IV SA/Wr 197/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zwrotu należności za odpłatne usługi opiekuńcze świadczone zmarłej matce skarżącego. Organy administracji ustaliły kwotę należności i obciążyły nią skarżącego oraz jego brata, mimo że obaj odrzucili spadek po matce. Odpowiedzialność została oparta na art. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, który przewiduje odpowiedzialność zstępnych, gdy zwrot nie nastąpił od spadkobierców z masy spadkowej. Skarżący zarzucał błędną wykładnię przepisów i naruszenie art. 1015 k.c. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, rozpoznając skargę, stwierdził, że organy prawidłowo zinterpretowały przepisy dotyczące odpowiedzialności zstępnych (art. 96 ust. 1 u.p.s.), wskazując na subsydiarny charakter tej odpowiedzialności. Jednakże Sąd uznał, że decyzja organu pierwszej instancji dotknięta jest istotnymi wadami proceduralnymi, w tym brakiem prawidłowego oznaczenia strony (zastosowano zapis "wg rozdzielnika") oraz niewystarczającymi ustaleniami faktycznymi dotyczącymi kręgu osób zobowiązanych i ich sytuacji materialnej. Sąd podkreślił, że brak jest również w aktach sprawy decyzji, na którą powoływały się organy, co uniemożliwia kontrolę zasadności ustalonych kwot. W związku z tym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 135 p.p.s.a., Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta L., nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazanych uwag.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 96 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w kontekście odpowiedzialności zstępnych po odrzuceniu spadku oraz wymogi formalne decyzji administracyjnych (art. 107 § 1 k.p.a.).
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wymogi formalne decyzji są uniwersalne, ale ich naruszenie musi być istotne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zstępny, który odrzucił spadek po osobie korzystającej ze świadczeń z pomocy społecznej, ponosi odpowiedzialność za zwrot wydatków poniesionych na te świadczenia na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zstępny ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej, nawet jeśli odrzucił spadek, ponieważ odpowiedzialność ta ma charakter subsydiarny i wynika z innego tytułu niż dziedziczenie.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko organów administracji, że art. 96 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej przewiduje odpowiedzialność zstępnych, która ma charakter subsydiarny wobec odpowiedzialności spadkobierców (art. 96 ust. 1 pkt 2). Oznacza to, że zstępny może być zobowiązany do zwrotu wydatków, nawet jeśli nie dziedziczy, pod warunkiem niespełnienia przesłanek z pkt 1 i 2.
Czy decyzja administracyjna zawierająca w oznaczeniu strony zapis "wg rozdzielnika" oraz brak jednoznacznego wskazania adresata i zobowiązanego spełnia wymogi formalne określone w art. 107 § 1 k.p.a.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka decyzja jest dotknięta istotnym naruszeniem prawa procesowego, które uzasadnia jej uchylenie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zapis "wg rozdzielnika" zamiast oznaczenia konkretnej strony oraz brak jednoznacznego wskazania zobowiązanego w rozstrzygnięciu i uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji stanowi rażące naruszenie art. 107 § 1 k.p.a. i wymogów formalnych decyzji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Czy brak w aktach sprawy decyzji, na którą powołują się organy obu instancji, stanowi naruszenie przepisów postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak podstawowej decyzji uniemożliwia kontrolę sądową i stanowi naruszenie przepisów postępowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że brak decyzji z dnia [...] r. nr [...] w aktach sprawy uniemożliwia weryfikację zasadności ustalonych kwot i stanowi naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7 i 77 k.p.a.
Przepisy (10)
Główne
u.p.s. art. 96 § 1
Ustawa o pomocy społecznej
Odpowiedzialność zstępnych (pkt 3) ma charakter subsydiarny wobec odpowiedzialności spadkobierców (pkt 2) i jest uzasadniona, gdy zwrot nie nastąpił od spadkobierców z masy spadkowej. Zstępni mogą być zobowiązani do zwrotu nawet po odrzuceniu spadku.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji w przypadku naruszenia prawa materialnego lub procesowego.
k.p.a. art. 107 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Wymogi formalne decyzji administracyjnej, w tym oznaczenie strony.
Pomocnicze
u.p.s. art. 96 § 2
Ustawa o pomocy społecznej
Określa warunek przekroczenia kryterium dochodowego dla zobowiązanych do zwrotu.
u.p.s. art. 104
Ustawa o pomocy społecznej
p.p.s.a. art. 134 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami skargi.
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umożliwia uchylenie również decyzji organu pierwszej instancji.
k.p.a. art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek organu do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
k.p.a. art. 77
Kodeks postępowania administracyjnego
Obowiązek zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego.
k.c. art. 1015 § 1
Kodeks cywilny
Skutki odrzucenia spadku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ pierwszej instancji wymogów formalnych decyzji (brak oznaczenia strony, brak jednoznacznego wskazania zobowiązanego). • Niewystarczające ustalenie kręgu osób zobowiązanych i ich sytuacji materialnej. • Brak w aktach sprawy decyzji, na którą powoływały się organy obu instancji.
Odrzucone argumenty
Błędna wykładnia art. 96 ust. 1 u.p.s. przez organy administracji (sąd uznał wykładnię za prawidłową).
Godne uwagi sformułowania
Odpowiedzialność na tej podstawie jest uzasadniona wówczas gdy zwrot wydatków nie jest możliwy przez zobowiązanego i spadkobierców z masy spadkowej. • Podmioty wskazane w pkt 3 ww. regulacji odpowiadają wówczas gdy nie można domagać się zwrotu należności od osób już wskazanych, opisanych w pkt 1 i 2. W tym sensie rację ma organ, że odpowiedzialność tej grupy podmiotów ma charakter subsydiarny. • Zatem odnosząc się do zarzutów i pretensji strony podnoszonych w skardze i w toku postępowania najlepiej wyjaśnić to w ten sposób, że skarżący jako zstępny osoby uprawnionej (syn osoby korzystającej z usług opiekuńczych) jest także w sensie prawnym jej spadkobiercą. Ponieważ jednak zrzekł się spadku nie będzie ponosił odpowiedzialności na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 2 u.p.s.. Jednakże na mocy art. 96 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy będzie zobowiązany do zwrotu opłat z innego tytułu - jako zstępny (nie spadkobierca). • Istotną, jeśli nie rażącą wadą, dotknięte jest rozstrzygnięcie wydane przez ten organ, czego nie dostrzeżono badając sprawę w trybie odwoławczym. • Lektura tego aktu wskazuje, że w miejscu oznaczenia adresata wskazano zapis "wg rozdzielnika". Taki zabieg, przy braku dookreślenia w sentencji oznaczenia adresata decyzji i podmiotu zobowiązanego, godzi w treść powołanego zapisu art. 107 § 1 k.p.a. i wskazane minimum elementów stanowiących decyzję.
Skład orzekający
Katarzyna Radom
przewodniczący sprawozdawca
Marta Pająkiewicz-Kremis
asesor
Tomasz Judecki
sędzia del.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 96 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w kontekście odpowiedzialności zstępnych po odrzuceniu spadku oraz wymogi formalne decyzji administracyjnych (art. 107 § 1 k.p.a.)."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów ustawy o pomocy społecznej. Wymogi formalne decyzji są uniwersalne, ale ich naruszenie musi być istotne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są formalne aspekty postępowania administracyjnego, nawet gdy prawo materialne wydaje się jasne. Pokazuje też, że odrzucenie spadku nie zawsze zwalnia z odpowiedzialności finansowej w obszarze pomocy społecznej.
“Odrzuciłeś spadek, ale nadal musisz zapłacić? WSA wyjaśnia, kiedy pomoc społeczna może sięgnąć do Twojej kieszeni.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.