IV SA/Wr 189/10

IV SA/Wr 189/10 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2012-05-31
Data wpływu
2010-04-06
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Ewa Orłowska /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Prawo pomocy
Skarżony organ
Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej
Treść wyniku
*Odmówiono przyznania kosztów zastępstwa procesowego
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 250, art. 258 par. 2 pkt 8
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 2002 nr 163 poz 1348
par. 18 ust. 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.
Sentencja
Ewa Orłowska – referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata ustanowionego z urzędu M. K. o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi R. T. i na działalność Miejsko- Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] postanawia: odmówić przyznania od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. adwokatowi ustanowionemu z urzędu zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 24 czerwca 2010 r. odrzucił skargę kasacyjną sporządzoną osobiście przez skarżącego od postanowienia Sądu z dnia 14 maja 2010 r. odrzucającego skargę na działalność wskazanego w sentencji Ośrodka Pomocy Społecznej.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 16 września 2010 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Dnia [...] Okręgowa Rada Adwokacka w W. wyznaczyła pełnomocnika z urzędu adwokat M. K.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 31 grudnia 2010 r. przyznano adwokatowi z urzędu wynagrodzenie w wysokości 146,40 zł z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia od powyższego postanowienia Sądu z dnia 24 czerwca 2010 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 2 marca 2011 r. odrzucił sporządzone osobiście przez skarżącego zażalenie na wspominane postanowienie Sądu z dnia 24 czerwca 2010 r.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 22 marca 2011 r. przyznano adwokatowi z urzędu wynagrodzenie w wysokości 147,60 zł z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia zażalenia od powyższego postanowienia Sądu z dnia 2 marca 2011 r.
Następnie pismem z dnia [...] skarżący złożył wniosek o umorzenie kosztów sądowych związanych z wydaniem zaświadczenia w celu podjęcia nauki w szkole zawodowej, który uzasadnił tym, że przebywa w zakładzie karnym, gdzie odbywa karę pozbawienia wolności i nie jest zatrudniony odpłatnie. Do pisma tego dołączył odrębne pismo, opatrzone tą samą datą, w którym wniósł o wydanie zaświadczenia uprawniającego do podjęcia nauki w szkole zawodowej.
Pismem z dnia 20 kwietnia 2012 r. Sąd pouczył skarżącego, że wniosek o wydanie zaświadczenia uprawniającego do podjęcia nauki w określonej szkole nie mieści się w kognicji sądów administracyjnych.
Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2012 r. umorzono postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte powyższym wnioskiem skarżącego z dnia [...] o umorzenie kosztów sądowych związanych z wydaniem zaświadczenia w celu podjęcia nauki w szkole zawodowej z uwagi na to, że na obecnym etapie nie toczy się żadne postępowanie dotyczące wydania wspomnianego zaświadczenia.
Pełnomocnik z urzędu pismem z dnia [...] sporządziła opinię o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu od powyższego postanowienia referendarza sądowego z dnia 24 kwietnia 2012 r. umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych.
Odrębnym pismem, opatrzonym tą samą datą, wniosła o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z tytułu sporządzenia tej opinii w wysokości 120 zł wraz z podatkiem VAT i jednocześnie oświadczyła, że opłaty z tytułu udzielenia tej pomocy nie zostały opłacone w całości ani w części.
Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 157, poz. 1270 ze zm.) wyznaczony adwokat otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad prawnych określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków.
Stosownie do art. 258 § 2 pkt 8 powołanej ustawy do czynności referendarza sądowego w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy należy m. in. wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi lub radcy prawnemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.
Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm. ).
Przepis § 19 cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej ponoszone przez Skarb państwa obejmują:
1) opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych, o których mowa w rozdziałach 3 – 5 oraz
2) niezbędne udokumentowane wydatki adwokata.
Natomiast § 20 tego rozporządzenia stanowi, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej powinien zawierać oświadczenie, że opłaty nie zostały zapłacone w całości lub w części.
W rozpoznawanej sprawie pełnomocnik z urzędu złożyła wniosek o zasądzenie wynagrodzenia wraz z podatkiem VAT z tytułu sporządzenia pisemnej opinii o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego umarzającego postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte wnioskiem skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych.
Przechodząc do dalszych rozważań dotyczących zasadności tego wniosku, wskazać trzeba, że instytucja sprzeciwu została uregulowana w art. 259 § 1 ustawy, z którego wynika, że od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, strona lub adwokata, radca prawny mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia, przy czym sprzeciw wniesiony przez adwokata lub radcę prawnego wymaga uzasadnienia.
W myśl art. 260 tej ustawy w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym.
W orzecznictwie sądowym ugruntowany został pogląd, że skuteczne wniesienie sprzeciwu powoduje utratę mocy zaskarżonego orzeczenia referendarza sądowego i przejęcie kompetencji do rozpoznania i rozpatrzenia prawa pomocy przez sąd, który nie zajmuje się wówczas badaniem prawidłowości zakwestionowanego rozstrzygnięcia referendarza sądowego, lecz analizuje wniosek o przyznanie prawa pomocy od początku samodzielnie, jako nową sprawę (postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2010 r., sygn. akt II FZ 412/10, LEX nr 742468, postanowienie NSA z dnia 11 grudnia 2008 r., sygn. akt II FZ 508/08, LEX nr 530063, postanowienie NSA z dnia 10 października 2011 r., sygn. akt II FZ 521/11, LEX nr 984599).
Pełnomocnik z urzędu we wniosku o przyznanie tego wynagrodzenia jako podstawę prawną swojego żądania wskazała § 2 ust. 2 i 3, § 5 oraz § 18 ust. 1 pkt 2 lit "d" rozporządzenia.
Przepis § 18 ust. 1 pkt 2 lit "d" rozporządzenia określa stawkę minimalną wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu w postępowaniu zażaleniowym w wysokości 120 zł. Natomiast § 2 ust. 3 rozporządzenia stanowi, że w sprawach w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, opłaty o których mowa w ust. 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach. Wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju (§ 5).
Sprzeciw wniesiony na podstawie art. 259 § 1 ustawy nie jest typowym środkiem odwoławczym, który może być traktowany analogicznie jak zażalenie na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego. Jego wniesienie nie powoduje oceny przez sąd prawidłowości rozstrzygnięcia orzeczenie referendarza sądowego, co ma miejsce przy wniesieniu zażalenia na postanowienie sądu, lecz skutkuje utratą mocy tego orzeczenia. Natomiast wojewódzki sąd administracyjny rozpoznaje wniosek o prawo pomocy "od nowa ", a nie w sposób polegający na ponownym rozpoznaniu sprawy.
Wniosek o przyznanie powyższego wynagrodzenia nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ sprzeciw, jak już wyżej wskazano nie może być traktowany, w świetle przepisów powołanej ustawy, tak jak zażalenie na postanowienie sądu, ponieważ wskutek jego wniesienia orzeczenie referendarza traci byt prawny i przestaje istnieć w obrocie prawnym, a wniosek o przyznanie prawa pomocy jest rozpoznawany od nowa przez wojewódzki sąd administracyjny.
Ponadto we wspominanej ustawie brak jest przepisu, z którego wynikałoby, że w postępowaniu toczącym się na skutek wniesienia sprzeciwu stosuje się w sprawach nieuregulowanych przepisy obowiązujące w postępowaniu zażaleniowym, co pozwalałoby zastawać stawkę wynagrodzenia obowiązującą w tym postępowaniu określoną w § 18 ust. 1 pkt 2 lit "d" rozporządzenia. Nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu zażaleniowym, wynagrodzenie przysługuje zarówno, z tytułu sporządzenia zażalenia jak i opinii o braku podstaw do jego wniesienia, skoro przepis § 18 ust. 1 pkt 2 lit "d" rozporządzenia nie precyzje za jakie konkretnie czynności w tym postępowaniu należy się pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenie.
Poza tym powołane wyżej rozporządzenie również nie przewiduje wynagrodzenia w postępowaniu toczącym się wskutek wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza czy też z tytułu sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu.
W ustawie prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi brak jest również uregulowania podobnego do art. 398(23) kodeksu postępowania cywilnego, z którego wynika, że rozpoznając skargę na postanowienie referendarza w przedmiocie kosztów sądowych lub kosztów procesu oraz na postanowienie o odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza utrzymuje w mocy lub je zmienia oraz że sąd ten orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu.
Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi regulujące instytucję sprzeciwu nie zawierają również odesłania podobnego do odesłania zawartego w przepisie art. 276 tej ustawy, z którego wynika, że do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem I instancji, które pozwalają przy zasądzeniu wynagrodzenia z tytułu sporządzenia przez adwokata ustanowionego z urzędu opinii o braku podstaw do wniesiona skargi o wznowienie postępowania sądowego zastosować stawkę obowiązującą w postępowaniu przed sądem I instancji.
W tej sytuacji wniosek o zasądzenie wynagrodzenia wraz z podatkiem VAT z tytułu sporządzenia pisemnej opinii o braku podstaw do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego nie zasługuje na uwzględnienie.
Z tych względów, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, należało orzec jak w sentencji.