IV SA/WR 164/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny we WrocławiuWrocław2025-09-03
NSAAdministracyjneŚredniawsa
pomoc społecznazasiłek celowypowódźklęska żywiołowaszkodyniezbędne potrzeby bytowepostępowanie administracyjnekontrola sądowa

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na decyzję odmawiającą przyznania zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi, uznając, że skarżący nie wykazał poniesienia szkody w niezbędnych potrzebach bytowych.

Skarżący domagał się zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi, twierdząc, że zalanie zniszczyło posadzki i tynki w jego domu. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując, że w momencie powodzi parter budynku był remontowany i nie stanowił części gospodarstwa domowego, a ślady zalania nie zagrażały niezbędnym potrzebom bytowymi. Sąd administracyjny zgodził się z organami, podkreślając, że zasiłek celowy nie ma charakteru odszkodowawczego i wymaga wykazania szkody w niezbędnych potrzebach bytowych, czego skarżący nie udowodnił.

Sprawa dotyczyła skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, która utrzymała w mocy decyzję Ośrodka Pomocy Społecznej odmawiającą przyznania zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi. Skarżący twierdził, że powódź zniszczyła posadzki i tynki w jego domu, szacując szkody na 20 000 zł. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, argumentując, że w trakcie powodzi parter budynku był remontowany i nie był częścią gospodarstwa domowego, a stwierdzone zawilgocenie ścian nie zagrażało niezbędnym potrzebom bytowymi. Dodatkowo, organy powołały się na zasady udzielania pomocy finansowej, które wskazują, że zasiłek celowy ma charakter pomocy doraźnej, a nie odszkodowawczej. Skarżący zarzucił organom naruszenie przepisów KPA, w tym nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów i fotografii, które miałyby potwierdzić rozmiar szkód. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, uznając, że zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził zalania pomieszczeń mieszkalnych na parterze w stopniu uniemożliwiającym zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych. Sąd podkreślił, że zasiłek celowy nie służy rekompensacie wszelkich strat, a jedynie zaspokojeniu podstawowych potrzeb, a skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja wymagała takiego wsparcia.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, zawilgocenie ścian w remontowanych pomieszczeniach, które nie stanowiły części gospodarstwa domowego i nie zagrażały niezbędnym potrzebom bytowym, nie jest podstawą do przyznania zasiłku celowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zasiłek celowy ma na celu zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych i nie ma charakteru odszkodowawczego. Skarżący nie wykazał, aby remontowane pomieszczenia na parterze, gdzie nie prowadzono gospodarstwa domowego, uległy zalaniu w stopniu uniemożliwiającym zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.s. art. 39 § 1 i 2

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w tym na drobne remonty i naprawy w mieszkaniu.

u.p.s. art. 40 § 2 i 3

Ustawa o pomocy społecznej

Zasiłek celowy może być przyznany osobie lub rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.

Pomocnicze

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania przez organy w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i wynikający z praworządności.

k.p.a. art. 75 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 78 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek dopuszczenia dowodu z dokumentów.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny dowodów według własnego przekonania.

k.p.a. art. 140

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek uzasadnienia decyzji.

k.p.a. art. 136 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Zakres postępowania odwoławczego.

P.u.s.a. art. 1 § 1

Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Zakres kognicji sądów administracyjnych.

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy uwzględnienia skargi.

p.p.s.a. art. 151

Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzekanie przez sąd.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Organy administracji prawidłowo oceniły, że skarżący nie wykazał szkody w niezbędnych potrzebach bytowych, która uzasadniałaby przyznanie zasiłku celowego. Zasiłek celowy nie ma charakteru odszkodowawczego i nie służy rekompensacie wszelkich strat spowodowanych zdarzeniem losowym. Remontowane pomieszczenia na parterze, gdzie nie prowadzono gospodarstwa domowego, nie stanowiły części mieszkalnej w rozumieniu ustawy o pomocy społecznej w kontekście zaspokajania potrzeb bytowych.

Odrzucone argumenty

Zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów KPA przez nieprzeprowadzenie dowodów z dokumentów i fotografii, które miałyby potwierdzić rozmiar szkód. Twierdzenie skarżącego o zalaniu pomieszczeń na parterze i zniszczeniu paneli podłogowych oraz mebli.

Godne uwagi sformułowania

niezbędna potrzeba bytowa zasiłek celowy nie ma charakteru odszkodowawczego straty powinny być uszczerbkami znacznych rozmiarów nie można uznać, że szkoda w postaci zawilgocenia ścian w pomieszczeniach remontowanych w dniu wystąpienia powodzi miała wpływ na prowadzenie przez stronę gospodarstwa domowego na zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych.

Skład orzekający

Ewa Kamieniecka

przewodniczący sprawozdawca

Aneta Brzezińska

sędzia

Andrzej Nikiforów

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'niezbędnej potrzeby bytowej' w kontekście zasiłków celowych na usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz charakteru tych świadczeń."

Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z remontem pomieszczeń i oceną zakresu szkód po powodzi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje, jak sądy administracyjne interpretują przepisy dotyczące pomocy społecznej w sytuacjach klęsk żywiołowych, co jest istotne dla prawników i osób poszkodowanych.

Czy remontowany pokój chroni przed skutkami powodzi? Sąd wyjaśnia, kiedy należy się zasiłek celowy.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
IV SA/Wr 164/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-09-03
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-04-09
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Andrzej Nikiforów
Aneta Brzezińska
Ewa Kamieniecka /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6320 Zasiłki celowe i okresowe
Hasła tematyczne
Pomoc społeczna
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 1283
art. 39 ust. 1 i ust. 2, art. 40 ust. 2 i ust. 3
Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Andrzej Nikiforów, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 września 2025 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 20 stycznia 2025 r. nr SKO 4101/361/2024 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
P. S. wnioskiem z dnia 20 września 2024 r. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej Gminy Dzierżoniów o przyznanie zasiłku celowego w związku z poniesioną szkodą powstałą w wyniku powodzi. Wnioskodawca podał, że w wyniku powodzi zniszczeniu uległy w budynku mieszkalnym posadzki, tynki, panele, dywany. Szacowana wartość szkód wyniosła 20.000 zł.
Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 22 listopada 2024 r. nr ŚS 4010/565/24 odmówił wnioskodawcy przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na usuwanie skutków powodzi. Jak ustalił organ w trakcie rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz oględzin w dniu 3 października 2024 r. na parterze budynku mieszkalnego na ścianach z karton – gipsu i niezbitych tynkach brak jest śladów wody. Na niektórych ścianach tynki zbite są do sufitu lub do połowy ściany. Nie stwierdzono podmoknięcia czy spuchnięcia na ścianach z karton – gipsu. Zalaniu nie uległy meble i sprzęt AGD. Wnioskodawca nie przedstawił zdjęć zalanych pomieszczeń. Według organu pierwszej instancji, wnioskodawca w dniu powodzi nie prowadził gospodarstwa domowego na parterze budynku. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe na piętrze, prawdopodobnie na parterze budynku już wcześniej prowadzony był remont i to było przyczyną zbicia tynków. Dlatego też przyznanie świadczenia nie jest niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych, ponieważ wnioskodawca zaspokaja swoje potrzeby bytowe w lokalu na pierwszym piętrze budynku.
W odwołaniu strona zarzuciła, że w chwili powodzi prowadzony był remont bieżący niektórych pomieszczeń, ale nie oznacza to, że pomieszczenia te były wyłączone z użytkowania. Znajduje się tam m. in. jedyna używana pralka oraz suszarka na pranie i inne niezbędne rzeczy. Oględziny pomieszczeń przez pracowników socjalnych były prowadzone po opadnięciu wody i demontażu paneli podłogowych. W tym czasie na zewnątrz budynku kostka brukowa i jezdnia też były suche. Było upalnie, co pozwoliło osuszyć zalane po klamki samochody. Dwa dni po oględzinach niezależny likwidator szkód wykonał pomiary higrometrem, który wykazał olbrzymie zawilgocenie posadzki i ścian tuż przy posadzce. Wilgoć widać na zewnątrz budynku na elewacji, a w pomieszczeniach codziennie należy opróżnić pełen zbiornik wody w osuszaczu. Piwnica budynku nie jest zdatna do użytkowania.
Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu decyzją z dnia 20 stycznia 2025 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy przytoczył treść zasad ustalonych przez działającego z upoważnienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji Podsekretarza Stanu, dotyczących "Udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa (...) dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku", a także treść art. 39 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 40 ust. 2 i ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Z regulacji tych wynika, że osobom poszkodowanym w wyniku powodzi przyznawana jest pomoc doraźna w formie zasiłku celowego w wysokości 8.000 zł w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Stosownie do art. 110 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w sprawach dotyczących pomocy związanej z powodzią gminy kierują się ustaleniami przekazanymi przez wojewodę, a więc powyższymi "Zasadami udzielania pomocy (...)". Wsparcie może zostać przyznane wyłącznie osobom, które w związku z działaniem żywiołu poniosły uszczerbek w prowadzonym gospodarstwie domowym w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym, które znajdowały się na terenie obszaru dotkniętego powodzią. Sam fakt wystąpienia szkody nie jest wystarczającą przesłanką do przyznania pomocy, ponieważ zasiłek celowy nie ma charakteru odszkodowawczego i nie może być traktowany jako rekompensata za wszystkie straty spowodowane klęską lub zdarzeniem losowym.
Jak wyjaśniło SKO, pracownicy dokonujący oględzin budynku mieszkalnego nie stwierdzili zamoknięcia ścian, natomiast w chwili wystąpienia powodzi pomieszczenia na parterze budynku były remontowane, co przyznała strona w odwołaniu. Tak więc w pomieszczeniach tych strona wraz z rodziną nie prowadziła gospodarstwa domowego. Gospodarstwo domowe prowadzone było na piętrze budynku. Strona nie wskazała też, jakie sprzęty uległy zalaniu. Zawilgocone ściany nie zagrażają niezbędnym potrzebom bytowym rodziny. Skoro strona nie doznała szkody w wyniku powodzi w postaci zalania części mieszkalnej domu, to brak jest podstaw do wypłacenia zasiłku celowego. Nie można uznać, że szkoda w postaci zawilgocenia ścian w pomieszczeniach remontowanych w dniu wystąpienia powodzi miała wpływ na prowadzenie przez stronę gospodarstwa domowego na zaspokajanie niezbędnych potrzeb bytowych.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zarzucając naruszenie:
- art. 7 w zw. z art. 75 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 140 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. wydruku z systemu elektronicznego ksiąg wieczystych oraz postanowienia Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie z dnia 8 lipca 2020 r., co doprowadziło organ do błędnego przekonania, że nieruchomość skarżącego podzielona jest na dwa lokale, a skarżący może zaspokoić swoje potrzeby bytowe na piętrze budynku,
- art. 7 w zw. z art. 75 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 140 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu z fotografii wykonanych przez skarżącego w trakcie powodzi we wrześniu 2024 r., co doprowadziło organ do błędnego przekonania, że nieruchomość skarżącego podzielona jest na dwa lokale, a skarżący może zaspokoić swoje potrzeby bytowe na piętrze budynku,
- art. 7 w zw. z art. 75 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 w zw. z art. 140 w zw. z art. 136 § 1 k.p.a. przez nieprzeprowadzenie dowodu z fotografii wykonanych przez skarżącego w trakcie powodzi we wrześniu 2024 r., co doprowadziło organ do błędnego przekonania, że na skutek zalania w budynku nie powstały szkody zagrażające potrzebom bytowym jego rodziny, podczas gdy fotografie obrazują zniszczenia na skutek zalania, zawilgocenia pomieszczeń oraz konieczność przeprowadzenia osuszania budynku przy pomocy osuszacza,
- art. 7 i art. 80 k.p.a., bowiem z materiału dowodowego wynika, że przed powodzią na parterze budynku były prowadzone prace budowlane, które jednak nie powodowały wyłączenia tej części budynku z użytkowania, parter był i jest wykorzystywany na co dzień przez rodzinę i wchodzi w skład gospodarstwa domowego,
- art. 7 i art. 80 k.p.a., bowiem z materiału dowodowego wynika, że zawilgocenie ścian, zniszczenia w pomieszczeniach oraz poziom wilgotności w budynku wskazywały na powstanie u skarżącego szkody na skutek powodzi we wrześniu 2024 r.,
- art. 40 § 2 ustawy o pomocy społecznej przez jego niezastosowanie, podczas gdy skarżący i jego rodzina na skutek powodzi we wrześniu 2024 r. ponieśli stratę w nieruchomości, w której zamieszkują i prowadzą gospodarstwo domowe.
Skarżący wniósł również o przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi.
Skarżący wyjaśnił, że przed powodzią parter domu wykorzystywany był m. in. jako pralnia, stały tam meble i inne sprzęty, a wszystkie pomieszczenia na parterze były ogrzewane. Na podstawie nadal widocznego zawilgocenia na zewnątrz budynku i wskazań poziomu wilgotności ścian na higrometrze można ustalić poziom wody na terenie posesji w trakcie powodzi. Skarżący wykonał zdjęcia zalanej na zewnątrz posesji oraz zalanych pomieszczeń przynależnych poniżej poziomu lokalu mieszkalnego. Jednak z uwagi na szok i konieczność ratowania mienia nie sfotografował zniszczeń w pomieszczeniach na parterze budynku. Według skarżącego, po powodzi konieczne było usunięcie i wyrzucenie zalanych paneli z posadzki na parterze oraz zabezpieczenie czy też wyniesienie znajdujących się tam mebli i sprzętów. W celu osuszenia pomieszczeń konieczne jest stosowanie osuszacza. Zgodnie ze wskazaniami higrometru poziom wilgotności ścian na parterze wynosi 30 %, co oznacza, że ściany są mokre. Tak wysoka wilgotność uniemożliwia prowadzenie prac remontowych i wpływa niekorzystnie na konstrukcję budynku.
Skarżący wyjaśnił, że istotnie na parterze budynku prowadzony był już przed powodzią remont na potrzeby córki, ale ta część domu nie była wyłączona z użytkowania. Tynki ze ścian zostały zbite celowo przed powodzią w celu osiągnięcia efektu "surowej cegły" zgodnie z preferencjami córki skarżącego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej p.p.s.a.), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę orzekania w niniejszej sprawie przez organy stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283), dalej u.p.s. Stosownie do art. 39 ust. 1 i ust. 2 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu.
Ponadto w myśl art. 40 ust. 2 i ust. 3 u.p.s. zasiłek celowy może być przyznany także osobie albo rodzinie, które poniosły straty w wyniku klęski żywiołowej lub ekologicznej, a zasiłek ten może być przyznany niezależnie od dochodu i może nie podlegać zwrotowi.
W rozpatrywanej sprawie organy kierowały się również Zasadami udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r.
Należy zauważyć, że pomoc finansowa dla osób poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r. pochodzi z rezerwy celowej ze środków budżetu państwa i dlatego też Podsekretarz Stanu, działający z upoważnienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, uprawniony był do określenia zasad udzielania powyższej pomocy finansowej. Zasady te nie stanowią wprawdzie źródła prawa powszechnie obowiązującego, określają jednak tryb postępowania w sprawach dotyczących danej kategorii pomocy oraz wskazują niezbędne warunki udzielenia wsparcia. Skutkiem tego jest obowiązek stosowania się przez gminę do wytycznych i zaleceń organów rządowych.
Zgodnie z powyższymi zasadami udzielania pomocy finansowej ze środków budżetu państwa na pomoc doraźną składa się również zasiłek celowy, przyznawany na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 40 ust. 2 i 3 ustawy o pomocy społecznej (pkt I.1.a). Pomoc doraźna przeznaczona jest dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących, które w wyniku powodzi poniosły szkodę (pkt I.4). Zasiłek celowy na pomoc doraźną przyznawany jest rodzinom lub osobom samotnie gospodarującym, prowadzącym w dniu wystąpienia powodzi gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym na terenie obszaru dotkniętego powodzią (pkt I.7). Kwota zasiłku celowego na pomoc doraźną wynosi 8.000 złotych (pkt II.1).
Jak już powyżej wskazano, zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Istotne w rozpatrywanej sprawie jest więc wyjaśnienie, co należy rozumieć pod pojęciem "niezbędnej potrzeby bytowej".
Przez pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" należy rozumieć potrzebę usprawiedliwioną ze względu na zachowanie życia, zdrowia, a także odgrywania ról społecznych, możliwości zarobkowania i pełnienia funkcji członka rodziny. Jest to potrzeba uzasadniona podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę, z założenia konsumująca się jednorazowo, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w wyroku z 4 września 2014 r., II SA/Go 482/14, LEX nr 1513358, przyjął, że "niezbędna potrzeba to taka, bez zaspokojenia której osoba nie może egzystować, to potrzeba związana z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka i niezbędna do normalnej, godnej egzystencji na poziomie elementarnym". Podobnie jak przy zasiłku okresowym ustawodawca wymienia szczególne okoliczności uzasadniające przyznanie omawianego świadczenia. Wyliczenie to ma charakter przykładowy, a ocena zgłaszanych potrzeb powinna być dokonywana z uwzględnieniem celów i zasad pomocy społecznej. Niemniej należy podkreślić, że katalog potrzeb, które leżą w orbicie działań pomocy społecznej, jest otwarty, a ich ocena zawsze wymaga indywidualnej analizy sytuacji konkretnej osoby i rodziny. Może się zatem zdarzyć, że ta sama potrzeba raz zostanie uznana za wymagającą zaspokojenia ze środków publicznych, a innym razem organ odmówi udzielenia pomocy (Iwona Sierpowska, pomoc społeczna. Komentarz. Wydanie VI, komentarz do art. 39).
Niezbędna potrzeba bytowa to potrzeba usprawiedliwiona ze względu na zachowanie życia, zdrowia i zwykłych stosunków ściśle związanych ze statusem: członka rodziny, osoby zarobkującej (pracownika, osoby wykonującej czynności zarobkowe), obywatela demokratycznego państwa prawnego. Bytowanie to zachowywanie życia w sposób pozwalający na prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny, zachowanie równowagi w więziach rodzinnych, wywiązywanie się z funkcji osoby utrzymującej rodzinę. Niezbędna potrzeba bytowa to potrzeba uzasadniona tylko podstawowym katalogiem dóbr zasługujących na ochronę. Potrzeba niezbędna to taka, której zadość czyni zaspokojenie jej w minimalnym standardzie, która z założenia ma charakter konsumujący się jednorazowo. Najmniejszy nakład środków i zabiegów organizacyjnych, który pozwoli stwierdzić, że zagrożenie lub naruszenie dobra ustało lub zostało usunięte, zaspokaja niezbędną potrzebę. Niezbędność to nieodzowność ze względu na możliwość utrwalenia się przeszkody (Wojciech Maciejko, Paweł Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz. Wydanie IV, komentarz do art. 39).
Ponadto warunkiem przyznania zasiłku celowego, o którym mowa w art. 40 ust. 2, jest poniesienie strat w wyniku klęski żywiołowej. Podstawę przyznania zasiłku celowego stanowi kategoria "strat". Posłużenie się przez ustawodawcę liczbą mnogą (straty) wskazuje na rozmiar oraz rozległość następstw klęski żywiołowej. Straty powinny być uszczerbkami znacznych rozmiarów. Straty to tylko takie negatywne następstwa w majątku i rzeczach osoby występującej z żądaniem przyznania świadczenia, które istotnie odraczają powrót osoby lub rodziny do kondycji majątkowej według stanu, jaki miał miejsce przed wystąpieniem zdarzenia wywołującego szkody. Stratą jest np. utrata lub uszkodzenie mieszkania w stopniu uniemożliwiającym pełnienie przez lokal funkcji mieszkalnej.
Stratą jest szkoda o charakterze majątkowym (materialnym), do strat nie zalicza się szkód o charakterze niematerialnym. W związku z tym warunkiem koniecznym dla uzyskania zasiłku celowego w trybie art. 40 ustawy o pomocy społecznej jest doznanie przez poszkodowanego znacznej straty majątkowej. Stratą jest faktyczna szkoda majątkowa, jakiej doznał poszkodowany.
Poniesione straty muszą wykazywać związek przyczynowy ze zdarzeniami, które ustawodawca wskazuje wprost w art. 40 ust. 2. Straty powinny powstać "w wyniku" klęski żywiołowej. Powstanie strat w wyniku klęski żywiołowej wskazuje na czasową, miejscową oraz logiczną zależność, która powinna zachodzić między przyczyną strat a samą stratą.
Przede wszystkim należy zauważyć, że z załączonego do skargi wypisu księgi wieczystej nieruchomości zajmowanej przez skarżącego wynika, iż właścicielką budynku mieszkalnego jest żona skarżącego. Wobec powyższego nieuzasadniony jest pogląd organu odwoławczego, że "wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe na piętrze budynku, parter po śmierci ojca został przepisany córce". Błędne ustalenie przez organy tej okoliczności faktycznej nie spowodowało jednak wadliwości podjętego przez organy rozstrzygnięcia.
Jak już powyżej wskazano, jednym z głównych kryteriów przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 40 ust. 2 u.p.s. jest poniesienie straty materialnej w wyniku powodzi (zalanie majątku), uniemożliwiającej osobom poszkodowanym zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej. Świadczenia z pomocy społecznej nie mają bowiem charakteru odszkodowawczego i nie mogą być traktowane jako rekompensata za wszelkie szkody i utrudnienia codziennego życia spowodowane klęskami lub zdarzeniami losowymi. Zasiłki celowe nie stanowią również zadośćuczynienia ze strony organów państwa.
Skarżący wskazuje, że w wyniku zalania posesji i zajmowanego przez jego rodzinę budynku, doszło do zawilgocenia ścian na parterze budynku, co wymagało osuszenia pomieszczeń z użyciem osuszacza, a także do zniszczenia paneli podłogowych na parterze budynku, co spowodowało konieczność zerwania i wyrzucenia paneli.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przede wszystkim wywiadu środowiskowego i oględzin nieruchomości przeprowadzonych przez pracowników Ośrodka Pomocy Społecznej w dniu 3 października 20224 r., załączonych do akt administracyjnych sprawy zdjęć pomieszczeń na parterze budynku, wykonanych w dniu 3 października 2024 r. oraz wyjaśnień skarżącego wynika, że w momencie zalania posesji prowadzony był remont pomieszczeń na parterze budynku. W trakcie remontu zbite zostały w tych pomieszczeniach tynki (do sufitu na niektórych ścianach lub do pewnej wysokości) w celu uzyskania efektu "surowej cegły". W trakcie oględzin pracownicy OPS nie stwierdzili zniszczenia i śladów zalania na ścianach wykonanych z gipso – kartonu. Zniszczeniu (zalaniu) nie uległy również meble kuchenne i pokojowe oraz sprzęt AGD (kuchenka z piekarnikiem, pralka). Pomimo twierdzeń skarżącego o "tafli wody" w pomieszczeniach na parterze, skarżący nie przedłożył żadnych zdjęć obrazujących zalanie tych pomieszczeń, jak również zniszczonych i zerwanych paneli podłogowych lub jakichkolwiek innych zalanych rzeczy. Natomiast załączone do skargi fotografie (płyta DVD) przedstawiają zalaną posesję na zewnątrz budynku oraz zalane inne pomieszczenia przynależne do posesji, znajdujące się poza częścią mieszkalną.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza zalania pomieszczeń mieszkalnych na parterze budynku i braku możliwości zaspokojenia przez skarżącego i jego żonę niezbędnej potrzeby bytowej. O braku możliwości zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej nie świadczy ewentualne zawilgocenie ścian na parterze budynku w związku z podtopieniem posesji na zewnątrz budynku i pomieszczeń poza budynkiem.
Należy też zauważyć, że skarżący we wniosku z dnia 20 września 2024 r. oświadczył, że szkody spowodowane przez zdarzenie umożliwiają dalsze zamieszkanie w budynku, umożliwiają zaspakajanie niezbędnych potrzeb bytowych oraz umożliwiają prowadzenie gospodarstwa domowego.
Podkreślenia wymaga, że celem pomocy społecznej, w tym zasiłku celowego w wysokości 8.000 zł nie jest pokrycie wszelkich szkód i zrekompensowanie wszystkich strat poniesionych w wyniku zdarzenia losowego. Świadczenia z pomocy społecznej nie mają bowiem charakteru odszkodowawczego, ale ich celem jest pomoc osobom, których lokale mieszkalne w wyniku zdarzenia losowego uległy uszkodzeniu w stopniu uniemożliwiającym pełnienie przez lokal funkcji mieszkalnej.
Wobec powyższego nieuzasadniony jest zarzut naruszenia przez organy art. 40 § 2 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1 i art. 80 k.p.a., ponieważ prawidłowo ustaliły wszelkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktyczne i podjęły rozstrzygnięcia z uwzględnieniem całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 140 w związku z art. 136 § 1 k.p.a., ponieważ organ odwoławczy podejmując rozstrzygnięcie miał na uwadze fotografie załączone do akt sprawy w postępowaniu przed organem pierwszej instancji, a skarżący nie przedłożył organowi odwoławczemu żadnych dodatkowych fotografii pomieszczeń zajmowanych przez jego rodzinę.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI