IV SA/Wr 184/23

IV SA/Wr 184/23 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2023-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-29
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Katarzyna Radom
Marta Pająkiewicz-Kremis /sprawozdawca/
Tomasz Świetlikowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6149 Inne o symbolu podstawowym 614
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
III OSK 631/24 - Wyrok NSA z 2024-09-20
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
*Stwierdzono bezskuteczność czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 910
art. 32 ust. 6
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe - tj
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis (sprawozdawca), Sędzia WSA Katarzyna Radom, Protokolant: Karolina Sdzuj, po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 18 października 2023 r. sprawy ze skargi A.S. i P. S. na czynność Burmistrza Brzegu Dolnego z dnia 11 grudnia 2020 r. nr OKS.4424.6.2020 w przedmiocie odmowy organizacji i finansowania transportu i opieki dziecka do placówki oświatowej I. stwierdza bezskuteczność zaskarżonej czynności; II. zasądza od Burmistrza Brzegu Dolnego na rzecz skarżących A. S. i P. S. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 23 listopada 2020 r. , adresowanym do Urzędu Miejskiego w Brzegu Dolnym , P. i A. S. ( dalej : wnioskodawcy ,skarżący ) zwrócili się o zorganizowanie dla ich syna A. S. bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu na rok kalendarzowy 2021 z domu do Publicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" "ul. [...]" we W. W uzasadnieniu wniosku podali ,że w związku z kończącą się umową nr 6/2020/OKiS określającą zasady zwrotu kosztów przejazdu ich syna , gmina na podstawie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku Prawo oświatowe (tj. Dz.U. z 2020 poz. 910) jest prawnie zobowiązana do zapewnienia bezpłatnego transportu od 04.01.2021 . W tym zakresie wskazali ,że w gminie zostało już złożone orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego nr 17/2016/2017/BD, w którym jest wskazana aktualna placówka syna , do której uczęszcza od prawie pięciu lat. Według wnioskodawców, spełnia ona wszystkie zalecenia rehabilitanta i wszystkie inne zalecenia wynikające z tego orzeczenia.
W odpowiedzi na powyższy wniosek Burmistrz Brzegu Dolnego ( dalej: organ) pismem z dnia 11 grudnia 2020 r. nr OKS.4424.6.2020 zawiadomił wnioskodawców o odmowie organizacji i finansowania przez Gminę Brzeg Dolny transportu i opieki A. S. do wskazanej przez rodziców dziecka placówki oświatowej. W uzasadnieniu stanowiska organ stwierdził ,że przy rozpatrywaniu przedmiotowego wniosku , po anonimizacji danych osobowych dziecka, zwrócił się do działającego na terenie Powiatu Wołowskiego S. w W., prowadzącego Ośrodek Rehabilitacyjno- Wychowawczy ( w ramach którego działa Punkt Przedszkolny "[...]") z zapytaniem , czy placówka ta jest w stanie zapewnić realizację zaleceń zawartych w przedłożonym przez wnioskodawców orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i posiada możliwość zapewnienia takiego kształcenia i posiada wolne miejsca. Organ wyjaśnił ,że obowiązkiem gminy, o którym mowa w art. 32 ust. 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku Prawo oświatowe, jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego.
Według organu, wbrew przyjętej przez wnioskodawców wykładni , ustawodawca nie nakłada na gminę obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu do wskazanej przez rodziców placówki , lecz do placówki najbliższej. W tym zakresie powołał się na pogląd Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Bydgoszczy w wyroku z dnia 8 lipca 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 5/20 ,wedle którego.: "Mając na względzie treść art. 32 ust. 6 ustawy 2016 r. - Prawo oświatowe trudno oczekiwać, aby organy orzekające były zobowiązane do zapewnienia dowozu niepełnosprawnych dzieci i zapewnienia im opieki w przypadku, gdy rodzice wskażą - ich zdaniem - najbardziej odpowiednią placówkę oświatową. Regulacja ta wyraźnie stanowi o obowiązku zapewnienia niepełnosprawnym dzieciom bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do "najbliższej", a nie wskazanej przez rodziców dziecka. Żadna z obowiązujących regulacji normatywnych nie nakłada na gminę obowiązku zapewnienia bezpłatnego transportu do placówki wskazanej przez rodziców, lecz do placówki najbliższej geograficznie, gdy zapewnia odpowiedni dla potrzeb dziecka poziom edukacji i opieki".
Jak wskazał dalej organ, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. akt IV SA 643/20 , przy ustaleniu placówki "najbliższej" bierze się pod uwagę najbliżej położoną placówkę, która jest w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń zawartych w danym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie taką, która zapewni to w najlepszych warunkach. Taki wniosek jest zgodny z ogólnymi założeniami udzielania świadczeń pomocowych finansowanych ze środków publicznych, które ograniczają się zwykle do świadczeń "niezbędnych" , a nie "najlepszych z możliwych". Tym samym ustalając placówkę najbliższą należy brać pod uwagę najbliżej położoną placówkę, która jest w stanie zapewnić realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie taką, która zapewni to w najlepszych warunkach, gdyż udzielanie świadczeń pomocowych finansowanych ze środków publicznych ograniczone jest do świadczeń "niezbędnych" a nie "najlepszych z możliwych".
Zdaniem organu , zgodnie z wykładnią art. 32 ustawy Prawo oświatowe - prawo do wyboru placówki edukacyjnej określone w art. 70 ust. 3 Konstytucji RP nie może być odczytywane bez uwzględnienia innych regulacji prawnych, w tym określonych w ustawie z 2016 r.- Prawo oświatowe. Organ podkreślił ,że wielokrotnie w rozmowach i w korespondencji wskazywano wnioskodawcom jako odpowiednią dla ich syna placówkę, która może realizować kształcenie zgodnie z zaleceniami. Na terenie Powiatu Wołowskiego jest to placówka oświatowa - Ośrodek Rehabilitacyjno-Wychowawczy, prowadzony przez S. w W., w ramach którego działa Punkt Przedszkolny "[...]". W przypadku gdy wnioskodawcy zdecydują się na kształcenie syna w tej placówce, Gmina Brzeg Dolny zapewni dziecku bezpłatny transport i opiekę w trakcie przewozu z domu do przedszkola i z powrotem z przedszkola do domu, gdyż posiada aktualną umowę z wyżej wymienionym Stowarzyszeniem na dowóz dzieci niepełnosprawnych.
Jak wskazał organ , placówka ta gwarantuje realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego i posiada wolne miejsca, a jej położenie znajduje się bliżej miejsca zamieszkania dziecka wnioskodawców niż Przedszkole Specjalne "[...]" we W. Z uwagi na powyższe , w ocenie organu , odmowa organizacji transportu i opieki w trakcie przewozu syna wnioskodawców do wskazanego przez nich Przedszkola Specjalnego "[...]" we W. jest w tym stanie faktycznym w pełni uzasadniona.
Powyższe pismo z dnia z 11 grudnia 2020 r. nr OKS. 4424.6.2020 jako czynność , o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. Z 2019 r. poz. 2325) stało się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Skarga oparta została na zarzutach :
1/ naruszenie przepisów prawa poprzez nieuwzględnienie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016r. Prawa oświatowego dotyczącego niepełnosprawności sprzężonej, która u syna występuje zgodnie z orzeczeniem o kształceniu specjalnym nr 17/2016/2017/BD, przez co wydana została zła decyzja odmowy finansowania transportu przez Gminę do placówki syna
2/ brak uwzględnienia zaleceń wynikających z orzeczenia nr 17/2016/2017/BD w podjętej decyzji odmownej,
3/ poszukiwania na własną rękę bez zgody i wiedzy skarżących zastępczych placówek dla syna,
4 /udostępniania przez Gminę treści dostarczonych dokumentów innym stronom bez zgody skarżących i ich wyraźnym zakazie ze względu na dane wrażliwe i ochronę danych osobowych.
Skarżący wnieśli o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przypisanych.
W uzasadnieniu skargi wywodzono ,że syn skarżących od prawie 5 lat uczęszcza do Publicznego Przedszkola Specjalnego W. we W. Z dostarczonego do Gminy orzeczenia o kształceniu specjalnym nr 17/2016/2017/BD wynika, że u syna skarżących występuje niepełnosprawność sprzężona i w takim przypadku zastosowanie ma art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 2016r. Prawa oświatowego, gdzie nie ma już wzmianki o najbliższej placówce. Ten przepis odnosi się dokładnie do przypadku syna skarżących i dokładnie precyzuje obowiązki gminy. W orzeczeniu o kształceniu specjalnym nr 17/2016/2017/BD wymieniony jest szereg zaleceń, który ma spełniać placówka syna skarżących Wszystkie te zalecenia spełnia placówka W. we W. już od wielu lat. Syn skarżących ma tam zapewniony szereg zajęć, które go rozwijają, jest idealnie dopasowany do jego schorzeń. Dokładnie przedstawia to opinia pedagogiczna nr OP/16/2020. Proponowane przez Gminę przedszkole w Wołowie nie ma szeregu zajęć, które syn aktualnie ma w swojej placówce, a w szczególności hipoterapii. Jest ona bardzo ważna dla syna skarżących ,zaś dokładne rodzaje zajęć, które syn musi mieć zapewnione wynikają z orzeczenia o kształceniu specjalnym nr 17/2016/2017/BD (zalecenie nr 3) i przedstawiają zalecenia rehabilitanta z dnia 28.09.2020 . Kontynuację nauki w dotychczasowym przedszkolu syna skarżących jasno i wyraźnie przedstawiła Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna nr [...] z W. w opinii nr PPP [...] , określając indywidualne potrzeby rozwojowe , edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka w odniesieniu do odroczenia obowiązku szkolnego z racji wieku syna.
Skarżący wywodzili ,że przy wykładni art. 32 ust. 6 ustawy z 14 grudnia 2016 Prawa oświatowego i sposobu rozumienia użytego w przepisie pojęcia bliskości przedszkola względem miejsca zamieszkania ucznia, na to słowo składa się zarówno element położenia geograficznego (odległość przedszkola od miejsca zamieszkania), jak też element posiadania przez daną placówkę oświatową warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z konkretnym rodzajem niepełnosprawności. Ten drugi element powinien być oceniany indywidualnie w świetle orzeczenia o niepełnosprawności danego dziecka. Szkołą najbliższą, o której mowa w art. 32 ust. 6 ustawy o systemie oświaty - jest tylko szkoła pozwalająca realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka, a zatem dostosowana do zdolności psychofizycznych ucznia. Szkoła bliższa geograficznie, lecz w mniejszym stopniu pozwalająca urzeczywistnić wspomniane zalecenia, nie będzie szkołą najbliższą w rozumieniu powyższego przepisu (wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2014 r., I OSK 1961/14).
Według skarżących , wskazana przez Gminę placówka nie spełnia pkt 3 i pkt 9 zaleceń orzeczenia. Zmiana placówki na którą Gmina się powołuje jest niezgodna z orzeczeniem , względami zdrowotnymi i rozwojowymi syna , na co wskazuje opinia psychologa nr [...] z dnia 30.04.20r. W tym zakresie skarżący powołali się na wyrok WSA w Poznaniu z dnia 17 czerwca 2020 r. sygn. IV SA 643/20 ,w którym stwierdzono że: "Przy ustaleniu placówki "najbliższej" bierze się pod uwagę najbliżej położoną placówkę, która jest w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń zawartych w danym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie taką, która zapewni to w najlepszych warunkach". W ocenie skarżących tylko przedszkole "[...]" są placówką najbliższą i spełniającą wszystkie zalecenia orzeczenia . Gmina od 5 lat finansowała dojazdy do tego przedszkola w postaci zwrotu częściowych kosztów , nie wnosząc żadnych zastrzeżeń co do tej placówki. Skarżący osobiście woziliśmy syna tyle lat, jednak koszty jakie Gmina im zwracała okazały się symboliczne. Jest to dla skarżących ogromny wydatek , skarżąca jest na świadczeniu pielęgnacyjnym ze względu na potrzebę całodobowej opieki nad synem i związku z tym możliwości finansowe skarżących są ograniczone. Obowiązkiem Gminy jest bezpłatny transport syna do swojej placówki . Na poparcie swoich twierdzeń skarżący przedstawili : orzeczenie o kształceniu specjalnym nr 17/2016/2017/BD z dnia 12.12.2016r. , opinię z dnia 30.04.2020 r. nr [...] dotyczącą gotowości szkolnej dziecka , opinię Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr [...] z dnia 25.08.2020 r. nr [...] , opinię pedagogiczna nr [...] , zalecenia fizjoterapeuty (rehabilitanta) dotyczące syna skarżących wynikające z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr [...] .
Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie , dodatkowo podnosząc ,że Gmina Brzeg Dolny otrzymała informację na temat kosztów transportu dziecka przez firmę E. z W., która specjalizuje się w tego typu transporcie. Koszt dzienny został określony na 300 zł. Tymczasem dowóz siedmiorga dzieci (liczba dowożonych dzieci z terenu Gminy Brzeg Dolny w roku szkolnym 2020/21) do siedziby Stowarzyszenia O. w W. specjalistycznym samochodem pod opieką dziecka wykwalifikowanego opiekuna wynosi 219,00 zł brutto dziennie. Ponadto odległość geograficzna z miejsca zamieszkania skarżących w miejscowości W. do siedziby SON w W. przy "ul. [...]" wynosi [...] km, natomiast do wskazanego przez rodziców Przedszkola "[...]" we W., "ul. [...]" – [...] km. Natomiast zgodnie z art. 44 ust. 3 ustawy o finansach publicznych wydatkowanie środków publicznych powinno być celowe i oszczędne.
W związku z powyższym do skarżących już w dniu 5 marca 2020 r. skierowano pismo nr OKS.4424.6.2020 odmawiające organizacji transportu do wybranej przez rodziców placówki, z jednoczesną informacją, że najbliższą placówką, która może przyjąć dziecko, zapewnić transport oraz realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu nr 54/2015/2016/BD o potrzebie kształcenia specjalnego syna skarżących jest SON w W., które prowadzi Punkt Przedszkolny "[...]". Natomiast obowiązujące regulacje prawne nie nakładają na gminę obowiązku zapewnienia i organizacji bezpłatnego transportu do placówki wskazanej przez rodziców w sytuacji, gdy jest inna bliższa placówka zapewniająca odpowiedni poziom edukacji i opieki.
Wyrokiem z dnia 18 maja 2021 r. (sygn. akt IV SA/Wr 64/21)Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności Burmistrza.
W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że przepis art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego nie formułuje warunku, aby bezpłatny transport dotyczył wyłącznie najbliższego ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, w przeciwieństwie do obowiązku określonego w art. 39 ust. 4 pkt 1 tej ustawy, w którym sformułowano obowiązek gminy w zakresie zapewnienia bezpłatnego transportu uczniów niepełnosprawnych do najbliższej szkoły podstawowej lub najbliższej szkoły ponadpodstawowej. Wskazując na powyższe Sąd wywiódł, że realizacja obowiązku gminy w zakresie zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowaczego nie jest uzależniona od odległości ośrodka do miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka (nie musi być to ośrodek najbliższy) a wybór ośrodka – w tym wypadku – nie stanowi uprawnienia gminy.
Konstatując Sąd pierwszej instancji stwierdził, że odmowa realizacji obowiązku w zakresie zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, przejawiająca się w czynności organu z dnia 11 grudnia 2020 r. nie uwzględniającej żądania skarżących nie znajdowała oparcia w przepisach prawa, a zatem jako pozbawiona podstaw prawnych była bezskuteczna.
W skardze kasacyjnej od tego wyroku Burmistrz Brzegu Dolnego zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
- art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 6, art. 39 ust. 4 pkt 2 i art. 127 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy przepis prawa materialnego, a mianowicie art. 39 ust. 4 i art. 127 Prawa oświatowego w tym stanie faktycznym nie powinien być zastosowany, albowiem skarżący nie wnosili o zapewnienie organizacji i bezpłatnego dowozu do ośrodka rewalidacyjnego w związku z realizacją obowiązku szkolnego, ale do publicznego przedszkola z oddziałami integracyjnymi, zgodnie z aktualnym w dacie orzekania orzeczeniem o potrzebie kształcenia specjalnego, tym samym obowiązek organu nie miał charakteru obowiązku bezwzględnego i podlegał ograniczeniom, o którym mowa w art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego;
- art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, że nie ma on zastosowania w stanie faktycznym sprawy, a wybór rodziców dziecka niepełnosprawnego z niepełnosprawnością sprzężoną, realizującego obowiązek przedszkolny nie podlega żadnym ograniczeniom i kontroli Gminy realizującej obowiązek organizacji i dowozu dziecka do przedszkola i jest tożsamy z obowiązkiem dowozu dziecka niepełnosprawnego realizującego obowiązek szkolny do ośrodka rewalidacyjnego;
- art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego poprzez jego błędną wykładnię i zastosowanie.
Wyrokiem z dnia 15 lutego 2023 r. (sygn. akt III OSK 6845/21) Naczelny Sąd Administracyjny uchylił w całości wyrok Sądu pierwszej instancji i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Sąd drugiej instancji zwrócił uwagę, że w ocenie Sądu pierwszej instancji, osią sporu między stronami pozostawał sposób realizacji obowiązku, o którym mowa w art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego. Tymczasem, jak słusznie podniósł organ w skardze kasacyjnej, tak sformułowane zagadnienie odbiega od ustalonego i niespornego stanu faktycznego oraz abstrahuje od treści żądania strony skarżącej sformułowanej w piśmie z dnia 23 listopada 2001 r., w którym skarżący zwrócili się o zorganizowanie bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu syna do publicznego przedszkola specjalnego.
Odbiega również od wskazanej przez Burmistrza Brzegu Dolnego w piśmie z dnia 11 grudnia 2020 r. podstawy prawnej odmowy organizacji i finansowania przez Gminę transportu i opieki nad synem skarżących do wskazanej przez nich placówki oświatowej, tj. art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego.
Sąd drugiej instancji podzielił argumentację przedstawioną w skardze kasacyjnej, iż stanowiące przedmiot analizy Sądu pierwszej instancji przepisy - art. 39 ust. 4 pkt 1 Prawa oświatowego oraz art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego odnoszą się do obowiązków gminy w realizacji obowiązku szkolnego niepełnosprawnego ucznia, co nie było przedmiotem sprawy. Wyjaśnił, że obowiązek ten nie jest tożsamy z obowiązkami gminy przy zapewnieniu realizacji wychowania przedszkolnego, o czym świadczy odrębność regulacji Prawa oświatowego. Sąd pierwszej instancji nie dokonał zatem kontroli powołanej w skarżonej czynności podstawy prawnej, ale w oderwaniu od niej i stanu faktycznego wywiódł, że żądanie skarżących zapewnienia bezpłatnego transportu synowi skarżących "do placówki wybranej przez skarżących" jest usprawiedliwione. Pominął jednocześnie podstawowy dla oceny niniejszej sprawy fakt, że w sprawie nie chodzi o zapewnienie dziecku dojazdu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego i w ten sposób zrealizowanie obowiązku szkolnego, ale o zapewnienie dziecku dojazdu do przedszkola specjalnego i realizację obowiązku udziału w wychowaniu przedszkolnym. Zarówno bowiem placówka we Wrocławiu, jak i placówka w Wołowie, których dotyczył spór między stronami, są przedszkolami specjalnymi, a nie ośrodkami rewalidacyjno-wychowawczymi. Z tego względu, za uzasadniony ocenił Naczelny Sąd Administracyjny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 6, art. 39 ust. 4 pkt 2 i art. 127 Prawa oświatowego, albowiem Sąd pierwszej instancji, oceniając zaskarżoną czynność, zastosował przepis (art. 39 ust. 4 pkt 2) nieprzystający do stanu faktycznego sprawy.
W zaleceniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że obowiązkiem Sądu pierwszej instancji będzie ponowna kontrola zaskarżonej czynności Burmistrza i ocena prawidłowości zastosowanej przez niego podstawy prawnej z art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, w tym ocena która z placówek przedszkolnych spełnia przesłankę "najbliższej placówki oświatowej", o której mowa w tym przepisie oraz czy przesłanka ta zawiera w sobie jedynie kryterium odległościowe, jak przyjął w niniejszej sprawie organ.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Przedmiotem skargi jest czynność Burmistrza Brzegu Dolnego wyrażająca się w odmowie (pismo z dnia 11 grudnia 2020 r.) organizacji i finansowania przez Gminę Brzeg Dolny transportu i opieki A. S. (będącego dzieckiem niepełnosprawnym) do wskazanej przez rodziców dziecka, jako wnioskodawców, placówki oświatowej.
Zaskarżona czynność, stanowiąca prawną formę działania organu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. podlega kognicji sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 146 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na akt lub czynność, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4-4b, uchyla ten akt, albo stwierdza bezskuteczność czynności. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio, przy czym zgodnie z jego treścią, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej czynności w tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, przy czym podkreślenia wymaga, że przeprowadzając kontrolę zaskarżonej czynności Sąd orzekał w warunkach związania wykładnią prawa, jaka w sprawie zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 6845/21, wydanym na skutek skargi kasacyjnej organu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 64/21.
Związanie to wynika z treści art. 190 zdanie pierwsze p.p.s.a., w myśl którego sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z treści tego przepisu wypływa nakaz dla sądu pierwszej instancji przyjęcia określonego stanowiska przy ponownym rozpoznaniu sprawy, które to stanowisko nie może być odmienne od zaprezentowanego w wyroku Naczelny Sąd Administracyjny rozumienia przepisów będących podstawą orzekania w sprawie i przedmiotem wykładni in concreto.
W wydanym w sprawie wyroku z dnia 18 maja 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 64/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezskuteczność zaskarżonej czynności, przy czym, kontrolę zgodności z prawem tej czynności Sąd pierwszej instancji przeprowadził przez pryzmat treści art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 15 lutego 2023 r., sygn. akt III OSK 6845/21 uchylił zaskarżony wyrok w całości i sprawę przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.
Podzielając zarzuty skargi kasacyjnej wywiedzionej przez organ, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził iż brak było podstaw do oceny zaskarżonej czynności pod kątem prawidłowości wykładni i zastosowania art. 39 ust. 4 pkt 2 Prawa oświatowego, jak to uczynił Sąd pierwszej instancji. Zwrócił uwagę, że podstawą wydania zaskarżonej czynności był bowiem przepis art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, a nie art. 39 ust. 4 pkt 2 tejże ustawy. Zaakcentował, że zarówno placówka we Wrocławiu, jak i placówka w Wołowie, których dotyczył spór między stronami, są przedszkolami specjalnymi, a nie ośrodkami rewalidacyjno-wychowawczymi.
W zaleceniach skierowanych do Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nakazał ponowną kontrolę zaskarżonej czynności Burmistrza i ocenę prawidłowości zastosowanej przez niego podstawy prawnej z art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, w tym ocenę, która z w/w placówek przedszkolnych spełnia przesłankę "najbliższej placówki oświatowej", o której mowa w tym przepisie oraz czy przesłanka ta zawiera w sobie jedynie kryterium odległościowe, jak to przyjął w sprawie organ.
W ramach ponownego rozpoznania sprawy, na wstępie należy odnotować, że przepis art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego stanowi, iż obowiązkiem gminy jest zapewnienie niepełnosprawnym dzieciom pięcioletnim i sześcioletnim oraz dzieciom objętym wychowaniem przedszkolnym na podstawie art. 31 ust. 2 (tj. dzieciom w wieku powyżej 7 lat posiadającym orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, których obowiązek szkolny został odroczony - który to wymóg dziecko skarżących spełnia) bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższego przedszkola, oddziału przedszkolnego w szkole podstawowej, innej formy wychowania przedszkolnego lub ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego.
Pojęcie "najbliższego przedszkola" stanowi punkt sporny między rodzicami niepełnosprawnego dziecka (skarżącymi) a Burmistrzem. Zdaniem skarżących, to wskazana przez nich we wniosku placówka – Publiczne Specjalne Przedszkole "[...]" we W. spełnia rzeczoną przesłankę, a nie oferowany im Punkt Przedszkolny "[...]" w W. Konsekwentnie, skarżący domagali się zapewnienia organizacji i finansowania transportu i opieki nad ich dzieckiem do placówki oświatowej przez nich wskazanej (z miejsca zamieszkania dziecka do tego przedszkola i z powrotem), odmawiając zgody na organizację i finansowanie takiego transportu i opieki nad dzieckiem do punktu przedszkolnego w W.
Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, na pojęcie "bliskości" w znaczeniu nadanym treścią art. 32 ust. 6 Prawo oświatowe składa się nie tylko element dotyczący położenia geograficznego, tj. odległość placówki od miejsca zamieszkania niepełnosprawnego dziecka, ale również element posiadania przez daną placówkę warunków umożliwiających prawidłowe kształcenie dzieci z rozpoznanym rodzajem niepełnosprawności. Przy czym ten drugi element winien być oceniany indywidualnie w odniesieniu do treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Bd 95/22).
Poczyniona uwaga prowadzi do wniosku, że użyte w art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego określenie "najbliższe" przedszkole (lub inna placówka oświatowa) nie oznacza tylko i wyłącznie przedszkola położonego w najbliższej odległości od miejsca zamieszkania dziecka. Pod pojęciem tym należy rozumieć bowiem najbliższą placówkę, umożliwiającą realizację zaleceń zawartych w orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka lub orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Ocena, która placówka jest najbliższa w podanym wyżej znaczeniu dokonywana być zatem musi w szczególności z uwzględnieniem zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego , wydawanym na podstawie art. 127 ust. 10 zdanie drugie ustawy. Zgodnie z tym przepisem, orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego określa zalecane formy kształcenia specjalnego, z uwzględnieniem rodzaju niepełnosprawności, w tym stopnia niepełnosprawności intelektualnej (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lubinie z dnia 10 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Lu 55/21) .
Jako konsekwencję tak przeprowadzonej wykładni art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego należy uznać wniosek, że warunkiem skuteczności odmowy zapewnienia niepełnosprawnemu dziecku bezpłatnego transportu i opieki jest zatem nie tylko wskazanie, że "oferowane" przedszkole (ośrodek) jest najbliższe w podanym wyżej znaczeniu (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 897/18). "Najbliższym" będzie z kolei tylko takie przedszkole, które pozwala realizować wszystkie z wytycznych zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, dostosowane do zaleceń wyrażonych przez zespół orzekający w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Tym samym, przedszkole co prawda bliższe pod względem geograficznym miejscu zamieszkania dziecka, jednakże nie pozwalające zrealizować wszystkich wytycznych wynikających z treści orzeczenia, nie będzie przedszkolem "najbliższym" w znaczeniu, jakie temu pojęciu nadaje treść art. 32 ust. 6 ustawy Prawo oświatowe. Na gruncie tego przepisu, porównaniu pod względem geograficznym mogą podlegać więc tylko takie przedszkola, które spełniają warunki merytoryczne podane w treści orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego. Jeżeli takie przedszkole istnieje i znajduje się bliżej miejsca zamieszkania dziecka, to w takim przypadku gmina powinna zapewnić dojazd do tego właśnie przedszkola (lub zwrócić jego koszty), jako "najbliższego" względem miejsca zamieszkania dziecka niepełnosprawnego (por. powołany już wcześniej wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy w sprawie o sygn. akt II SA/Bd 95/22). Przy czym wymaga w tym miejscu wyraźnego zaakcentowania, że przy ustalaniu placówki "najbliższej" bierze się pod uwagę najbliżej położoną placówkę, która jest w stanie zapewnić realizację wszystkich zaleceń i wytycznych zawartych w danym orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego, a nie taką, która zapewni to najlepiej w mniemaniu rodziców (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 4/20).
W nawiązaniu do stanu faktycznego sprawy należy uznać, że Burmistrz podejmując zaskarżoną czynność (odmawiając organizowania i finansowania transportu i opieki dziecka do Przedszkola Specjalnego "[...]" we w.) jednocześnie nie wykazał, by Punkt Przedszkolny "[...]" w W. spełniał przesłankę przedszkola "najbliższego" w znaczeniu nadanym treścią art. 32 ust. 6 Prawo oświatowe.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika ponad wszelką wątpliwość, że przedszkole to spełnia przesłankę bliskości rozważaną jedynie w kontekście położenia geograficznego (najbliższej miejsca zamieszkania dziecka). O czym była już mowa, położenie geograficzne przedszkola stanowi natomiast tylko jeden z elementów wchodzących w skład przesłanki "najbliższego" przedszkola (innej placówki oświatowej) w znaczeniu nadanym treścią art. 32 ust. 6 ustawy. Na równi z elementem położenia geograficznego wymagane jest bowiem przeprowadzenie analizy, czy przedszkole najbliższe pod względem geograficznym jest jednocześnie przedszkolem, które pozwala realizować wszystkie z wytycznych zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego. Takich pogłębionych w sprawie ustaleń w sprawie zabrakło. Organ co prawda wystąpił do Prezesa Stowarzyszenia O. w W. (w Ośrodku Rahabilitacyjno-Wychowawczym "[...]" w W. prowadzony jest Punkt Przedszkolny "[...]"), jednak zarówno dokumentacja przesłana temu Prezesowi, jak i udzielona przez niego odpowiedź nie dają wystarczających podstaw do uznania, że w sprawie zostało wykazane, że w/w Punkt Przedszkolny w W., spełniania - w przypadku dziecka skarżących – przesłankę bliskości rozumianą zarówno w aspekcie położenia geograficznego, jak i w aspekcie możliwości zapewnienia przez tę placówkę pełnej realizacji zaleceń zawartych w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
Jak wynika z akt sprawy, na dzień wystąpienia przez rodziców małoletniego A. z wnioskiem złożonym w trybie art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, chłopiec (ur. [...]) uczęszczał do Publicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" we W. Początkowo, na podstawie orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego nr 54/2015/2016 z dnia 29 kwietnia 2016 r. z uwagi na niepełnosprawność znacznego stopnia, następnie, na podstawie orzeczenia nr 17/2016/2017/BD wystawionego w dniu 12 grudnia 2016 r. o potrzebie kształcenia specjalnego (na czas edukacji przedszkolnej) ze względu na niepełnosprawność sprzężoną: niepełnosprawność intelektualną znacznego stopnia oraz niepełnosprawność ruchową.
Jak wynika z tego ostatniego orzeczenia, w wyniku specjalistycznej diagnozy przeprowadzonej w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w B., stwierdzono u chłopca znaczne deficyty rozwojowe. W związku z powyższym, na posiedzeniu Zespołu Orzekającego tej Poradni w dniu 29 kwietnia 2016 r. stwierdzono, że chłopiec wymaga specjalnej organizacji i metod pracy. W stosunku do dziecka wydano opinię nr 1/2015/2016/B o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju oraz orzeczenie nr 54/2015/2016 o potrzebie kształcenia specjalnego z uwagi na niepełnosprawność intelektualną znacznego stopnia. W związku z przedłożeniem przez matkę chłopca w dniu 24 listopada 2016 r. zaświadczenia lekarskiego oraz opinii fizjoterapeuty, z której wynikało, że u dziecka występuje niepełnosprawność ruchowa uznano, że nastąpiła zmiana okoliczności stanowiącej podstawę wydania poprzedniego orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (z dnia 29 kwietnia 2016 r.) wobec powyższego w kolejnym orzeczeniu o potrzebie takiego kształcenia (orzeczenie z dnia 12 grudnia 2016 r.) uznano, że u dziecka występuje niepełnosprawność sprzężona: niepełnosprawność intelektualną znacznego stopnia oraz niepełnosprawność ruchową.
Zgodnie z treścią tego ostatniego orzeczenia, w Publicznym Przedszkolu Specjalnym "[...]" we W. chłopiec realizuje indywidulany program edukacyjno-terapeutyczny w ramach którego uczęszcza na zajęcia indywidualne i grupowe: m.in. na zajęcia rewalidacyjne, terapię logopedyczną, fizjoterapię, hipoterapię, dogoterapię, integrację sensoryczną, terapię taktykalną wg Masgutovej oraz muzykoterapię.
A., u którego stwierdzono upośledzenie umysłowe w stopniu znacznym ma odruchy orientacyjne – kieruje wzrok i głowę w kierunku dźwięku, mowy ludzkiej. Reaguje na swoje imię, bodźce słuchowe, zarówno te głośne jak i ciche. Chłopiec nie przemieszcza się samodzielnie, nie stoi; siedzi tylko z dużym podparciem. Przejawia trudności w utrzymaniu głowy w trakcji przez dłuższy czas oraz ma znaczne ograniczenie zakresu ruchów głowy i kończyn. W związku z tym dziecko systematycznie uczestniczy w zajęciach fizjoterapeutycznych i hipoterapeutycznych.
A. ma znaczne ograniczenia w zakresie motoryki małej i dużej. Dziecko nie potrafi samodzielnie chwytać. Przez krótki czas utrzymuje włożony mu do ręki przedmiot, stara się go opuszczać i podnosić. Napięte i wyprostowane ręce z trudem wyciąga w kierunku przedmiotów. Zdarza się, że osiąga środkową linię ciała, jednak ma poważny problem z jej przekraczaniem. Koordynacja wzrokowo-ruchowa jest znacznie obniżona. Rozwój mowy dziecka kształtuje się na etapie prelingwalnym. Swoje potrzeby chłopiec sygnalizuje płaczem lub krzykiem przybierającym postać gardłowego "a".
Zgodnie z treścią tego orzeczenia, dzięki wszechstronnej stymulacji rozwoju poznawczego, motorycznego, emocjonalnego, społecznego i komunikacji możliwe będzie wyrównanie deficytów rozwojowych. Systematyczna praca pod kierunkiem terapeutów z zastosowaniem specjalnych metod i form pracy zwiększy możliwości chłopca w zakresie: poznawania otoczenia, nabywania nowych umiejętności, przyswajania wiedzy i komunikacji z otoczeniem. Intensywna rehabilitacja ruchowa a także systematyczna kontrola i leczenie w poradniach specjalistycznych wpłyną na poprawę stanu zdrowia oraz przyczynią się do zniwelowania czynników zaburzających ogólny rozwój dziecka. Systematyczna współpraca z rodzicami przyczyni się do korygowania nieprawidłowych zachowań, rozwiązywania bieżących problemów oraz skutecznego wspierania chłopca w pokonywaniu napotkanych przez niego trudności. Pozwoli też na uzyskanie szybszych i trwalszych efektów pracy z dzieckiem.
Szczegółowe zalecenia terapeutyczne zawarto w treści tego orzeczenia.
Jak wynika z materiału dowodowego sprawy, rodzice chłopca początkowo dowozili chłopca z miejsca zamieszkania (tj. B.) do Publicznego Specjalnego Przedszkola "[...]" we W. własnym transportem, przy zwrocie przez Gminę około połowy środków pieniężnych. Z uwagi na zmianę przepisów dotyczących finansowania dowozu dziecka niepełnosprawnego, ze względów ekonomicznych, wnioskiem z dnia 23 listopada 2020 r. zwrócili się do Burmistrza Brzegu Dolnego o zorganizowanie i sfinansowanie transportu i opieki dziecka do Specjalnego Publicznego Przedszkola "[...]" we W. Wskazali, że syn uczęszcza do Publicznego Przedszkola "[...]" we W. od 4 lat i "jest to jedyna najbliższa i najlepsza placówka, która spełnia wymagania syna odnośnie zajęć terapeutycznych i rehabilitacyjnych, które wskazują lekarze specjaliści jako niezbędne aby wady syna się nie pogłębiały i mógł on realizować wieloletni plan rozwojowy."
Wobec takiej treści wniosku po stronie organu powstał wymóg wykazania, że wskazany wnioskodawcom (rodzicom dziecka) ośrodek tj. Punkt Przedszkolny "[...]" w W. będzie mógł w takim samym stopniu realizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego jak ośrodek wskazany przez stronę (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 1961/14, wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku - z dnia 11 kwietnia 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 897/18 oraz z dnia 10 października 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 510/19).
W ocenie Sądu, wymogowi temu organ nie sprostał.
W ramach podjętej w sprawie inicjatywy dowodowej organ pismami z dnia – 28 lutego 2020 r., 17 września 2020 r. i 1 grudnia 2020 r. zwracał się do Prezesa Stowarzyszenia O. w W. z zapytaniem o możliwość przyjęcia chłopca do placówki (punktu Przedszkolnego "[...]") w W. oraz czy ta placówka może zrealizować zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka. Pisma organu z dnia – 28 lutego 2020 r. i 17 września 2020 r. odnosiły się do (nieaktualnego) orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka z niepełnosprawnością znacznego stopnia, a pismo z dnia 1 grudnia 2020 r. dotyczyło już aktualnego orzeczenia z dnia 12 grudnia 2016 r. o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka z niepełnosprawnością sprzężoną. We wszystkich trzech przypadkach, do pism przewodnich organ dołączył jedynie skserowany fragment każdego z orzeczeń dotyczący samych zaleceń terapeutycznych.
Odpowiadając na pismo organu z dnia 1 grudnia 2020 r., Prezes Stowarzyszenia O. w W. w piśmie z dnia 10 grudnia 2020 r. wskazał, że w Ośrodku Rehabilitacyjno - Opiekuńczo - Wychowawczym "[...]"' prowadzony jest Punkt Przedszkolny " [...]". Przyjmowane są tu dzieci z różnorakimi niepełnosprawnościami, w tym, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu znacznym, umiarkowanym jak również z niepełnosprawnościami sprzężonymi.
Dodał, że Punkt Przedszkolny "[...]" zapewnia realizację zaleceń zawartych w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego. Praca oparta jest na Indywidualnym Programie Edukacyjno-Terapeutycznym tworzonym dla każdego dziecka. Placówka dysponuje salami edukacyjnymi, gabinetami logopedycznymi, psychologicznymi, salą do Integracji sensorycznej (SI), poznawania świata i rehabilitacyjnej. W placówce również prowadzone jest Wczesne Wspomaganie Rozwoju Dziecka. Wyjaśnił, że Punkt Przedszkolny " [...]" prowadzi nabór ciągły oraz że organ prowadzący w/w placówkę dysponuje transportem dostosowanym do przewozu osób niepełnosprawnych.
Jak wynika z akt sprawy, przytoczona korespondencja stanowiła w ocenie organu dostateczny materiał dowodowy by stwierdzić, że oferowana rodzicom niepełnosprawnego dziecka placówka w Wołowie zapewnia realizację zaleceń wynikających z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego w stopniu porównywalnym do Przedszkola "[...]" we W., a przy tym, jest jednocześnie placówką geograficznie bliższą miejsca dziecka.
Tymczasem jak trafnie argumentował skarżący na rozprawie w dniu 18 października 2023 r., zaakceptowana przez organ odpowiedź Prezesa Stowarzyszenia O. w W. z dnia 10 grudnia 2020 r. (będąca odpowiedzią na zapytanie organu przedstawione w piśmie z dnia 1 grudnia 2020 r.) ma walor informacji o bardzo ogólnym charakterze (podobnie jak wcześniejsze jego pisma kierowane do organu w sprawie), na podstawie której nie można stwierdzić, czy Punkt Przedszkolny "[...]" w W. może zapewnić realizację zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego chłopca w stopniu analogicznym, czy porównywanym z tym, jakie zapewnia Specjalne Publiczne Przedszkole "[...]" we W. Nie można nie dostrzec, że odpowiedzi tej, poprzez jej ogólnikowość, należy nadać głównie walor informacyjny o Punkcie Przedszkolnym "[...]" w W., oderwany jednocześnie od kwestii indywidualnych potrzeb rozwojowych konkretnego dziecka (w tym przypadku A.) oraz możliwości wspomagania tych indywidualnych potrzeb przez tę właśnie placówkę. W tym kontekście trafnie zwrócił uwagę skarżący na rozprawie w dniu 18 października 2023 r., że do pisma przewodniego z dnia 1 grudnia 2020 r., jakie organ skierował z zapytaniem do Prezesa Stowarzyszenia O. w W. dołączony został jedynie skserowany "wycinek" z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego z dnia 12 grudnia 2016 r. tj. fragment samych zaleceń Zespołu wydającego to orzeczenie (a więc bez dodatkowej dokumentacji obrazującej stan dziecka a nawet – z pominięciem pełnej treści tego orzeczenia). Przypomnieć w tym miejscu wypada, że dowodami na podstawie których wydane zostało orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną (intelektualną znacznego stopnia oraz ruchową) były natomiast (poza zaświadczeniem lekarskim) – opinie sporządzone przez pracowników Publicznego Przedszkola Specjalnego "[...]" we W. tj.: opinia fizjoterapeuty z dnia 24 listopada 2016 r., opinia pedagoga z dnia 12 listopada 2016 r., opinia logopedy z dnia 22 listopada 2016 r. a także diagnozy – psychologiczno-pedagogicznej z dnia 12 kwietnia 2016 r. oraz logopedycznej z dnia 27 kwietnia 2016 r., jakie wykonano w Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej w B. Z akt sprawy nie wynika, by organ poza wspomnianym "wycinkiem" z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego (samymi zaleceniami) przesłał choćby jeden z tych dokumentów, czy sporządzony we własnym zakresie, dokument przedstawiający w formie opisowej główne punkty diagnozy dziecka oraz precyzujący dotychczas stosowane u dziecka terapie w ramach realizacji zaleceń najkorzystniejszych form kształcenia specjalnego.
W nawiązaniu do stanowiska organu zaprezentowanego w sprawie (w zaskarżonej czynności) należy podnieść, że nie jest wiadome na jakiej podstawie organ uznał, że punkt przedszkolny "[...]" w W. jest w stanie zapewnić chłopcu kontynuowanie rehabilitacji ruchowej w sposób wskazany w punkcie 3 zaleceń pomieszczonych w orzeczeniu z dnia 12 grudnia 2016 r. o potrzebie kształcenia specjalnego, tj. zgodnie z zaleceniami rehabilitanta, skoro z akt sprawy nie wynika, by organ przesłał do placówki w Wołowie zalecenia fizjoterapeuty (rehabilitanta), wyszczególnione w sporządzonej przez niego opinii (piśmie) z dnia 28 września 2020 r., a która to opinia stanowiła przedmiot analizy Zespołu wydającego orzeczenie z dnia 12 grudnia 2016 r. o potrzebie kształcenia specjalnego dziecka z uwagi na niepełnosprawność sprzężoną: niepełnosprawność intelektualną znacznego stopnia oraz niepełnosprawność ruchową.
W tym miejscu przypomnieć należy, że zgodnie z treścią opinii z dnia 28 września 2020 r., fizjoterapeuta zalecił chłopcu zajęcia z rehabilitacji ruchowej, przy czym, ze względu na specjalne potrzeby dziecka zalecił m.in. terapię NDT-Bobath, dogoterapię, masaż Shantalli, DNS, PNF, hipoterapię. Jak wynika z tych zaleceń, szczególnie ważnym elementem rehabilitacji chłopca jest hipoterapia, dzięki której stawy biodrowe ustawione są w odpowiedniej pozycji zgięcia, odwiedzenia i rotacji zewnętrznej. Jak nadto odnotowano w tej opinii, oprócz prawidłowego ustawienia bioder, hipoterapia wpływa również na poprawę równowagi, co w przypadku chłopca jest bardzo ważne, ponieważ ma on problemy z kokontrakcją. Hipoterapia wpływa również na poprawę koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz orientacji przestrzennej i zwiększa motywację do pracy.
W świetle podniesionego w skardze zarzutu, że placówka w Wołowie nie oferuje zajęć z hipoterapii, należało oczekiwać od organu (mając na uwadze treść opinii rehabilitanta (fizjoterapeuty) z dnia 24 listopada 2016 r.) dociekliwości w ustaleniu, czy nie dysponując zajęciami z hipoterapii placówka w Wołowie jest w stanie zaoferować zajęcia rehabilitacyjne ukierunkowane na osiągniecie rezultatów zbliżonych do hipoterapii. Ustaleń zabrakło m.in. w zakresie tego, czy punkt przedszkolny "[...]" w W. dysponuje (lub może zapewnić) specjalistyczne siedzisko ortopedyczne oraz czy ma możliwość zapewnienia dziecku regularnej pionizacji w odpowiednim pionizatorze. Wydaje się również pożądane, aby organ poczynił ustalenia (czego w sprawie zabrakło) odnośnie do tego, czy oferowana rodzicom dziecka placówka w Wołowie ma możliwość kontynuowania indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego jakie zapewniało Przedszkole "[...]" we W., względnie, czy i w jakim stopniu przerwanie kontynowania tego programu mogłoby rzutować na dotychczasowe rezultaty (postępy) rehabilitacyjne dziecka dotkniętego niepełnosprawnością sprzężoną.
Sąd dostrzega, że w piśmie Prezesa Stowarzyszenia O. z dnia 10 grudnia 2020 r. zawarta jest informacja o tym, że Punkt Przedszkolny "[...]" zapewniając realizację zaleceń zawartych w orzeczeniach o potrzebie kształcenia specjalnego pracuje na Indywidualnym Programie Edukacyjno-Terapeutycznym tworzonym dla każdego dziecka. Niemniej, w sprawie nie zostało wyjaśnione, czy indywidualny program Edukacyjno-Terapeutyczny tworzony dla każdego dziecka, o jakim mowa jest w tym piśmie, będzie tym samym programem, jaki chłopiec realizował w Przedszkolu Publicznym "[...]" we W.
O czym była już mowa, w przypadku odmowy zapewnienia dowożenia dziecka niepełnosprawnego do wskazanego przez rodziców przedszkola obowiązkiem organu jest wykazanie, że istnieje możliwość zapewnienia dziecku kształcenia specjalnego w przedszkolu położonym bliżej jego miejsca zamieszkania. Organ powinien wykazać, że wskazana przez niego placówka oświatowa będzie zapewniać prawidłowy przebieg wychowania i nauczania dziecka, dostosowany do jego zdolności psychofizycznych i uwzględniający zalecenia zawarte w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.
W przekonaniu Sądu, organ nie wykazał (i nie wynika to również z przedstawionego Sądowi wraz z odpowiedzią na skargę materiału dowodowego), że
oferowany rodzicom dziecka Punkt Przedszkolny "[...]" w W. spełnia przesłankę przedszkola najbliższego w rozumieniu art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego. W sytuacji, gdy organ nie zadbał o to, by ośrodek w Wołowie dysponował nie tylko treścią samych zaleceń ale i dokumentacją obrazującą w sposób opisowy (a zatem bardziej szczegółowy) stopień upośledzenia umysłowego oraz ruchowego, jak i stosowane dotychczas zajęcia wspomagające i ich efekty, to Prezesa Stowarzyszenia O. w W. co do możliwości realizacji zaleceń z orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego chłopca, na które powołuje się organ w swojej argumentacji, nie można traktować jako równoważnego wykazaniu, że oferowana przez organ placówka w równym stopniu co Przedszkole "[...]" będzie mogła realizować wszystkie z zaleceń wyrażonych przez zespół orzekający w orzeczeniu z dnia 12 grudnia 2016 r. o potrzebie kształcenia specjalnego niepełnosprawnego A.
Uzupełniająco należy dodać, że kwestie kosztów zorganizowania i finansowania transportu dziecka nie mogą mieć w sprawie pierwszorzędnego znaczenia.
Brak wykazania przesłanki z art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego w odniesieniu do placówki w Wołowie, skutkować musiał orzeczeniem przez Sąd o bezskuteczności zaskarżonej czynności, o czym sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku.
Zawarte w punkcie II sentencji wyroku orzeczenie o kosztach postępowania znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 200 p.p.s.a.
W toku ponownego rozpoznania sprawy rzeczą organu jest rozważenie, która z placówek, tj. Publiczne Przedszkole "[...]" we W., czy Punkt Przedszkolny "[...]" w W. spełnia przesłankę najbliższego przedszkola w rozumieniu art. 32 ust. 6 Prawa oświatowego, a następnie ocena, czy skarżący na dzień wystąpienia z wnioskiem mogli skorzystać z uprawnienia z art. 32 ust. 6 ustawy w sposób zgodny z żądaniem wrażonym w treści tegoż wniosku.
Zmianę stanu faktycznego sprawy, związaną z tym, że dziecko nie uczęszcza już do przedszkola, lecz do placówki rewalidacyjno-wychowawczej organ powinien uwzględnić przy ponownym podejmowaniu czynności w sprawie.