IV SA/Wr 210/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem sprawy była skarga Gminy Legnickie Pole na rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody Dolnośląskiego, które stwierdziło nieważność § 1 ust. 3 i 4 uchwały Rady Gminy z dnia 30 stycznia 2025 r. w sprawie diet i zwrotu kosztów podróży służbowych przysługujących sołtysom. Wojewoda uznał, że uchwała w tej części istotnie narusza przepisy ustawy o samorządzie gminnym (u.s.g.), w szczególności art. 37b ust. 1 w związku z ust. 2 oraz art. 35 ust. 3 pkt 3 u.s.g. W przypadku § 1 ust. 3, naruszenie polegało na wprowadzeniu sankcji w postaci utraty części diety sołtysa za nieobecność na naradzie, mimo braku takiego obowiązku w statutach sołectw, a także na potrąceniu diety za zaniechania innych osób. W odniesieniu do § 1 ust. 4, Wojewoda stwierdził wykroczenie poza upoważnienie ustawowe poprzez regulowanie diety członka rady sołeckiej w uchwale dotyczącej diet sołtysów i z pominięciem wymogów statutowych. Gmina wniosła skargę, zarzucając organowi nadzoru błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów, argumentując, że statut sołectwa przewiduje obowiązek uczestniczenia w zebraniach sołtysów, a rada gminy ma prawo dostosować zasady przyznawania diet do lokalnych warunków. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewody za zgodne z prawem. Sąd potwierdził, że § 1 ust. 3 i 4 uchwały istotnie naruszają przepisy u.s.g. Wskazał, że sankcja za nieobecność na naradzie sołtysów jest nieuzasadniona, gdyż obowiązek ten nie wynika wprost z przepisów, a także że uzależnianie diety sołtysa od działań osób trzecich (członka rady sołeckiej) jest niedopuszczalne. Ponadto, regulacja dotycząca diety członka rady sołeckiej wykracza poza zakres upoważnienia z art. 37b ust. 1 u.s.g. i powinna być uregulowana w statucie sołectwa lub odrębnej uchwale na podstawie art. 37b ust. 2 u.s.g. Sąd podkreślił, że rada gminy jest związana zakresem upoważnienia ustawowego i zasadami techniki prawodawczej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów ustawy o samorządzie gminnym dotyczących diet sołtysów, kompetencji rady gminy w zakresie ustalania zasad przyznawania diet, a także zasad kontroli nad aktami prawa miejscowego przez organy nadzoru i sądy administracyjne.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji Gminy Legnickie Pole i konkretnych zapisów uchwały oraz statutów. Może mieć zastosowanie do innych gmin, ale wymaga analizy ich lokalnych regulacji.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wprowadzenie sankcji w postaci potrącenia części diety sołtysa za nieobecność na naradzie sołtysów, gdy obowiązek ten nie jest wyraźnie określony w statucie sołectwa, stanowi istotne naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ dieta sołtysa powinna być powiązana wyłącznie z jego obowiązkami i kompetencjami wynikającymi z przepisów prawa i statutu, a nie z nieobecności na naradzie, która nie jest jednoznacznie zdefiniowana jako obowiązek.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że brak jest wyraźnego obowiązku obecności na 'Naradzie Sołtysów' w przepisach prawa i statutach, a potrącenie diety za nieobecność jest nieuzasadnione. Dodatkowo, uzależnianie diety sołtysa od działań osób trzecich (członka rady sołeckiej) jest niedopuszczalne.
Czy regulowanie w uchwale dotyczącej diet sołtysów kwestii diety członka rady sołeckiej, który zastępuje sołtysa w przypadku jego niemożności wykonywania czynności, stanowi istotne naruszenie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, stanowi istotne naruszenie prawa, ponieważ wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego z art. 37b ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym i powinno być uregulowane w statucie sołectwa lub odrębnej uchwale na podstawie art. 37b ust. 2 u.s.g.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że uchwała podjęta na podstawie art. 37b ust. 1 u.s.g. może dotyczyć jedynie diet sołtysów, a regulowanie kwestii diet członków rady sołeckiej wykracza poza ten zakres. Tego typu kwestie powinny być uregulowane w statucie jednostki pomocniczej lub odrębnej uchwale.
Czy rozbieżność w nazewnictwie ('Narada Sołtysów' w uchwale vs. 'zebranie sołtysów' w statucie) może stanowić podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały?
Odpowiedź sądu
Sama rozbieżność w nazewnictwie nie jest rażącym naruszeniem prawa, jeśli oba pojęcia oznaczają to samo, jednakże sąd nie mógł tego jednoznacznie potwierdzić na podstawie przedłożonych aktów.
Uzasadnienie
Sąd zauważył nieścisłość w nazewnictwie, która może wprowadzać wątpliwości co do tożsamości pojęć 'Narada Sołtysów' i 'zebranie sołtysów', jednakże nie uznał tego za wystarczającą podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały w tym konkretnym aspekcie, skupiając się na merytorycznych naruszeniach.
Przepisy (11)
Główne
u.s.g. art. 37b § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Rada gminy może ustanowić zasady, na jakich przewodniczącemu organu wykonawczego jednostki pomocniczej (sołtysowi) będzie przysługiwała dieta oraz zwrot kosztów podróży służbowej.
u.s.g. art. 35 § 3
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Statut jednostki pomocniczej określa w szczególności organizację i zadania organów jednostki pomocniczej. Powinien zawierać wyczerpujący katalog zadań i form działania.
u.s.g. art. 91 § 1
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Podstawą stwierdzenia nieważności może być istotne naruszenie prawa.
Pomocnicze
u.s.g. art. 37b § 2
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
Przepis ten stanowi podstawę do uchwalenia zasad przyznawania diet członkom rady sołeckiej, co powinno być uregulowane odrębnie lub kompleksowo.
u.s.g. art. 91 § 4
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym
W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru ogranicza się do wskazania, że uchwałę wydano z naruszeniem prawa.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
p.p.s.a. art. 3 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala ją.
Zasady techniki prawodawczej art. 134
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. – w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Podstawą wydania uchwały jest przepis prawny upoważniający organ do uregulowania określonego zakresu spraw lub wyznaczający jego zadania/kompetencje.
Zasady techniki prawodawczej art. 135
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. – w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
W uchwale zamieszcza się przepisy prawne regulujące wyłącznie sprawy z zakresu przekazanego w przepisie upoważniającym oraz sprawy należące do zadań lub kompetencji organu.
Zasady techniki prawodawczej art. 143
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. – w sprawie "Zasad techniki prawodawczej"
Do aktów prawa miejscowego stosuje się odpowiednio zasady techniki prawodawczej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uchwała narusza przepisy ustawy o samorządzie gminnym poprzez wprowadzenie sankcji za nieobecność na naradzie sołtysów, która nie jest jednoznacznie zdefiniowana jako obowiązek. • Uchwała narusza przepisy ustawy o samorządzie gminnym poprzez uzależnianie diety sołtysa od działań osób trzecich (członka rady sołeckiej), na które sołtys nie ma wpływu. • Regulacja dotycząca diety członka rady sołeckiej wykracza poza zakres upoważnienia ustawowego z art. 37b ust. 1 u.s.g. i powinna być uregulowana w statucie sołectwa lub odrębnej uchwale na podstawie art. 37b ust. 2 u.s.g.
Odrzucone argumenty
Gmina argumentowała, że statut sołectwa przewiduje obowiązek uczestniczenia w zebraniach sołtysów, a rada gminy ma prawo dostosować zasady przyznawania diet do lokalnych warunków. • Gmina wskazała na praktykę innych gmin w podobnych stanach prawnych i faktycznych.
Godne uwagi sformułowania
organ nadzoru – na podstawie art. 91 u.s.g.– stwierdził nieważność Uchwały w części, tj. § 1 ust. 3 i ust. 4 Uchwały jako podjętych z istotnym naruszeniem art. 37b ust. 1 w związku z ust. 2 oraz art. 35 ust. 3 pkt 3) u.s.g. • W przypadku przepisu § 1 ust. 3 Uchwały ww. istotne naruszenie polegało na wprowadzeniu sankcji w postaci utraty części diety sołtysa z tytułu nieobecności na naradzie sołtysów, pomimo że statuty sołectw Gminy L. w zakresie zadań sołtysa nie przewidują takiego obowiązku, a także na pozbawieniu sołtysa części diety za zaniechanie innych osób • natomiast w przypadku przepisu § 1 ust. 4 uchwały naruszenie to polegało na wykroczeniu poza upoważnienie ustawowe poprzez regulowanie kwestii diety członka rady sołeckiej w uchwale podejmowanej na podstawie innej normy kompetencyjnej oraz uregulowanie tej diety z pominięciem nałożenia stosownych obowiązków w drodze statutów jednostek pomocniczych gminy. • Sąd w składzie orzekającym podziela ocenę prawną, że uchwała w sprawie ustalenia wysokości diet oraz zwrotu kosztów podróży służbowych sołtysów, zawiera normy abstrakcyjne, ponieważ diety mają właściwość należności powtarzalnych. • Wadą kwalifikowaną regulacji § 1 ust. 3 Uchwały – jak prawidłowo uznał Wojewoda - jest ustanowiona tam sankcja nałożona na sołtysa za zaniechania innej osoby, na działanie której sołtys nie ma wpływu. • Przepis § 1 ust. […]
Skład orzekający
Anetta Makowska-Hrycyk
sprawozdawca
Gabriel Węgrzyn
przewodniczący
Marta Pająkiewicz-Kremis
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o samorządzie gminnym dotyczących diet sołtysów, kompetencji rady gminy w zakresie ustalania zasad przyznawania diet, a także zasad kontroli nad aktami prawa miejscowego przez organy nadzoru i sądy administracyjne."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji Gminy Legnickie Pole i konkretnych zapisów uchwały oraz statutów. Może mieć zastosowanie do innych gmin, ale wymaga analizy ich lokalnych regulacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy zasad przyznawania diet sołtysom, co jest tematem interesującym dla samorządowców i mieszkańców gmin. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów prawa i zasady techniki prawodawczej.
“Diety sołtysów pod lupą sądu: czy gmina może karać za nieobecność na zebraniu?”
Sektor
administracyjne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.