świadczenie wychowawcze wynosi 800 zł miesięcznie.
Następnie decyzją z dnia 9 stycznia 2024 r. nr 010070/680/1680976/2023 ZUS Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin uchylił wnioskodawczyni przyznane prawo do świadczenia wychowawczego na córkę od dnia 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. Organ wyjaśnił, że z rejestru prowadzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej wynika, że wnioskodawczyni utraciła prawo legalnego pobytu w Polsce w związku z zarejestrowaniem się w systemie zabezpieczenia społecznego w innym państwie członkowskim UE. Decyzję wnioskodawczyni odebrała w dniu 24 stycznia 2024 r. zgodnie z Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia.
Z kolei decyzją z dnia 15 stycznia 2024 r. nr SW/1015070093 ZUS Centrum Obsługi Świadczeń dla Rodzin stwierdził, że świadczenie wychowawcze wypłacone za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w łącznej kwocie 3.500 zł stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, które podlega zwrotowi wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 117,09 zł na dzień wydania decyzji. Decyzję wnioskodawczyni odebrała w dniu 30 stycznia 2024 r. zgodnie z Urzędowym Poświadczeniem Doręczenia.
W odwołaniu z dnia 20 lutego 2024 r. złożonym na formularzu SW-ODW wnioskodawczyni wniosła o uchylenie decyzji z dnia 9 stycznia 2024 r. nr 010070/680/1680976/2023 oraz o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że jest obywatelką U. i nie zna dostatecznie języka polskiego, na poziomie pozwalającym na zrozumienie znaczenia dokumentu - że była to decyzja administracyjne, od której przysługuje prawo odwołania. Wnioskodawczyni podała, że nie zna prawa polskiego i nie zrozumiała o co chodzi w odebranym piśmie. Poza tym nie udało się wyświetlić decyzji w PUE, a termin odbioru decyzji w PUE był już zaznaczony. Dopiero w dniu 15 lutego 2024 r. wnioskodawczyni udało się umówić na spotkanie w budynku ZUS i wówczas pracownik ZUS wydrukował tę decyzję, dlatego też od tej daty powinno się liczyć termin do wniesienia odwołania. W tym samym dniu wnioskodawczyni skonsultowała się z prawnikiem i dowiedziała się, że pismo z dnia 9 stycznia 2024 r. jest decyzją administracyjną. Treść niniejszego odwołania również sformułował wnioskodawczyni prawnik.
Wnioskodawczyni zaznaczyła, że w momencie odbioru decyzji córka kończyła pierwszy semestr w klasie [...] w L., dwa tygodnie trwały ferie zimowe i wnioskodawczyni musiała zając się córką, która w tym czasie chorowała i musiała uzupełnić wszystkie zaliczenia w szkole. Wobec powyższego uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z winy wnioskodawczyni.
Postanowieniem z dnia 24 lutego 2024 r. nr 010070/680/1680976/2023 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji o uchyleniu prawa doświadczenia wychowawczego. Organ odwoławczy poinformował, że zgodnie z informacjami zapisanymi w systemie informatycznym ZUS decyzja została doręczona w dniu 24 stycznia 2024 r. w formie elektronicznej na profilu strony na platformie PUE-ZUS. Potwierdza to Urzędowe Poświadczenie Doręczenia. Strona została poinformowana o przysługującym prawie wniesienia odwołania do Prezesa ZUS w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie od decyzji strona wniosła elektronicznie przez PUE-ZUS na formularzu pisma ogólnego POG w dniu 20 lutego 2024 r., tj. po upływie ustawowego terminu 14 dni. W tej sytuacji należało stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 124 § 1 i § 2 oraz art. 107 § 1 pkt 4 i 5 w związku z art. 126 w związku z art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. przez wydanie postanowienia, z którego treści nie można wywieść, jakiej decyzji ono dotyczy. Strona zarzuciła również naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. przez jego błędną wykładnię i niezasadne niezastosowanie, podczas gdy strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania od decyzji nastąpiło bez winy strony.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że postanowienie zostało wydane w ramach nieistniejącej sprawy, bowiem dotyczy ono wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia 15 stycznia 2024 r., a decyzja ta miała dotyczyć uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego. Według strony, tak oznaczone postępowanie nie istnieje. Postępowanie o uchylenie prawa do świadczenia wychowawczego zakończone zostało decyzja z dnia 9 stycznia 2024 r. Ponadto strona zauważyła, że organ powołał numer Urzędowego Poświadczenia Doręczenia: [...], natomiast w postanowieniu z dnia 25 lutego 2025 r. o odmowie przywrócenia terminu powołał numer UPD: [...]. Nie jest możliwe, aby ta sama decyzja została doręczona dwukrotnie, w tym samym czasie, o czym miałyby świadczyć dwa różne poświadczenia odbioru. Strona zaznaczyła, że złożyła odwołanie oraz wniosek o przywrócenie terminu w dniu 19 lutego 2024 r., a nie jak wskazuje organ, rzekomo w dniu 20 lutego 2024 r.
Skarżąca podniosła, że doręczenie decyzji w sprawie uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego było pierwszą czynnością zakomunikowaną stronie w sprawie. Decyzję wydano bez zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego, bez pouczenia o prawie do czynnego udziału w każdym stadium postępowania i bez możliwości wypowiedzenia się w sprawie. ZUS zaniechał jakichkolwiek czynności w celu wyjaśnienia sprawy. Brak jest winy strony w uchybieniu terminowi do złożenia odwołania, bowiem nie wiedziała ona w ogóle o toczącym się postępowaniu, co w połączeniu z brakiem dostatecznej znajomości języka polskiego i świadomości prawnej powodowało brak wiedzy o możliwości złożenia odwołania. Strona nie posługuje się językiem polskim w stopniu wystarczającym do zrozumienia treści wydanej decyzji i skutków w jej sytuacji prawnej i osobistej. Strona nie była w stanie samodzielnie zrozumieć zawartego w decyzjach pouczenia, co spowodowane jest też brakiem świadomości prawnej polskiego systemu prawa, w tym prawa administracyjnego, zasady dwuinstancyjności czy czynności niezbędnych do złożenia odwołania. Użyte w treści decyzji, jej uzasadnieniu i pouczeniu sformułowania stanowią przykład języka prawno-urzędniczego, zdecydowanie nie należącego do zakresu słownictwa zrozumiałego dla obcokrajowca. Uzasadnienie decyzji nie wyjaśnia znaczenia podjętych aktów administracyjnych i konsekwencji, jakie wiążą się dla strony z treścią rozstrzygnięcia, to jest nie wskazuje w zrozumiałym dla obcokrajowca kontekście, co oznacza i z czym wiąże się uchylenie prawa do świadczenia. Organ w żaden sposób nie zweryfikował, w jakim stopniu strona włada językiem polskim. Czynny udział strony w postępowaniu może nie być możliwy bez udziału tłumacza bądź podjęcia dodatkowych czynności w toku postępowania. Poza tym strona nieznacznie przekroczyła termin do złożenia odwołania. Termin do złożenia odwołania upływał w dniu 7 lutego 2024 r. Odwołanie od decyzji zostało złożone w dniu 19 lutego 2024 r., a więc uwzględniając 7 – dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, zaledwie 5 dni po terminie.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Organ wyjaśnił, że Portal Usług Elektronicznych ZUS po zamieszczeniu przez organ na indywidualnym koncie wnioskodawcy dokumentu przesyła powiadomienie o dokonanej czynności. Powiadomienie przychodzi sms-em na telefon i na adres e-mail. Skarżąca otrzymała pierwsze zawiadomienie o umieszczeniu decyzji w dniu 9 stycznia 2024 r., a drugie zawiadomienie w dniu 17 stycznia 2024 r. Pomimo tego decyzji nie odebrała w terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2024 r. poz. 572) od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji. Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Natomiast zgodnie z art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne.
W ocenie Sądu, organ odwoławczy zasadnie uznał, że skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie uchylenia prawa do świadczenia wychowawczego.
Jak wskazuje organ odwoławczy, Portal Usług Elektronicznych ZUS po zamieszczeniu przez organ na indywidualnym koncie wnioskodawcy dokumentu przesyła powiadomienie o dokonanej czynności. Powiadomienie przychodzi sms-em na telefon i na adres e-mail. Skarżąca otrzymała pierwsze zawiadomienie o umieszczeniu decyzji w dniu 9 stycznia 2024 r., a drugie zawiadomienie w dniu 17 stycznia 2024 r. Odbiór decyzji przez skarżącą nastąpił w dniu 24 stycznia 2024 r., co potwierdza znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy Urzędowe Poświadczenie Doręczenia o numerze [...]. Czternastodniowy termin do złożenia odwołania upływał w dniu 7 lutego 2024 r., natomiast skarżąca złożyła odwołanie dopiero w dniu 20 lutego r. o godz. 20.34 (data sporządzenia odwołania na formularzu SW-ODW oraz Urzędowe Poświadczenie Przedłożenia numer 526317463), a więc w 13. dniu po terminie. Nie jest istotne, że pełnomocnik strony sporządził odwołanie w dniu 19 stycznia 2024 r. Istotna jest data nadania odwołania, uwidoczniona w Urzędowym Poświadczeniu Przedłożenia. Nie trafny jest więc zarzut skarżącej, że skarżąca złożyła odwołanie "zaledwie 5 dni po terminie". Wbrew twierdzeniom strony, termin do wniesienia odwołania biegnie od dnia doręczenia decyzji stronie, a nie od upływu 7 – dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania.
Jeżeli, jak twierdzi skarżąca treść odebranej decyzji nie wyświetlała się w PUE, to skarżąca należycie dbając o swój interes winna to niezwłocznie telefonicznie zgłosić do ZUS (np. za pośrednictwem infolinii) lub też osobiście udać się do placówki ZUS na terenie miejscowości zamieszkania. Jak wskazał organ odwoławczy, wizyta w placówce ZUS nie wymaga wcześniejszego umówienia się, bowiem pracownik Sali Obsługi Klienta przekazuje wszelkie niezbędne informacje. Natomiast skarżąca udała się do ZUS, jak sama wskazała, dopiero w dniu 15 lutego 2024 r., czyli w 22. dniu po odbiorze decyzji.
Bez wpływu na termin do wniesienia odwołania pozostaje, jak podaje skarżąca, niedostateczna znajomość języka polskiego oraz brak świadomości znaczenia otrzymanego od organu dokumentu i możliwości odwołania się. Rozstrzygnięcie wydane przez organ pierwszej instancji w dniu 9 stycznia 2024 r. wyraźnie zostało oznaczone jako "decyzja", sprawa "świadczenie wychowawcze", typ decyzji "uchylenie prawa do świadczenia" i zawiera pouczenie o możliwości wniesienia odwołania w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Jak już powyżej wskazano, skarżąca miała możliwość telefonicznego skontaktowania się z ZUS (np. za pośrednictwem infolinii) lub też osobistego kontaktu w placówce ZUS z pracownikami Sali Obsługi Klienta, którzy udzielają niezbędnych informacji. Należy też zauważyć, że skarżąca w punkcie 15 pouczeń na formularzu wniosku SW-U została poinformowana zarówno w języku polskim, jak i w języku [...], w jakich sytuacjach organ wydaje decyzje, m. in w przypadku uchylenia lub zmiany prawa do świadczenia. Natomiast w punkcie 18 pouczeń poinformowano o zamieszczaniu w postaci elektronicznej na portalu PUE ZUS m. in. wydanych decyzji i momencie uznania decyzji za doręczone.
Wobec powyższego, niedostateczna znajomość języka polskiego oraz brak świadomości znaczenia otrzymanego od organu dokumentu nie mogą mieć wpływu na odmienny sposób liczenia terminu do wniesienia odwołania.
Twierdzenia wniosku odnośnie choroby blisko 16 – letniej córki, uczennicy [...] klasy [...], okresu ferii zimowych i zaliczania przez córkę przedmiotów w szkole również pozostają bez wpływu na odmienny sposób liczenia terminu do wniesienia odwołania.
Nieuzasadnione są więc zarzuty odnośnie naruszenia przepisów k.p.a., regulujących termin do wniesienia odwołania.
Należy wspomnieć, że prawo [...] również przewiduje instytucję odwołania, zarówno w postępowaniu sądowym, jak i administracyjnym. Podobnie jak w wielu systemach demokratycznych, daje to obywatelom i innym podmiotom prawo do kwestionowania decyzji, które uznają za niesprawiedliwe lub błędne. Nie trafne są więc zarzuty skargi odnośnie braku świadomości prawnej skarżącej odnośnie zasady dwuinstancyjności i możliwości złożenia odwołania od decyzji.
Wbrew zarzutom skargi kontrolowane postanowienie zawiera wszystkie elementy składowe wymienione w art. 124 § 1 i 2 k.p.a., w tym powołano podstawę prawną i zamieszczono rozstrzygnięcie. Do postanowień nie znajduje zastosowania powołany przez stronę art. 107 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. z uwagi na uregulowanie zamieszczone w art. 126 k.p.a. oraz treść art. 124 § 1 k.p.a.
Nie można się zgodzić ze skarżącą, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w nieistniejącej sprawie z uwagi na pomyłki związane z podaną w postanowieniu błędną datą wydania decyzji, skutkujące naruszeniem art. 6, art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a. (zamiast daty 9.01.2024 r. podano datę 15.01.2024 r.). W postanowieniu podano prawidłowy przedmiot sprawy: świadczenie wychowawcze, prawidłowy znak sprawy: 010070/680/1680976/2023, prawidłowy numer postępowania: 385079409. Pomyłki związane z podaniem daty wydania decyzji nie uniemożliwiły skarżącej terminowego wniesienia skargi do Sądu od postanowienia. Pomyłki te zostały też sprostowane w postanowieniu z dnia 10 kwietnia 2024 r.
Również błędne wskazanie w treści postanowienia nieprawidłowego identyfikatora Urzędowego Poświadczenia Odbioru: zamiast [...] podano "[...]") nie powoduje wydania postanowienia w nieistniejącej sprawie oraz odmiennego sposobu liczenia terminu do wniesienia odwołania.
Wskazywane przez stronę ewentualne uchybienia związane z wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji nie mają wpływu na kwestię stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji, a 14 -dniowy termin do wniesienia odwołania został bezsprzecznie przekroczony przez skarżącą.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.