IV SA/WR 178/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-09-18
NSAinneWysokawsa
świadczenie wychowawczeopieka naprzemiennarozwódkoszty utrzymania dzieckaZUSprawo rodzinnesądy administracyjne

WSA we Wrocławiu oddalił skargę w sprawie świadczenia wychowawczego, uznając, że w przypadku opieki naprzemiennej nad dzieckiem, świadczenie przysługuje każdemu z rodziców w połowie, niezależnie od faktycznych kosztów utrzymania.

Skarżący kwestionował decyzję obniżającą świadczenie wychowawcze, argumentując, że mimo opieki naprzemiennej, ponosi on większość kosztów utrzymania dziecka. Sąd administracyjny oddalił skargę, opierając się na art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który stanowi, że w przypadku opieki naprzemiennej orzeczonej wyrokiem sądu, świadczenie przysługuje każdemu z rodziców w połowie, niezależnie od faktycznego podziału kosztów.

Przedmiotem sprawy była skarga D. B. na decyzję Prezesa ZUS utrzymującą w mocy decyzję ZUS o zmianie wysokości świadczenia wychowawczego. Skarżący, rozwiedziony ojciec, wskazywał, że mimo opieki naprzemiennej nad dzieckiem, zgodnie z wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu, ponosi on przeważającą część kosztów utrzymania i edukacji dziecka. Argumentował, że podział świadczenia wychowawczego po połowie jest nieuzasadniony i nie odzwierciedla faktycznych wydatków, naruszając interes dziecka. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w przypadku opieki naprzemiennej orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, świadczenie wychowawcze przysługuje każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty. Sąd zaznaczył, że wyrok sądu rodzinnego wiąże organy administracji i sądy, a przepis ten nie przewiduje uwzględniania faktycznego podziału kosztów utrzymania dziecka. Sąd zwrócił również uwagę na wydłużony czas postępowania w sprawie.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, świadczenie wychowawcze przysługuje każdemu z rodziców w połowie kwoty, jeśli dziecko zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach.

Uzasadnienie

Sąd administracyjny oparł się na art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, który jednoznacznie stanowi o podziale świadczenia po połowie w przypadku opieki naprzemiennej. Sąd podkreślił, że wyrok sądu rodzinnego wiąże organy administracji i sądy, a przepis ten nie przewiduje uwzględniania faktycznego podziału kosztów utrzymania dziecka.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (15)

Główne

u.p.p.w.d. art. 5 § ust. 2a

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

W przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.

k.p.c. art. 365 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej.

Pomocnicze

u.p.p.w.d. art. 4 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Cel świadczenia wychowawczego: częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych.

u.p.p.w.d. art. 25 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

Pouczenie o obowiązku zwrotu świadczenia nienależnie pobranego.

u.p.p.w.d. art. 10

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

u.p.p.w.d. art. 16 § ust. 2 zdanie drugie

Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci

k.p.c. art. 5821 § § 4

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 59822

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.c. art. 7562 § § 1 pkt 3

Kodeks postępowania cywilnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

p.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

p.p.s.a. art. 3 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 134

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 119 § pkt 2 w zw. z art. 120

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zastosowanie art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, zgodnie z którym w przypadku opieki naprzemiennej świadczenie wychowawcze przysługuje każdemu z rodziców w połowie, niezależnie od faktycznych kosztów utrzymania dziecka. Prawomocny wyrok sądu rodzinnego ustalający opiekę naprzemienną wiąże organy administracji i sądy.

Odrzucone argumenty

Argumentacja skarżącego, że świadczenie wychowawcze powinno być przyznane w wyższej kwocie ze względu na ponoszenie przez niego większości kosztów utrzymania dziecka, mimo opieki naprzemiennej. Zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie całości wyroku sądu rodzinnego i porozumienia rodzicielskiego w kontekście podziału kosztów.

Godne uwagi sformułowania

kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej dla zastosowania tego przepisu nie mają znaczenia inne kwestie związane z ponoszeniem kosztów utrzymania dziecka w innej proporcji niż po połowie.

Skład orzekający

Anetta Makowska-Hrycyk

przewodniczący sprawozdawca

Andrzej Nikiforów

sędzia

Gabriel Węgrzyn

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w kontekście opieki naprzemiennej i podziału świadczenia wychowawczego, podkreślająca prymat orzeczenia sądu rodzinnego nad faktycznym podziałem kosztów."

Ograniczenia: Dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy opieka naprzemienna została orzeczona prawomocnym wyrokiem sądu.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego świadczenia, a konflikt między faktycznym podziałem kosztów a ustawowym podziałem świadczenia jest częstym problemem dla rodziców po rozwodzie.

Opieka naprzemienna a 800+: Czy sądowa decyzja o podziale świadczenia jest ostateczna, nawet jeśli koszty ponosi głównie jeden rodzic?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 178/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów
Anetta Makowska-Hrycyk /przewodniczący sprawozdawca/
Gabriel Węgrzyn
Symbol z opisem
6329 Inne o symbolu podstawowym 632
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2023 poz 810
art. 5 ust. 2a
Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (t.j).
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 18 września 2025 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 lutego 2025 r. nr 010070/680/4986641/2023 w przedmiocie zmiany wysokości świadczenia wychowawczego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi D. B. (dalej: skarżący) jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: Prezes ZUS) z dnia 6 lutego 2025 r. znak sprawy 010070/680/4986641/2023 utrzymująca mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) z dnia 15 stycznia 2025 r. o tym samym znaku sprawy zmieniającą wysokość świadczenia wychowawczego na dziecko M. B. (dalej: dziecko) na okres świadczeniowy od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, że skarżący w dniu 5 czerwca 2023 r. złożył wniosek o świadczenie wychowawcze wskazując, że od 1 stycznia 2013 r. jest pracownikiem zatrudnionym w N.
Pismem z dnia 21 czerwca 2023 r. ZUS poinformował skarżącego o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. Jednocześnie pismem z tej samej zawiadomił skarżącego o przekazaniu sprawy do Wojewody Dolnośląskiego w celu przeprowadzenia postępowania unijnego uwzględniającego przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
Pismem z 29 czerwca 2023 r. również matka dziecka (E. B. – dalej też: matka dziecka, była żona) złożyła wniosek o świadczenie wychowawcze na to dziecko, w rezultacie którego ZUS wezwał ją o dokumenty potwierdzające sprawowanie wyłącznej lub naprzemiennej opieki nad dzieckiem, a następnie informacją z dnia 15 stycznia 2024 r. przyznał jej świadczenie wychowawcze na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. w kwocie 250 zł miesięcznie, a na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. – w kwocie 400 zł miesięcznie.
Na wezwanie ZUS z dnia 7 sierpnia 2025 r. skarżący przedstawił w dniu 15 sierpnia 2023 r. prawomocny wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu – Wydział XIII Cywilny Rodzinny z dnia 4 października 2022 r. o sygn. akt XIII RC 1413/22 orzekający o rozwodzie skarżącego i E. B. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, że zgodnie z wyrokiem rozwodowym opieka nad dzieckiem odbywa się naprzemiennie oraz że na mocy porozumienia z planem wychowawczym przyjął na siebie przeważającą część kosztów związaną z utrzymaniem i edukacją dziecka. Ponadto oświadczył, że w N. począwszy od 2013 r. otrzymywał świadczenie rodzinne K., które po aktualizacji danych (informacja o rozwodzie i podjęciu pracy przez była żonę) zostało zmniejszone o wartość polskiego świadczenia wychowawczego 500+ począwszy od października 2022 r. z żądaniem zwrotu środków nadpłaconych w okresie od października 2022 r. do maja 2023 r. Wskazał też, że do czasu wspólnego zamieszkiwania z byłą żoną (31 lipca 2023 r.) wszystkie koszty utrzymania lokalu i mediów ponosił samodzielnie.
Decyzją z 15 stycznia 2024 r. wydaną na podstawie art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz.U. z 2023 r., poz. 810 ze zm.; dalej: "u.p.p.w.d.") ZUS zmienił wysokość przyznanego skarżącemu w dniu 21 czerwca 2023 r. świadczenia wychowawczego na dziecko w ten sposób, że na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. przyznał 250 zł miesięcznie, a na okres od 1 stycznia 2024 r. do 31 maja 2024 r. – 400 zł miesięcznie. Pouczył też o obowiązku zwrotu świadczenia za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 stycznia 2024 r. jako nienależnie pobranego świadczenia, o którym mowa w art. 25 ust. 2 u.p.p.w.d.
Decyzja ta została doręczona skarżącemu w dniu 15 stycznia 2024 r.
W odwołaniu (z dnia 16 stycznia 2025 r.) od tej decyzji skarżący wniósł o jej i przyznanie świadczenia wychowawczego w całości skarżącemu. Zarzucił, że ZUS nie uwzględnił całości orzeczenia sądu o sygn. akt XIII RC 1413/22 pomijając w ocenie, że koszty utrzymania dziecka będą ponosić strony w czasie sprawowania pieczy nad małoletnim, a ponadto skarżący będzie ponosił koszty zajęć dodatkowych dziecka, odzieży, obuwia, koszty opłat i materiałów szkolnych, udziału w jednym obozie sportowym zimowym i letnim do kwoty 2 500 zł rocznie oraz opłacał alimenty na dziecko w kwocie po 1 000 zł miesięcznie. Ponadto skarżący podał szczegółowe cele finansowane przez niego na rzecz dziecka wskazując, że skutkiem tego drugi z rodziców w praktyce nie musi wnosić żadnych własnych środków na utrzymanie dziecka. Podkreślił, że ww. wyrok uwzględnia asymetryczne obciążenie finansowe rodziców przy opiece naprzemiennej, co wynika z pkt IV tego wyroku.
Skarżący składał ponaglenia w dniach 17 stycznia 2024 r., 6 kwietnia 2024 r., 4 października 2024 r., 17 grudnia 2024 r. i 4 stycznia 2025 r.
Zaskarżoną decyzją (z dnia 6 lutego 2025 r.) Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję z 15 stycznia 2025 r. Wskazał, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ZUS, ponieważ zgodnie z wyrokiem Sadu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt XIII RC 1413/22 na dzieckiem winna być sprawowana opieka naprzemienna przez oboje rodziców i wobec tego z godnie z treścią art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. prawo do świadczenia przysługuje każdemu z rodziców w połowie przysługującej kwoty świadczenia. W uzasadnieniu decyzji odwołując się do treści przepisu art. 5 ust. 2a i art. 22 u.p.p.w.d. Prezes ZUS ustalił, że w sprawie doszło do zbiegu praw osób uprawnionych do świadczenia wychowawczego, ponieważ wniosek o to świadczenie złożył skarżący oraz matka dziecka. Oboje na wezwanie ZUS z dnia 7 sierpnia 2023 r. przedstawili ww. wyrok Sądu Okręgowego we Wrocławiu, który uprawomocnił się w dniu 12 października 2022 r. Prezes ZUS wskazał, że wyrokiem tym sąd rozwiązał małżeństwo skarżącego i matki dziecka oraz ustalił, że opieka nad dzieckiem winna być sprawowana w systemie opieki naprzemiennej przez każdego z rodziców, co skutkuje zastosowaniem art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. Prezes ZUS wyjaśnił ponadto, że wobec przedłożenia w sprawie ww. prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu określającego sposób sprawowania władzy rodzicielskiej oraz opieki nad dzieckiem, organ nie ma podstaw do weryfikacji, czy rodzice realizują jego zapisy.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa ZUS i wydanie nowej decyzji, uwzgledniającej asymetryczne obciążenia finansowe rodziców określone w wyroku sądowym sygn. akt XIII RC 1413/22 pkt IV i potwierdzone załączonymi do skargi dowodami, przyznającej skarżącemu prawo do pełnej kwoty świadczenia wychowawczego na okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. oraz okres wsteczny od 1 września 2022 r. do 31 maja 2023 r. i okres bieżący od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. a także przyszłe okresy. Zarzucił, ze decyzja Prezsa ZUS została wydana z naruszeniem art. 7 Kodeksu postepowania administracyjnego (k.p.a), który nakłada na organ obowiązek uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy, jak również może naruszać zasadę równości wobec prawa, ponieważ nie uwzględnia specyficznych warunków przedstawionej sytuacji jednego z rodziców , np. równych obowiązków w zakresie opieki nad dzieckiem i równych kosztów i utrzymania. W uzasadnieniu skargi argumentował, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia całości ww. wyroku, który w pkt IV wyraźnie wskazuje, że gros kosztów utrzymania dziecka ponosi skarżący mimo opieki naprzemiennej, co jest odzwierciedleniem zawartego przed sądem porozumienia rodzicielskiego z dnia 3 października 2022 r. Zarzucił też, że przy wykładni art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. nie można abstrahować od faktycznej sytuacji dziecka. Opieka nad dzieckiem skarżącego sprawowana jest cyklicznie i w porównywalnych okresach. Opieką jest bieżące dbanie o dziecko, pilnowanie go, troszczenie się o nie. Argumentował, ze bazując tylko na kwestii opieki, świadczenie wychowawcze należy się po połowie, jednak ogólny obowiązek alimentacyjny rodzica wobec dzieci opiera się na opiece osobistej i zapewnieniu środków utrzymania, co skarżący realizuje w przeważającej mierze. Skarżący wskazał, że z opieką tą nierozerwalnie związane są ponoszone koszty staraniami własnymi oraz wynikające z Porozumienia rodzicielskiego (wyroku sądowego), co dokumentują dowody: tabelaryczne poglądowe zestawienie kosztów z wyszczególnieniem udziału w kosztach rodziców za ostatni rok od 1 marca 2024 r. do lutego 2025 r. oraz kopie przelewów bankowych - załączone do skargi. Przedstawił okoliczności dotyczące pobierania świadczenia od administracji niemieckiej. Argumentował, że celem świadczenia rodzinnego 800+ jest wsparcie realnych kosztów wychowania dziecka, a podział świadczenia po połowie w przypadku skarżącego jest nieuzasadniony, ponieważ nie odzwierciedla faktycznych wydatków, co może naruszać interes dziecka. . Drugi rodzić nie ponosi równych kosztów, ale mimo to chce korzystać z połowy świadczenia, co jest sprzeczne z intencja ustawodawcy. Ponadto skarżący podał, że względu na formę (informacja zamiast decyzji) przyznania świadczenia wychowawczego za okresy świadczeniowe 2022/2023 oraz 2024/2025 nie miał możliwości złożenia od nich odwołania. Podkreślił też, że zaskarżona decyzja została wydana z opóźnieniem, a jej skutki prawne sięgają wstecz oraz wpływają na kolejne okresy świadczeniowe.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi oraz o rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.
Na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli sądowej obejmuje orzekanie w sprawach wskazanych w art. 3 § 2-3 p.p.s.a. Granice orzekania wyznacza art. 134 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bierze zatem pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu lub czynności.
Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie jest decyzja Prezesa ZUS utrzymująca w mocy decyzję ZUS o zmianie wysokości świadczenia wychowawczego za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja odpowiada prawu.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy
z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2024 r., poz. 1576, dalej: "u.p.p.w.d.").
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d. dzieci celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Natomiast zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego.
W sprawie nie jest sporne, że dziecko skarżącego podlega opiece naprzemiennej, co wynika wprost z prawomocnego - od dnia 12 października 2022 r. - wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt XIII RC 1413/22.
Niespornie też wniosek o świadczenie wychowawcze został złożone przez skarżącego oraz przez matkę dziecka. Skarżącemu świadczenie to zostało przyznane w pełnej wysokości informacją z dnia 21 czerwca 2023 r. na jego wniosek z dnia 5 czerwca 2023 r., natomiast matce – informacją z dnia 15 stycznia 2024 r. na jej wniosek z dnia 26 czerwca 2023 r. w połowie ustawowej wysokości tego świadczenia.
Spór dotyczy zmiany wysokości przyznanego skarżącemu świadczenia wychowawczego poprzez przyznanie go w połowie ustawowej wysokości za okres od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r.
Wedle Prezesa ZUS, decyzja zmieniająca z dnia 15 stycznia 2024 r. odpowiada ma uzasadnienie w treści art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., ponieważ dziecko jest objęte opieką naprzemienną rozwiedzionych rodziców na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.
Zdaniem skarżącego, organ nie uwzględnił kompletnej treści tego wyroku oraz porozumienia rodzicielskiego z dnia 3 października 2022 r. zatwierdzonego przez sąd i uwzględnionego w tym wyroku. Wskazuje ono na inny niż po połowie udział rodziców w finansowaniu potrzeb dziecka, skarżący ponosi te koszty w wyższym stopniu.
Jak potwierdzają akta administracyjne sprawy prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 4 października 2022 r. sygn. akt XIII RC 1413/22 orzeczono, że wykonywanie władzy rodzicielskiej na małoletnim synem stron M. B. ur. [...] r. w W. pozostawia się obojgu rodzicom ustalając, że każdy z rodziców będzie naprzemiennie sprawował pieczę nad małoletnim dzieckiem stron w miejscu zamieszkania, powódka w każdy wtorek, środę i czwartek oraz co II niedzielę, pozwany w każdy piątek, sobotę, niedzielę i poniedziałek (pkt II wyroku).
Zaznaczyć należy, że art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej. Jak się wskazuje w orzecznictwie sądowym "moc wiążąca orzeczenia odnosi się do treści zawartej w jego sentencji i oznacza nakaz jej respektowania jako ustalonej normy postępowania. Wiążące znaczenie w tym ujęciu przypisuje się zatem stanowi prawnemu stwierdzonemu wyrokiem, nie zaś stanowi faktycznemu, który został ustalony jako podstawa do jego wydania". Podnosi się przy tym, że związanie sądu, o którym stanowi art. 365 § 1 kodeksu postępowania cywilnego polega na tym, że sądy orzekające w innych sprawach nie mogą przyjąć, że w zakresie osądzonym istnieje inny stan niż przyjęty w prawomocnym rozstrzygnięciu. Związanie oznacza niemożliwość ignorowania stosunku prawnego ukształtowanego prawomocnym wyrokiem/postanowieniem. Związanie to dotyczy także organów administracji publicznej (p. wyroki Sądu Najwyższego: z 16 października 2024 r., II CSKP 1998/22, , z 24 października 2024 r, II CSKP1312/22, dostępne w Bazie Orzeczeń, sn.pl orzeczenictwo).
Sąd w składzie orzekającym podziela wyrażoną w orzecznictwie ocenę prawną, zgodnie z którą wskazówką dla tego, jak rozumieć opiekę naprzemienną, są znowelizowane przepisy kodeksu postępowania cywilnego: art. 5821 § 4, art. 59822, art. 7562 § 1 pkt 3 wskazujące na stan, w którym dziecko w powtarzających się okresach mieszka z każdym z rodziców. Opieka naprzemienna związana jest z wykonywaniem władzy rodzicielskiej i sprawowaniem pieczy nad dzieckiem, w przypadku pieczy naprzemiennej chodzi o cykliczne, naprzemienne zamieszkiwanie dziecka z każdym z rodziców (A. Pośpiech [w:] Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, red. M. Fras, M. Habdas, Warszawa 2021, art. 107). Opieka (piecza) naprzemienna, jako związana z relacjami między rodzicami i dziećmi nie jest instytucją prawa administracyjnego, ale rodzinnego i z tego powodu uwzględnienia wymaga dorobek doktrynalny prawa rodzinnego. Na tym gruncie za dominujące można uznać stanowisko, że przyjęcie modelu pieczy naprzemiennej jest rozstrzygnięciem o władzy rodzicielskiej. Instytucja pieczy naprzemiennej znajduje oparcie w uprawnieniu sądu do rozstrzygnięcia o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej (por. wyroki NSA: z 20 lipca 2023. I OSK 1161/21, z 27 sierpnia 2025 r., sygn. akt I OSK 1990/23, oba dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej: CBOSA).
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że w spornym okresie świadczeniowym, tj. od 1 czerwca 2023 r. do 31 maja 2024 r. zaistniały przesłanki do zastosowania art. 5 ust.2a u.p.p.w.d., ponieważ zgodnie z prawomocnym ww. wyrokiem dziecko skarżącego jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach. Dla zastosowania tego przepisu nie mają znaczenia inne kwestie związane z ponoszeniem kosztów utrzymania dziecka w innej proporcji niż po połowie. Sąd przy tym zauważa, że ww. wyrok w pkt IV wyraźnie wskazuje, że koszty utrzymania i wychowania małoletniego dziecka stron będą ponosić strony w czasie sprawowania pieczy nad małoletnim. Ponadto skarżący będzie ponosić koszty dodatkowo wskazane w tym wyroku. Nie może być wątpliwości, że sposób orzeczonego sprawowania władzy rodzicielskiej i naprzemiennie sprawowanej pieczy nad dzieckiem jest spójny z orzeczonym sposobem ponoszenia kosztów utrzymania dziecka. Dla zastosowania art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. znaczenie ma jednak wyłącznie prawomocnie orzeczona wyrokiem sądowym piecza sprawowana naprzemiennie, która w ww. wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu została niewątpliwie ustalona jako sprawowana w porównywalnych i powtarzających się okresach. Jak Sąd wskazał, wyrok ten wiąże w sprawie zarówno Sąd w składzie orzekającym jak i organy rozpoznające wniosek o świadczenie wychowawcze. Prawidłowo zatem Prezes ZUS uznał, że zastosowanie ma w sprawie art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. Kwotę świadczenia wychowawczego należało więc ustalić każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Matce dziecka świadczenie w tej wysokości zostało przyznane informacja z dnia 15 stycznia 2024 r., co potwierdzają akta administracyjne sprawy, natomiast decyzja z tej daty ZUS zmieniał wysokość świadczenia wychowawczego względem skarżącego z uwagi na treść przepisu art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d, po wyjaśnieniu kwestii związanej ze sprawowaniem pieczy naprzemiennej nad dzieckiem.
W sprawie nie doszło do naruszenia przepisów art. 7 k.p.a, ponieważ organ przeprowadził konieczne postępowanie dowodowe, dokonał jego oceny z uwzględnieniem związania ww. prawomocnym wyrokiem sądowym, co skutkowało obowiązkiem zastosowania art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., który nie pozwala na swobodę w określeniu wysokości świadczenia wychowawczego w zależności od faktycznego obciążenia jednego z rodziców kosztami sprawowania tej pieczy. Należy przy tym podkreślić, że świadczenie wychowawcze ma zostać wykorzystane na potrzeby dziecka, a nie rodzica, co powinno mieć znaczenie dla oceny nienależnie pobranego świadczenia, o którym pouczył ZUS w decyzji z dnia 15 stycznia 2024 r.
Sąd ponadto dostrzega wydłużony czas postępowania odwoławczego w sprawie. Dostrzega, że ZUS przekazał Wojewodzie Dolnośląskiemu wniosek skarżącego ze względu na koordynację systemów zabezpieczenia (w trybie art. 10 u.p.p.w.d.), jednak na podstawie art. 16 ust. 2 zdanie drugie u.p.p.w.d. przekazanie informacji wojewodzie nie wstrzymuje załatwienia sprawy zgodnie z art. 10. Z akta administracyjnych nie wynika powód tak długiego procedowania odwołania skarżącego, co należy ocenić nagannie.
Podsumowując, wnioski i zarzuty skargi nie mogły odnieść skutku prawnego, ponieważ Prezes ZUS nie naruszył prawa podejmując zaskarżone rozstrzygnięcie.
Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a, ponieważ skarżący nie sprzeciwił się wnioskowi organu w tym zakresie.
Z tych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI