IV SA/WR 207/06

IV SA/Wr 207/06 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2006-09-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2006-03-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Alojzy Wyszkowski
Tadeusz Kuczyński
Wanda Wiatkowska-Ilków /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6249 Inne o symbolu podstawowym 624
Hasła tematyczne
Powszechny obowiązek obrony
Skarżony organ
Wojskowa Komisja Lekarska
Treść wyniku
*Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 151 poz 1595
par. 69 pkt 2 z załącznika nr 2 do rozporządzenia
Rozporządzenie wydane na podstawie art. 30a ust. 4 i 5 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o  powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2002 r. Nr 21, poz. 205, z  późn. zm.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Wanda Wiatkowska- Ilków (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Asesor WSA Alojzy Wyszkowski Protokolant Aleksandra Siwińska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 27 września 2006r sprawy ze skargi N. G. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o zdolności do czynnej służby wojskowej uchyla decyzję I I II instancji.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi N. G. jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [....] r. nr [...] którym w wyniku rozpatrzeniu odwołania N. G. od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. uznającego N. G. za niezdolnego do czynnej służby wojskowej w Grupie [...] (żołnierz rezerwy) badanych Kat.D- utrzymano w mocy orzeczenie I instancji.
Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. w dniu [...] r. na podstawie Ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 21.11.1967r. (Dz.U. 2002 Nr 21 poz.205 ze zm) i rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 czerwca 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu orzekania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 151, poz.1595 zał) wydała orzeczenie Nr [...] , którym przyznała skarżącemu kat. D -niezdolny do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju.
Komisja rozpoznała N. G. następujące schorzenia:- zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne-§68 pkt 2 załącznika nr 2 przywołanego wyżej rozporządzenia MON w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. 151 poz 1595), krótkowzroczność obu oczu V op [...] i V Ol [...] pkt2 oraz wzrost powyżej [...] cm przy proporcjonalnej budowie ciała -§1 pkt1.
Od powyższego orzeczenia N. G. złożył odwołanie, w którym podniósł, iż z przeprowadzonych badań psychologicznych oraz psychiatrycznych wynika, że jest osobą zdrową, bez zaburzeń osobowości. Do pisma odwołujący się dołączył stosowne zaświadczenia tj zaświadczenie psychologiczne z dnia [...] r wydane przez psychologa klinicznego D. P. - A. , zaświadczenie z dnia [...] r. wydane przez tego samego specjalistę oraz zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. wydane przez specjalistę psychiatrę R. D. .
W związku z odwołaniem skarżącego, orzeczeniem z dnia [...] r . Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. na podstawie art. 127§ 1 i art. 138 kpa w związku z oraz §3 ust 7, §4 pkt 8, § 9pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004r w sprawie utworzenia wojskowych komisji lekarskich oraz określania ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. Nr 151, poz. 1594) oraz § 22 ust1i 2, §23 ust 1,2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25.06.2004r w sprawie orzekania o zdolności do czynnej służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 151, poz. 1595) wydała orzeczenie, którym utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż w świetle zgromadzonej dokumentacji medycznej wynika, że powodem uznania skarżącego za niezdolnego do czynnej służby wojskowej były stwierdzone orzeczeniem z dnia [...] r., już wiele lat wcześniej i zakwalifikowane wg §69 p 3 z zał. nr 1 do rozp MON z dnia 10.06.1992r, ( Dz. U. Nr 57, poz. 278 ze zm.) zaburzenia ze strony stanu psychicznego.
Zdaniem organu przeprowadzone dla potrzeb orzeczniczych specjalistyczne badania lekarskie psychiatryczne oraz psychologiczne potwierdzają zaburzenia osobowości, które czynią skarżącego niezdolnym do czynnej służby wojskowej. Nadto jak wywodzi dalej organ szczególne właściwości i warunki służb wojskowej, biorąc pod uwagę charakter i rodzaj rozpoznanego schorzenia mogłyby w istotny sposób nasilić objawy choroby.
Skarżący wniósł skargę na powyższe orzeczenie organu II instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. W uzasadnieniu podkreślił, że rejonowa wojskowa komisja lekarska wydając zaskarżone orzeczenie bez przeprowadzenia dodatkowych badań i nie ustosunkowała się do zaświadczeń wydanych przez specjalistów z dziedziny psychologii i psychiatrii, przedłożonych przez skarżącego wraz z odwołaniem.
Skarżący podniósł również, iż w jego opinii zaskarżone orzeczenie w takim kształcie jest konsekwencją wydanego [...] przez Wojewódzką Komisję Lekarską w L. orzeczenia przyznającego mu kat. E wobec zdiagnozowania osobowości nieprawidłowej znacznie upośledzającej zdolności adaptacyjne, nie poddającej się korekcji.
Ponadto zwraca uwagę na fakt, iż na mocy orzeczeń wydanych odpowiednio przez Terenową Wojskową Komisję Lekarską w Ż. z dnia [...] r. oraz Rejonową Wojskową Komisję Lekarską we W. z dnia [...] r został uznany za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju ( kat.D) jednakże nie ze względu na stan psychiczny, a z uwagi na rozpoznane schorzenie kardiologiczne. Wobec uchylenia obu decyzji wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 października 2005r. skarżący został ponownie wezwany na badania.
W konsekwencji wobec obalenia w wyniku przeprowadzonych badań specjalistycznych rozpoznanego wcześniej schorzenia kardiologicznego które skutkowało przyznaniem skarżącemu kat.D , komisja uznała N. G. za niezdolnego do służby wojskowej z uwagi na wskazane decyzji schorzenia natury psychicznej. Jak wywodzi dalej skarżący, komisja jego zdaniem wydała orzeczenie stronnicze i krzywdzące, wbrew zaprezentowanym przez niego zaświadczeniom wskazującym jednoznacznie, iż stan jego zdrowia psychicznego jest bez zastrzeżeń.
Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska we W. złożyła w tut. Sądzie odpowiedź na skargę wraz z wnioskiem o jej oddalenie.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż skarga jest niezasadna ponieważ z całości zgromadzonej dokumentacji wynika, że wiele lat wcześniej z powodu zaburzeń osobowości został uznany orzeczeniem Komisji Lekarskiej z dnia [...] r za trwale i całkowicie niezdolnego do służby wojskowej.
Nadto jak podnosi dalej organ z przedstawionych dokumentów nie wynika by powodem obecnego skierowania do Wojskowej Komisji Lekarskiej były wynikające z ustawy z dnia.21 listopada 1967r. O powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 178, poz.1750 ze zm.)potrzeby rezerw kadrowych lub przesłanki wynikające z ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. Nr 178, poz. 1750 ze zm.)
Zdaniem organu zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie je poprzedzające zostały wydane zgodnie z przepisami rozp MON (Dz.U. Nr 151, poz.1595), ustalono zatem zdolność do czynnej służby wojskowej, a nie do pracy.
Ponadto organ II instancji wskazał, że w świetle przeprowadzonych dla potrzeb orzeczniczych badań specjalistycznych psychologicznego oraz psychiatrycznego, diagnoza postawiona u skarżącego mieści się w zakresie pojęciowym §68 pkt. 2 rozporządzenia MON z 25 czerwca 2004r. (Dz.U. Nr 151,poz.1595) i kwalifikuje skarżącego w Gr II osób badanych do kat D - niezdolny do czynnej służby wojskowej.
Wojewódzki Sad Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny właściwy jest do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Sąd nie może opierać swojej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem jeżeli jest zgodna z przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego.
Uchylenie decyzji administracyjnej względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd następuje tylko w przypadku wystąpienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy (art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) zwanej dalej u.p.s.a.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. oraz poprzedzające je orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r.
Na gruncie orzecznictwa sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że wojskowe komisje lekarskie są organami administracji publicznej wydającymi decyzje w indywidualnych sprawach, w tym również decyzje w sprawach zdolności do zawodowej służby wojskowej i do pełnienia tej służby poza granicami ze względu na stan zdrowia. Dlatego też do tego rodzaju decyzji odnoszą się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 1999 r. I SA 2114/97 - LEX 47973, wyrok NSA z dnia 16 listopada 1995 r. SA/Gd 1655/95- OSP z 1997 r. Nr 7-8, poz. 135 i inne). Orzeczenia komisji o uznaniu poborowego za zdolnego do służby wojskowej i ustaleniu kategorii tej zdolności -są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu art. 1 §1 pkt 1 k.p.a. Tym samym w zakresie nienormowanym przepisami szczegółowymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w k.p.a. ogólne zasady postępowania administracyjnego. Nadto wobec faktu, iż ustawa o powszechnym obowiązku obrony ani wydane na jej podstawie rozporządzenia nie precyzją , jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia, również w tym zakresie znajduje zastosowanie przepis art. 107 §3 k.p.a. Stosownie do którego uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn , z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne- wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa (por wyrok NSA z dnia 28 lipca 2000r. III SA 774/00 LEX nr 47320)
W rozpatrywanej sprawie komisje orzekające zarówno w I jak i II instancji ograniczyły się do wskazania w orzeczeniach stosownych paragrafów załącznika nr 2 Rozporządzenia MON z dnia 25. 06. 2004r ( Dz.U. Nr 151 poz.1595 ) w stosunku do każdej z rozpoznanych dolegliwości nie uzasadniając w ogóle swojego stanowiska. Podczas gdy co najmniej jeden z tych przepisów tj. §68 p2- zawiera zwroty niedookreślone takie jak "nieznacznie" i "znacznie". W tym przypadku chodzi o stopień upośledzenia zdolności adaptacyjnych, od którego niewątpliwie zależy fakt ewentualnego odbywania służby wojskowej i przyznania odpowiedniej kategorii. Tym bardziej, że na tle wcześniejszego orzeczenia Rejonowej Komisji Lekarskiej we W. z dnia [...] r. skarżący został uznany za niezdolnego do służby wojskowej (kat. D) z uwagi na rozpoznane u niego schorzenie układu krążenia zakwalifikowane w obowiązującym stanie prawnym jak mieszczące się w zakresie pojęciowym § 38 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. Nr 57, poz. 278 ze zm. ).
Tym samym fakt, zdiagnozowania w zaskarżonym orzeczeniu innego schorzenia, mieszczącego się w opinii organu orzekającego w zakresie pojęciowym §68 p2 i określenia stopnia schorzenia pojęciami ogólnymi zawartymi w obowiązujących przepisach rodzi po stronie organu bezsprzeczny obowiązek dokładnego uzasadnienia przyjęcia konkretnego punktu lub paragrafu. W przypadku odmiennym orzeczenie przybiera charakter niesprawdzalnej wyroczni i stoi w sprzeczności z treścią przepisu powołanego na wstępie art. 107§3 k.p.a.( por wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2000r. III SA 879/00 LEX nr 47326, wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2000r. III SA 2042/00 LEX 47321,).
Komisja lekarska wydając orzeczenie winna w uzasadnieniu podać fakty , które uznała za udowodnione, a dopiero później oceniać je pod katem konkretnej jednostki chorobowej i przypisywać im konkretny przepis prawa. Orzeczenie obu Wojskowych Komisji Lekarskich nie odpowiada tym wymogom naruszając tym samym przepis art. 107 § 3 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem obowiązkiem organów orzekających w sprawie było miedzy innymi wskazanie w uzasadnieniu orzeczenia faktów, które zostały uznane za udowodnione, dowodów na których się oparto oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności. Uzasadnienie powinno bowiem odzwierciedlać tok rozumowania organu a także dokonaną wykładnię zastosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Podkreślić w tym miejscu należy, że przez rozpoznanie całego materiału należy rozumieć uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak i uwzględnienie wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzeniu poszczególnych dowodów, a mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Stosownie zaś do treści §23 pkt.2 rozporządzenia MON ( Dz.U. z 2004r Nr 151 poz 1595) Wojskowa Komisja Lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby komisja ta może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie, tym bardziej że skarżący wraz z odwołaniem przedstawił zaświadczenia tj. zaświadczenie psychologiczne z dnia [...] r wydane przez psychologa klinicznego D. P. - A. , zaświadczenie z dnia [...] r. wydane przez tego samego specjalistę oraz zaświadczenie lekarskie z dnia [...] r. wydane przez specjalistę psychiatrę R. D. z których wynikało że nie stwierdzono u N. G. zaburzeń czynności psychicznych, a badany ma osobowość dojrzałą,, harmonijną, dobrze zintegrowaną .
Pominięcie w uzasadnieniu decyzji oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, poprzez nie wyjaśnienie z jakich przyczyn nie wzięto pod uwagę twierdzeń skarżącego, dotyczących jego aktualnego stanu zdrowia, popartych specjalistycznymi badaniami zawierającymi diagnozy odmienne od dokonanych przez komisję, nie wyjaśnienie przez organ orzekający w sprawie, jakie fakty w przekonaniu Komisji świadczą o tym iż zdiagnozowane zaburzenia osobowości są znaczne ( § 68 pkt2)- stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ogólnie sformułowanych w przepisach prawa przesłankach zaliczenia do kat A albo do kat D ( " nieznacznie upośledzające", "znacznie upośledzające") na organie orzekającym spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia swego rozstrzygnięcia. Nie wystarczy zatem wymienić, rodzaj przeprowadzonych badań i stwierdzone jednostki chorobowe, ale trzeba także wyjaśnić jakie konkretne spostrzeżenia w toku danego badania zadecydowały o stwierdzeniu danej jednostki chorobowej ( por wyrok NSA z 8 września 1999r sygn. akt. III SA 673/99, LEX nr 47319)
Organ jest obowiązany dokonać wszechstronnej oceny okoliczności konkretnego przypadku na podstawie analizy całokształtu materiału dowodowego, a stanowisko wyrażone w decyzji uzasadnić w sposób wymagany przez przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4). Ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji.
Zarówno orzeczenie wydane przez organ I instancji, jak i orzeczenie wydane w wyniku rozpatrzenia odwołania przez organ II instancji, sprowadza się do wskazania jednostki chorobowej z przypisaniem odpowiednich paragrafów załącznika do omawianego rozporządzenia oraz stwierdzenie o zaliczeniu poborowego do kategorii zdolności do służby wojskowej, co w żadnym wypadku nie czyni zadość omawianym powyżej wymogom przepisu art. 107§ 3 k.p.a. .
Reasumując należy stwierdzić, iż sytuacji, gdy rozporządzenie MON ( Dz.U. z 2004r Nr 151 poz 1595) wymienia określoną jednostkę chorobową, której zaistnienie przy odpowiednim nasileniu kwalifikuje poborowego do kat A-zdolny do czynnej służby wojskowej, bądź np. D jako niezdolnego, organ orzekający ze szczególną starannością powinien uzasadnić swoje rozstrzygnięcie. Komisja winna wskazać, jakie konkretne objawy decydują o zaliczeniu poborowego do punktu 1, a jakie do punktu 2 paragrafów 66 i 68 załącznika nr 2 wskazanego rozporządzenia. Jest to niezbędne zarówno do tego aby przekonać stronę o słuszności orzeczenia, ale i do tego aby umożliwić sądowi kontrolę zaskarżonego orzeczenia ( por wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., SA 810/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 4)
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. C u.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.