IV SA/WR 208/23

IV SA/Wr 208/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-08-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-04-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Daria Gawlak-Nowakowska /przewodniczący sprawozdawca/
Ireneusz Dukiel
Katarzyna Radom
Symbol z opisem
6322 Usługi opiekuńcze, w tym skierowanie do domu pomocy społecznej
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 24 § 1 pkt 5
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Ireneusz Dukiel, Sędzia WSA Katarzyna Radom, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia 16 stycznia 2023 r., nr SKO/PS-411/174/2022 w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie ustalenia należności podlegającej zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt w domu pomocy społecznej oraz ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi i terminu jej zwrotu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia 18 listopada 2022 r., nr DU.4033.IV.21c-4/22; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy na rzecz M. C. kwotę 497,00 zł (czterysta dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy, SKO) zaskarżoną decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r., nr SKO PS-411/174/2022 działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu odwołania M. C.(dalej: Strona, Skarżąca), utrzymało w mocy decyzję z dnia 18 listopada 2022 r., nr DU.4033.IV.21c-4/22 wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L. (dalej: organ I instancji, organ pierwszej instancji) w przedmiocie uchylenia przez organ I instancji własnej decyzji z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21 w sprawie 1. uchylenia własnej decyzji organu I instancji z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21 w sprawie ustalenia Stronie należności podlegającej zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt babci C.R.w domu pomocy społecznej w wysokości 10.671.13 zł za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. i ustalenia terminu zwrotu tych należności do dnia 20 lutego 2022 r. 2. ustalenia Stronie należność podlegającą zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt babci C.R. w domu pomocy społecznej w wysokości 10.671.13 zł, za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. 3. ustalenia terminu zwrotu należności, o której mowa w ust. 2 - do dnia 20 października 2023 r.
Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym:
Decyzją z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21 działający z upoważnienia Prezydenta Miasta L., Kierownik Działu Usług Społecznych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L.ustalił Stronie należność podlegającą zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt babci C. R. w domu pomocy społecznej w wysokości 10.671,13 zł za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. oraz ustalił termin zwrotu należności do dnia 20 lutego 2022 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy postanowieniem z dnia 26 maja 2022 r., nr SKO/PS- 411/78/2022,po rozpatrzeniu odwołania Strony, działając na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdziło że odwołanie od ww. decyzji zostało wniesione z uchybieniem terminu określonego w art. 129 § 2 k.p.a. Ponadto, w wyniku rozpatrzenia wniosku Strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, SKO postanowieniem z dnia 11 lipca 2022 r., nr SKO/PS-411/92/2022, działając na podstawie art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2 k.p.a. odmówiło przywrócenia Stronie terminu do wniesienia odwołania.
Wnioskiem z dnia 10 maja 2022 r. Strona wniosła o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21 wskazując na przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i argumentując, iż nie brała udziału w postępowaniu z uwagi na uszkodzenie skrzynki pocztowej oraz niezamieszkiwanie pod adresem, na który była doręczana decyzja z dnia 5 listopada 2021 r. nr DU.4033.IV.8c-2/21.
Organ I instancji postanowieniem z dnia 25 lipca 2022 r., nr DU.4033.IV.21c-4/22 wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną tego organu z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21.
Następnie decyzją z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr DU.4033.IV.21c-4/22) organ I instancji orzekł w sprawie ustalenia Stronie należności podlegającej zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt babci w domu pomocy społecznej w wysokości 10.671.13 zł za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. oraz ustalenia terminu zwrotu należności, o której mowa w ust. 1 - do dnia 20 lutego 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Legnicy, po rozpatrzeniu odwołania Strony, decyzją z dnia 19 października 2022 r., nr SKO/PS- 411/139/2022 uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, iż decyzja została wydana z naruszeniem określonych w k.p.a. przepisów określających zasady wznowienia postępowania, z uwagi na to, że zarówno podstawa prawna jak i rozstrzygnięcie oraz uzasadnienie tej decyzji nie spełniały wymogów określonych w tych przepisach prawa.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji wskazaną na wstępie decyzją z dnia 18 listopada 2022 r., nr DU.4033.IV.21c-4/22, powołując w podstawie prawnej art. 145 § 1 pkt 4, art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 6 pkt 14, pkt 15; art. 8 ust. 3, ust. 4, ust. 7; art. 61 ust. 1, ust. 2, ust. 3, art. 104 ust. 1, ust. 3, ust. 8, art. 110 ust. 7, ust. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz.U. z 202 lr, poz. 2268 z późn. zm., dalej: u.p.s.): 1. uchylił własną decyzję z dnia 5 listopada 2021 r., nr DU.4033.IV.8c-2/21 w sprawie ustalenia Stronie należności podlegającej zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt babci w domu pomocy społecznej w wysokości 10.671.13 zł za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. i ustalenia terminu zwrotu tych należności do dnia 20 lutego 2022 r. 2. ustalił Stronie należność podlegającą zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt babci w domu pomocy społecznej w wysokości 10.671.13 zł, za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. oraz ustalił termin zwrotu ww. należności- do dnia 20 października 2023 r
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ I instancji wskazał, że Babci Strony (zm. [...] maja 2022 r.) w okresie od 15 listopada 2018 r. do 30 kwietnia 2021 r. przebywała w Domu Opieki "A" w L., a od 1 maja 2021 r. do 6 maja 2022 r. w Domu Pomocy Społecznej "B" w L..
Następnie organ I instancji przytoczył przepisy u.p.s. określające zasady ustalenia opłaty za pobyt członka rodziny w domu pomocy społecznej, jak też zasady ustalenia należności podlegających zwrotowi przez osoby zobowiązane do ponoszenia opłat na rzecz gminy, w przypadku nieregulowania opłat przez osoby zobowiązane i ponoszenia przez gminę wydatków z tego tytułu w zastępstwie tych osób. Organ I instancji stwierdził, iż wystąpiły przesłanki do ustalenia wysokości należności podlegającej zwrotowi przez Stronę z tytułu zaległych opłat, bowiem decyzją administracyjną została ustalona Stronie opłata za pobyt babci w domu pomocy społecznej, której Strona nie uiszczała. Obowiązek ponoszenia opłaty spoczywał zatem na Gminie Miejskiej L.. Spełnione więc zostały przesłanki do wydania decyzji, na mocy której ustalono Stronie wysokość należności podlegającej zwrotowi i termin jej zwrotu. Z uwagi na fakt, iż w trakcie postępowania nie ustalono ze Stroną terminu zwrotu zaległej kwoty, organ pomocy społecznej wyznaczając przedmiotowy terminu miał na względzie realną sposobność spłaty należności przez zobowiązaną. Następnie organ I instancji przedstawił ustalenia w zakresie sytuacji osobistej, rodzinnej i dochodowej Strony. Ponadto wskazał na złożenie przez Stronę wniosku o odstąpienie od żądania zwrotu wydatków w wysokości 10.671,13 zł i zawieszenie postępowania w tym przedmiocie.
Zaskarżoną decyzją z dnia 16 stycznia 2023 r. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności omówił instytucję wznowienia i zauważył, że granice niniejszego postępowania wznowieniowego wyznaczone są zakresem treści badanego rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji z dnia 5 listopada 2021 r. nr DU.4033.IV.8c-2/21, tak więc nowa decyzja rozstrzygająca o istocie sprawy (wydana na podstawie art. 151 § 1 k.p.a.) nie może rozstrzygać w innym przedmiocie, niż zakreślony tą decyzją. Następnie przytoczył przepisy stanowiące podstawę prawną rozstrzygnięci ww. decyzji z dnia 5 listopada 2021 r., tj. art. 61 ust. 3, art. 104 ust. 1 i 3 u.p.s. i podkreślił, że wydanie decyzji w przedmiocie zwrotu wydatków poniesionych zastępczo przez gminę za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej odbywa się po stwierdzeniu, że wystąpiły następujące okoliczności: osoba była zobowiązana do wnoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej bądź na mocy umowy, o której mowa w art. 103 ust. 2 u.p.s., albo w drodze decyzji administracyjnej; pomimo obowiązku nie uiszczała tych opłat i opłaty te w zastępstwie tej osoby wnosiła gmina. Wskazał organ odwoławczy, że decyzją z dnia 29 czerwca 2021r., nr D0.4033.III.21c-l/21 Prezydenta Miasta L., zobowiązano Stronę do ponoszenia odpłatności za pobyt Babci w domu pomocy społecznej w okresie: od 1 lutego 2021 r. do 31 marca 2021 r. w kwocie 1.358,47 zł miesięcznie, od 1 kwietnia 2021 r. do 30 kwietnia 2021 r. w kwocie 1.539,11 zł oraz od 1 maja 2021 r. w kwocie 1.069,18 zł miesięcznie. Wskazana decyzja została następnie zmieniona przez wymieniony organ decyzją z dnia 8 kwietnia 2022 r., nr DU.4033.IV.21c-l/22, w następujący sposób: od 1 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2022 r. opłata wynosi 638,36 zł, od 1 lutego 2022 r. do 31 marca 2022 r. opłata wynosi 870,18 zł miesięcznie, od 1 kwietnia 2022 r. opłata wynosi 1.427,24 zł miesięcznie. Za okres od 1 lutego 2021 r. do 31 października 2021 r. Strona nie dokonała żadnej wpłaty na poczet ustalonej dla strony opłaty za pobyt Babci w domu pomocy społecznej. W związku z tym opłaty te w zastępstwie strony wnosiła Gmina Lubin. Łącznie kwota wydatków poniesionych przez Gminę Lubin wynosi 10.671.13 zł (1.358,47 zł + 1.358,47 zł + 1.539,1 1 zł + 1.069,18 zł + 1.069,18 zł + 1.069,18 zł + 1.069,18 zł + 1.069,18 zł + 1.069,18 zł - 10.671.13 zł). W ocenie SKO wystąpiły zatem przesłanki do ustalenia Stronie należności podlegającej zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt Babci w domu pomocy społecznej w wysokości 10.671.13 zł za okres od 1 lutego 2021r. do 31 października 2021 r. Za prawidłowe SKO uznało ustalenie przez organ I instancji terminu zwrotu ww. należności do dnia 20 października 2023 r. z uzasadnieniem, iż wyznaczając przedmiotowy terminu miano na względzie realną sposobność spłaty należności przez Stronę.
Odnosząc się do zarzutów odwołania naruszenia przez organ I instancji "art. 61 ust. 2 pkt b" u.p.s. z uwagi na pominięcie tego przepisu SKO wskazało, że z analizy argumentacji odwołania wynika, że zarzut pełnomocnika dotyczy w istocie pominięcia art. 61 ust. 2 pkt 2 lit b u.p.s., bowiem ten przepis stanowi podstawę do nieustalania opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej w przypadku gdy posiadany dochód na osobę jest równy lub niższy niż 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie.
Z uwagi na powyższe SKO za nietrafny uznało powyższy zarzut, argumentując, że skoro przepis ten nie stanowił podstawy do wydania badanej decyzji z dnia 5 listopada 2021 r. w przedmiocie ustalenia Stronie należności podlegającej zwrotowi z tytułu zaległych opłat za pobyt Babci w domu pomocy społecznej, to nie mógł mieć on zastosowania w sprawie rozstrzyganej zaskarżoną decyzją, wydaną w trybie wznowienia postępowania. Tym samym nie doszło do jego naruszenia z uwagi na jego pominięcie. SKO zauważyło, że przepis ten zostałby naruszony w przypadku, gdyby organ I instancji wydał zaskarżoną decyzję na podstawie tego przepisu, orzekając w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji o wysokości opłaty Strony za pobyt Babci w domu pomocy społecznej, a tym samym ten przepis zastosował. Podkreśliło, że art. 61 ust. 2 pkt b u.p.s. ma wyłącznie zastosowanie w sprawach, których przedmiotem postępowania jest orzekanie w przedmiocie wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, a przy tym odnosi się do takich stanów faktycznych, gdy została ustalona sytuacja dochodowa w drodze wywiadu środowiskowego, a więc zastosowanie ma jednocześnie art. 61 ust. 2d u.p.s.
Na powyższą decyzję SKO skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu złożyła Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
1. art. 61 ust. 2 pkt b u.p.s. poprzez jego niezastosowanie, polegające ustaleniu wysokości opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej, pomimo, że dochód na osobę nie przekracza 300% kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, skutkujące wydaniem decyzji nakazującej zwrot kwoty 10.671,13 zł,
2. niezastosowanie art. 8 ust. 5 pkt 1 i art. 8 ust. 7 u.p.s. przy ustalaniu kryterium dochodu.
Mając powyższe na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o zasądzenie na kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. wniosła o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na zasadzie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023r., poz. 259, dalej: p.p.s.a.), albowiem organ wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w tym trybie, czemu nie sprzeciwił się pełnomocnik Skarżącej.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 259), zwanej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach owej kontroli sąd administracyjny nie przejmuje sprawy administracyjnej do jej końcowego załatwienia, lecz ocenia, nie będąc przy tym związany granicami skargi, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie naruszono reguł postępowania administracyjnego i czy prawidłowo zastosowano prawo materialne. Przeprowadzając taką kontrolę stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, iż wniesiona w sprawie skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja SKO oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały w postępowaniu nadzwyczajnym prowadzonym w trybie wznowienia postępowania. Tryb ten jest wyjątkiem od wyrażonej w art. 16 k.p.a. zasady ogólnej trwałości decyzji administracyjnej. Zgodnie z § 1 tego przepisu decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w k.p.a. lub ustawach szczególnych.
Sąd badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji SKO oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji uznał za uzasadnione ich uchylenie jednak z innych względów niż podniesione w skardze, a z powodów które Sąd dostrzegł z urzędu. Na powyższe zezwala cytowany art. 134 p.p.s.a.
Sąd zwrócił mianowicie uwagę, iż w przedmiotowej sprawie wydana przez organ I instancji w trybie zwykłym (objęta wnioskiem o wznowienie) decyzja z dnia 5 listopada 2021 r., jak i wydana przez ten organ w trybie nadzwyczajnym decyzja z dnia 18 listopada 2022 r. wydane zostały przez tę samą osobę, tj. I.K. z upoważnienia Prezydenta Miasta L..
Zdaniem Sądu w analizowanej sprawie doszło w ten sposób do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 zgodnie z którym pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. powinien być interpretowany w ten sposób, że jego zastosowanie dotyczy nie tylko rozstrzygania w toku instancji w tym samym trybie postępowania administracyjnego, lecz rozciąga się również na tryb nadzwyczajny, wszczęty w tej samej sprawie ujmowanej materialnoprawnie (por. wyroki: NSA z 29 sierpnia 2019 r., II OSK 2386/17; z 18 maja 2020 r., I OSK 1567/19; z 23 czerwca 2020r., II OSK 3454/19; z 27 lutego 2023 r., II OSK 29/22; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Istotą tego unormowania jest bowiem wyeliminowanie wszelkich zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu określonej sprawy (uchwała NSA z dnia 22 lipca 2007 r., sygn. II GSP 2/06 oraz powołane w uzasadnieniu tej uchwały wyroki Trybunału Konstytucyjnego: z dnia 20 lipca 2004 r., sygn. akt SK 19/02 - OTK ZU Nr 7/A/2004, poz. 67 i z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04 - OTK-A 2005/11/137). Zatem biorąc pod uwagę konieczność zapewnienia stronie obiektywnego rozstrzygnięcia sprawy, należy przyjąć, że określenie "brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji", zawarte w art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., dotyczy również pracownika orzekającego w postępowaniu w trybach nadzwyczajnych, takich jak stwierdzenie nieważności decyzji oraz wznowienie postępowania zakończonego decyzją ostateczną, który wcześniej brał udział w wydaniu decyzji będącej przedmiotem kontroli w trybie nadzwyczajnym. Istotą instytucji wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną jest bowiem ponowna kontrola decyzji, w celu ustalenia, czy nie jest ona obarczona jedną z wad skutkujących uchyleniem decyzji dotychczasowej. Żądanie wznowienia postępowania należy więc uznać za środek zaskarżenia decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym, składany w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego (wyrok NSA z 28 maja 2020 r., II OSK 857/20; http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2016 r., sygn. akt II GSK 135/15, iż dla dokonania prawidłowej wykładni art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., należy mieć na uwadze cel wprowadzenia tej przesłanki wyłączenia pracownika organu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów z dnia 22 lipca 2007 r., sygn. II GSP 2/06, "istotą tego unormowania, podobnie zresztą jak odpowiadających mu przesłanek wyłączenia sędziego w procedurze cywilnej (art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c.) i karnej (art. 40 § 1 pkt 6 k.p.k.), jest wyeliminowanie wszelkich zastrzeżeń co do bezstronności i obiektywizmu przy rozpoznawaniu określonej sprawy, na co w swoim orzecznictwie zwracał uwagę Trybunał Konstytucyjny (np. wyroki z dnia 20 lipca 2004 r. SK 19/02 – OTK ZU Nr 7/A/2004, poz. 67 i z dnia 13 grudnia 2005 r. SK 53/04 – OTK-A 2005/11/137). Orzekając o zgodności art. 24 w związku z art. 141 § 1 K.p.a. z art. 2 i 45 ust. 1 Konstytucji, w wyroku z dnia 7 marca 2005 r. P 8/03 (OTK-A-2005/3/20) Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że instytucja wyłączenia pracownika ma charakter procesowy, gwarantuje stronie obiektywne rozstrzygnięcie sprawy przez jej poddanie instancyjnej kontroli w postępowaniu administracyjnym, a następnie – kontroli sądowej. Z wyjątkiem podejmowania czynności niecierpiących zwłoki z uwagi na interes społeczny lub ważny interes strony (art. 25 § 4 K.p.a.) podlegający wyłączeniu pracownik nie może dokonywać innych czynności niezbędnych do załatwienia sprawy w formie decyzji ani w nich uczestniczyć, a tym bardziej wydawać decyzji w imieniu organu administracji publicznej lub za ten organ."
Powyższą interpretację potwierdza także piśmiennictwo w tym Komentarz B.Adamiak z 2022 r. do art. 24 k.p.a. (Legalis), gdzie zwrócono uwagę, że przedmiot trybu nadzwyczajnego jest bezpośrednio powiązany z przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w trybie zwykłym i w tym aspekcie należy rozważyć tożsamość sprawy rozpoznawanej i rozstrzyganej w trybie zwykłym i nadzwyczajnym. Komentator wprost stwierdził, iż w sytuacji gdy zostaje wszczęte postępowanie w trybie nadzwyczajnym to pracownik, który brał udział w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy w trybie zwykłym podlega wyłączeniu. Przy czym nie ma znaczenia czy jest to tryb wznowienia postępowania, które otwiera drogę do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, rozstrzygniętej decyzją ostateczną, czy tryb stwierdzenia nieważności. Zdaniem komentatora nie będzie wyłączona stronniczość, zapewniona bezstronność, w razie gdy pracownik będzie weryfikował wydaną przez siebie decyzję, zaskarżoną w danym trybie.
Skoro zatem na gruncie przedmiotowej sprawy ta sama osoba wydała decyzję w postępowaniu zwykłym (decyzja z dnia 5 listopada 2021 r.) oraz następnie w postępowaniu objętym wznowieniem (decyzja z dnia 18 listopada 2022 r.) to trzeba stwierdzić, że wobec naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. wystąpiła przesłanka wznowieniowa przewidziana w art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Uchybienia powyższego nie dostrzegło SKO, czym naruszono także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie zostały zapewnione standardy bezstronnego rozpoznania sprawy. Naruszenie przed organem pierwszej instancji art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przesądza o konieczności ponowienia czynności przez ten organ. Jedynie ponowne rozpoznanie sprawy przez organ I instancji już po wyeliminowaniu wadliwości w postaci udziału pracownika podlegającego wyłączeniu może doprowadzić do wydania rozstrzygnięcia w sposób prawidłowy, w szczególności z zachowaniem zasady dwuinstancyjności. Opisane powyżej wady mające charakter uchybień formalnych spowodowały, iż Sąd nie miał podstaw do poddania zaskarżonej decyzji ocenie merytorycznej i nie mógł odnieść się do zarzutów skargi dotyczących rozstrzygnięcia organu.
Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy organ powinien mieć uwadze powyższe wskazania i dokonaną przez Sąd ocenę prawną.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a., Sąd wyeliminował z obrotu prawnego zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (punkt I sentencji wyroku).
O kosztach orzeczono w pkt II sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Złożyły się na nie wpis w kwocie 100 zł, opłata skarbowa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa w kwocie 480 zł, których wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).