IV SA/WR 204/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2022-11-04
NSAAdministracyjneWysokawsa
egzekucja administracyjnapostanowienieskarżącyorgankara pieniężnadoręczeniedoręczenie zastępczeKodeks postępowania administracyjnegoPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiPaństwowa Inspekcja Sanitarna

Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie o niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, uznając, że decyzja nakładająca karę pieniężną nie została skutecznie doręczona skarżącemu.

Sprawa dotyczyła skargi M. M. na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie o niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Skarżący kwestionował decyzję o nałożeniu kary pieniężnej za niezastosowanie się do obowiązku zakrywania ust i nosa. Sądy administracyjne obu instancji uznały zarzuty dotyczące meritum decyzji za niedopuszczalne w postępowaniu egzekucyjnym, jednak WSA uchylił zaskarżone postanowienie, stwierdzając nieskuteczne doręczenie decyzji nakładającej karę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał sprawę ze skargi M. M. na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu, które utrzymało w mocy postanowienie pierwszej instancji stwierdzające niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Skarżący został ukarany karą pieniężną za niezastosowanie się do obowiązku zakrywania ust i nosa w miejscu publicznym. W postępowaniu egzekucyjnym skarżący podniósł szereg zarzutów dotyczących m.in. naruszenia przepisów materialnoprawnych, braku czynnego udziału w sprawie, oparcia się na notatce urzędowej oraz braku doręczenia decyzji. Organy administracji obu instancji uznały zarzuty dotyczące meritum decyzji za niedopuszczalne w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a., wskazując, że postępowanie egzekucyjne nie służy do weryfikacji decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego. WSA we Wrocławiu, podzielając stanowisko organów co do niedopuszczalności zarzutów merytorycznych, uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji. Sąd uznał za zasadny zarzut dotyczący nieskutecznego doręczenia decyzji nakładającej karę pieniężną. Analizując tryb doręczenia zastępczego (art. 44 k.p.a.), Sąd stwierdził, że organ nie wykazał, iż wszystkie wymagane czynności zostały prawidłowo wykonane przez operatora pocztowego, co uniemożliwia przyjęcie fikcji prawnej skutecznego doręczenia. W związku z tym, decyzja nie weszła do obrotu prawnego, a postępowanie egzekucyjne nie mogło być prowadzone.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, zarzuty dotyczące meritum decyzji administracyjnej, która stanowi podstawę tytułu wykonawczego, są niedopuszczalne w postępowaniu egzekucyjnym, zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.

Uzasadnienie

Postępowanie egzekucyjne nie służy do ponownej weryfikacji ustaleń faktycznych i prawnych dokonanych w postępowaniu jurysdykcyjnym. Zasada trwałości decyzji administracyjnych wyklucza możliwość kwestionowania ich merytorycznej zasadności na etapie egzekucji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (15)

Główne

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit.c

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 34 § 2 pkt 3 lit. a i b

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

Pomocnicze

k.p.a. art. 44

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 10 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 76 § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 107

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 109

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 189d

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

o.p. art. 119zzk

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

u.p.e.a. art. 29 § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

u.p.i.s. art. 12 § 2 pkt. 1

Ustawa z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

p.u.s.a. art. 1

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ustawa z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe

Ustawa o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi art. 46b § pkt 4

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieskuteczne doręczenie decyzji nakładającej karę pieniężną w trybie doręczenia zastępczego.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące meritum decyzji administracyjnej (naruszenie przepisów materialnoprawnych, brak czynnego udziału, oparcie na notatce urzędowej, brak wskazania przepisu, brak doręczenia decyzji, brak zastosowania art. 189d k.p.a., nieuwzględnienie okoliczności zdarzenia, błędna data zdarzenia).

Godne uwagi sformułowania

zarzuty egzekucyjne nie mogą odnosić się do zagadnień związanych z poczynionymi ustaleniami faktycznymi oraz zastosowanymi przepisami materialnoprawnymi, jeśli dotyczą one decyzji stanowiącej podstawę wystawionego tytułu wykonawczego na etapie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe wprowadzanie zmian w tej materii, która jednoznacznie została rozstrzygnięta w decyzji administracyjnej Weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest bezwzględnie niedopuszczalna, gdyż na jej przeszkodzie stoi zasada trwałości takich decyzji. stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a., w zakresie badania dopuszczalności egzekucji mieszczą się ustalenia dotyczące doręczenia decyzji, stanowiącej podstawę wykonania obowiązku i ewentualne ustalenia dotyczące jej wykonalności. procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione.

Skład orzekający

Katarzyna Radom

przewodniczący

Tomasz Judecki

członek

Bogumiła Kalinowska

sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Weryfikacja prawidłowości doręczenia zastępczego w postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niedopuszczalność zarzutów merytorycznych w tym postępowaniu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej związanej z doręczeniem zastępczym i zarzutami w egzekucji administracyjnej. Interpretacja przepisów k.p.a. i u.p.e.a. może być stosowana w podobnych sprawach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak kluczowe znaczenie ma prawidłowe doręczenie decyzji administracyjnej, nawet w kontekście egzekucji administracyjnej. Pokazuje również ograniczenia postępowania egzekucyjnego w kwestionowaniu meritum decyzji.

Nawet kara za brak maseczki może zostać uchylona. Kluczowe jest prawidłowe doręczenie decyzji!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 204/22 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2022-11-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-04-08
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Bogumiła Kalinowska /sprawozdawca/
Katarzyna Radom /przewodniczący/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym
Hasła tematyczne
Egzekucyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Sanitarny
Treść wyniku
*Uchylono postanowienie I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 329
art. 145 § 1 pkt 1 lit.c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi  - t.j.
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 44
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Radom, Sędziowie Sędzia WSA del. Tomasz Judecki, Sędzia WSA Bogumiła Kalinowska (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszonym w dniu 4 listopada 2022 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dolnośląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we Wrocławiu z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Dolnośląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we Wrocławiu działając na podstawie art. 12 ust 2 pkt. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 195) oraz art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735, ze zm.) oraz art. 18 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2020 r. poz. 1427, ze zm.; dalej: u.p.e.a.), po rozpoznaniu zażalenia złożonego przez skarżącego – M. M. - na postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (PPIS) we Wrocławiu z dnia 10 listopada 2021 r. stwierdzające niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, postanowiło utrzymać w mocy to postanowienie.
Jak przytoczono w uzasadnieniu, w dniu 19.10.2020 r. do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej (PSSE) wpłynęło pismo z Komisariatu Policji wraz z załączoną notatką urzędową, która dotyczyła m.in. naruszenia przez skarżącego w dniu 11.10.2021 r. obowiązku zakrywania ust i nosa w miejscu ogólnodostępnym.
W związku z powyższym PPIS we W pismem z dnia 06.11.2021 r. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej. Decyzją zaś nr [...]z dnia 06.11.2020 r. PPIS nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 5 000 zł "za niezastosowanie się w dniu 11 października 2020 r. na ul. [...] do obowiązku zakrywania, przy pomocy odzieży lub jej części, maski, maseczki albo kasku ochronnego (...) ust i nosa w miejscach ogólnodostępnych". Przesyłki nie podjęto w terminie, jednak jak wynika ze sporządzonej przez przedstawiciela PPIS we W. w dniu 08.01.2021 r. adnotacji służbowej "o uznaniu pisma za doręczone" przesyłkę w postaci zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego i decyzji uważa się za doręczoną z dniem 04.01.2021 r. i pozostawia w aktach sprawy, tj. zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a., w związku z zapisami k.p.a. i ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz.U. z 2020 r. poz. 1041, ze zm.). Ponadto, w dniu 16.11.2020 r. PPIS we W. tytułem wykonawczym Nr [...] wszczął wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne w administracji (tytuł wykonawczy wraz ż zawiadomieniem o zajęciu wystawionym przez organ egzekucyjny doręczono zobowiązanemu w dniu 29.01.2021 r.).
W dniu 26.02.2021 r. do PSSE wpłynęło pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – K. z dnia 22.02.2021 r., znak [...] przekazujące złożone przez skarżącego zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułu wykonawczego (pismo z dnia 04.02.2021 r.). W piśmie tym, jako zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej podniesiono zarzuty naruszenia:
1. art. 46b pkt 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie ziściły się przesłanki, o których mowa w tym przepisie, tj. skarżący nigdy nie był chory lub podejrzany o zachorowanie, a tym samym nie miał obowiązku stosowania środków profilaktycznych tj. zakrywania ust i nosa, tym samym organ nałożył na niego karę w oparciu o rozporządzenie wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej;
2. art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie czynnego udziału w sprawie, możliwości zapoznania się z materiałami sprawy oraz wypowiedzenia codo zebranych dowodów i materiałów pomimo, że nie zachodziły okoliczności, o których mowa w dyspozycji art. 10 § 2 k.p.a.;
3. art. 76 § 1 k.p.a. poprzez oparcie się w sprawie na notatce urzędowej funkcjonariusza Policji, której nie można uznać za dokument w świetle przepisów k.p.a.;
4.art.107 k.p.a. poprzez niewskazanie przez organ konkretnego, zindywidualizowanego przepisu, którego dyspozycję skarżący wyczerpal swoim zachowaniem;
5. art. 109 k.p.a. poprzez brak doręczenia decyzji;
6. naruszenie art.. 189d k.p.a. poprzez brak jego zastosowania i uwzględnienia okoliczności zdarzenia;
7. art. 48a ust. 8 ustawy w zw. z 119zzk ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa i w zw. z art. 189d k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ okoliczności zdarzenia z dnia 10.10.2020 r., jaki i oparcie się na notatce funkcjonariuszy publicznych z poprawioną i nieprawdziwą datą zdarzenia (miało miejsce 10.10.2020 r. a nie 11.10.2020 r.).
Postanowieniem z dnia 10.11.2021 r., znak [...], PPIS stwierdził niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. W tym samym dniu PPIS we W. odrębnym pismem poinformował również Naczelnika Urzędu Skarbowego W. – K. o sposobie rozpatrzenia zarzutów.
W dniu 03.12.2021 r. do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej (WSSE) we Wrocławiu wpłynęło, za pośrednictwem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 22.11.2021 r. zatytułowane "Odwołanie od decyzji nr [...]Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia 6 listopada 2020 roku".
W związku z powyższym DPWIS we W. wezwał pełnomocnika strony do doprecyzowania czy wymienione pismo z dnia 22.11.2021 r. jest odwołaniem czy też zażaleniem na postanowienie PPIS stwierdzające niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.
W dniu 30.12.2021 r. do WSSE wpłynęła odpowiedź pełnomocnika strony, z której wynika, że pismo z dnia 22.11.2021 r. jest zażaleniem na postanowienie PPIS we Wrocławiu z dnia 10.11.2021 r.
Dalej organ drugiej instancji, biorąc pod uwagę powyższe ustalenia i zgłoszone przez stronę zarzuty, uznał, że zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przytoczył następnie przepis art. 34 § 2 pkt 3 lit. a i b u.p.e.a., zgodnie z którym wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym, lub zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
W ocenie organu z przytoczonych przepisów wynika zasada, iż w postępowaniu egzekucyjnym, ani wierzyciel, ani organ egzekucyjny organ nie może odnosić się do zagadnień związanych ze stosowaniem przepisów procedury administracyjnej, z poczynionymi ustaleniami faktycznymi oraz zastosowanymi przepisami prawa materialnego, jeśli zagadnienia te odnoszą się do etapu wydawania decyzji stanowiącej podstawę do wystawienia tytuły wykonawczego. Zasadę tę potwierdza także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt I SA/Po 532/21, "przepis art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a. pozbawia wierzyciela możliwości merytorycznego badania zarzutu wniesionego w postępowaniu egzekucyjnym, jeśli kwestia ta jest albo była przedmiotem rozpoznania w innym postępowaniu dotyczącym tego samego obowiązku. W orzecznictwie podkreśla się, że nie ma uzasadnienia do merytorycznego rozpatrywania zarzutów dotyczących wymagalności należności, jeżeli została ona określona lub ustalona w orzeczeniu, od którego przysługują odrębne środki zaskarżenia lub zarzut był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu (vide: wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2018 r. sygn. akt IIFSK 3478/15). Prawidłowo zatem wskazał organ I instancji, że jeśli należność pieniężna ustalana lub określana jest w orzeczeniu, od którego przysługuje określona ścieżka zaskarżenia to ten tryb służy do kwestionowania tytułu, a sam zarzut w takim wypadku jest niedopuszczalny.
Mając zatem na względzie, iż wszystkie podniesione przez zobowiązanego zarzuty dotyczą etapu wydawania decyzji, stanowiącej podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego, organ utrzymał w mocy postanowienie wydane w pierwszej instancji.
W skardze na opisane postanowienie ostateczne strona skarżąca analogicznie jak w zażaleniu zarzuciła naruszenie:
1. art. 46b pkt 4 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w okolicznościach niniejszej sprawy nie ziściły się przesłanki, o których mowa w tym przepisie, tj. skarżący nigdy nie był chory lub podejrzany o zachorowanie, a tym samym nie miał obowiązku stosowania środków profilaktycznych tj. zakrywania ust i nosa, tym samym organ nałożył na niego karę w oparciu o rozporządzenie wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej;
2.art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie czynnego udziału w sprawie, możliwości zapoznania się z materiałami sprawy oraz wypowiedzenia codo zebranych dowodów i materiałów pomimo, że nie zachodziły okoliczności, o których mowa w dyspozycji art. 10 § 2 k.p.a;
3. art. 76 § 1 k.p.a. poprzez oparcie się w sprawie na notatce urzędowej funkcjonariusza Policji, której nie można uznać za dokument w świetle przepisów k.p.a.;
4. art.107 k.p.a. poprzez niewskazanie przez organ konkretnego, zindywidualizowanego przepisu, którego dyspozycje skarżący wyczerpał swoim zachowaniem;
5. art. 109 k.p.a. poprzez brak doręczenia decyzji;
6. naruszenie art.. 189d k.p.a. poprzez brak jego zastosowania i uwzględnienia okoliczności zdarzenia;
7. art. 48a ust. 8 ustawy w zw. z 119zzk ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa i w zw. z art. 189d k.p.a. poprzez nieuwzględnienie przez organ okoliczności zdarzenia z dnia 10.10.2020 r., jaki i oparcie się na notatce funkcjonariuszy publicznych z poprawioną i nieprawdziwą datą zdarzenia (miało miejsce 10.10.2020 r. a nie 11.10.2020 r.).
W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie przedmiotowego postanowienia.
Na poparcie skargi skarżący przytoczył obszerną argumentację a między innymi stwierdził, że decyzja nakładająca karę pieniężną, o której mowa w tytule wykonawczym, nie została doręczona skarżącemu.
W odpowiedzi organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137) obejmuje badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329; zwanej w skrócie p.p.s.a.). Stosownie do tego przepisu rozstrzygając daną sprawę, wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany zawartymi w skardze zarzutami i sformułowanymi w niej wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, lecz ocenia ją w całokształcie okoliczności faktycznych i prawnych .
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć nie ze wszystkich powodów, które w niej przytoczono.
Przede wszystkim nie są zasadne zarzuty skargi dotyczące naruszenia norm materialnoprawnych, albowiem zarzuty wyartykułowane w punktach 1-4 i 6-7 skargi nie mogą niweczyć zaskarżonego postanowienia, gdyż są skierowane przeciwko meritum decyzji a nie zaskarżonego postanowienia opartego na podstawie z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) i b) u.p.e.a. Zgodnie z art. 34 § 2 pkt 3 lit. a) i b) u.p.e.a., wierzyciel wydaje postanowienie, w którym stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:
a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,
b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.
Trafnie w tej materii organ podniósł, iż stosownie do cytowanego przepisu stanowiącego podstawę prawną wydanego orzeczenia generalnie zarzuty egzekucyjne nie mogą odnosić się do zagadnień związanych z poczynionymi ustaleniami faktycznymi oraz zastosowanymi przepisami materialnoprawnymi, jeśli dotyczą one decyzji stanowiącej podstawę wystawionego tytułu wykonawczego.
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej jest środkiem obrony przed egzekucją, niekonkurencyjnym w stosunku do środków prawnych przysługujących zobowiązanemu w ramach odrębnych postępowań: podatkowego, administracyjnego lub sądowego. Nie ma bowiem powodów, dla których ta sama kwestia miałaby być przedmiotem rozstrzygnięcia w postępowaniu jurysdykcyjnym, a następnie ponownie - w ramach zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (por. P. M. Przybysz (w Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2021, art. 34; wyrok NSA z dnia 30 listopada 2021 r., sygn. akt III FSK 674/21). Organ egzekucyjny nie może wkraczać w kompetencję organu administracji publicznej, który w postępowaniu rozpoznawczym (jurysdykcyjnym) w sposób władczy rozstrzygnął o prawach i obowiązkach strony, wynikających z przepisów prawa materialnego. Innymi słowy, na etapie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe wprowadzanie zmian w tej materii, która jednoznacznie została rozstrzygnięta w decyzji administracyjnej, kończącej postępowanie rozpoznawcze. Weryfikacja decyzji ostatecznych w postępowaniu egzekucyjnym jest bezwzględnie niedopuszczalna, gdyż na jej przeszkodzie stoi zasada trwałości takich decyzji. Zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji mogą mieć na celu wykazanie nieistnienia obowiązku, ale nie podważenie aktu administracyjnego, nakładającego ten obowiązek (por. J. Dembczyńska, P. Pietrasz, K. Sobieralski, R. Suwaj, Praktyka administracyjnego postępowania egzekucyjnego, Wrocław 2009, s. 249; wyrok NSA z dnia 3 listopada 2020 r., II FSK 1750/18). Instytucja zgłaszania zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej nie ma na celu wdrażania kolejnej kontroli instancyjnej wobec decyzji (aktu), który stanowił podstawę tytułu egzekucyjnego.
Wszakże Sąd uznał za uzasadniony zarzut skargi dotyczący nieuwzględnienia zarzutu sformułowanego w zażaleniu a dotyczącego niedoręczenia skarżącemu decyzji o nałożeniu kary administracyjnej, objętej tytułem wykonawczym.
Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela zapatrywanie wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 lutego 2022 r. sygn. III FSK 496/21, że stosownie do art. 29 § 1 u.p.e.a., w zakresie badania dopuszczalności egzekucji mieszczą się ustalenia dotyczące doręczenia decyzji, stanowiącej podstawę wykonania obowiązku i ewentualne ustalenia dotyczące jej wykonalności. Stanowią one o tym, czy istnieje obowiązek podlegający wykonaniu. W sprawie konieczne było zatem sprawdzenie, czy przed wszczęciem egzekucji decyzja została doręczona stronie. Jest to istotne w rozpatrywanym przypadku o tyle, że z lektury akt wynika, iż kwestia ta nie była badana w postępowaniu jurysdykcyjnym dotyczącym wydanej decyzji w administracyjnym toku instancji.
Jakkolwiek organ odniósł się do tego aspektu załączając również do akt sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji i uznając, że decyzja – nadana listem poleconym za zwrotnym potwierdzeniem odbioru za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. - została doręczona według przekonania organu prawidłowo, bowiem uznana za doręczoną z dniem 04.01.2021 r. w trybie art. 44 § 4 k.p.a., jednakże Sąd nie stwierdził, iż zostały spełnione przesłanki prawne do uznania doręczenia za skuteczne.
Zgodnie z art. 44 k.p.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43:
1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego;
2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ (§ 1).
Według zaś § 2 zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 4).
W orzecznictwie sądów administracyjnych na tle przywołanego unormowania przyjmuje się, że procesowa instytucja doręczenia zastępczego polega nie tyle na domniemaniu, ile oparta jest na konstrukcji fikcji prawnej poprzez uznanie, że nastąpiło doręczenie pisma, które de facto nie miało miejsca. Warunkiem jednak przyjęcia przez organ takiej fikcji prawnej, tj. uznania, iż nastąpiło doręczenie zastępcze, jest dysponowanie przez ten organ niebudzącym wątpliwości dowodem potwierdzającym, że przesłanki określone w art. 44 k.p.a. zostały spełnione. Takim dowodem dla organu nie jest wykazanie przez stronę, że nie otrzymała awiza, ale zwrotne potwierdzenie odbioru zawierające pełną informację odzwierciedlającą fakt, że adresat został zawiadomiony zarówno o pozostawieniu pisma, jak i o miejscu oraz terminie z datą i podpisem doręczyciela.
Zatem, aby uznać prawidłowość doręczenia decyzji w trybie art. 44 k.p.a. konieczne jest prawidłowe dokonanie wszystkich czynności przewidzianych w tym przepisie, tzn. pozostawienie w oddawczej skrzynce pocztowej adresata zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej wraz z informacją o możliwości jej odbioru w terminie 7 dni licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia, w przypadku niepodjęcia w powyższym terminie przesyłki - pozostawienie powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia. Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia 14-dniowego okresu awizowania, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Aby więc mówić o prawidłowym (skutecznym) doręczeniu zastępczym dokonanym w trybie art. 44 k.p.a., muszą zostać spełnione wszystkie powyższe warunki. W razie niedopełnienia jednej z tych czynności przez operatora pocztowego niemożliwe jest stwierdzenie, że decyzja została doręczona prawidłowo. Zatem o fakcie złożenia przesyłki na określony czas w placówce pocztowej musi być dokonana stosowna adnotacja doręczyciela na dowodzie doręczenia przesyłki. Samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę, lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma, pieczęci urzędu pocztowego i daty oraz wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowione w art. 44 k.p.a. Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a. (vide np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt I OSK 4174/18, 13 czerwca 2019 r. sygn. akt I OSK 2181/17, 12 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1158/14 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w: Warszawie z 24 kwietnia 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 2743/19, z 8 grudnia 2016 r. sygn. akt VIII SA/Wa 820/16, w Olsztynie z 25 maja 2021 r. sygn. akt II SA/Ol 293/21, w Gorzowie Wielkopolskim z 26 czerwca 2019 r. sygn. akt II SA/Go 266/19, w Kielcach z 7 lutego 2019 r. sygn. akt I SA/Ke 468/18).
Na podstawie przedłożonych akt sprawy Sąd stwierdza, że przesyłka zawierająca decyzję organu I instancji dokumentuje jedynie dokonanie przez doręczyciela pierwszego oraz drugiego awiza i zwrot przesyłki do nadawcy (organu). Wobec zastosowania przez organ tzw. "żółtego" blankietu potwierdzenia odbioru, na którym nie ma treści o zawiadomieniu adresata, zgodnie z wymogiem ustanowionym w § 2 art. 44 k.p.a., brak jest faktycznej możliwości prześledzenia i rzeczywistego ustalenia kolejnych czynności, które zobligowany był wykonać doręczyciel w trybie art. 44 k.p.a., a niewątpliwie ich bezsporne ustalenie jest konieczne, ażeby przyjąć fikcję doręczenia zastępczego. Skoro na potwierdzeniu odbioru i kopercie zawierającej przesyłkę brak jest zatem informacji doręczyciela, czy i w jaki sposób doręczyciel powiadomił adresata o przesyłce, to tym samym nie było podstaw do przyjęcia fikcji doręczenia zastępczego. W sytuacji bowiem, gdy nie wiadomo, czy doręczyciel uczynił zadość wymogom ustanowionym w art. 44 k.p.a. doręczenia nie można uznać za dokonane. W takim przypadku doręczenie zastępcze należy uznać za pozbawione skutków prawnych a w konsekwencji nie można przyjąć, że decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu.
W prezentowanym świetle twierdzenie organu o skutecznym doręczeniu decyzji w dniu 4 stycznia 2021 r., w trybie art. 44 k.p.a., jest niemożliwe do zaakceptowania w kontekście ugruntowanego i przywołanego stanowiska judykatury o konieczności traktowania powyższego sposobu doręczenia jako regulacji wyjątkowej, która powinna być wykładana i stosowana ściśle. W tym stanie rzeczy nie można uznać, że decyzja nr [....] z dnia 6 listopada 2020 r. o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej została skarżącemu doręczona skutecznie i weszła tym samym do obrotu prawnego.
W tym stanie rzeczy Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit.c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające, o czym orzekł w punkcie I sentencji wyroku.
Przy ponownym orzekaniu organy będą związane wyżej wyrażoną oceną prawną Sądu.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI